# Sepedi HL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2016 Memo > Grade 12 Sepedi HL Paper 3 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2016, 10 pages. Read online or download the free PDF. - Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-feb-march-2016-memo/150c3b48-7e0a-4663-97d8-5439381055df - Updated: 2026-09-27 - Subject: Sepedi HL - Grade: Grade 12 - Language: Sepedi - Document type: Memorandum - Year: 2016 - Exam period: NSC Supplementary Exam - Paper: 3 - Curriculum: CAPS - Pages: 10 Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-hl) › [Sepedi HL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-feb-march-2016-memo/150c3b48-7e0a-4663-97d8-5439381055df) ## About this document Sepedi Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2016 · sepedi. Memorandum, 10 pages. Read online or download the PDF. Read it free online on the page above; download the PDF from there. ## Matching paper and memo - [Sepedi HL P3 Feb March 2016](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-feb-march-2016/591836e4-7340-433b-ba43-777b4e15eb10) — QP · 2016 · Sepedi ## Document text Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction. ### Page 1 Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE KREITI YA 12 SEPEDI LELEME LA GAE (HL) LEPHEPHE LA BORARO (P3) DIBOKWANE/HLAKOLA 2016 MEMORANTAMO MEPUTSO: 100 Palomoka ya matlakala a memorantamo ke 10. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe PhPPpPPDDDFDetlapPHETLLAD Phetla ### Page 2 Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 2 DBE/Dibokwane–Hlakola 2016 NSC – Memorantamo ELA HLOKO: • Diriša rubriki ye ge o swaya ditaodišo (Lephephe la 3, KAROLO YA A). • Meputso ya 0–50 e arotšwe ka magato a mahlano a ditlhalošo. • Mo go diteng legato le lengwe le le lengwe la magato a ditlhalošo a mahlano le arotšwe ka dikarolwana tše pedi, e lego legato la godimo le la fase go lebeletšwe kabo ya meputso le ditlhalošo. • Sebopego ga se sa arolwa ka legato la godimo le la fase. RUBRIKI YA GO SWAYA DITAODIŠO TŠA SEPEDI LELEME LA GAE [MEPUTSO YE 50] Dinyakwa Bokgoni bja go ikgetha Bokgoni bja maemo Bokgoni bja magareng Bokgoni bja motheo Ga go bokgoni DITENG LE 27–30 22–23 15–17 9–11 3–5 PEAKANYO -Bokgoni bja go araba -Potšišo e arabilwe -Karabo e a kgotsofatša. -Tlemagano ya -Molekwa o tšwele potšišo ke bja maemo a gabotsebotse. -Dikgopolo di tlemagane dikgopolo ga se ya tseleng kudukudu. Legato la godimo (Go araba dipotšišo godimodimo. -Dikgopolo di kgahliša ebile di a kgodiša. maleba. -Dikgopolo di le dikgopolo) -Dikgopolo tše bohlale tša kudu ebile di sepelelana -Peakanyo le tlemagano -Dikgopolo ga di hlakahlakane ebile ga di Tatelano ya go tšwa mahlalagading. le hlogo/sererwa. ya dikgopolo ke tše kaone tšwelele gabotse ebile nepiše. dikgopolo ge go -Bokgoni bja maemo a -Peakanyo le tlemagano go akaretšwa matseno, ga di bontšhe -Dikgopolo ga di nepiše dirwa peakanyo. godimo bja go beakanya ya dikgopolo ke tše mmele le mafetšo. boitlhamelo. hlogo ebile di a ipoeletša. Temogo ya morero, le go tlemaganya botsebotse go -Tatelano le tlemagano -Ga go tatelano le baamogedi ba dikgopolo go akaretšwa akaretšwa matseno, ya dikgopolo di tšwelela tlemagano ya dikgopolo. tshedimošo le matseno, mmele le mmele le mafetšo. gannyane. dikamano. mafetšo. 