# Sepedi HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2015 Memo

> Grade 12 Sepedi HL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2015, 8 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-june-july-2015-memo/b2377626-c3f9-4c49-87c4-d35c597dd055
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sepedi HL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Memorandum
- Year: 2015
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 8

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-hl) › [Sepedi HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-june-july-2015-memo/b2377626-c3f9-4c49-87c4-d35c597dd055)

## About this document

Sepedi Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2015 · sepedi. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi HL P3 June July 2015](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-june-july-2015/47dc1ad9-01a3-4223-a029-b9734f5ae9ae) — QP · 2015 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                     SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION

                                  SEPEDI LELEME LA GAE (HL)

                                  LEPHEPHE LA BORARO (P3)

                                             2015

                                       MEMORANTAMO

                                                                      MEPUTSO: 100

                            Palomoka ya matlakala a dipotšišo ke 8.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                              Phetla

### Page 2

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3
                                                Downloaded from hlayiso.com                  2                                                                                     DBE/2015
                                                                                     SCE – Memorantamo

ELA HLOKO:
•    Diriša rubriki ye ge o swaya ditaodišo (Lephephe la 3, Karolo ya A).
•    Meputso ya 0–50 e arotšwe ka magato a mahlano a ditlhalošo.
•    Mo go diteng, polelo le setaele, le legato le lengwe le le lengwe la magato a ditlhalošo a mahlano le arotšwe ka dikarolwana tše pedi, e lego legato la godimo
     le la fase go lebeletšwe kabo ya meputso le ditlhalošo.
•    Sebopego ga se sa arolwa ka legato la godimo le la fase.

KAROLO YA A: RUBRIKI YA GO SWAYA DITAODIŠO TŠA SEPEDI LELEME LA GAE [MEPUTSO YE 50]

       Dinyakwa                                Bokgoni bja go ikgetha        Bokgoni bja maemo               Bokgoni bja        Bokgoni bja motheo          Ga go bokgoni
                                                                                                              magareng
DITENG LE PEAKANYO                                        28–30                       22–24                     16–18                   10–12                       4–6
                                              -Bokgoni bja go araba         -Potšišo e arabilwe        -Karabo e a              -Tlemagano ya            -Molekwa o tšwele
(Go araba dipotšišo)                          potšišo ke bja maemo a        gabotsebotse.              kgotsofatša.             dikgopolo ga se ya       tseleng kudukudu
Tatelano ya dikgopolo ge                      godimodimo go fetiša.         -Dikgopolo di kgahliša     -Dikgopolo di            maleba.                  -Dikgopolo di

                           Legato la godimo
go dirwa peakanyo.                            -Dikgopolo tše bohlale, tša   kudu ebile di sepelelana   tlemagane ebile di a     -Dikgopolo ga di         hlakahlakane ebile ga
Temogo ya morero,                             go hlohla mabjoko tšeo di     le hlogo/sererwa.          kgodiša.                 tšwelele gabotse ebile   di nepiše.
baamogedi ba tshedimošo                       tšwelego mahlalagading.       -Peakanyo le tlemagano     -Peakanyo le             ga di bontšhe            -Dikgopolo ga di nepiše
le dikamano.                                  -Peakanyo le tlemagano ke     ya dikgopolo ke tše        tlemagano ya dikgopolo   boitlhamelo.             hlogo ebile di a
                                              tšeo di ikgethilego go        botsebotse go akaretšwa    ke tše kaone go          -Tatelano le             ipoeletša.
MEPUTSO YE 30                                 akaretšwa matseno, mmele      matseno, mmele le          akaretšwa matseno,       tlemagano ya             -Ga go tatelano le
                                              le mafetšo.                   mafetšo.                   mmele le mafetšo.        dikgopolo di tšwelela    tlemagano ya
                                                                                                                                gannyane.                dikgopolo.

