# Sepedi HL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2015 Memo

> Grade 12 Sepedi HL Paper 3 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2015, 9 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-feb-march-2015-memo/381a4aad-f5d1-44b0-aae9-bc088c21d6b6
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sepedi HL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Memorandum
- Year: 2015
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 9

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-hl) › [Sepedi HL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-feb-march-2015-memo/381a4aad-f5d1-44b0-aae9-bc088c21d6b6)

## About this document

Sepedi Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2015 · sepedi. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi HL P3 Feb March 2015](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-feb-march-2015/04042aa3-be34-4555-bae3-42e692c2a3c1) — QP · 2015 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                       KREITI YA 12

                              SEPEDI LELEME LA GAE (HL)

                                  LEPHEPHE LA BORARO (P3)

                                  DIBOKWANE/HLAKOLA 2015

                                      MEMORANTAMO

MEPUTSO: 100

                            Palomoka ya matlakala a dipotšišo ke 9.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                       Phetla

### Page 2

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3
                                                Downloaded from hlayiso.com                  2                                                            DBE/Dibokwane-Hlakola 2015
                                                                                     NSC – Memorantamo

ELA HLOKO:
o    Diriša rubriki ye ge o swaya ditaodišo (Lephephe la 3, Karolo ya A).
o    Meputso ya 0–50 e arotšwe ka magato a mahlano a ditlhalošo.
o    Mo go diteng, polelo le setaele, le legato le lengwe le le lengwe la magato a ditlhalošo a mahlano le arotšwe ka dikarolwana tše pedi, e lego legato la godimo
     le la fase go lebeletšwe kabo ya meputso le ditlhalošo.
o    Sebopego ga se sa arolwa ka legato la godimo le la fase.

KAROLO YA A: RUBRIKI YA GO SWAYA DITAODIŠO TŠA SEPEDI LELEME LA GAE [MEPUTSO YE 50]

     Dinyakwa                                  Bokgoni bja go ikgetha        Bokgoni bja maemo               Bokgoni bja        Bokgoni bja motheo        Ga go bokgoni
                                                                                                              magareng
DITENG LE PEAKANYO                                        28–30                       22–24                     16–18                   10–12                       4–6
                                              -Bokgoni bja go araba         -Potšišo e arabilwe        -Karabo e a              -Tlemagano ya            -Molekwa o tšwele
(Go araba dipotšišo)                          potšišo ke bja maemo a        gabotsebotse.              kgotsofatša.             dikgopolo ga se ya       tseleng kudukudu
Tatelano ya dikgopolo ge                      godimodimo go fetiša.         -Dikgopolo di kgahliša     -Dikgopolo di            maleba.                  -Dikgopolo di
go dirwa peakanyo.                            -Dikgopolo tše bohlale, tša   kudu ebile di sepelelana   tlemagane ebile di a     -Dikgopolo ga di         hlakahlakane ebile ga

                           Legato la godimo
Temogo ya morero,                             go hlohla mabjoko tšeo di     le hlogo/sererwa.          kgodiša.                 tšwelele gabotse ebile   di nepiše.
baamogedi ba tshedimošo                       tšwelego mahlalagading.       -Peakanyo le tlemagano     -Peakanyo le             ga di bontšhe            -Dikgopolo ga di nepiše
le dikamano.                                  -Peakanyo le tlemagano ke     ya dikgopolo ke tše        tlemagano ya dikgopolo   boitlhamelo.             hlogo ebile di a
                                              tšeo di ikgethilego go        botsebotse go akaretšwa    ke tše kaone go          -Tatelano le             ipoeletša.
MEPUTSO YE 30                                 akaretšwa matseno, mmele      matseno, mmele le          akaretšwa matseno,       tlemagano ya             -Ga go tatelano le
                                              le mafetšo.                   Mafetšo.                   mmele le mafetšo.        dikgopolo di tšwelela    tlemagano ya
                                                                                                                                gannyane.                dikgopolo.