24–26 18–21 12–14 6–8 0–2 MEPUTSO YE 30 -Bokgoni bja go araba -Potšišo e arabilwe -Potšišo e arabilwe ka mo -Molekwa o tšwele -Ga go bolelwe selo ka potšišo ke bja maemo a gabotse. go kgotsofatšago eupša tseleng. hlogo yeo e filwego. godimodimo. -Dikgopolo di a kgahliša ga se ya hlaka gabotse. -Dikgopolo di -O tšwele tseleng Legato la fase -Dikgopolo tše bohlale tša ebile di sepelelana le -Tlemagano ya dikgopolo hlakahlakane. kudukudu. go tšwa mahlalagading. hlogo/sererwa. e a kgotsofatša ebile e a -Ga go peakanyo goba -Ga go nepišo ebile -Bokgoni bja maemo a -Peakanyo le tlemagano kgodiša. tlemagano ya dikgopolo dintlha di hlakahlakane. godimo bja go beakanya ya dikgopolo ke tše -Peakanyo le tlemagano yeo e tšwelelago. le go tlemaganya botse go akaretšwa ya dikgopolo di a dikgopolo go akaretšwa matseno, mmele le kgotsofatša go akaretšwa matseno, mmele le mafetšo. matseno, mmele le mafetšo. mafetšo. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 3 Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 3 DBE/Dibokwane–Hlakola 2016 NSC – Memorantamo RUBRIKI YA GO SWAYA DITAODIŠO TŠA SEPEDI LELEME LA GAE [MEPUTSO YE 50] (e tšwela pele) Dinyakwa Bokgoni bja go ikgetha Bokgoni bja maemo Bokgoni bja magareng Bokgoni bja motheo Ga go bokgoni POLELO, 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 MONGWALELO -Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, -Polelo ga e kwešišagale. LE setaele le tlotlontšu di setaele le tlotlontšu di setaele le tlotlontšu di setaele le tlotlontšu di -Segalo, retšistara, PALOBOHLATSE sepelelana kudukudu le sepelelana sepelelana gabotse le sepelelana gannyane le setaele le tlotlontšu ga di morero, baamogedi le gabotsebotse le morero, morero, baamogedi le morero, baamogedi le sepelelane le morero, Segalo, retšistara, dikamano. baamogedi le dikamano. dikamano. dikamano. baamogedi le dikamano. mongwalelo, -Polelo ke ya boitshepo, -Polelo ye maatla, ya -Tirišo ya maleba ya -Tirišo ya polelo ke ya -Tlotlontšu ke ye nnyane Legato la godimo tlotlontšu ya ya go nona, ya segalo sa maleba. polelo e dira gore motheo. kudukudu moo e lego maleba ya morero maatlakgogedi. -Diphošo tša popopolelo molaetša o kwagale. -Segalo le mošito ga se gore e dira gore ditaba di le dikamano. -Polelo e na le segalo sa le mopeleto ga se tše -Segalo ke sa maleba. tša maleba. se kwešišagale. Kgetho ya mantšu. go ba le maatlakgogedi kae. -Mebolelwana e dirišitšwe -Tlotlontšu ke ye nnyane Tirišo ya polelo le ebile e nonne ka -Polelo e beakantšwe go tšweletša diteng. kudu. melawana, mebolelwana ya go gabotsebotse. maswao, kgahliša. popopolelo le -Ga go na le ge e ka ba mopeleto. phošwana e tee ya popopolelo le mopeleto. MEPUTSO YE 15 -Polelo e beakantšwe ka bokgwari bja maemo a godimodimo. 13 10 7 4 -Polelo ya maemo a -Polelo ke ya maemo a -Tirišo ya polelo e a -Polelo ga e godimodimo ya go ba le godimo ya go ba le kgotsofatša eupša e na le kgotsofatše. segalo se maatla. maatlakgogedi. diphošo. -Ga go phapantšho ya Legato la fase -Ga go na le ge e ka ba -Segalo ke sa maleba -Segalo se a kgotsofatša mafoko. phošwana e tee ya sa go ba le eupša mebolelwana ga se -Tlotlontšu ga se ye popopolelo goba maatlakgogedi. ya dirišwa o kaalo. kaalo. mopeleto. -Diphošwana tše -Polelo e beakantšwe ka nnyane tša popopolelo bokgwari. le mopeleto. -Polelo e beakantšwe gabotse. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 4 Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 4 DBE/Dibokwane–Hlakola 2016 NSC – Memorantamo RUBRIKI YA GO SWAYA DITAODIŠO TŠA SEPEDI LELEME LA GAE [MEPUTSO YE 50] (e tšwela pele) Dinyakwa Bokgoni bja go ikgetha Bokgoni bja maemo Bokgoni bja magareng Bokgoni bja motheo Ga go bokgoni SEBOPEGO 5 4 3 2 0–1 -Tšwetšopele ya sererwa -Tatelano ye botse ya -Dintlha tša maleba di -Mafoko le ditemana di -Dintlha tša maleba ga di Dinyakwa/ ke ya maemo a tšwetšopele ya dintlha. tšweleditšwe. na