                                                         25–27                        19–21                     13–15                    7–9                        0–3
                                              -Bokgoni bja go araba         -Potšišo e arabilwe        -Potšišo e arabilwe ka   -Molekwa o tšwele        -Ga go bolelwe selo ka
                                              potšišo ke bja maemo a        gabotse.                   mo go kgotsofatšago      tseleng.                 hlogo yeo e filwego.
                                              godimodimo.                   -Dikgopolo di a kgahliša   eupša ga se ya hlaka     -Dikgopolo di            -O tšwele tseleng
                                              -Dikgopolo tše bohlale tša    ebile di sepelelana le     gabotse.                 hlakahlakane.            kudukudu.

                           Legato la fase
                                              go tšwa mahlalagading.        hlogo/sererwa.             -Tlemagano ya            -Ga go peakanyo          -Diteng ga di nepiše
                                              -Bokgoni bja maemo a          -Peakanyo le tlemagano     dikgopolo e a            goba tlemagano ya        ebile di hlakahlakane.
                                              godimo bja go beakanya le     ya dikgopolo ke tše        kgotsofatša ebile e a    dikgopolo yeo e
                                              go tlemaganya dikgopolo       botse go akaretšwa         kgodiša.                 tšwelelago.
                                              go akaretšwa matseno,         matseno, mmele le          -Peakanyo le
                                              mmele le mafetšo.             mafetšo.                   tlemagano ya dikgopolo
                                                                                                       di a kgotsofatša go
                                                                                                       akaretšwa matseno,
                                                                                                       mmele le mafetšo.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                                                                                                                       Phetla

### Page 3

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3
                                                  Downloaded from hlayiso.com                    3                                                                                           DBE/2015
                                                                                         SCE – Memorantamo

POLELO, MONGWALELO                                           14–15                        11–12                        8–9                       5–6                         0–3
  LE PALOBOHLATSE                               -Segalo, retšistara, setaele   -Segalo, retšistara,         -Segalo, retšistara,       -Segalo, retšistara,       -Polelo ga e
                                                le tlotlontšu di sepelelana    setaele le tlotlontšu di     setaele le tlotlontšu di   setaele le tlotlontšu di   kwešišagale.
Segalo, retšistara,                             kudukudu le morero,            sepelelana gabotsebotse      sepelelana gabotse le      sepelelana gannyane        -Segalo, retšistara,
mongwalelo, tlotlontšu ya                       baamogedi le dikamano.         le morero, baamogedi le      morero, baamogedi le       le morero, baamogedi       setaele le tlotlontšu ga
maleba ya morero le                             -Polelo ke ya boitshepo, ya    dikamano.                    dikamano.                  le dikamano.               di sepelelane le

                             Legato la godimo
dikamano.                                       go nona, ya maatlakgogedi.     -Polelo e na le maatla, ya   -Tirišo ya maleba ya       -Tirišo ya polelo ke ya    morero, baamogedi le
Kgetho ya mantšu                                -Polelo e na le segalo sa go   segalo sa maleba.            polelo e dira gore         motheo.                    dikamano.
Tirišo ya polelo le                             ba le maatlakgogedi ebile e    -Diphošo tša popopolelo      molaetša o kwagale.        -Segalo le mošito ga       -Tlotlontšu ke ye
melawana, maswao,                               nonne ka mebolelwana ya        le mopeleto ga se tše        -Segalo ke sa maleba.      se tša maleba.             nnyane kudukudu moo
popopolelo le mopeleto.                         go kgahliša.                   kae.                         -Mebolelwana e             -Tlotlontšu ke ye          e lego gore e dira gore
                                                -Ga go na le ge e ka ba        -Polelo e beakantšwe         dirišitšwe go godiša       nnyane kudu.               ditaba di se
     MEPUTSO YE 15                              phošwana e tee ya              gabotsebotse.                boleng bja diteng.                                    kwešišagale.
                                                popopolelo le mopeleto.
                                                -Polelo e beakantšwe ka
                                                bokgwari bja maemo a
                                                godimodimo.
                                                               13                        10                             7                         4
                                                -Polelo ya maemo a         -Polelo ke ya maemo a            -Tirišo ya polelo e a      -Polelo ga e
                                                godimodimo ya go ba le     godimo ya go ba le               kgotsofatša eupša e na     kgotsofatše.