                                                         25–27                        19–21                     13–15                    7–9                        0–3
                                              -Bokgoni bja go araba         -Potšišo e arabilwe        -Potšišo e arabilwe ka   -Molekwa o tšwele        -Ga go bolelwe selo ka
                                              potšišo ke bja maemo a        gabotse.                   mo go kgotsofatšago      tseleng.                 hlogo yeo e filwego.
                                              godimodimo.                   -Dikgopolo di a kgahliša   eupša ga se ya hlaka     -Dikgopolo di            -O tšwele tseleng
                                              -Dikgopolo tše bohlale tša    ebile di sepelelana le     gabotse.                 hlakahlakane.            kudukudu.
                                              go tšwa mahlalagading.        hlogo/sererwa.             -Tlemagano ya            -Ga go peakanyo          -Diteng ga di nepiše

                           Legato la fase
                                              -Bokgoni bja maemo a          -Peakanyo le tlemagano     dikgopolo e a            goba tlemagano ya        ebile di hlakahlakane.
                                              godimo bja go beakanya le     ya dikgopolo ke tše        kgotsofatša ebile e a    dikgopolo yeo e
                                              go tlemaganya dikgopolo       botse go akaretšwa         kgodiša.                 tšwelelago.
                                              go akaretšwa matseno,         matseno, mmele le          -Peakanyo le
                                              mmele le mafetšo.             mafetšo.                   tlemagano ya dikgopolo
                                                                                                       di a kgotsofatša go
                                                                                                       akaretšwa matseno,
                                                                                                       mmele le mafetšo.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                                                                                                                    Phetla

### Page 3

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3
                                                  Downloaded from hlayiso.com                    3                                                                 DBE/Dibokwane-Hlakola 2015
                                                                                         NSC – Memorantamo

POLELO, MONGWALELO                                           14–15                        11–12                        8–9                       5–6                         0–3
    LE PALOBOHLATSE                             -Segalo, retšistara, setaele   -Segalo, retšistara,         -Segalo, retšistara,       -Segalo, retšistara,       -Polelo ga e
                                                le tlotlontšu di sepelelana    setaele le tlotlontšu di     setaele le tlotlontšu di   setaele le tlotlontšu di   kwešišagale.
Segalo, retšistara,                             kudukudu le morero,            sepelelana gabotsebotse      sepelelana gabotse le      sepelelana gannyane        -Segalo, retšistara,
mongwalelo, tlotlontšu ya                       baamogedi le dikamano.         le morero, baamogedi le      morero, baamogedi le       le morero, baamogedi       setaele le tlotlontšu ga
maleba ya morero le                             -Polelo ke ya boitshepo, ya    dikamano.                    dikamano.                  le dikamano.               di sepelelane le
dikamano.                                       go nona, ya maatlakgogedi.     -Polelo e na le maatla, ya   -Tirišo ya maleba ya       -Tirišo ya polelo ke ya    morero, baamogedi le

                             Legato la godimo
Kgetho ya mantšu                                -Polelo e na le segalo sa go   segalo sa maleba.            polelo e dira gore         motheo.                    dikamano.
Tirišo ya polelo le                             ba le maatlakgogedi ebile e    -Diphošo tša popopolelo      molaetša o kwagale.        -Segalo le mošito ga       -Tlotlontšu ke ye
melawana, maswao,                               nonne ka mebolelwana ya        le mopeleto ga se tše        -Segalo ke sa maleba.      se tša maleba.             nnyane kudukudu moo
popopolelo le mopeleto.                         go kgahliša.                   kae.                         -Mebolelwana e             -Tlotlontšu ke ye          e lego gore e dira gore
                                                -Ga go na le ge e ka ba        -Polelo e beakantšwe         dirišitšwe go godiša       nnyane kudu.               ditaba di se
     MEPUTSO YE 15                              phošwana e tee ya              gabotsebotse.                boleng bja diteng.                                    kwešišagale.
                                                popopolelo le mopeleto.
                                                -Polelo e beakantšwe ka
                                                bokgwari bja maemo a
                                                godimodimo.
                                                               13                        10                             7                         4
                                                -Polelo ya maemo a         -Polelo ke ya maemo a            -Tirišo ya polelo e a      -Polelo ga e
                                                godimodimo ya go ba le     godimo ya go ba le               kgotsofatša eupša e na     kgotsofatše.
                                                segalo se maatla.          maatlakgogedi.                   le diphošo.                -Ga go phapantšho ya

