# Sepedi HL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Question Paper

> Grade 12 Sepedi HL Paper 2 question paper from the November 2024 NSC, 31 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-nov-2024/b185d151-c73b-4235-a36f-edaf15c17250
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sepedi HL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Question paper
- Year: 2024
- Exam period: November 2024 NSC
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 31

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-hl) › [Sepedi HL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-nov-2024/b185d151-c73b-4235-a36f-edaf15c17250)

## About this document

Sepedi Hl · Grade 12 · November 2024 NSC · 2024 · sepedi. Question paper, 31 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi HL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-nov-2024-mg/f49e27b2-6d67-4766-8011-8a2d952a070b) — Memo · 2024 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Confidential

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                       KREITI YA 12

                                  SEPEDI LELEME LA GAE (HL)

                                  LEPHEPHE LA BOBEDI (P2)

                                       DIBATSELA 2024

MEPUTSO: 80

NAKO: Diiri tše 2½

                           Palomoka ya matlakala a dipotšišo ke 31.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                       Phetla

### Page 2

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                     2                        DBE/Dibatsela 2024
                                           NSC Confidential

DITAELO LE TSHEDIMOŠO

1.        Badišiša ditaelo tše ka šedi pele o thoma go araba dipotšišo.

2.        O se ke wa leka go bala lephephe la dipotšišo ka moka. Lebelela diteng
          letlakaleng la bone gomme o laetše dinomoro tša dipotšišo tša dingwalo tšeo
          o ithutilego tšona lenyaga. Ka morago ga moo, bala dipotšišo tše gomme o
          kgethe tšeo o tlogo di araba.

3.        Lephephe le le arotšwe ka DIKAROLO TŠE THARO:

          KAROLO YA A:            Theto                       (30)
          KAROLO YA B:            Padi/Dingwalotšhaba         (25)
          KAROLO YA C:            Papadi/Terama/Tiragatšo     (25)

4.        Araba dipotšišo TŠE TLHANO: TŠE THARO KAROLONG YA A, E TEE
          KAROLONG YA B le E TEE KAROLONG YA C ka tsela ye e latelago:

               KAROLO YA A: THETO
                DIRETO TŠEO DI BONWEGO: Araba dipotšišo TŠE PEDI.
                SERETO SEO SE SA BONWAGO: Araba potšišo ya KGAPELETŠO.

               KAROLO YA B: PADI/DINGWALOTŠHABA
                Araba potšišo E TEE ya padi goba E TEE ya dingwalotšhaba.

               KAROLO YA C: PAPADI/TERAMA/TIRAGATŠO
                Araba potšišo E TEE.

5.        KGETHO YA DIPOTŠIŠO GO KAROLO YA B (PADI/DINGWALOTŠHABA)
          LE KAROLONG YA C (PAPADI/TERAMA/TIRAGATŠO)
           Araba dipotšišo ka dipuku tšeo o di badilego FELA.
           Araba potšišo E TEE YE TELELE le E TEE YA DITSOPOLWA.
             o Ge o araba potšišo ye telele KAROLONG YA B, o swanelwa ke go
               araba ya ditsopolwa KAROLONG YA C.
             o Ge o araba potšišo ya ditsopolwa KAROLONG YA B, o swanelwa ke
               go araba ye telele KAROLONG YA C.
             o Šomiša lenanetekolo/lenanetshwayatshwayo go go hlahla.

6.        BOTELELE BJA DIKARABO
           Go potšišo ye telele ya karolo ya Theto, karabo e be mantšu a 250–300.
           Go potšišo ye telele ya dikarolo tša Padi/Dingwalotšhaba le Papadi/
            Terama/Tiragatšo, karabo e be mantšu a 400–450.
           Kabo ya meputso e tla šoma bjalo ka tlhahlo ya botelele bja karabo yeo e
            letetšwego go dipotšišo tša ditsopolwa.
           Balekwa ba ikemišetše go fa karabothwi ka mokgwa wa maleba.

7.        Latela ditaelo tšeo di hwetšwago mathomong a KAROLO YE NNGWE le YE
          NNGWE ka kelohloko.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 3

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                     3                   DBE/Dibatsela 2024
                                           NSC Confidential

8.        Nomora dikarabo tša gago go swana thwi le ka fao dipotšišo di nomorilwego
          ka gona ka gare ga lephephe la dipotšišo.      Nov

9.        Thoma KAROLO YE NNGWE le YE NNGWE letlakaleng LE LEFSA.

10.       Nako yeo e ukangwago:

          KAROLO YA A:            Metsotso ye 40
          KAROLO YA B:            Metsotso ye 55
          KAROLO YA C:            Metsotso ye 55

11.       Ngwala ka bothakga le ka mongwalo wa go balega.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                  Phetla

### Page 4

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                   4                             DBE/Dibatsela 2024
                                         NSC Confidential

DITENG

KAROLO YA A: THETO

Direto tšeo di bonwego: Araba dipotšišo TŠE PEDI fela go tše di latelago.
        NOMORO YA POTŠIŠO                    POTŠIŠO               MEPUTSO            NOMORO YA
                                                                                      LETLAKALA
1.   'Ditlošabodutu'                         Potšišo ye telele          10                6
2.   ʹMollo sethumašwakantle              Potšišo ya setsopolwa         10                  8
     sebutšwišakagareʹ

3.   ʹThwagadimaʹ                         Potšišo ya setsopolwa         10                  9
4.   ʹLešoko la gago le kae?ʹ             Potšišo ya setsopolwa         10                  10
                                                  LE
Sereto seo se sa bonwago (Ke kgapeletšo)
5. ʹGe ke gopolaʹ                     Potšišo ya setsopolwa             10                  11

ELA HLOKO: Mo KAROLONG YA B le YA C, araba potšišo E TEE ye telele le E TEE ya ditsopolwa. Ge
           o arabile potšišo ye telele KAROLONG YA B/C o swanetše go araba ya ditsopolwa go
           tšwa go KAROLO YA C/B. O swanetše go araba potšišo E TEE KAROLONG YA B le E
           TEE KAROLONG YA C.
KAROLO YA B: PADI/DINGWALOTŠHABA
PADI: Araba potšišo E TEE fela go tše di latelago.
6. Badimo ba boletše                        Potšišo ye telele           25                  13
7.   Badimo ba boletše                     Potšišo ya ditsopolwa        25                  13
8.   Kgalagalo tša setu                      Potšišo ye telele          25                  16
9.   Kgalagalo tša setu                    Potšišo ya ditsopolwa        25                  16
                                                GOBA
DINGWALOTŠHABA: Araba potšišo E TEE fela go tše di latelago.
10. Todi ya batlogolo                Potšišo ye telele                  25                  19
11. Todi ya batlogolo                      Potšišo ya ditsopolwa        25                  20

KAROLO YA C: PAPADI/TERAMA/TIRAGATŠO

Araba potšišo E TEE fela go tše di latelago.
12. O iphihletšeng?                          Potšišo ye telele          25                  23
13. O iphihletšeng?                        Potšišo ya ditsopolwa        25                  23
14. Naga ga di etelane                       Potšišo ye telele          25                  26
15. Naga ga di etelane                     Potšišo ye ditsopolwa        25                  26
16. Lehufa                                   Potšišo ye telele          25                  29
17. Lehufa                                 Potšišo ya ditsopolwa        25                  29

*ELA HLOKO:         Mo KAROLONG YA B le YA C, araba potšišo E TEE ye telele le E TEE ya ditsopolwa.
                    O se ke wa araba dipotšišo TŠE PEDI tše ditelele goba TŠE PEDI tša ditsopolwa.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                          Phetla

### Page 5

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                5                        DBE/Dibatsela 2024
                                      NSC Confidential

LENANETEKOLO/LENANETSHWAYATSHWAYO

Dira leswao la () go lenanetekolo le le latelago go kgonthišiša ge e ba o latetše
ditaelo gabotse.