                             Legato la fase
                                                segalo se maatla.          maatlakgogedi.                   le diphošo.                -Ga go phapantšho ya
                                                -Ga go na le ge e kaba     -Segalo ke sa maleba sa          -Segalo se a               mafoko.
                                                phošwana e tee ya          go ba le maatlakgogedi.          kgotsofatša eupša          -Tlotlontšu ga se ye
                                                popopolelo goba mopeleto.  -Diphošwana tše nnyane           mebolelwana ga se ya       kaalo.
                                                -Polelo e beakantšwe ka    tša popopolelo le                dirišwa o kaalo.
                                                bokgwari.                  mopeleto.
                                                                           -Polelo e beakantšwe
                                                                           gabotse.
       SEBOPEGO                                               5                          4                              3                          2                         0–1
                                                -Tšwetšopele ya sererwa ke -Tatelano ye botse ya            -Dintlha tša maleba di     -Dintlha tša maleba ga     -Dintlha tša maleba ga
Dinyakwa/Dipharologantšho                       ya maemo a godimodimo.     tšwetšopele ya dintlha.          tšweleditšwe.              se tše kae.                di gona.
     tša setšweletšwa.                          -Tlhalošo ya dikgopolo ke  -Tlemagano ye botse ya           -Mafoko le ditemana di     -Mafoko le ditemana        -Mafoko le ditemana di
Tšwetšopele ya ditemana le                      ya maemo a godimodimo.     dintlha le dikgopolo.            hlamegile gabotse.         di na le diphošo.          fošagetše.
    tlhamo ya mafoko.                           -Tlhamo ya mafoko le       -Mafoko le ditemana di           -Taodišo e a kwagala.      -Taodišo e a kwagala       -Taodišo ga e kwagale.
                                                ditemana ke ya go ikgetha, beakantšwe ka                                               eupša e na le
     MEPUTSO YE 5                               ya maemo a godimodimo.     makgethe.                                                   mafokodi.
  KABO YA MEPUTSO                                          43–50                         33–40                       23–30                      13–20                      0–10

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                                                                                                                                 Phetla

### Page 4

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3
                                       Downloaded from hlayiso.com                    4                                                                                       DBE/2015
                                                                              SCE – Memorantamo

KAROLO YA B: RUBRIKI YA GO SWAYA DITŠWELETŠWA TŠE TELELE TŠA TIRIŠANO TŠA SEPEDI LELEME LA GAE [MEPUTSO YE 25]