                             Legato la fase
                                                -Ga go na le ge e kaba     -Segalo ke sa maleba sa          -Segalo se a               mafoko.
                                                phošwana e tee ya          go ba le maatlakgogedi.          kgotsofatša eupša          -Tlotlontšu ga se ye
                                                popopolelo goba mopeleto.  -Diphošwana tše nnyane           mebolelwana ga se ya       kaalo.
                                                -Polelo e beakantšwe ka    tša popopolelo le                dirišwa o kaalo.
                                                bokgwari.                  mopeleto.
                                                                           -Polelo e beakantšwe
                                                                           gabotse.
       SEBOPEGO                                               5                          4                              3                          2                         0–1
                                                -Tšwetšopele ya sererwa ke -Tatelano ye botse ya            -Dintlha tša maleba di     -Dintlha tša maleba ga     -Dintlha tša maleba ga
Dinyakwa/Dipharologantšho                       ya maemo a godimodimo.     tšwetšopele ya dintlha.          tšweleditšwe.              se tše kae.                di gona.
       tša setšweletšwa.                        -Tlhalošo ya dikgopolo ke  -Tlemagano ye botse ya           -Mafoko le ditemana di     -Mafoko le ditemana        -Mafoko le ditemana di
Tšwetšopele ya ditemana le                      ya maemo a godimodimo.     dintlha le dikgopolo.            hlamegile gabotse.         di na le diphošo.          fošagetše.
      tlhamo ya mafoko.                         -Tlhamo ya mafoko le       -Mafoko le ditemana di           -Taodišo e a kwagala.      -Taodišo e a kwagala       -Taodišo ga e kwagale.
                                                ditemana ke ya go ikgetha, beakantšwe ka                                               eupša e na le
     MEPUTSO YE 5                               ya maemo a godimodimo.     makgethe.                                                   mafokodi.
  KABO YA MEPUTSO                                          43–50                         33–40                       23–30                      13–20                      0–10

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                                                                                                                              Phetla

### Page 4

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3
                                       Downloaded from hlayiso.com                    4                                                                  DBE/Dibokwane-Hlakola 2015
                                                                              NSC – Memorantamo

KAROLO YA B: RUBRIKI YA GO SWAYA DITŠWELETŠWA TŠE TELELE TŠA TIRIŠANO TŠA SEPEDI LELEME LA GAE [MEPUTSO YE 25]