           KAROLO                 NOMORO YA        PALO YA DIPOTŠIŠO     TSHWAYO
                                   DIPOTŠIŠO       TŠEO DI ARABJAGO         ()
A: Theto                              1–4                   2
   (Direto tšeo di bonwego)
A: Theto (Sereto seo se sa             5                   1
   bonwago)
B: Padi (Potšišo ye telele            6–9
   goba ya ditsopolwa)
             GOBA
B: Dikanegelotšhaba                  10–11                 1
   (Potšišo ye telele goba ya
   ditsopolwa)
C: Papadi/Terama/Tiragatšo           12–17
   (Potšišo ye telele goba ya                              1
   ditsopolwa)

*ELA HLOKO:         Mo KAROLONG YA B le C, hlokomela gore o arabile potšišo E TEE ye
                    telele le E TEE ya ditsopolwa.
                    O ka se arabe dipotšišo TŠE PEDI tše ditelele goba TŠE PEDI tša
                    ditsopolwa.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                  Phetla

### Page 6

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2               6                   DBE/Dibatsela 2024
                                     NSC Confidential

KAROLO YA A: THETO

MONTSHEPETŠABOŠEGO – M Mamabolo

DIRETO TŠEO DI BONWEGO

Araba dipotšišo TŠE PEDI fela.

POTŠIŠO YA 1: POTŠIŠO YE TELELE

Badišiša ditemanatheto tša ka tlase gomme o sekaseke Kgokanyi/Tlemanyithalo
seretong se.

Botelele bja karabo e be mantšu a 250–300.

DITLOŠABODUTU – MS Moropa

1         Ngwageng wa seketemakgolosenyanemasomeseswaitee,
2         Thagaletswalo tshehlana kutwana
3         E wele kalana madibeng a badimo.
4         Ke Kubjane Nogwane wa Mooka,

5         Ngwato Morwakgomo le dinao tša mosepedi,
6         Lethabo ya ba nyakalalo –
7         Nyakalalo ya go thabela leitšibolo,
8         Kubjane' a Botosi bja Pheladi.

9         Kubjane'a Botosi dithutong ke mpho ke filwe,
10        Sejahlapi o potoketša le ba mošetša –
11        Maisemane, mathaithai marutampša lengwalo.
12        Maemong a bolesome Matabo o a iletšwa,
13        Kubjane ga se a tope fase ke leabela,
14        Leabela la boNgwato Morwakgomo mofahloši,
15        Mofahlolla bana ba thari ye ntsho
16        Go thwego: Ya lata e a fetiša.

17        Ngwageng wa seketemakgolosenyanemasomeseswaitlhano
18        Senatla ntshororo leitšibolo lekgeswa,
19        Motho wa kgobe kgoši ya Majeremane –
20        Ya ba lethabo go Ngwato Morwakgomo,
21        Ke Selauwane Phathudi selaolamekome.
22        Ke thabangkamoka batho re thabile,
23        Go hlokege le wa mmapelwanasekgopi,
24        Go hlokege le wa go bona kwata leihlong.

25        Ngwana sešalamaropeng tena,
26        Šala re go tlogele gore
27        Tša marope di šale di go bona.
28        Ke mogwera wa Chubane le Morwamotšhe,
29        Morwamotšhe wa malawa Maroteng,
30        Maroteng maremakadilepe

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                            Phetla

### Page 7

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2              7            DBE/Dibatsela 2024
                                    NSC Confidential

31        Mahlabanantwa mosego.
32        Ke Dihlabakela tša Ramabusa'a kgomo,
33        Dihlabanela Morota Ntswaneng.
34        Re dihlabani tša ntwa ya marumo,
35        Marumo gaMohlala'Morudi'a mabuša
36        Bao ba hlabanago ka makgai,
37        Dihlabakela ka marumo re hlaba Maswatse,
38        Re hlabile Mapono a tšhaba pshenene,
39        A tloga a tšhaba a šiile mekhwamelo,
40        A šiile digale mosega'thaba Leolo.
41        Ke tšhaba mediti thobela!

                                                         [Letl. 104–106]     [10]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                     Phetla

### Page 8

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                  8                        DBE/Dibatsela 2024
                                        NSC Confidential

POTŠIŠO YA 2: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

Badišiša ditemanatheto tše ka tsenelelo gore o kgone go araba dipotšišo tša go di
latela.

MOLLO SETHUMAŠWAKANTLE SEBUTŠWIŠAKAGARE – LE Mphasha

1         Sebešwa ke se tee mollong wo,
2         Ka go tuka le go tupa ga se na matepe,
3         Ya go thoma mollo pampiri ga e nyakege,
4         Ge e le kapeelo yona e a makatša.

5         Mollo o dula o tuka kgole le pitša,
6         Mateng ga a butšwe ka wona eupša ka muši,
7         Pele a butšwa a tšea ye mentši mengwaga,
8         Gobane ye pitša sekhurumelo ga e se tsebe.

9         Ye pitša ge e apeilwe ga e hlatlolwe,
10        Go e hlatlola ke go lahla sebešwa se,
11        Ka ya go bopa khutšo menwana wa se tlogela,
12        Kgafekgafe wa se swara o bothateng.

13        A tšea mengwagangwaga go butšwa mateng,
14        Go lekola ge a butšwitše go pala go pala,
15        Dingaka mola a swele di tla a utolla,
16        A khwamoga moya o tšwa nameng.

17        Go hlwa o se momile tlogela o tla thušega,
18        Muši o ka se go nkgele wa re nkgela,
19        Tše di ka se swego ke diaparo le mašelakgabiši,
20        Bophelo o ka se iphokoletše, o tla ikokeletša.
                                                                         [Letl. 113–114]

2.1       Tsopola dikgopolo temanathetong ya 1 tše di laetšago gore:

          2.1.1     Go gotetša mollo wo ga go hlakiše.                                       (1)

          2.1.2      Ke mollo wa semaka.                                                     (1)

2.2       Laetša morumokwano go tšwa temanathetong ya 4 o be o fe le tirišo ya ona.          (2)

2.3       Ka dintlha TŠE PEDI laetša sebopego sa ka ntle sa sereto se o lebeletše
          ditemanatheto.                                                                     (2)

2.4       Hlatholla tshwantšhokgopolo ye e dirišitšwego mothalothetong wa 20.                (2)

2.5       Na ke thuto efe yeo re e hwetšago seretong se? Efa dintlha TŠE PEDI.               (2)
                                                                                             [10]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 9

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                  9                          DBE/Dibatsela 2024
                                        NSC Confidential

POTŠIŠO YA 3: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

Bala ditemanatheto tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go di latela.

THWAGADIMA – LI Masenya

1         E nkamogile mphufutšo wa theka la ka,
2         E ile e nkamoga gwa hloka mokgoši gwa tamiša seetša,
3         Ya o latswa khulong e roroma e rarela le ngwako,
4         Ya phetha ka go o kgaola molala
5         E dutše e latswa magalagapa a ngwako e se na taba,
6         E eja bogale e ganetša bahlakodiši go tsena.

7         La gagwe la nkgaola pelo la ntšhupetša Phafola e sa le ke betlwa,
8         Ka phaphaila le boreatseba badimo ba ntlhapa diatla,
9         Ka pitšeng e tee ka šupša ge go hlabana tša šaka,
10        Ka ithwala megono, ka bea khuru fase, ka sola kgadimataataa,
11        Ka molaetša o šele, e o fihlišitšego go Mmopi,
12        Ba mpea fase gobane ntwa ga e na bothakga.

13        E rathile tladi ya lesehla ke seyamošate,
14        Bjokong bja phukubje ya ka gwa selaganya ya polao megopolo,
15        Puku ya nketa pele ya swara thipa ka bogaleng,
16        Fokothero: 'O se ke wa bolaya',
17        Fokothero: 'Tsohle di na le nako ya tšona',
18        Tša nthipa ditho, ka robega mogopolo.