le diphošo. gona. Dipharologantšho godimodimo. -Tlemagano ye botse ya -Mafoko le ditemana di -Taodišo e a kwagala -Mafoko le ditemana di tša setšweletšwa. -Tlhalošo ya dikgopolo ke dintlha le dikgopolo. hlamegile gabotse. eupša e na le mafokodi. fošagetše. Tšwetšopele ya ya maemo a godimodimo. -Mafoko le ditemana di -Taodišo e a kwagala. -Taodišo ga e kwagale. ditemana le tlhamo -Tlhamo ya mafoko le beakantšwe ka ya mafoko. ditemana ke ya go makgethe. ikgetha, ya maemo a -Dintlha le dikgopolo di MEPUTSO YE 5 godimodimo. beakantšwe ka makgethe. KABO YA MEPUTSO 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 5 Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 5 DBE/Dibokwane–Hlakola 2016 NSC – Memorantamo RUBRIKI YA GO SWAYA DITŠWELETŠWA TŠE TELELE TŠA TIRIŠANO TŠA SEPEDI LELEME LA GAE [MEPUTSO YE 25] Dinyakwa Bokgoni bja go ikgetha Bokgoni bja maemo Bokgoni bja magareng Bokgoni bja motheo Ga go bokgoni DITENG, PEAKANYO LE 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 SEBOPEGO -Bokgoni bja go araba -Bokgoni bjo -Bokgoni bja go -Bokgoni bja motheo bja -Karabo ga e laetše potšišo ke bja maemo a bobotsebotse bja go kgotsofatša bja go araba go araba potšišo bja go tsebo le ye nnyane ya (Go araba dipotšišo le godimodimo go fetiša. araba potšišo bjoo bo potšišo bja go laetša laetša tsebo ye nnyane mohuta wa dikgopolo) -Dikgopolo ke tše bohlale laetšago tsebo ye botse tsebo ya mohuta wa ya dinyakwa tša mohuta setšweletšwa. Tatelano le peakanyo ya tša go tšwa ya mohuta wa setšweletšwa. wa setšweletšwa. -Molaetša ga o tšwelele dikgopolo. mahlalagading. setšweletšwa. -Go na le nepišo eupša -Go na le nepišo ye gabotse ka ge molekwa Morero, baamogedi, -Tsebo ye e tseneletšego -Ditaba di nepiša go na le go tšwa tseleng nnyane ya setšweletšwa a tšwele tseleng dinyakwa/ ya dinyakwa tša mohuta setšweletšwa. gannyane. eupša go na le go tšwa kudukudu. dipharologantšho le wa setšweletšwa. -Molekwa ga se a tšwa -Tlemagano ya dikgopolo tseleng. -Ga go tlemagano ya dikamano. -Ditaba di nepiša tseleng. le dikamano e a -Tlemagano ya diteng le diteng le dikgopolo. setšweletšwa thwii. -Tlemagano ya diteng le kgotsofatša. dikgopolo ga se ye -Ditaba di hlalošwa -Tlemagano ya diteng le dikgopolo ke ye botse. -Tlhalošo ya ditaba e a kaalo. gannyane. MEPUTSO YE 15 dikgopolo ke ya maemo -Tlhalošo ya ditaba ke ye kgotsofatša ebile e -Tlhalošo ya ditaba ke ya -Sebopego sa a godimo. botse ebile e thekga thekga sererwa. motheo ebile e thekga setšweletšwa ga se -Tlhalošo ya ditaba ke ya serewa. -Sebopego ke sa maleba sererwa gannyane. sona. maemo a godimo ebile e -Sebopego ke sa maleba eupša se na le diphošo -Ga se a šomiša melao thekga sererwa. eupša se na le tše dintšinyana. ya sebopego ka -Sebopego ke sa maleba diphošwana di se kae. tshwanelo. sa go sepelelana le -Go tlogetšwe dintlha tše setšweletšwa. bohlokwa. POLELO, SETAELE LE 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2 PALOBOHLATSE -Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, setaele le tlotlontšu di setaele le tlotlontšu di setaele le tlotlontšu di setaele le tlotlontšu ga di setaele le tlotlontšu ga di Segalo, retšistara, sepelelana gabotsebotse sepelelana gabotse le sepelelana le morero, sepelelane gabotse le sepelelane le morero, setaele, morero, le morero, baamogedi le morero, baamogedi le baamogedi le dikamano. morero, baamogedi le baamogedi le dikamano. baamogedi le dikamano. dikamano. dikamano. -Diphošo tša popopolelo dikamano. -Sengwalo se tletše ka Tirišo ya polelo le -Polelo e nepagetše -Polelo ga e na diphošo ga se tše ntši. -Popopolelo