Senyakwa                          Bokgoni bja go ikgetha            Bokgoni bja maemo          Bokgoni bja magareng          Bokgoni bja motheo               Ga go bokgoni
DITENG, PEAKANYO LE                         13–15                           10–12                        7–9                          4–6                            0–3
SEBOPEGO                       -Bokgoni bja go araba potšišo     -Bokgoni bjo bobotsebotse   -Bokgoni bja go               -Bokgoni bja motheo bja       -Karabo ya gagwe ga e
                               ke bja maemo a godimodimo         bja go araba potšišo bjoo   kgotsofatša bja go araba      go araba potšišo bja go       laetše tsebo le ye nnyane
-Go araba dipotšišo le         go fetiša.                        bo laetšago tsebo ye        potšišo bja go laetša tsebo   laetša tsebo ye nnyane        ya mohuta wa
dikgopolo.                     -Dikgopolo ke tše bohlale tša     botse ya mohuta wa          ya mohuta wa                  ya dinyakwa tša mohuta        setšweletšwa.
-Tatelanyo le peakanyo ya      go tšwa mahlalagading.            setšweletšwa.               setšweletšwa.                 wa setšweletšwa.              -Molaetša ga o tšwelele
dikgopolo.                     -Tsebo ye e tseneletšego ya       -Ditaba di nepiša           -Go na le nepišo eupša go     -Go na le nepišo ye           gabotse ka ge molekwa a
-Morero, baamogedi,            dinyakwa tša mohuta wa            setšweletšwa.               na le go tšwa tseleng         nnyane ya setšweletšwa        tšwele tseleng kudukudu.
dinyakwa/dipharologantšho      setšweletšwa.                     –Molekwa ga se a tšwa       gannyane.                     eupša go na le go tšwa        -Ga go tlemagano ya
le dikamano.                   -Ditaba di nepiša                 tseleng.                    -Tlemagano ya dikgopolo       tseleng.                      diteng le dikgopolo.
                               setšweletšwa thwi.                -Tlemagano ya diteng le     le dikamano e a               -Tlemagano ya diteng le       -Ditaba di hlalošwa
                               -Tlemagano ya diteng le           dikgopolo ke ye botse.      kgotsofatša.                  dikgopolo ga se ye            gannyane.
MEPUTSO YE 15                  dikgopolo ke ya maemo a           -Tlhalošo ya ditaba ke ye   -Tlhalošo ya ditaba e a       kaalo.                        -Sebopego sa
                               godimo.                           botse ebile e thekga        kgotsofatša ebile e thekga    -Tlhalošo ya ditaba ke        setšweletšwa ga se sona.
                               -Tlhalošo ya ditaba ke ya         sererwa.                    sererwa.                      ya motheo ebile e
                               maemo a godimo ebile e            -Sebopego ke sa maleba      -Sebopego ke sa maleba        thekga sererwa
                               thekga sererwa.                   eupša se na le              eupša se na le diphošo        gannyane.
                               -Sebopego ke sa maleba sa         diphošwana di se kae.       tše dintšinyana.              -Ga se a šomiša melao
                               go sepelelana le                                                                            ya sebopego ka
                               setšweletšwa.                                                                               tshwanelo.
                                                                                                                           -Go tlogetšwe dintlha tše
                                                                                                                           bohlokwa.
POLELO, SETAELE LE                          9–10                            7–8                         5–6                           3–4                           0–2
PALOBOHLATSE                   -Segalo, retšistara, setaele le   -Segalo, retšistara,        -Segalo, retšistara,          -Segalo, retšistara,          -Segalo, retšistara,
                               tlotlontšu di sepelelana          setaele le tlotlontšu di    setaele le tlotlontšu di      setaele le tlotlontšu ga di   setaele le tlotlontšu ga di
Segalo, retšistara, setaele,   gabotsebotse le morero,           sepelelana gabotse le       sepelelana le morero,         sepelelane gabotse le         sepelelane le morero,
morero, baamogedi le           baamogedi le dikamano.            morero, baamogedi le        baamogedi le dikamano.        morero, baamogedi le          baamogedi le dikamano.
dikamano.                      -Polelo e nepagetše ebile e       dikamano.                   -Diphošo tša popopolelo       dikamano.                     -Sengwalo se tletše ka
Tirišo ya polelo le            hlamegile gabotse.                -Polelo ga e na diphošo     ga se tše ntši.               -Popopolelo ga se yeo e       diphošo ebile se
melawana.                      -Ga go na le ge e ka ba phošo     tša popopolelo ebile e      -Tlotlontšu ke yeo e          nepagetšego ebile e           hlakahlakane.
Kgetho ya mantšu               e tee.                            hlamegile gabotse.          lekanetšego.                  tletše ka diphošo.            -Tlotlontšu yeo e lego
Maswao le mopeleto.                                              -Tlotlontšu ke ye ntši.     -Diphošwana tšeo di lego      -Tlotlontšu ga se ye ntši     gona ga e sepelelane le
                                                                 -Gantši ga go diphošo.      gona ga di fetoše             -Molaetša o a tšwelela        morero le ga nnyane.
MEPUTSO YE 10                                                                                molaetša.                     eupša o arošitšwe.            -Molaetša ga o tšwelele le
                                                                                                                                                         ga nnyane.
KABO YA MEPUTSO                            22–25                           17–20                       12–15                         7–10                             0–5

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                                                                                                                   Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3               5                                  DBE/2015
                                   SCE – Memorantamo

KAROLO YA A: DITAODIŠO

POTŠIŠO YA 1

(Dintlha tša mmepe wa monagano di nyalelane le diteng tšeo di lego mabapi le
sererwa)

Ditaodišo tšeo di botšišitšwego.