19        Mogopolo wa ikgata mehlala ka gadima morago,
20        Ka ipona molahlegi ke hloka marobalo,
21        Ngana ke tlile go lahla fase molepo,
22        Ka etša noga ka sekama ka go gwethegana,
23        Ka sepela bjalo ka segwagwa se se ponokago,
24        Nna le molekani tsela re tla dikišana …
                                                                           [Letl. 147–148]

3.1       Laetša ka mo sereti se dirišitšego mothofatšo temanathetong ya 1 go
          tšweletša tša go latela:

          3.1.1     Batho ba lemošitšwe fela ke kgabo ya mollo.                                (1)

          3.1.2     Batho ba be ba palelwa ke go thuša.                                        (1)

3.2       Ka dintlha TŠE PEDI akaretša diteng tša temanatheto ya 2.                            (2)

3.3       Hlaloša ka mo sereti se dirišitšego kgetho le tirišo ya mantšu mothalothetong
          wa 14.                                                                               (2)

3.4       Na sereto se ke sa mohuta mang? Fahlela karabo ya gago.                              (2)

3.5       Akanya maikutlo a sereti mabapi le diteng tša sereto se. Fahlela karabo ya
          gago.                                                                                (2)
                                                                                               [10]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 10

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                10                            DBE/Dibatsela 2024
                                       NSC Confidential

POTŠIŠO YA 4: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

Badišiša ditemanatheto tše gore o kgone go araba dipotšišo tša go di latela.

LEŠOKO LA GAGO LE KAE? – MW Morena

1         Ka wena metse ke matoko,
2         Ka wena re lobile maloko,
3         Lešoko la basadi ga o nalo,
4         Mereba le megabaru o na le tšona
5         Le ge o tswetšwe o se natšo, o itoketše,
6         O di šušukile ka ya rena mehlahlarego.

7         Bana ba batho ba hwa senonyana
8         Mola re tseba e se dinonyana,
9         Tša gago dihlogo di tletše lefase,
10        Ge o gohlola bontši re wela fase
11        Ka ge sa gago sehuba e le kotokotwane,
12        O serotswana sa kgogo setshwamollo fela.

13        Ge e le mobu o o fetošitše sejagobe
14        Mola re tseba sejagobe e le wena,
15        Ka wena lefase le tletše bahlolo,
16        Ka wena re na le bahlologadi,
17        Ka wena metse e tletše ditšhiwana,
18        Ka wena lefase le tletše ditšhiololo.

19        Hee lena bana ba batho difega le ititiago!
20        Go itira dinkgwete tlogelang,
21        Tsebang mokgakgati o a ikgela,
22        La lena le tla hlaba la hlabja sekgomo le lena,
23        Ba lena ba lla sehlodimare,
24        Ba itebaditše ge ya bohloko e le ya morago kgati.
                                                                               [Letl. 81–82]

4.1       Tsopola setlabelatheto se se tšwelelago mothalothetong wa 1 le wa 2 gomme
          o fe tirišo ya sona.                                                                   (2)

4.2       Ka dintlha TŠE PEDI laetša dikgopolo tša sereti temanathetong ya 2.                    (2)

4.3       Hlaloša tirišo ya tshwantšhišo methalothetong ya 11 le 12.                             (2)

4.4       Hlatholla setlabelatheto methalothetong ya 13 le 14 o be o fe tirišo ya sona.          (2)

4.5       Ahlaahla moya wo o fokago mo seretong se.                                              (2)
                                                                                                 [10]

                                             LE

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                         Phetla

### Page 11

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                 11                         DBE/Dibatsela 2024
                                        NSC Confidential

SERETO SEO SE SA BONWAGO (KE KGAPELETŠO)

POTŠIŠO YA 5: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

DIRETO TŠA SESOTHO SA LEBOA – DM Kgobe

Bala ditemanatheto tše ka tlhokomelo gore o kgone go araba dipotšišo tša go di latela.

GE KE GOPOLA – TA Magolego

1         … Be re ikagetše Bohlabela bja Marogolo.
2         Magagamatala Braakfontein ga Malehlakana,
3         Naga sehlatšakhora le thabo,
4         Naga sehlwešatlala le tšhego.

5         Di re gatile difero ditšhweu,
6         Ba re botša la khuduga,
7         Re lekile go tsetsepala,
8         Tša re ethimodiša dithunyitagi.

9         Re khudušitšwe ka kgang ya tlou,
10        Dilori tša rutla metse,
11        Ra gapa magomo ka maoto,
12        Ra re re fihla Rossenekal dieta tša fela.

13        Be re ituletše tlhenkge,
14        Mengwako e le mehlobo,
15        Dintsepe le ditulelaruri,
16        Mesego le diL.

17        Ako mpotše gore Stobere ke kae?
18        Ako mpotše gore Mapogo ke kae?
19        Monna ka la Jesu a kgwakgwaiša,
20        Pele mohlape e le wa mabudi, magomo le dimeila.
                                                                               [Letl. 28]

5.1       Tsopola dibokantšu TŠE PEDI tše di dirišitšwego temanathetong ya 1 go
          tšweletša kgopolo ya go huma ga naga ya boseretwa.                                 (2)

5.2       Ngwala mmolelwana go tšwa temanathetong ya 2 wo o laetšago gore sereti
          le magagabo ba lekile go ganelela ge ba be ba hudušwa.                             (1)

5.3       Bontšha ka mo sereti se dirišitšego tshwantšhokgopolo mothalothetong wa 9
          go gatelela boganka bja bathobašweu.                                               (1)

5.4       Hlaloša sebopego sa ka ntle sa ditemanatsopolwa tša sereto se o lebeletše
          methalotheto.                                                                      (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 12

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2              12                         DBE/Dibatsela 2024
                                     NSC Confidential

5.5       Ka dintlha TŠE PEDI re alele moko wa sereto se.                                 (2)

5.6       Re alele maikutlo a gago mabapi le diteng tša ditemanatsopolwa tša
          sereto se.                                                                      (2)
                                                                                          [10]

                                                        PALOMOKA YA KAROLO YA A:          30

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                  Phetla

### Page 13

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2              13                          DBE/Dibatsela 2024
                                     NSC Confidential

KAROLO YA B: PADI/DINGWALOTŠHABA

Araba potšišo YE TELELE goba YA DITSOPOLWA. Ge o kgetha ditsopolwa
KAROLONG ye, gona araba ye telele KAROLONG YA C. Ge o kgetha ye telele
KAROLONG ye, gona araba ya ditsopolwa KAROLONG YA C. Botelele bja karabo ye
telele e be mantšu a 400–450.

POTŠIŠO YA 6: POTŠIŠO YE TELELE

BADIMO BA BOLETŠE – MJ Mpepele

Sekaseka morero wa padi.

Botelele bja karabo e be mantšu a 400–450.                                                  [25]

POTŠIŠO YA 7: POTŠIŠO YA DITSOPOLWA

BADIMO BA BOLETŠE – MJ Mpepele

Badišiša setsopolwa sa A le sa B ka tlhokomelo gore o tle o kgone go araba dipotšišo
tša go di latela.

SETSOPOLWA SA A

ʹTate o ra gore nna ke swanetše go nyalwa ke Ditau a sa nthate? O ntšhišingwa bjalo
ka nakedi? Aowa ruri. Ga ke gane le ge nna ruri ke mo rata nka se mo gapeletše go
nnyala le gatee.ʹ

ʹMothofela le yena e no ba motho fela ka nnete. Ke yena a e nameditšego thaba a
dutše a bona e hlotša.ʹ                                                         5

Mosadimogolo yena mmaPilošamadiba o tshwele leo a lebile gona monyako wa
ngwako, gomme a re go tšwa ka mola go bego go senyegile ka ntshe ka lebaka la go
idibala ga morwediʹagwe, Thabišo le Nkone ba nama ba hwetša sebaka sa go tšea
mehlamu ba le noši.