ga se yeo e diphošo ebile se melawana. ebile e hlamegile tša popopolelo ebile e -Tlotlontšu ke yeo e nepagetšego ebile e hlakahlakane. Kgetho ya mantšu, gabotse. hlamegile gabotse. lekanetšego. tletše ka diphošo. -Tlotlontšu yeo e lego maswao le mopeleto. -Ga go na le ge e ka ba -Tlotlontšu ke ye ntši. -Diphošwana tšeo di lego -Tlotlontšu ga se ye ntši. gona ga e sepelelane le phošo e tee. -Gantši ga go diphošo. gona ga di fetoše -Molaetša o a tšwelela morero le gannyane. MEPUTSO YE 10 molaetša. eupša o arošitšwe. -Molaetša ga o tšwelele le gannyane. KABO YA MEPUTSO 22–25 17–20 12–15 7–10 0–5 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 6 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 6 DBE/Dibokwane–Hlakola 2016 NSC – Memorantamo KAROLO YA A: DITAODIŠO POTŠIŠO YA 1 Ditaodišo tšeo di botšišitšwego. 1.1 Taodišokanegelo le 1.7.1 Tlhalošo Yona e laodiša kanegelo goba tiragalo ye e fetilego. E ka ngwalwa go tšwa lehlakoreng le lengwe le le lengwe. Tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa taodišo ya go anegwa: • Kanegelo e swanetše go kgodiša le ge e theilwe godimo ga nonwane. • Gantši taodišo ye e ngwalwa ka lebaka le le fetilego. • Ditemana tša matseno di swanetše go tanya šedi ya mmadi. • Kanegelo ge e le ye botse e swanetše go ba le ntlha ye e e laetšago. • Thumo ya moswananoši ya go kgahliša e swanetše go kgotsofatša. • Kgahlego ya mmadi e swanetše go lotwa go fihla mafelelong. • Taodišo ya go anega gantši e na le mokgwa wa go hlaloša. [50] 1.2 Taodišotlhalošo le 1.7.2 Tlhalošo Ka taodišotlhalošo, mongwadi o hlaloša selo se sengwe gore mmadi a kgone go itemogela sona. Motho goba selo se sengwe di ka hlalošwa. Tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa taodišo ye: • Mongwadi o swanetše go hlagiša seswantšho ka mantšu. • Go kgethwa mantšu le dikgopolo ka tlhokomelo gore go fihlelelwe seo se nyakegago. • Dikakanyo malebana le go bona, go kwa, go kgwatha, modumo le tatso di ka šomišwa go dira gore tlhalošo e kwešišege. • Dikapolelo di dirišwe ka tsela ya maleba. • Go swanetše go ba le boitemogelo bja hlogo yeo go ngwalwago ka yona. [50] 1.3 Taodišokgadimo/Taodišokeleletšo/Taodišokgopodišišo Tlhalošo Taodišokgopodišišo e hlagiša dikgopolo tša mongwadi le maikutlo ka sererwa se se itšego. Gantši e lebantšhitše tiragalo yeo e diregilego nakong ye e fetilego. E ngwalwa ka lebaka le le fetilego ka motho wa boraro. [50] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 7 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 7 DBE/Dibokwane–Hlakola 2016 NSC – Memorantamo 1.4 Taodišongangišano le 1.6 Tlhalošo Ka taodišongangišano mongwadi o na le kgopolo ye e itšego goba ntlhakemo gomme o fa dintlha tša go fahlela goba go thekga maemo a gagwe. Kgopolo ya mongwadi e swanetše go kwešišega taodišong ka moka. Ka taodišo ye mongwadi o leka go jabetša goba go fekeetša mmadi gore a kwane le kgopolo ya gagwe. Tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa taodišongangišano: • Thoma ka go laetša kgopolo ya gago ka tsela ya maatlakgogedi mabapi le hlogo. • Efa dintlha tša go fahlela kgopolo ya gago le go thekga seo. • Mongwadi o tla tsepelela dintlha tša go ganetša pego. • Bjalo ka mongwadi wa taodišo, tšweletša dikgopolo tše maatla ka ge taodišo ye e ama maikutlo a gago. • Ditlabelo tša makgethe le tsebo ya go kgodiša di swanetše go šomišwa. • Polelo e swanetše go ba ye maatla gore e hlohle maikutlo a mmadi. • Hlokomela gore polelo e se be ye mpe. • Thumo le yona e swanetše go ba ye maatla, ya go kwala le go kgodiša. [50] 1.5 Taodišokahlaahlo Tlhalošo Taodišo ye ga e na maikutlo