1.1       Taodišokanegelo/-kgopodišišo

          Tlhalošo
          Taodišokanegelo e laodiša kanegelo goba tiragalo ye e fetilego. E ka
          ngwalwa go tšwa lehlakoreng le lengwe le le lengwe.

          Tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa taodišo ya go
          anegwa:
          •  Kanegelo e swanetše go kgodiša le ge e theilwe godimo ga nonwane.
          •  Gantši taodišo ye e ngwalwa ka lebaka le le fetilego.
          •  Ditemana tša matseno di swanetše go tanya šedi ya mmadi.
          •  Kanegelo ge e le ye botse e swanetše go ba le ntlha ye e e laetšago.
          •  Thumo ya moswananoši ya go kgahliša e swanetše go kgotsofatša.
          •  Kgahlego ya mmadi e swanetše go lotwa go fihla mafelelong.
          •  Taodišo ya go anega gantši e na le mokgwa wa go hlaloša.                   [50]

1.2,1.3 Taodišotlhalošo
le
1.7.2   Tlhalošo
        Ka taodišotlhalošo, mongwadi o hlaloša selo se sengwe gore mmadi a kgone
        go itemogela sona. Motho goba selo se sengwe di ka hlalošwa.

          Tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa taodišo ye:
          •  Mongwadi o swanetše go hlagiša seswantšho ka mantšu.
          •  Kgetha mantšu le dikgopolo ka tlhokomelo gore o fihlelele seo se
             nyakegago.
          •  Dikakanyo malebana le go bona, go kwa, go kgwatha, modumo le tatso
             di ka šomišwa go dira gore tlhalošo e kwešišege.
          •  Diriša dikapolelo ka tsela ya maleba.
          •  O swanetše go ba le boitemogelo bja hlogo yeo o ngwalago ka yona.          [50]

1.4       Taodišokanegelo
le
1.7.1     Tlhalošo
          Taodišokanegelo e laodiša kanegelo goba tiragalo ye e fetilego. E ka
          ngwalwa go tšwa lehlakoreng le lengwe le le lengwe.                           [50]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3                6                                       DBE/2015
                                    SCE – Memorantamo

1.5       Taodišongangišano

          Tlhalošo
          Ka taodišongangišano mongwadi o na le kgopolo ye e itšeng goba ntlhakemo
          gomme a fe dintlha tša go fahlela goba go thekga maemo a gagwe. Kgopolo
          ya mongwadi e swanetše go kwešišega taodišong ka moka. Ka taodišo ye
          mongwadi o leka go gwaletša goba go fekeetša mmadi gore a kwane le
          kgopolo ya gagwe.

          Tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa taodišongangišano:
          •   Thoma ka go laetša kgopolo ya gago ka tsela ya maatlakgogedi mabapi
              le hlogo.
          •   Efa dintlha tša go fahlela kgopolo ya gago le go thekga seo.
          •   Mongwadi o tla tsepelela dintlha tša go ganetša pego.
          •   Bjalo ka mongwadi wa taodišo, tšweletša dikgopolo tše maatla ka ge
              taodišo ye e ama maikutlo a gago.
          •   Ditlabelo tša makgethe le tsebo ya go kgodiša di swanetše go šomišwa.
          •   Polelo e swanetše go ba ye maatla gore e hlohle maikutlo a mmadi.
              Hlokomela gore polelo e se be ye mpe.
          •   Thumo le yona e swanetše go ba ye maatla, ya go kwala le go kgodiša.          [50]