ʹNkone!ʹ                                                                           10
ʹKe theeleditše samma.ʹ
ʹO a tseba ke eng wena ngwanešo, selo se lerato ga se bone. Ditau ke tloga ke mo
rata kudu, efela nka se mo gapeletše go nthata. Ke ka fao nna ke filego yola morwa
Mohlaloga pelo ya ka. Ke ra morwa wa Kgoši Manamela yola wa kgopana. A ke re
mohlallantšhi ke mokhori? Ke leboga ge fela e le morwa wa kgoši.ʹ                  15

ʹNnete gona, wena Thabišo. Go ka se swane le gatee le go tla go ba lefetwa.ʹ
Ge Nkone le Thabišo ba be ba phumulana meokgo ba ilale, kua kgorong ya kgoši
Pilošamadiba banna ba be ba sa bothane bjalo ka maloba le maabane. Ke Babinašoro
ba dutše ka tlase ga mohlare o mogolo wa morula. Yo a hlahlelago nkobolwana ya
gagwe o be a itirela bjalo ka khutšo. Yo a logago kefa ka mohlahla le yena a le gare a 20
holofetše …
                                                                          [Letl. 30–31]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 14

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                14                           DBE/Dibatsela 2024
                                       NSC Confidential

7.1       Efa dilo TŠE PEDI tše di laetšago gore tikologo ya padi ye ke ya segologolo.         (2)

7.2       Laetša tswalano ya baanegwa ba ba latelago:

          7.2.1     Nkone le Thabišo                                                           (1)

          7.2.2     MmaPilošamadiba le Thabišo                                                 (1)

7.3       Ka dintlha TŠE PEDI efa bokamorago bja ditiragalo tša setsopolwa se.                 (2)

7.4       Hlaloša mehola YE MEBEDI ya poledišano setsopolweng se.                              (2)

7.5       Ka dintlha TŠE THARO hlatholla ka mo mongwadi a tšweleditšego tlemollo ya
          lehuto pading ye.                                                                    (3)

7.6       Na maikutlo a gago ke afe mabapi le go se amogelwe ga morwa wa Kgoši
          Manamela lapeng la boThabišo. Fahlela ka dintlha TŠE PEDI.                           (3)
                                            LE
SETSOPOLWA SA B

ʹBjale dikgoši tša ka re re sešo sona se baba mongwai wa sona, ge e le Ditau yena ga
a longwe ke nta le gatee.ʹ

ʹBjale le re yo Thabišo yena o swanetše go nyalwa ke lapa gore lena le tle le kgone go
lala gabotse mašego mola yena a phethoga.ʹ

ʹA ka se lale a phethoga barena, lena di tlogeleleng rena. Segolothata ke ge a ka 5
hlabelwa ke letšatši kgorong ya Bakone.ʹ

ʹThabišo o ile go ba seširaphefo sa lena? Moo gona le tloga le hlahlatha ka
sethokgweng sela sa gabo lena sa Rakabaele.ʹ

ʹBjale re dire eng ka gore Tsweke o re emetše ka maoto? Gape ga re bo pate le gatee.
Hle, re pigeleng ka segwana sa lena sa meetse.ʹ                                      10

ʹRena ga re gane eupša re latola fela leo le rego Thabišo o ile go kokona leboto mola
bangwe ba phadimišetšwa sefahlego.ʹ

ʹDikgoši tša rena, ge lena le ka lokolla yo Thabišo a tla ka mola kgorong ya Bakone,
gona ke mohla le tla tseba gabotse gore thetho ye ga ke a e tšwalela lefela. Seo se
mpaledišago gona bjale ke gore thoka ya kgole yona ga e bolaye mmutla.               15
Ditau o ile go nyala Thabišo letšatši le penne ke a le botša hle. E tla ba e se nna
Komanyi 'a la Mmakgwete seneša pula ka mesarasarane.ʹ

ʹAowa, mmaBakone ge go bolela wena ka tsela yona yeo, nnete fela sa rena a e be go
bea mahlo a rena gona mola o re laetšago gona.ʹ

Ee, la hlaba lona o le orele …                                                               20
                                                                           [Letl. 154–155]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 15

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                  15                       DBE/Dibatsela 2024
                                         NSC Confidential

7.7       Tsopola polelo ya Komanyi ye e utollago gore:

          7.7.1     O na le sebete.                                                         (1)

          7.7.2     O na le boitshepo.                                                      (1)

7.8       Efa molwantšhwa le mohlohleletši ba padi ye.                                      (2)

7.9       Ka dintlha TŠE THARO hlaloša ponelopele ye o bago le yona mabapi le ge
          kgopelo ya Bakone e ka amogelwa.                                                  (3)

7.10      Sekaseka ka fao diteng tša padi ye di nyalelanago le leina la yona ka gona.
          Fahlela ka dintlha TŠE PEDI.                                                      (2)

7.11      Ahlaahla molaetša wa setsopolwa se.                                               (2)
                                                                                            [25]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 16

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                 16                          DBE/Dibatsela 2024
                                        NSC Confidential

POTŠIŠO YA 8: POTŠIŠO YE TELELE

KGALAGALO TŠA SETU – MS Machitela

Sekaseka morero wa padi ye.

Botelele bja karabo e be mantšu a 400–450.                                                        [25]

POTŠIŠO YA 9: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

KGALAGALO TŠA SETU – MS Machitela

Lekodišiša ditsopolwa tše gore o kgone go araba dipotšišo tša go di latela.

SETSOPOLWA SA C

 ʹGo se tsebe ke kotsi monna Tumpu. Ke a swa ke a tuka ge ke ilalo. Mosadi yola ga
ke tsebe gore o tsenwe ke eng.ʹ
ʹGo boledišana le yena gona o lekile?ʹ
ʹKe lekile, eupša gwa fo swana le ge ke itlhakola ka maragong ka matlakala a
tšhatšhabogopa. Ke gore o a tseba o tla mpotša ka moo yena a ka se dirwego lešilo ke          5
monna. Taba yeo e a ntshwenya ka gore le wena thaka o a ntseba gore ga ke motho
wa go rata sekhethe.ʹ
ʹWena o tsebja ke nna thaka.ʹ
ʹKe re o a ntseba, ga o botšwe ka nna.ʹ
ʹNnete ruri!ʹ                                                                                 10
ʹGo bolela therešo, ke ipshina ge ke le mo mošomong goba ge yena a theogela
bošego. O tsebe gore ge ke tšhaiša ke fihla gae, ke fetoga semumu.ʹ
ʹGa le boledišane.ʹ
ʹKe re re boledišana ge fela a mpotšiša gore ke ka lebaka la eng ke sa boa ka pela
mošomong, goba ke be ke bolela le mang mogaleng. Ge nka lebala sellathekeng sa ka             15
o tla šala a se kgotlakgotla. Tšatši le lengwe gape o ile a ba a leletša Thabitha mogala
a mo omanya.ʹ
ʹThabitha ka moka molaodi wa rena?ʹ
ʹYena molaodi wa rena. Le gona ga se a mo omanya, o tloga a mo hlapaotše ka gore o
mmiditše sehlotlolo seo se tšeelago bangwe banna.ʹ                                            20
ʹMmalo! Mosadi yoo o feteletše. Bona Mojagobedi, ke tla hwetša sebaka ka tla
GaMaphalle ka leka go boledišana le mosadi wa gago. Mohlomongwe …ʹ
ʹO tla mo kgona na?ʹ
ʹGo senya hlegere go phološitše mabutle.ʹ
                                                                              [Letl. 32–33]

