# Sepedi HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2017 Memo

> Grade 12 Sepedi HL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2017, 14 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-nov-2017-memo/8e318d62-9608-4576-840b-6d6e0641f06c
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sepedi HL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Memorandum
- Year: 2017
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 14

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-hl) › [Sepedi HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-nov-2017-memo/8e318d62-9608-4576-840b-6d6e0641f06c)

## About this document

Sepedi Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2017 · sepedi. Memorandum, 14 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                       KREITI YA 12

                              SEPEDI LELEME LA GAE (HL)

                                  LEPHEPHE LA BORARO (P3)

                                      DIBATSELA 2017

                                      MEMORANTAMO

MEPUTSO: 100

                                     Palomoka ya matlakala ke 14.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                     Phetla

### Page 2

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3
                                                Downloaded from hlayiso.com                  2                                                                       DBE/Dibatsela 2017
                                                                                     NSC – Memorantamo

ELA HLOKO:
•   Diriša rubriki ye ge o swaya ditaodišo (Lephephe la 3, KAROLO YA A).
•   Meputso ya 0–50 e arotšwe ka magato a mahlano a ditlhalošo.
•   Mo go diteng, polelo le mongwalelo, le legato le lengwe le le lengwe la magato a ditlhalošo a mahlano le arotšwe ka dikarolwana tše pedi, e
    lego legato la godimo le la fase go lebeletšwe kabo ya meputso le ditlhalošo.
•   Sebopego ga se sa arolwa ka legato la godimo le la fase.

KAROLO YA A: RUBRIKI YA GO SWAYA DITAODIŠO [MEPUTSO YE 50]

       Dinyakwa                                Bokgoni bja go ikgetha        Bokgoni bja maemo               Bokgoni bja        Bokgoni bja motheo          Ga go bokgoni
                                                                                                              magareng
DITENG LE PEAKANYO                                        28–30                       22–24                     16–18                    10–12                      4–6
                                              -Bokgoni bja go araba         -Potšišo e arabilwe        -Karabo e a              -Tlemagano ya            -Molekwa o tšwele
(Go araba dipotšišo)                          potšišo ke bja maemo a        gabotsebotse.              kgotsofatša.             dikgopolo ga se ya       tseleng kudukudu.

                           Legato la godimo
Tatelano ya dikgopolo ge                      godimodimo go fetiša.         -Dikgopolo di kgahliša     -Dikgopolo di            maleba.                  -Dikgopolo di
go dirwa peakanyo.                            -Dikgopolo tše bohlale, tša   kudu ebile di sepelelana   tlemagane ebile di a     -Dikgopolo ga di         hlakahlakane ebile ga
Temogo ya morero,                             go hlohla mabjoko tšeo di     le hlogo/sererwa.          kgodiša.                 tšwelele gabotse ebile   di nepiše.
baamogedi ba tshedimošo                       tšwelego mahlalagading.       -Peakanyo le tlemagano     -Peakanyo le             ga di bontšhe            -Dikgopolo ga di nepiše
le dikamano.                                  -Peakanyo le tlemagano ke     ya dikgopolo ke tše        tlemagano ya dikgopolo   boitlhamelo.             hlogo ebile di a
                                              tšeo di ikgethilego go        botsebotse go akaretšwa    ke tše kaone go          -Tatelano le             ipoeletša.
MEPUTSO YE 30                                 akaretšwa matseno, mmele      matseno, mmele le          akaretšwa matseno,       tlemagano ya             -Ga go tatelano le
                                              le mafetšo.                   mafetšo.                   mmele le mafetšo.        dikgopolo di tšwelela    tlemagano ya
                                                                                                                                gannyane.                dikgopolo.
                                                         25–27                        19–21                     13–15                     7–9                       0–3
                                              -Bokgoni bja go araba         -Potšišo e arabilwe        -Potšišo e arabilwe ka   -Molekwa o tšwele        -Ga go bolelwe selo ka
                                              potšišo ke bja maemo a        gabotse.                   mo go kgotsofatšago      tseleng.                 hlogo yeo e filwego.
                                              godimodimo.                   -Dikgopolo di a kgahliša   eupša ga se ya hlaka     -Dikgopolo di            -O tšwele tseleng
                                              -Dikgopolo tše bohlale tša    ebile di sepelelana le     gabotse.                 hlakahlakane.            kudukudu.