1.6       Taodišokahlaahlo

          Tlhalošo
          Taodišo ye ga e na maikutlo a mongwadi. Yona e leka go tšweletša
          mahlakore a mabedi a poledišano ka go lekana. Mongwadi o hlokomela
          dintlha tša go fapana tša hlogo ye gomme a hlagiša dikgopolo tša go fapana
          ntle le go tšea lehlakore. Mongwadi a ka ba le thumo ye e itšeng mafelelong a
          taodišo, eupša dintlha tša go thekga goba go ganetša di swanetše go
          lekalekana le go kwagala.

          Tšeo di swanetšego go hlokomelwa taodišong ye:
          •  Mongwadi o swanetše go kwešiša le go lebeledišiša mahlakore a mabedi
             a taodišo ntle le go tšea lehlakore.
          •  Taodišo e swanetše go kwagala le go ikema ka dintlha. Seo se ra gore e
             se huetšwe ke maikutlo a mongwadi.
          •  Dikahlaahlo e be tša moya wo o fodilego, tša go naganwa gabotse le go
             thekgwa ka tshwanelo.
          •  Segalo e be sa go hloka khuduego eupša e be seo se kgodišago sa go
             hloka lenyatšo.
          •  Mongwadi a ka fa maikutlo a gagwe mafelelong a taodišo eupša seo e se
             be thumo ya taodišo.                                                           [50]

                                                     PALOMOKA YA KAROLO YA A:               50

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                  Phetla Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3                7                                        DBE/2015
                                    SCE – Memorantamo

KAROLO YA B: DITŠWELETŠWA TŠA TIRIŠANO

POTŠIŠO YA 2

(Dintlha tša mmepe wa monagano di nyalelane le diteng tšeo di lego mabapi le
sererwa)

2.1       Lengwalo la segwera
          Go tšweletšwe tše di latelago:
          • Sebopego le botelele e be tša maleba.
          • Atrese ye tee fela ya mongwadi/moromedi.
          • Letšatšikgwedi le ngwalwe ka fase ga atrese.
          • Madume/Matseno a makopana a maleba.
          • Diteng e be tša maleba tša go hlohleletša le go lebogiša mogwera.
          • Retšistara le polelo ya go hlompha le go laetša boitsholo.
          • Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego.
          • Mafelelo/Bofelo e be boitsebišo bja mongwadi ka mokgwa wa setlwaedi.
              Mohlala: Ke nna/Wa gago
              Mosima.                                                                        [25]

2.2       Lengwalo la semmušo
          Go tšweletšwe tše di latelago:
          • Sebopego le botelele e be tša maleba.
          • Atrese ya mongwadi/moromedi.
          • Atrese ya moamogedi/Moromelwa.
          • Madume/Matseno le hlogo ya taba.
          • Diteng e be tša maleba tša go laetša boitsholo.
          • Retšistara le polelo e be tša semmušo.
          • Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego.
          • Mafelelo/Bofelo le leina.
              Mohlala: Wa lena/Ka boikokobetšo.
              Mna/Mdi Maleka.                                                                [25]

2.3       Tša bophelo bja mohu
          Go tšweletšwe tše di latelago:
          • Leina le sefane sa mohu.
          • Batswadi ba mohu.
          • Lefelo leo mohu a belegetšwego go lona.
          • Letšatši la matswalo a mohu.
          • Dithuto tšeo mohu a di fihleletšego.
          • Tša mošomo.
          • Ditiro tše botse le tša go kgahliša tšeo mohu a gopolwago ka tšona.
          • Letšatši leo a hlokofetšego ka lona.
          • Seo se hlotšego lehu la gagwe.
          • Maina a meloko ya kgauswi yeo mohu a e tlogetšego.
          • Lefoko la taelo. Mohlala: Mohu a ka laelwa ka sereto.
          • Retšistara le polelo e be tša semmušo.
          • Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego.               [25]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3                8                                     DBE/2015
                                    SCE – Memorantamo