9.1       Efa dilo TŠE PEDI tše di laetšago gore tikologo ya padi ye ke ya sebjalebjale.          (2)

9.2       Laetša tswalano ya baanegwa ba ba latelago:

          9.2.1       Mojagobedi le Tumpu                                                         (1)

          9.2.2       Mojagobedi le Thabitha                                                      (1)

9.3       Ka dintlha TŠE PEDI efa bokamorago bja ditiragalo tša setsopolwa se.                    (2)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 17

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                  17                         DBE/Dibatsela 2024
                                         NSC Confidential

9.4       Hlaloša mehola YE MEBEDI ya poledišano setsopolweng se.                                (2)

9.5       Ka dintlha TŠE THARO hlatholla ka mo mongwadi a tšweleditšego tlemollo ya
          lehuto pading ye.                                                                      (3)

9.6       Na maikutlo a gago ke afe mabapi le gore Mojagobedi a botše Tumpu ditaba
          tša lapa la gagwe? Fahlela ka dintlha TŠE PEDI.                                        (3)

                                              LE

SETSOPOLWA SA D

Tabana tša ntshe o ka se di kgolwe monna Tumpu, gape o re yena o be a boifa gore
ge a ka mpotša nka mo hlala. Taba ya go nkweša bohloko ke gore nako tše ka moka
ge a be a eya tletlolo le tlase a leka go lwantšha bolwetši bjoo, nna ke be ke sa lemoge
selo.
ʹGa o sedupe thaka, o be o tla tseba bjang ge yena a be a sa go botše?ʹ                      5
ʹKe be nka se tsebe, eupša bjalo ka monna wa gagwe yoo a lalago a apolana le go
apešana mapai le yena ke be ke swanetše go no kgathola moswa gore se sengwe se
dutše ka go feama.ʹ
ʹO se ithweše molato, go be go se se o ka se dirago. Bjale mpotše, taba ya gago le
Fiona o tla ba wa mmotša yona?ʹ                                                              10
ʹKa botša mang?ʹ
ʹMolatelo.ʹ
ʹHei! Ga ke kgolwe gore nka leka ka re poo! Gape a ka gopola gore …ʹ
ʹHoookane! Ema gona fao. Felo fa a ke re re sa tšwa go bolela ka sephiri sa
mogatšago seo mafelelong se ilego sa utolloga. A o gopola gore wena se sa gago o tla         15
se uta go fihla neng? Le ge o ka hlehliša le moedi thota ntle e tla šala. Le ge o ka e
buela leopeng, magokobu a tla go bona; ga se nna ke bagologolo.ʹ
ʹKe a go kwa, eupša …ʹ
ʹBona! Bona Mojagobedi, motho yo a tsebago gabotsebotse gore poledišano ke yona e
agago lapa ke wena. O tloga o bone ka a gago mahlo gore setu le diphiri di nyakile go        20
hlahlamolla lenyalo la gago. Gona mpotše, a o gopola gore ngwana yola wa gago le
Fiona ge a šetše a godile a ka se tšame a go tsoma? Gape tšatši le lengwe o tla fo re
o sa dutše le mogatšago le morwago wa bona go tsena kgarebe e re ke yona morwedi
wa gago. O tla reng?ʹ

                                                                               [Letl. 136]

9.7       Tsopola polelo ya Mojagobedi ye e utollago gore:

          9.7.1       Molatelo ga a mo tshepe.                                                   (1)

          9.7.2       O na le sephiri.                                                           (1)

9.8       Efa molwantšhwa le mohlohleletši ba padi ye.                                           (2)

9.9       Ka dintlha TŠE THARO hlaloša ponelopele ye o bago le yona mabapi le go
          se tšee dikeletšo tša Tumpu ga Mojagobedi tša gore a botše Molatelo ka go
          ba le ngwana le Fiona.                                                                 (3)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 18

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2               18                          DBE/Dibatsela 2024
                                      NSC Confidential

9.10      Sekaseka ka fao diteng tša padi ye di nyalelanago le leina la yona ka gona?
          Fahlela ka dintlha TŠE PEDI.                                                      (2)

9.11      Ahlaahla molaetša wa setsopolwa se.                                               (2)
                                                                                            [25]

                                         GOBA

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 19

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2             19                         DBE/Dibatsela 2024
                                    NSC Confidential

DINGWALOTŠHABA

Araba potšišo YE TELELE goba YA DITSOPOLWA.

POTŠIŠO YA 10: POTŠIŠO YE TELELE

TODI YA BATLOGOLO – M Makgopa, BMT Makobe le AP Nkadimeng

Sekaseka mehuta le merero ya dikanegelotšhaba tše di latelago.

Botelele bja karabo e be mantšu a 400–450.

NONWANE

MAROPENG GO A BOELWA – AP Nkadimeng

E rile e le nonwane!
Keleketla!

Kgalekgale kua nageng ya Legabeng go be go na le mokgekolo yo mongwe wa go se
loke. O be a dula a nnoši gare ga dithokgwa moo go nago le dinoka tše dikgolo.
Mokgekolo yo e be e le ngaka ye kgolo gomme a sa thuše ka go alafa fela. O be a jele 5
bana ba gagwe ka moka gomme a se sa na le ngwana. Ka le lengwe la matšatši
mokgekolo o rile a nyaka pheko, badimo ba mmotša gore go nyakega moriri wa
ngwana wa gagwe gore a kgone go fodiša bolwetši bjoo ...

                                                                        [Letl. 45–46]

SERETO

BABINATAU BA GAMALEKA – CL Mokoena

1         Ke Bahunoto bao ba tšwago Phakakang
2         Ga boKanyane 'a Gobetse.
3         Batho bao re tšwago Phakakang
4         Ga re nene, re moloko mong,
5         Re hlwele re ena Rakanyane Swikeng.
6         Ke bana ba Mmankale Madimetša,
7         Ba meririmebegakebolwe, ka bolwa ke ya dingakeng.
8         Ke bana ba Mogokolodi
9         A nakana, seripahlogo se sepela
10        Gwa šala sebelebele.
11        Ke ba Maleka 'lehwiti la gare ga Tšhemo,
12        Ba segamelo sa mefoka,
13        Moo ba rego pula e nele bošego,
14        Ra tsoga re kgotsa dinoka go falala.
15        Ke bana ba mohlwa mmolayatšhemo,
16        Bengtšhemo ba lla.
17        Ke ba Tshwane 'a mpuru,
18        Ka dira a epa segwere le mongtseka.
19        Ke Mapono a Mzilikazi 'a Matšhoba,
20        A rego ka mo tia Moswatsi ka mo tia.
                                                                          [Letl. 131]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                  Phetla

### Page 20

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2             20                         DBE/Dibatsela 2024
                                    NSC Confidential

KOŠA – MOKANKANYANE

1         Ge o nkgana le bjalana bja gago,
2         O tla bona ge ke thethesela!
3         Mokankanyane, Mokantududu …, oweee …!
4         O tla bona ge ke tšokatšoka!
5         Bjalana bja mmagoMpoye …!
6         O tla bona ge ke tagilwe!
7         Mokankanyane, Mokantududu …, oweee …!
8         Ke re bjalana bjola bja mmagoMpoye …, oweee …!
9         O tla bona ge ke ritšaritša,
10        Ke re bjalana bjola bja mmagoMpoye …, oweee …!
11        O tla bona ge ke thabile …!
                                                                          [Letl. 148]       [25]

POTŠIŠO YA 11: POTŠIŠO YA DITSOPOLWA

TODI YA BATLOGOLO – M Makgopa, BMT Makobe le AP Nkadimeng

Bala ditsopolwa tše ka tlhokomelo gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go di
latela.

SETSOPOLWA SA E

MMADILLO O LLELANG? – AP Nkadimeng

E rile e le nonwane!
Keleketla!