a mongwadi. Yona e leka go tšweletša mahlakore a mabedi a poledišano ka go lekana. Mongwadi o hlokomela dintlha tša go fapana tša hlogo ye gomme o hlagiša dikgopolo tša go fapana ntle le go tšea lehlakore. Mongwadi a ka ba le thumo ye e itšego mafelelong a taodišo, eupša dintlha tša go thekga goba go ganetša di swanetše go lekalekana le go kwagala. Tšeo di swanetšego go hlokomelwa taodišong ye: • Mongwadi o swanetše go kwešiša le go lebeledišiša mahlakore a mabedi a taodišo ntle le go tšea lehlakore. • Taodišo e swanetše go kwagala le go ikema ka dintlha. Seo se ra gore e se huetšwe ke maikutlo a mongwadi. • Dikahlaahlo e be tša moya wo o fodilego, tša go naganwa gabotse le go thekgwa ka tshwanelo. • Segalo e be sa go hloka khuduego eupša e be seo se kgodišago sa go hloka lenyatšo. • Mongwadi a ka fa maikutlo a gagwe mafelelong a taodišo eupša seo e se be thumo ya taodišo. [50] PALOMOKA YA KAROLO YA A: 50 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 8 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 8 DBE/Dibokwane–Hlakola 2016 NSC – Memorantamo KAROLO YA B: DITŠWELETŠWA TŠA TIRIŠANO POTŠIŠO YA 2 2.1 Lengwalo la segwera Go tšweletšwe dintlha tše di latelago: • Sebopego le botelele e be tša maleba. • Atrese e tee fela ya mongwadi/moromedi. • Letšatšikgwedi le ngwalwe ka fase ga atrese. • Madume/Matseno a makopana a maleba. • Retšistara le polelo ya go hlompha le go laetša boitsholo. • Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego. • Mafelelo e be boitsebišo bja mongwadi ka mokgwa wa setlwaedi. Mohlala: Ke nna/Wa lena/Morwa wa lena/Morwedi wa lena Mosima. [25] 2.2 Lengwalo la semmušo Go tšweletšwe dintlha tše di latelago: • Sebopego le botelele e be tša maleba. • Atrese ya mongwadi/moromedi. • Atrese ya moamogedi/moromelwa. • Madume/Matseno le hlogo ya taba. • Diteng e be tša maleba tša go laetša boipelaetšo. • Retšistara le polelo e be tša semmušo. • Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego. • Mafelelo le leina. Mohlala: Wa lena/Ka boikokobetšo. Mna./Mdi. Maleka. [25] 2.3 Tša bophelo bja mohu Go tšweletšwe dintlha tše di latelago: • Leina le sefane sa mohu. • Batswadi ba mohu. • Lefelo leo mohu a belegetšwego go lona. • Letšatši la matswalo a mohu. • Dithuto tšeo mohu a di fihleletšego (ge go tsomega). • Tša merero ya mošomo. • Ditiro tše botse le tša go kgahliša tšeo mohu a gopolwago ka tšona. • Letšatši leo a hlokofetšego ka lona. • Seo se hlotšego lehu la gagwe. • Maina a meloko ya kgauswi yeo mohu a e tlogetšego. • Lefoko la taelo. Mohlala: Mohu a ka laelwa ka sereto (ge go tsomega). • Retšistara le polelo e be tša semmušo. • Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego. [25] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 9 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 9 DBE/Dibokwane–Hlakola 2016 NSC – Memorantamo 2.4 Pego Go tšweletšwe tše di latelago: • Go be le hlogo, matseno, mmele le mafelelo. • Ngwala ka motho wa bobedi. • Ngwala ka lebaka le le fetilego. • Mahlaodi le mantšu ao a tsošago maikutlo go tšweletša dikgopolo. • Retšistara le polelo e be tša maleba. • Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego. • Diteng di be mabapi le tekanyetšokabo ya tšhelete yeo e kgopetšwego le gore e tla šomišwa bjang go lebeletšwe moletlo wa batšofadi ba kerekeng. [25] 2.5 Lenaneothero le metsotso Go tšweletšwe tše di latelago: Lenaneothero • E be kakaretšo ya tšeo di tlogo ahlaahlwa kopanong. • Go beakanywe dihlogo tša lenaneothero go ya ka bohlokwa bja tšona e sa le nako. • Gore tshepedišo e be ya maleba, hlogo ye nngwe le ye nngwe e abelwe