Senyakwa                          Bokgoni bja go ikgetha            Bokgoni bja maemo          Bokgoni bja magareng          Bokgoni bja motheo                 Ga go bokgoni
DITENG, PEAKANYO LE                         13–15                           10–12                        7–9                          4–6                              0–3
    SEBOPEGO                   -Bokgoni bja go araba potšišo     -Bokgoni bjo bobotsebotse   -Bokgoni bja go               -Bokgoni bja motheo bja         -Karabo ya gagwe ga e
                               ke bja maemo a godimodimo         bja go araba potšišo bjoo   kgotsofatša bja go araba      go araba potšišo bja go         laetše tsebo le ye nnyane
-Go araba dipotšišo le         go fetiša.                        bo laetšago tsebo ye        potšišo bja go laetša tsebo   laetša tsebo ye nnyane          ya mohuta wa
dikgopolo.                     -Dikgopolo ke tše bohlale tša     botse ya mohuta wa          ya mohuta wa                  ya dinyakwa tša mohuta          setšweletšwa.
-Tatelanyo le peakanyo ya      go tšwa mahlalagading.            setšweletšwa.               setšweletšwa.                 wa setšweletšwa.                -Molaetša ga o tšwelele
dikgopolo.                     -Tsebo ye e tseneletšego ya       -Ditaba di nepiša           -Go na le nepišo eupša go     -Go na le nepišo ye             gabotse ka ge molekwa a
-Morero, baamogedi,            dinyakwa tša mohuta wa            setšweletšwa.               na le go tšwa tseleng         nnyane ya setšweletšwa          tšwele tseleng kudukudu.
dinyakwa/dipharologantšho      setšweletšwa.                     –Molekwa ga se a tšwa       gannyane.                     eupša go na le go tšwa          -Ga go tlemagano ya
le dikamano.                   -Ditaba di nepiša                 tseleng.                    -Tlemagano ya dikgopolo       tseleng.                        diteng le dikgopolo.
                               setšweletšwa thwi.                -Tlemagano ya diteng le     le dikamano e a               -Tlemagano ya diteng le         -Ditaba di hlalošwa
MEPUTSO YE 15                  -Tlemagano ya diteng le           dikgopolo ke ye botse.      kgotsofatša.                  dikgopolo ga se ye              gannyane.
                               dikgopolo ke ya maemo a           -Tlhalošo ya ditaba ke ye   -Tlhalošo ya ditaba e a       kaalo.                          -Sebopego sa
                               godimo.                           botse ebile e thekga        kgotsofatša ebile e thekga    -Tlhalošo ya ditaba ke          setšweletšwa ga se sona.
                               -Tlhalošo ya ditaba ke ya         sererwa.                    sererwa.                      ya motheo ebile e
                               maemo a godimo ebile e            -Sebopego ke sa maleba      -Sebopego ke sa maleba        thekga sererwa
                               thekga sererwa.                   eupša se na le              eupša se na le diphošo        gannyane.
                               -Sebopego ke sa maleba sa         diphošwana di se kae.       tše dintšinyana.              -Ga se a šomiša melao
                               go sepelelana le                                                                            ya sebopego ka
                               setšweletšwa.                                                                               tshwanelo.
                                                                                                                           -Go tlogetšwe dintlha tše
                                                                                                                           bohlokwa.
POLELO, SETAELE LE                          9–10                            7–8                         5–6                           3–4                             0–2
PALOBOHLATSE                   -Segalo, retšistara, setaele le   -Segalo, retšistara,        -Segalo, retšistara,          -Segalo, retšistara,            -Segalo, retšistara,
                               tlotlontšu di sepelelana          setaele le tlotlontšu di    setaele le tlotlontšu di      setaele le tlotlontšu ga di     setaele le tlotlontšu ga di
Segalo, retšistara, setaele,   gabotsebotse le morero,           sepelelana gabotse le       sepelelana le morero,         sepelelane gabotse le           sepelelane le morero,
morero, baamogedi le           baamogedi le dikamano.            morero, baamogedi le        baamogedi le dikamano.        morero, baamogedi le            baamogedi le dikamano.
dikamano.                      -Polelo e nepagetše ebile e       dikamano.                   -Diphošo tša popopolelo       dikamano.                       -Sengwalo se tletše ka
Tirišo ya polelo le            hlamegile gabotse.                -Polelo ga e na diphošo     ga se tše ntši.               -Popopolelo ga se yeo e         diphošo ebile se
melawana.                      -Ga go na le ge e ka ba phošo     tša popopolelo ebile e      -Tlotlontšu ke yeo e          nepagetšego ebile e             hlakahlakane.
Kgetho ya mantšu               e tee.                            hlamegile gabotse.          lekanetšego.                  tletše ka diphošo.              -Tlotlontšu yeo e lego
Maswao le mopeleto.                                              -Tlotlontšu ke ye ntši.     -Diphošwana tšeo di lego      -Tlotlontšu ga se ye ntši       gona ga e sepelelane le
                                                                 -Gantši ga go diphošo.      gona ga di fetoše             -Molaetša o a tšwelela          morero le ga nnyane.
MEPUTSO YE 10                                                                                molaetša.                     eupša o arošitšwe.              -Molaetša ga o tšwelele le
                                                                                                                                                           ga nnyane.
KABO YA MEPUTSO                            22–25                           17–20                       12–15                         7–10                               0–5

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                                                                                                                    Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3                 5                    DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                     NSC – Memorantamo

KAROLO YA A: DITAODIŠO

POTŠIŠO YA 1

Ditaodišo tšeo di botšišitšwego

1.1 le    Taodišokanegelo
1.2
          Tlhalošo
          Yona e laodiša kanegelo goba tiragalo ye e fetilego. E ka ngwalwa go tšwa
          lehlakoreng le lengwe le le lengwe.