Kgalekgale mola maswika a sa tematema go be go na le mosadi yo mongwe a hloka
bana. E be e le yena fela motseng wa gabo yo a se nago bana. O be a fetogile selo
sa go bapadiša motseng wa gabo. Mang le mang ge a mmona o be a hiralala ka              5
disego ba mo tšea bjalo ka motho yo a sego a felela. Mmadillo o be a dula motseng
wa Marakane ga Kgoši Magapu. O be a hloka bagwera ka gore batho bohle ba be ba
mo gapa mogofe. Mmadillo o be a hlwela sello ka lebaka la go thonkgega maikutlo.
Ge a eya nokeng goba kgonyeng o be a sepela a nnoši go se na motho yo a
tlošanago le yena bodutu.                                                               10

Ruri ke nnete madimabe ga a hlapše ka gore le ge a hweditše sekgalabjana se be se
sa dule ka lona lebaka la go hloka thari. Kgoši Magapu le yena o be a sa hlwe a mo
kwa bose. O be a bile a mo tšhošetša ka go mo raka motseng wa gagwe. Ka le
lengwe la matšatši Mmadillo a re a robetše a kwa lentšu le mo tlela ditorong.

'Mmadillo, o llelang? Phumola megokgo o lebe kua Sedibeng sa Tilo. Ge o fihla o         15
hlape mahlo ka moo Sedibeng,' gwa realo lentšu la motho wa mosadi.
Mmadillo o ile a phakgama borokong a fegelwa mo a bego a laetša a tšhogile. O be a
thothomela mo nkego o bone selo sa go tšhoša. Ka morago o ile a boela borokong a
ya ka bjona …
                                                                            [Letl.15]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                  Phetla

### Page 21

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                 21                         DBE/Dibatsela 2024
                                        NSC Confidential

11.1      Efa matseno a nonwane ye.                                                           (1)

11.2      Molwantšhwa ke mang nonwaneng ye? Fahlela karabo ya gago.                           (2)

11.3      Ka dintlha TŠE THARO laetša dikgopolo tša nonwane ye.                               (3)

11.4      Hlaloša gore leina la Mmadillo le nyalelana bjang le semelo sa gagwe.               (1)

11.5      Ka dintlha TŠE PEDI hlaloša tebelelo ya mongwadi nonwaneng ye.                      (2)

11.6      Ka dintlha TŠE THARO hlatholla ka mo hlogo ya nonwane ye e nyalelanago
          le diteng tša yona ka gona.                                                         (3)

11.7      Re alele maikutlo a gago mabapi le diteng tša nonwane ye. Fahlela karabo ya
          gago ka dintlha TŠE PEDI.                                                           (3)

                                             LE

SETSOPOLWA SA F

BABINAKGOMO BA GAMONARENG – CL Mokoena

1         Rena re tšwa kua Mogodumo 'mogolo,
2         Wa bana ba Tšhite 'a Nape,
3         Ga thaba tše kgolo go rata go etelana.
4         Ke Sepitsi se rwele nkata'a kgomo se etela Mogodumo,
5         Ke Mogodumo 'o mogolo wa bana ba Tšhite 'a Nape,
6         Ga thaba tše kgolo go rata go etelana.
7         Re batho ba boMagalane Radisele, magala maukganama,
8         Ba re e nkga le mohla e sewego.
9         Re batho ba boNkwetona Ramathoke,
10        Ke Nkwetona'nkwe sefologathaba,
11        O fologile ka Manyane,
12        Ra šala re roga mabala a fetile.
13        Re batho ba boSealo sa phukubjetona,
14        Ba re ke phukubjebokhungwaneng,
15        E rwalang mohla makgowantlhang,
16        Mohla bodulo e a dula.
17        Re batho ba boSearara sa magoši,
18        Ba re ke magoši mahlwapelo,
19        Sethubelabangwe dibaka.
                                                                          [Letl. 121–122]

11.8      Tsopola tše di latelago:

          11.8.1      Poeletšothomi mothalothetong wa 4 le 5.                                 (1)

          11.8.2      Sebokantšu mothalothetong wa 13.                                        (1)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 22

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2               22                              DBE/Dibatsela 2024
                                      NSC Confidential

11.9      Efa sebopego sa ka ntle sa sereto se o lebeletše methalotheto.                        (2)

11.10     Ka dintlha TŠE PEDI akaretša diteng tša sereto se.                                    (2)

11.11     Hlaloša gore sereto se ke sa mohuta mang o be o fahlele ka lebaka.                    (2)

11.12     Sekaseka molaetša wa sereto se ka dintlha TŠE PEDI.                                   (2)
                                                                                                [25]

                                                         PALOMOKA YA KAROLO YA B:               25

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 23

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                 23                           DBE/Dibatsela 2024
                                        NSC Confidential

KAROLO YA C: PAPADI/TERAMA/TIRAGATŠO

Araba potšišo YE TELELE goba YA DITSOPOLWA. Ge o kgethile ditsopolwa
KAROLONG YA B gona araba ye telele KAROLONG ye. Ge o kgethile ye telele
KAROLONG YA B gona kgetha ya ditsopolwa mo go KAROLO ye. Botelele bja karabo
ye telele e be mantšu a 400–450.

POTŠIŠO YA 12: POTŠIŠO YE TELELE

O IPHIHLETŠENG? – LT Maphoso

Sekaseka thulano ye e kgodišago ya papadi ye.

Botelele bja karabo e be mantšu a 400–450.                                                      [25]

POTŠIŠO YA 13: POTŠIŠO YA DITSOPOLWA

O IPHIHLETŠENG? – LT Maphoso

Bala ditsopolwa tše ka tsinkelo gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go di latela.

SETSOPOLWA SA G

(Ka ntle mosegare lešakeng)

                      (Go kwala dikgomo le dinakana tša dikgomo di lla)
MALEWE:           Monna Mahunela, o ra gore dikgomo tše tša gago ga o tšhoge gore ba
                  tla go lobiša?
MAHUNELA:         Ke lobišwa ke bomang, Malewe?                                             5
MALEWE:           Bomaselekane. Ke ra mahodu a leruo.
MAHUNELA:         Ba ka bona sepoko. E! (Go tloga segodišantšung*) Hleng eka motho
                  yola a tšwelelago kua mmileng ke morwedi wa ka, Rebone?
MALEWE:           Ee, ke yena. Gape mola ke re o tloga o belege lekgarebe le bohlale.
MAHUNELA:         Bjale ga ba nyalwe, Malewe. Nna ke ile ke mo nyakela lesogana, eupša      10
                  a re bona matšatši a ba ikgethela bao ba ba ratago.
MALEWE:           Ee, bafsa ba matšatši a ba a ikgethela.
REBONE:           (O a goroga) Tameng, tate. Ke ra le wena Mna Malewe.
MALEWE:           Agee, morwedi. Na o swereng ka moo letsogong nke ke dikoloto tše tša
                  lena?                                                                     15
REBONE            Aowa, tate. Ke swere dipoelo tša ka tša marematlou.
MALEWE:           O sepetše bjang?
REBONE:           Ke tšweletše ka mo go sa belaetšeng. Bona, tate …!
                  (O mo laetša kuranta.)
MALEWE:           Ke go boditše, Mahunela, ka re yo morwedi o tlo fihla kgole kudu ka       20
                  yena.
MAHUNELA:         O šomile kudu, ngwanaka. Le nna ke tla napa ka ikhutša go lefela
                  ditšhelete tše tša lena le rego ke tša thuto. O tla napa wa ya go nyaka
                  mošomo.
REBONE:           Aowa, tate. Gape ka marematlou nka se humane mošomo o mokaone.            25

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 24

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                  24                           DBE/Dibatsela 2024
                                         NSC Confidential