2.4       Taodišwana (Athikele) ya kgatišobaka
          Go tšweletšwe tše di latelago:
          •   Hlogo ya go goga šedi.
          •   Setaele se tšweletše mong, se boledišane le mmadi thwii.
          •   Setaele e be se se hlalošago le go goga boikgopolelo bja babadi.
          •   Diteng di be mabapi le ka moo mmušo o kgathago tema ye bohlokwa ka
              go fa bana dijo dikolong.
          •   Taodišwana (Athikele) e tsoše kgahlego le go hlohleletša mmadi go bala.
          •   Retšistara le polelo e be tša semmušo.
          •   Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego.        [25]

2.5       Polelo
          Go tšweletšwe tše di latelago:
          • Matseno/Pulo, mmele le mafelelo/thumo
          • Pulo e be yeo e gogago šedi ya batheeletši.
          • Go šomišwe mafoko a makopana a dikgopolo tše bonolo.
          • Go dirišwe mehlala ya go tlwaelega.
          • Diteng di be mabapi le dintlha tšeo seboledi se di tšweletšago nakong ya
             go fa polelo.
          • Retšistara le polelo e be tša semmušo.
          • Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego.          [25]

2.6       Potšišotherišano
          Go tšweletšwe tše di latelago:
          • Ditumedišo, kamogelo le boitsebišo
          • Poledišano gare ga batho ba babedi. Mohlala: Gare ga sebapadi le
             mohlahli wa kgwele ya maoto.
          • Diteng di be mabapi le ka moo mohlahli wa sehlopha se segolo sa kgwele
             ya maoto a kgahlilwego ke sebapadi.
          • Mmotšiši o hlohla mmotšišwa ka go botšiša dipotšišo.
          • Maina a diboledi a laetšwe ka lehlakoreng la nngele la letlakala.
          • Šomiša mothaladi wo mofsa go laetša seboledi se sengwe le se sengwe
             se sefsa.
          • Ditebogo go tšwa go mmotšiši le mmotšišwa.
          • Dipotšišo go tšwa go mmotšišwa ge di le gona.
          • Retšistara le polelo e be tša semmušo.
          • Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego.          [25]

                                                   PALOMOKA YA KAROLO YA B:             50
                                                     PALOMOKA YA TLHAHLOBO:             100

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi HL P1 June July 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-june-july-2015-memo/6a07d1dc-9b1d-4871-baf1-13ca14475ca2) — Sepedi HL · Memo · 2015 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 June July 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-june-july-2015-memo/13bc1dcd-ee12-4da3-8824-f45c2665cafd) — Sepedi HL · Memo · 2015 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 Feb March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-feb-march-2015-memo/381a4aad-f5d1-44b0-aae9-bc088c21d6b6) — Sepedi HL · Memo · 2015 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-3-sepedi/a9a99833-51af-45c2-b768-aa70508043d3) — Sepedi HL · Memo · 2024 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2023-mg/1bf2ab4b-dc2f-45e8-8890-c29ac57a8f22) — Sepedi HL · Memo · 2023 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2019-memo/e43b0079-20de-495d-b5aa-55c0eca907ba) — Sepedi HL · Memo · 2019 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi HL

- [Gr 12 Sepedi HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-hl-atp-2023-24/1d473445-7b9b-4f2f-bcf4-e68f07348426) — ATP
- [Sepedi P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-p1-hl-june-2025-question-paper/fa2cf2ff-8300-45a4-8a8c-acdb5b17d9ef) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2025/61f9a3c7-7401-4d6e-9d74-e82f112debe9) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2025/e152c8a6-c923-4ee8-b1dc-0b5d26c31662) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2025/32522579-8f9b-43e7-a81d-a91d253d42ee) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-2-sepedi/febe2313-2a97-4a6a-9bdb-f1b936a9e648) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