nako. Metsotso • Thoma ka go ngwala tše di latelago: o Leina la mokgatlo. o Letšatšikgwedi, lefelo le nako yeo kopano e swerwego ka yona. o Pulo le kamogelo. o Maina a maloko ao a tlilego. o Maina a maloko ao a kgopetšego tshwarelo. • Palo ya metsotso ya go feta le kamogelo. • Ditaba go tšwa metsotsong. • Ngwala tše di diregilego kopanong. • Tsopola tše go kwanwego ka tšona ntšu ka ntšu. • Efa kakaretšo ya tšeo di šišintšwego le gore mafelelong go kwanwe bjang. • Ngwala ka lebaka le le fetilego. • Retšistara le polelo e be tša semmušo. • Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego. [25] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 10 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3 10 DBE/Dibokwane–Hlakola 2016 NSC – Memorantamo 2.6 Poledišano Go tšweletšwe tše di latelago: • Poledišano gare ga batho ba babedi. Mohlala: Gare ga motho wa go fa bohlatse le lephodisa. • Go ngwalwe ditšhielano bjalo ka ge di direga thwii go tšwa go ntlhatebelelo ya seboledi. • Diteng di utolle bohlatse le tiragalo ya go utswiwa ga sefatanaga. • Maina a diboledi a laetšwe ka lehlakoreng la nngele la letlakala gomme go latele leswao la kgorwana. • Šomiša mothaladi wo mofsa go laetša seboledi se sengwe le se sengwe se sefsa. • Ditiragalo di laetšwe ka mašakaneng go fa babadi tshedimošo ka seo se tlogo direga. • Thalathala tatelano ya ditiragalo pele o ngwala. • Retšistara le polelo e be tša semmušo. • Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego. [25] PALOMOKA YA KAROLO YA B (2 x 25): 50 PALOMOKA YA TLHAHLOBO: 100 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe ## Related documents - [Sepedi HL P1 Feb March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-feb-march-2016-memo/76fb147c-0b6a-4be3-bc40-f3c44757b1df) — Sepedi HL · Memo · 2016 · Sepedi - [Sepedi HL P2 Feb March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-feb-march-2016-memo/97ce8e20-701a-491e-86ce-04b41e3194bb) — Sepedi HL · Memo · 2016 · Sepedi - [Sepedi HL P3 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2016-memo/be18ae1b-80f6-49b3-b684-89b8c55b4e06) — Sepedi HL · Memo · 2016 · Sepedi - [Sepedi HL P3 Nov 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-nov-2016-memo/20d24317-db2c-4834-ae74-951471853df0) — Sepedi HL · Memo · 2016 · Sepedi - [Sepedi HL P3 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-feb-march-2018-memo/2aa24788-f77a-4f3d-81d8-dc6582374d75) — Sepedi HL · Memo · 2018 · Sepedi - [Sepedi HL P3 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-feb-march-2017-memo/5381be61-f142-4f15-b9a0-64b9ef6b195d) — Sepedi HL · Memo · 2017 · Sepedi ## More from Grade 12 Sepedi HL - [Gr 12 Sepedi HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-hl-atp-2023-24/1d473445-7b9b-4f2f-bcf4-e68f07348426) — ATP - [Sepedi P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-p1-hl-june-2025-question-paper/fa2cf2ff-8300-45a4-8a8c-acdb5b17d9ef) — QP · 2025 · Sepedi - [Sepedi HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2025/61f9a3c7-7401-4d6e-9d74-e82f112debe9) — QP · 2025 · Sepedi - [Sepedi HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2025/e152c8a6-c923-4ee8-b1dc-0b5d26c31662) — QP · 2025 · Sepedi - [Sepedi HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2025/32522579-8f9b-43e7-a81d-a91d253d42ee) — QP · 2025 · Sepedi - [Sepedi HL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-2-sepedi/febe2313-2a97-4a6a-9bdb-f1b936a9e648) — Memo · 2025 · Sepedi ## Collection - [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers) --- Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.