MAHUNELA:          (Ka tlabego) Ao! Na o mokaone o humanwa ka eng?
REBONE:            Ke swanetše go tšwela pele ka dithuto, ke ye go ithutela tša dijo. Ke moo
                   ke tlogo humana mošomo o mokaone.
MAHUNELA:          (Ka bogale) Bjale go tšwetša tšona dithuto tšeo tša gago pele, ga go
                   nyake tšhelete?                                                           30
REBONE:            Go a e nyaka.
MAHUNELA:          (Ka tlhonamo) Rebone! Nna ga ke na tšhelete.
                                             Mminorathwana

                                                                                   [Letl. 19]

13.1      Baanegwa ba ba latelago ba tswalana bjang le Mahunela:

          13.1.1      Malewe                                                                     (1)

          13.1.2      Rebone                                                                     (1)

13.2      Tsopola ditšhupasefala TŠE PEDI tše di dirišitšwego go tšweletša ditiragalo
          setsopolweng se.                                                                       (2)

13.3      Tikologo ya papadi ye ke ya sebjalebjale. Efa mehlala YE MEBEDI go tšwa
          setsopolweng.                                                                          (2)

13.4      Laetša tirišo ya mminorathwana go ya le ka fao o dirišitšwego ka gona
          papading ye.                                                                           (1)

13.5      Ahlaahla kalotaba ya papadi ye ka dintlha TŠE THARO.                                   (3)

13.6      Na maikutlo a gago ke afe mabapi le bongame bja Mahunela. Fahlela karabo
          ya gago.                                                                               (2)

                                              LE

SETSOPOLWA SA H

(Ka ntle mosegare kgorwaneng)

MAHUNELA:          (O noši) Ge nka be ke se ka fapana le Thokgola, nka be ke tseba gore
                   ke tla ya go yena motho yo a tšerego tšhelete ya ka, a tle a golofale.
                   Gore e ka ba e sobeletše ka kua gare ga mantle a botshwelomare,
                   gona ke a gana. E re ke dio lebelela mehlala ye. (O a lebelela) Wo ke 5
                   wa Rebone. Wo e ka ba wa Jemina. A!A! wo wona o nyakang. Ga ke
                   kgolwe. (O a goelela) Rebone! Rebone!
REBONE:            (O kgojana) Tate!
MAHUNELA:          Nke o tle mo o mpotše.
REBONE:            (O a goroga) Ke le botšang, tate?                                      10
MAHUNELA:          Mohlala wo o a o tseba?
REBONE:            Ga ke o bone gabotse. Ke ofe?

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                         Phetla

### Page 25

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                25                          DBE/Dibatsela 2024
                                       NSC Confidential

MAHUNELA:           Šo. O lebelele gabotse.
REBONE:             Aowa, nna ga ke o tsebe.
MAHUNELA:           Mo botshwelomare go ile gwa tla wena le mang?                       15
REBONE:             Ge ke gopola gabotse, ke nna le Jemina fela ba re tlilego mo morago
                    ga gore ledimo le rwale botshwelomare bjo.
MAHUNELA:           Yo mongwe gape?
REBONE:             Yo mongwe gape yena ga ke mo tsebe.
MAHUNELA:           Gape mohlala wo o a mpelaetša.                                      20
REBONE:             Kganthe ke wa mang?
MAHUNELA:           (Ka pelobohloko le motsetlo wa senna) Tšhelete ya ka e ile. Na ke
                    bonang? Dikgomo tša ka le tšona di ile! Na badimo le mpontšhang?
REBONE:             Le be le e beile kae?
MAHUNELA:           Gona ka mo ntlwaneng. Tšhelete ya ka e latela dikgomo.              25
REBONE:             Gape nna tate, ke be ke tseba le se na le tšhelete.
MAHUNELA:           Tšhelete e be e le gona, ngwanaka. E no ba nna ke be ke sa nyake go
                    e šomiša.
                                              Mminorathwana
                                                                           [Letl.102–103]

13.7      Tsopola mehlala YE MEBEDI ya dipolelo tša Mahunela tše di laetšago gore
          ke motho wa pelo e mpe go tšwa setsopolweng se.                                     (2)

13.8      Efa mohlohleletši papading ye o be o laetše le ka fao mongwadi a mo
          dirišitšego ka gona.                                                                (2)

13.9      Hlaloša ka mo segatišamantšu le segodišamantšu di šomišitšwego ka gona
          papading ye.                                                                        (2)

13.10     Hlaloša ka moo thekniki ya kgegeoteramatiki e tšweleditšwego ka gona
          papading ye. Efa dintlha TŠE PEDI.                                                  (2)

13.11     Ka dintlha TŠE PEDI hlatholla morero wa papadi ye.                                  (2)

13.12     Sekaseka ka fao leina la papadi ye le nyalelanago le diteng tša yona ka gona.
          Efa dintlha TŠE THARO.                                                              (3)
                                                                                              [25]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 26

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                26                            DBE/Dibatsela 2024
                                       NSC Confidential

POTŠIŠO YA 14: POTŠIŠO YE TELELE

NAGA GA DI ETELANE – MS Serudu

Sekaseka thulano ye e kgodišago ya papadi ye.

Botelele bja karabo e be mantšu a 400–450                                                         [25]

POTŠIŠO YA 15: POTŠIŠO YA DITSOPOLWA

NAGA GA DI ETELANE – MS Serudu

Badišiša ditsopolwa tše gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go di latela.

SETSOPOLWA SA I

MPHAKA: Matlakane a maso! Mosadi yo o reng! O sa tšo re ke be ke balabala,
          eupša o re ga ke segafi. O šupang ge o realo?
HUNADI: (O bolela ka boleta) Aowa, papa, ge go na le se se go tshwenyago pelong
           O ka napa wa šitwa ke go mpegela ke le mogatšago?
MPHAKA: (O a mo fotlela) Ga geno segafi se tseba ditaba?                                      5
HUNADI: Ga se wena yo re kwelego o re o gapeleditšwe go tloga?
MPHAKA: Go tloga kae?
HUNADI: Nka tseba bjang ka gore o be o bobola bjalo ka nose!
MPHAKA: (O kgathola mahlong.) O itote Hunadi, se re ke be ke bobola bjalo ka
          nose. O sa šupa gore ke hlarediahloga?                                              10
HUNADI: (O a ngaletša.) Ge o gana go mpotša se se go tlaišago moyeng, gona ke
           le mogatšago, o tla šala o bobola bjalo o nnoši. E re nna ke yo bona
          dipitša tša ka.
MPHAKA: Ntšhiroge ke šale ke bobola ke nnoši, ka gore ke sebobodi se se se nago
          tlhaloganyo! Nxa, basadi! Motho o no go ferehla megopolo o iketlile go se           15
          molato …
          (Raisibe o a kokota)
HUNADI: E re ke tloge, re tla be ra hwetšwa ke batho mo re bolela se sa bonalego.
          (O a ema o leba lebating o gahlana le Raisibe a swere mangwalo.)
RAISIBE: Mangwalo šea mma. Le lengwe o ka re le tšwa go bokoko.                               20
HUNADI: (O fapana le yena) A fe tatago ngwanaka. (O a tšwa)
RAISIBE: (O tsena ka phaphošeng ya tatagwe ya go ngwalela.) Tate mangwalo šea.
MPHAKA: Ke lebogile Mošopšadi. A tlile neng?
RAISIBE : Raposo o sa tšo tla gonabjale o bile o sepetše.
                                                                              [Letl. 14–15]

15.1      Baanegwa ba ba latelago ba tswalana bjang le Mphaka?

          15.1.1       Hunadi                                                                     (1)

          15.1.2       Raisibe                                                                    (1)

15.2      Tsopola ditšhupasefala TŠE PEDI tšeo di dirišitšwego go tšweletša ditiragalo
          setsopolweng se.                                                                        (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 27

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                  27                          DBE/Dibatsela 2024
                                         NSC Confidential