          Diponagalo tša taodišokanegelo:

          •    Go šomišwe thulaganyo ya go kgodiša.
          •    Gantši taodišo ye e ngwalwa ka lebaka le le fetilego.
          •    Bangwadi ba bangwe ba šomiša lebaka la bjale go hlola moya wa
               bokgauswi le tebanyo.
          •    Ditemana tša matseno di swanetše go tanya šedi ya mmadi.
          •    Kanegelo ge e le ye botse e swanetše go ba le ntlha ye e laetšago thumo
               ya moswananoši ya go kgahliša le go kgotsofatša.
          •    Go šomišwe polelotebanyi mo go hlokegago go maatlafatša moanegwa,
               polelotharedi le yona e ka dirišwa gore mmadi a se ke a ikamanya le
               mmoledi.
          •    Kgahlego ya mmadi e swanetše go lotwa go fihla mafelelong.
          •    Taodišo ya go anegwa gantši e na le mokgwa wa go hlaloša tiragalo.

1.3       Taodišotlhaloši

          Tlhalošo
          Ka taodišotlhaloši, mongwadi o hlaloša maemo a ditaba goba selo se sengwe
          gore mmadi a kgone go itemogela sona. Mo taodišong ye go hlalošwa ka
          bohlokwa bja go tšea diphetho tše di nepagetšego.

          Diponagalo tša taodišotlhaloši:

          •    Mongwadi o swanetše go hlagiša seswantšho ka mantšu.
          •    Go kgethwe mantšu le dikgopolo ka tlhokomelo gore go fihlelelwe seo se
               nyakegago.
          •    Dikakanyo malebana le go bona, go kwa, go kgwatha, modumo le tatso
               di ka šomišwa go dira gore tlhalošo e kwešišege.
          •    Dikapolelo di dirišwe ka tsela ya maleba.
          •    Boitemogelo bja hlogo yeo go ngwalwago ka yona, bo elwe šedi.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3                6                 DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                    NSC – Memorantamo

1.4       Taodišokgadimo/Kgopodišišo/Keleletšo

          Tlhalošo
          Ka taodišokgadimo/kgopodišišo/keleletšo ke mo mongwadi a hlagišago
          kgopolo gomme a tšweletša maikutlo a gagwe go ya ka fao a gopolago ka
          gona.

          Diponagalo tša taodišokgadimo

          •    Maikutlo le khuduego di kgatha tema ye bohlokwa taodišong ye.
          •    Karolo ye kgolo ya taodišo e ka ba tlhalošo ya tiragalo ye e fetilego.
          •    Ditlhalošo di swanetše go kwagala di be di ikemišetše go tsošološa
               maikutlo a mongwadi go mmadi.
          •    Dikgopolo tšeo di hlagišwago di swanetše go tšweletša bonnete bja
               mongwadi le boyena bja gagwe.

1.5       Taodišongangišano

          Tlhalošo
          Ka taodišongangišano mongwadi o na le kgopolo ye e itšego gomme o fa
          dintlha tša go fahlela goba go thekga maemo a gagwe. Kgopolo ya
          mongwadi e swanetše go kwešišega taodišong ka moka. Ka taodišo ye
          mongwadi o leka go kgodiša goba go fekeetša mmadi gore a kwane le
          kgopolo ya gagwe. Thumo e hlaloša gabotse fao mongwadi a emego gona le
          gore ke ka lebaka la eng a realo.

          Diponagalo tša taodišongangišano:

          •    Mongwadi o swanetše go thoma ka go tšea lehlakore, a laetše kgopolo
               ya gagwe ka tsela ya maatlakgogedi mabapi le hlogo.
          •    O swanetše go fa dintlha tša go fahlela kgopolo ya gagwe ka go nganga
               e le ge a šireletša maemo a gagwe.
          •    Dikgopolo tše maatla di tšweletšwe nyanyeng ka ge taodišo e ama
               maikutlo a mongwadi.
          •    Ditlabelo tša makgethe le tsebo ya go kgodiša di swanetše go šomišwa.
          •    Polelo e swanetše go ba ye maatla gore e hlohle maikutlo a mmadi, e se
               be ye mpe ya maroga.
          •    Thumo le yona e swanetše go ba ye maatla, ya go kwagala le go kgodiša
               gomme e laetše kgopolo ya mongwadi.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3                7                 DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                    NSC – Memorantamo

1.6       Taodišokahlaahlo

          Tlhalošo
          Taodišo ye ga e na maikutlo a mongwadi. Yona e leka go tšweletša
          mahlakore a mabedi ka go lekana. Mongwadi o hlokomela dintlha tša go
          fapana tša hlogo ye gomme a hlagiša dikgopolo tša go fapana ntle le go tšea
          lehlakore. Mongwadi a ka ba le thumo ye e itšego mafelelong a taodišo,
          eupša dintlha tša go thekga goba go ganetša di swanetše go lekalekana le go
          kwagala.