                           Legato la fase
                                              go tšwa mahlalagading.        hlogo/sererwa.             -Tlemagano ya            -Ga go peakanyo          -Diteng ga di nepiše
                                              -Bokgoni bja maemo a          -Peakanyo le tlemagano     dikgopolo e a            goba tlemagano ya        ebile di hlakahlakane.
                                              godimo bja go beakanya le     ya dikgopolo ke tše        kgotsofatša ebile e a    dikgopolo yeo e
                                              go tlemaganya dikgopolo       botse go akaretšwa         kgodiša.                 tšwelelago.
                                              go akaretšwa matseno,         matseno, mmele le          -Peakanyo le
                                              mmele le mafetšo.             mafetšo.                   tlemagano ya dikgopolo
                                                                                                       di a kgotsofatša go
                                                                                                       akaretšwa matseno,
                                                                                                       mmele le mafetšo.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                                                                                                                    Phetla

### Page 3

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3
                                                  Downloaded from hlayiso.com                    3                                                                             DBE/Dibatsela 2017
                                                                                         NSC – Memorantamo

POLELO, MONGWALELO                                           14–15                        11–12                        8–9                       5–6                         0–3
LE PALOBOHLATSE                                 -Segalo, retšistara, setaele   -Segalo, retšistara,         -Segalo, retšistara,       -Segalo, retšistara,       -Polelo ga e
                                                le tlotlontšu di sepelelana    setaele le tlotlontšu di     setaele le tlotlontšu di   setaele le tlotlontšu di   kwešišagale.
Segalo, retšistara,                             kudukudu le morero,            sepelelana gabotsebotse      sepelelana gabotse le      sepelelana gannyane        -Segalo, retšistara,
mongwalelo, tlotlontšu ya                       baamogedi le dikamano.         le morero, baamogedi le      morero, baamogedi le       le morero, baamogedi       setaele le tlotlontšu ga
maleba ya morero le

                             Legato la godimo
                                                -Polelo ke ya boitshepo, ya    dikamano.                    dikamano.                  le dikamano.               di sepelelane le
dikamano.                                       go nona, ya maatlakgogedi.     -Polelo e na le maatla, ya   -Tirišo ya maleba ya       -Tirišo ya polelo ke ya    morero, baamogedi le
Kgetho ya mantšu.                               -Polelo e na le segalo sa go   segalo sa maleba.            polelo e dira gore         motheo.                    dikamano.
Tirišo ya polelo le                             ba le maatlakgogedi ebile e    -Diphošo tša popopolelo      molaetša o kwagale.        -Segalo le mošito ga       -Tlotlontšu ke ye
melawana, maswao,                               nonne ka mebolelwana ya        le mopeleto ga se tše        -Segalo ke sa maleba.      se tša maleba.             nnyane kudukudu moo
popopolelo le mopeleto.                         go kgahliša.                   kae.                         -Mebolelwana e             -Tlotlontšu ke ye          e lego gore e dira gore
                                                -Ga go na le ge e ka ba        -Polelo e beakantšwe         dirišitšwe go godiša       nnyane kudu.               ditaba di se
MEPUTSO YE 15                                   phošwana e tee ya              gabotsebotse.                boleng bja diteng.                                    kwešišagale.
                                                popopolelo le mopeleto.
                                                -Polelo e beakantšwe ka
                                                bokgwari bja maemo a
                                                godimodimo.
                                                               13                        10                             7                         4
                                                -Polelo ya maemo a         -Polelo ke ya maemo a            -Tirišo ya polelo e a      -Polelo ga e
                                                godimodimo ya go ba le     godimo ya go ba le               kgotsofatša eupša e na     kgotsofatše.

                             Legato la fase
                                                segalo se maatla.          maatlakgogedi.                   le diphošo.                -Ga go phapantšho ya
                                                -Ga go na le ge e ka ba    -Segalo ke sa maleba sa          -Segalo se a               mafoko.
                                                phošwana e tee ya          go ba le maatlakgogedi.          kgotsofatša eupša          -Tlotlontšu ga se ye
                                                popopolelo goba mopeleto.  -Diphošwana tše nnyane           mebolelwana ga se ya       kaalo.
                                                -Polelo e beakantšwe ka    tša popopolelo le                dirišwa o kaalo.
                                                bokgwari.                  mopeleto.
                                                                           -Polelo e beakantšwe
                                                                           gabotse.
SEBOPEGO                                                      5                          4                              3                          2                         0–1
                                                -Tšwetšopele ya sererwa ke -Tatelano ye botse ya            -Dintlha tša maleba di     -Dintlha tša maleba ga     -Dintlha tša maleba ga
Dinyakwa/Dipharologantšho                       ya maemo a godimodimo.     tšwetšopele ya dintlha.          tšweleditšwe.              se tše kae.                di gona.
tša setšweletšwa.                               -Tlhalošo ya dikgopolo ke  -Tlemagano ye botse ya           -Mafoko le ditemana di     -Mafoko le ditemana        -Mafoko le ditemana di
Tšwetšopele ya ditemana le                      ya maemo a godimodimo.     dintlha le dikgopolo.            hlamegile gabotse.         di na le diphošo.          fošagetše.
tlhamo ya mafoko.                               -Tlhamo ya mafoko le       -Mafoko le ditemana di           -Taodišo e a kwagala.      -Taodišo e a kwagala       -Taodišo ga e kwagale.
                                                ditemana ke ya go ikgetha, beakantšwe ka                                               eupša e na le
MEPUTSO YE 5                                    ya maemo a godimodimo.     makgethe.                                                   mafokodi.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                                                                                                                              Phetla