15.3      Tikologo ya papadi ye ke ya sebjalebjale. Efa mehlala YE MEBEDI go tšwa
          setsopolweng.                                                                           (2)

15.4      Hlaloša ka moo thekniki ya tekolapejana e tšweleditšwego ka gona papading
          ye.                                                                                     (2)

15.5      Ahlaahla kalotaba ya papadi ye ka dintlha TŠE PEDI.                                     (2)

15.6      Na maikutlo a gago ke afe mabapi le kgethologanyo ya bafaladi dinageng di
          šele? Fahlela karabo ya gago.                                                           (2)

                                              LE

SETSOPOLWA SA J

HUNADI:               (O mo tsepeletše ka mahlong.) Sebola, afa o tloga o ekwa seo o se
                      bolelago? Se ke se bonago ke gore o rata go fo dula fase o nabe
                      maoto, re kitlele dijo ka molomong wa gago. Re tšwele ka difero re
                      leka go go phephiša leganong la tau. O sehlola ngwana tena!
SEBOLA:               (O tsuputše molomo.) Le re tlošitše Bonwatau go tlo re hlakiša mo.      5
                      Le re romela dikolwaneng tša bošilo … ke …
MPHAKA:               (O befetšwe.) Hei! Mošaa! O bolela bjang le mmago?
SEBOLA:               (Ga a hwe matwa.) O reng yena a sa dumele gore le tlogile
                      Bonwatau go iphološa e sego nna?
HUNADI:               (O befetšwe.) O swerwe ke eng bjale o sa boele Bonwatau bjo bja         10
                      gago? O re segiša batho.
SEBOLA:               Nna ga ke bone re le kaone mo. Re ralala le dilete bjalo ka
                      dipeolwane. Re tla be ra hlakanya lefase le ka moka. Go phalwa ke
                      ge ...
MPHAKA:               (O fela pelo.) Homola seota tena! Ge go se seo o ratago go se           15
                      bolela tswalela molongwana woo wa gago. Theetša mo mošaa.
                      Nna le mmago re šomile ka maatla – bošego le mosegare go fihla
                      maemong ao re lego go ona. Gantši re be re phegelela go
                      feta maemo ao batswadi ba rena ba bego ba le go ona. Le bona
                      ba bile le phišego e bjalo ya go re bona re le maemong a kaone          20
                      go feta a bona. O reng o sa fišagelwe go fihla maemong a a lego
                      ka godingwana ga a a rena? O reng o rata go hlwa o tsupuletše
                      barutiši ba gago molomo?

                                                                                 [Letl. 68]

15.7      Tsopola mehlala YE MEBEDI go tšwa polelong ya mathomo ya Sebola ye e
          mo tšweletšago e le motho wa go nyatša setsopolweng se.                                 (2)

15.8      Efa mohlohleletši papading ye, o be o laetše le ka fao mongwadi a mo
          dirišitšego ka gona.                                                                    (2)

15.9      Ka dintlha TŠE PEDI efa ponelopele ya gago mabapi le go se hlomphe
          batswadi ga Sebola.                                                                     (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 28

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2               28                           DBE/Dibatsela 2024
                                      NSC Confidential

15.10     Hlaloša ka moo thekniki ya kgegeoteramatiki e tšweleditšwego ka gona
          papading ye. Efa dintlha TŠE PEDI.                                                 (2)

15.11     Ka dintlha TŠE PEDI hlatholla morero wa papadi ye.                                 (2)

15.12     Sekaseka ka fao leina la papadi ye le nyalelanago le diteng tša yona ka gona.
          Efa dintlha TŠE THARO.                                                             (3)
                                                                                             [25]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 29

Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                29                            DBE/Dibatsela 2024
                                       NSC Confidential

POTŠIŠO YA 16: POTŠIŠO YE TELELE

LEHUFA – P Mothupi

Sekaseka thulano ye e kgodišago ya papadi ye.

Botelele bja karabo e be mantšu a 400–450.                                                         [25]

POTŠIŠO YA 17: POTŠIŠO YA DITSOPOLWA

LEHUFA – P Mothupi

Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go di latela.

SETSOPOLWA SA K

NTSHEPE:        Lerato, a o tla kae ka taba yela ya gago?
LERATO:         Etse le ra efe, Meneer?
NTSHEPE:        Ao, ke ra yela ya go tšweletša dithuto tša gago pele.
LERATO:         Ke sa eme felo go tee, Meneer. Gape monna wa ka o sa le šupa godimo.
                Ga a nyake go kwa selo ka ga taba ye.                                          5
NTSHEPE:        O ra gore ga se a tšwa a bona bohlokwa bja thuto le gonabjale?
LERATO:         Wena ga o mo tsebe gabotse ke a go bona. Monna yola ga a na taba le
                thuto. Ebile matšatši a gona o ka re o hlakane hlogo. Ka mokgwa wo a
                mphedišago boima ka gona o ka se rate.
NTSHEPE:        Kgane o napa a dirang se sekaa? Gona go reng a go dira bjalo o le              10
                mosadi wa gagwe?
LERATO:         E sa le gore mosadi wa gago a tle a bake lešata mo lebenkeleng la rena,
                bophelo ga bo sa le gona. Ga a fetše go ntšhupa ka sethunya.
NTSHEPE:        (O šikinya hlogo) Ka sethunya?
LERATO:         Go bjalo, Meneer. Tšatši le lengwe le tlo kwa go thwe ke bolailwe.             15
NTSHEPE:        (Ka lentšwana la go kwa bohloko) O se realo, Lerato. (Setunyana) E le
                gore sebakwa se segolo ke eng ge ebile le dirotswana di selaganya?
LERATO:         A ga se yona taba ya gore nna le wena re a ratana! Gape ge a ka re o
                thoma go bolela ka yona le go bo pata ga re sa bo pata.
NTSHEPE:        A ba re kwa eng batho ba? Ka mo ke Ntlogeleng mola ka go le lengwe e           20
                le monna wa gago. A gabotsebotse ba re kwa eng?
LERATO:         Ga ba dirišwe ke lehufa, Meneer?

                                                                               [Letl.27–28]

17.1      Baanegwa ba ba latelago ba tswalana bjang le Lerato:

          17.1.1       Radithekisi                                                                 (1)

          17.1.2       Ntshepe                                                                     (1)

17.2      Tsopola ditšhupasefala TŠE PEDI tšeo di dirišitšwego go tšweletša ditiragalo
          setsopolweng se.                                                                         (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [Sepedi HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-nov-2024/5ec4cd49-d894-4cd1-aea0-ba78ac88b31b) — Sepedi HL · QP · 2024 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-nov-2024/4959fca7-2684-42e7-9554-5ee03c1c4515) — Sepedi HL · QP · 2024 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-sepedi/de634f35-2acc-45e8-a31f-c54e8c3845cb) — Sepedi HL · QP · 2024 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-nov-2024-mg/e67ab0c8-fe5e-4b83-bf54-6279f6781422) — Sepedi HL · Memo · 2024 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-sepedi/3dfbc738-c7ce-4979-880e-544b517be1d3) — Sepedi HL · QP · 2024 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-3-sepedi/1e535f5c-d8ec-4998-b74b-e0263564e47c) — Sepedi HL · QP · 2024 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi HL

- [Gr 12 Sepedi HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-hl-atp-2023-24/1d473445-7b9b-4f2f-bcf4-e68f07348426) — ATP
- [Sepedi (HL) June 2025 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-june-2025-possible-answers/b62e3e2c-c7f8-4660-b96f-bd9ab7e48039) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2025-mg/24e7e49f-6ff0-4ed7-85d1-32645e145c62) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2025-mg/8de1c8ca-6ec0-4c3e-8a6f-601a6bff4495) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2025-mg/55af0e4f-fc29-4491-bf04-fcec9e0e05d4) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-1-sepedi/63741d50-f994-4b99-b545-caebbee9c356) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