          Diponagalo tša taodišokahlaahlo:

          •    Mongwadi o swanetše go kwešiša le go lebeledišiša mahlakore a mabedi
               a taodišo ntle le go tšea lehlakore.
          •    Dikgopolo di hlagišwe ka mokgwa wa go thulana efela di sa tšee
               lehlakore.
          •    Taodišo e swanetšwe go kwagala le go ikema ka dintlha. Seo se ra gore
               e se huetšwe ke maikutlo a mongwadi.
          •    Dikahlaahlo e be tša moya wo o fodilego, tša go naganwa gabotse le go
               thekgwa ka tshwanelo.
          •    Segalo e be sa go hloka khuduego eupša e be seo se kgodišago sa go
               hloka lenyatšo.
          •    Mongwadi a ka fa maikutlo a gagwe mafelelong a taodišo eupša seo e se
               be thumo ya taodišo.
          •    Go rungwe ka go fa taetšo ya dikgopolo tše di itšego.

1.7.1     Taodišokanegelo/Tlhaloši/Kgopodišišo/Kahlaahlo
le
1.7.2     Tlhalošo
          Diswantšhong tše balekwa ba tla tšweletša dikgopolo le maikutlo ka go
          ngwala taodišokanegelo/tlhaloši/kgadimo/kgopodišišo/keleletšo/kahlaahlo go
          ya ka kwešišo ya bona.

          Diponagalo tša taodišo ya go tšweletša dikgopolo/maikutlo go ya ka
          seswantšho:

          •    Kwešišo ya mmakgonthe ya seswantšho e a nyakega.
          •    Pele mongwadi a ngwala taodišo ye, o swanetše go ba a na le tsebo ye e
               tseneletšego ya seo a tlogo ngwala ka sona.
          •    Go be le moela wa thulaganyo.
          •    Mongwadi o swanetše go fa kgopolokgolo yeo e tšweletšwago ke
               seswantšho.
          •    Dikgopolo di swanetše go beakanywa ka tatelano le kwešišego.

                                                    PALOMOKA YA KAROLO YA A:               50

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3               8                 DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                   NSC – Memorantamo

KAROLO YA B: DITŠWELETŠWA TŠA TIRIŠANO

POTŠIŠO YA 2

2.1       Lengwalo la semmušo

          Diponagalo:
          • Diatrese tše pedi (ya mongwadi le ya moamogedi).
          • Atrese ya mongwadi e be ka godimo ka letsogong la go ja gomme e
             laetše tšatšikgwedi.
          • Tumedišo ya semmušo.
          • Hlogotaba le diteng di lebane thwi le morero.
          • Polelo e be ya semmušo.
          • Mongwalelo le retšistara di dirišwe ka nepagalo.
          • Mafetšo a semmušo a latelwe ke sefane le ditlhakaina tša mongwadi.

2.2       Poledišano

          Diponagalo:
          • Poledišano e be magareng ga batho ba babedi goba go feta.
          • Ngwala go šielana ka go bolela bjalo ka ge go direga thwi go tšwa go
             ntlhatebelelo ya diboledi.
          • Maina a baanegwa a be ka letsogong la nngele la letlakala.
          • Leswao la kgorwana le laetšwe ka morago ga leina la seboledi.
          • Go šomišwe mothaladi wo mofsa go laetša seboledi se se latelago se
             sengwe.
          • Mašakana a šomišwe go laetša seo se diregago.
          • Palo ya mantšu a ka mašakaneng e se balwe bjalo ka mantšu ao a
             nyakegago a diteng.
          • Poledišano e tšweletše semelo sa baanegwa.

2.3       Tša bophelo bja mohu

          Diponagalo:
          • Leina le sefane tša mohu.
          • Letšatšikgwedi la matswalo a mohu, mohu o hlokofetše neng le gore o
             bolokwa neng, ka nako mang.
          • Lefelo la poloko.
          • Tša dithuto le karolo ya mohu setšhabeng.
          • Kanego ka ga mohu, mabapi le ditiro tše botse le tša go kgahliša tšeo a
             gopolwago ka tšona.
          • Seo se hlotšego lehu, mohu o lwetše lebaka le lekaakang.
          • Maina a meloko ya kgauswi yeo mohu a e tlogetšego.
          • Lentšu la taelo/sereto.
          • Polelo e be pebofatšo le go kgothatša.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                  Phetla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3               9                    DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                   NSC – Memorantamo

2.4       Potšišotherišano

          Diponagalo:
          • Babotšiši/Seboka/Sehlopha/Phanele e botšiša mmotšišwa dipotšišo.
          • Maina a mmotšišwa le mmotšiši a be ka letsogong la nngele la letlakala.
          • Leswao la kgorwana le laetšwe ka morago ga maina a bakgathatema.
          • Go šomišwe mothaladi wo mofsa go laetša seboledi se se latelago se
             sengwe.
          • Diteng di lebane thwi le morero.
          • Retšistara e be ya maleba.
          • Modulasetulo a rwale maikarabelo a tshepedišo ya potšišotherišano.

2.5       Taodišwana (Athikele) ya kuranta

          Diponagalo:
          • Hlogo e goge šedi gomme e kgahliše.
          • Mongwalelo e be kgetho ya mongwadi.
          • Ga go tlhamego ye e hlomilwego ya taodišwana.
          • Tšatšikgwedi le leina la mmegi di bohlokwa.
          • Diteng le mantšu di lebane thwi le baamogedi ba tshedimošo.
          • Kgahlego ya mmadi e hlohleletšwe.
          • Polelo le retšistara e be tše di lebanego le taodišwana.
          • Morero o elwe hloko.

2.6       Lenaneothero le metsotso

          Diponagalo:
          Lenaneothero
          • Pulo le kamogelo.
          • Bao ba tlilego kopanong le ditshwarego.
          • Palo ya metsotso ya kopano ya go feta.
          • Kahlaahlo le kamogelo ya ditšwametsotsong.
          • Tabakgolo ya letšatši.
          • Ditlaleletšo.
          • Letšatši la kopano ye e tlago.
          • Tswalelo.

          Metsotso
          • Go laetšwe leina la mokgatlo, tšatšikgwedi, lefelo le nako.
          • Diteng di latele lenaneothero.
          • Go ngwalwa tše di diregilego kopanong.
          • Go ngwalwe tše bohlokwa tšeo go kwanwego ka tšona.
          • Go ngwalwe ka lebaka le le fetilego.
          • Go be le taetšo ya ditšhišinyo, go ganetšana goba go dumelelana.
          • Go tšweletšwe leina la mongwaledi le la modulasetulo.

                                                   PALOMOKA YA KAROLO YA B:             50
                                                    PALOMOKA YA TLHAHLOBO:              100

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi HL P1 Feb March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-feb-march-2015-memo/027b6920-6cf1-43bb-9bdb-bb02039ff45d) — Sepedi HL · Memo · 2015 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 Feb March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-feb-march-2015-memo/9a740a76-8526-4d96-b468-daeb3801ab5a) — Sepedi HL · Memo · 2015 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 June July 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-june-july-2015-memo/b2377626-c3f9-4c49-87c4-d35c597dd055) — Sepedi HL · Memo · 2015 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-feb-march-2018-memo/2aa24788-f77a-4f3d-81d8-dc6582374d75) — Sepedi HL · Memo · 2018 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-feb-march-2017-memo/5381be61-f142-4f15-b9a0-64b9ef6b195d) — Sepedi HL · Memo · 2017 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 Feb March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-feb-march-2016-memo/150c3b48-7e0a-4663-97d8-5439381055df) — Sepedi HL · Memo · 2016 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi HL

- [Gr 12 Sepedi HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-hl-atp-2023-24/1d473445-7b9b-4f2f-bcf4-e68f07348426) — ATP
- [Sepedi P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-p1-hl-june-2025-question-paper/fa2cf2ff-8300-45a4-8a8c-acdb5b17d9ef) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2025/61f9a3c7-7401-4d6e-9d74-e82f112debe9) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2025/e152c8a6-c923-4ee8-b1dc-0b5d26c31662) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2025/32522579-8f9b-43e7-a81d-a91d253d42ee) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-2-sepedi/febe2313-2a97-4a6a-9bdb-f1b936a9e648) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