### Page 4

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3
                                       Downloaded from hlayiso.com                    4                                                                           DBE/Dibatsela 2017
                                                                              NSC – Memorantamo

KAROLO YA B: RUBRIKI YA GO SWAYA DITŠWELETŠWA TŠE TELELE TŠA TIRIŠANO [MEPUTSO YE 25]

Dinyakwa                          Bokgoni bja go ikgetha            Bokgoni bja maemo          Bokgoni bja magareng          Bokgoni bja motheo               Ga go bokgoni
DITENG, PEAKANYO LE                         13–15                           10–12                        7–9                          4–6                            0–3
SEBOPEGO                       -Bokgoni bja go araba potšišo     -Bokgoni bjo bobotsebotse   -Bokgoni bja go               -Bokgoni bja motheo bja       -Karabo ya gagwe ga e
                               ke bja maemo a godimodimo         bja go araba potšišo bjoo   kgotsofatša bja go araba      go araba potšišo bja go       laetše tsebo le ye nnyane
-Go araba dipotšišo le         go fetiša.                        bo laetšago tsebo ye        potšišo bja go laetša tsebo   laetša tsebo ye nnyane        ya mohuta wa
dikgopolo.                     -Dikgopolo ke tše bohlale tša     botse ya mohuta wa          ya mohuta wa                  ya dinyakwa tša mohuta        setšweletšwa.
-Tatelano le peakanyo ya       go tšwa mahlalagading.            setšweletšwa.               setšweletšwa.                 wa setšweletšwa.              -Molaetša ga o tšwelele
dikgopolo.                     -Tsebo ye e tseneletšego ya       -Ditaba di nepiša           -Go na le nepišo eupša go     -Go na le nepišo ye           gabotse ka ge molekwa a
-Morero, baamogedi,            dinyakwa tša mohuta wa            setšweletšwa.               na le go tšwa tseleng         nnyane ya setšweletšwa        tšwele tseleng kudukudu.
dinyakwa/dipharologantšho      setšweletšwa.                     –Molekwa ga se a tšwa       gannyane.                     eupša go na le go tšwa        -Ga go tlemagano ya
le dikamano.                   -Ditaba di nepiša                 tseleng.                    -Tlemagano ya dikgopolo       tseleng.                      diteng le dikgopolo.
                               setšweletšwa thwi.                -Tlemagano ya diteng le     le dikamano e a               -Tlemagano ya diteng le       -Ditaba di hlalošwa
                               -Tlemagano ya diteng le           dikgopolo ke ye botse.      kgotsofatša.                  dikgopolo ga se ye            gannyane.
MEPUTSO YE 15                  dikgopolo ke ya maemo a           -Tlhalošo ya ditaba ke ye   -Tlhalošo ya ditaba e a       kaalo.                        -Sebopego sa
                               godimo.                           botse ebile e thekga        kgotsofatša ebile e thekga    -Tlhalošo ya ditaba ke        setšweletšwa ga se sona.
                               -Tlhalošo ya ditaba ke ya         sererwa.                    sererwa.                      ya motheo ebile e
                               maemo a godimo ebile e            -Sebopego ke sa maleba      -Sebopego ke sa maleba        thekga sererwa
                               thekga sererwa.                   eupša se na le              eupša se na le diphošo        gannyane.
                               -Sebopego ke sa maleba sa         diphošwana di se kae.       tše dintšinyana.              -Ga se a šomiša melao
                               go sepelelana le                                                                            ya sebopego ka
                               setšweletšwa.                                                                               tshwanelo.
                                                                                                                           -Go tlogetšwe dintlha tše
                                                                                                                           bohlokwa.
POLELO, SETAELE LE                          9–10                            7–8                         5–6                           3–4                           0–2
PALOBOHLATSE                   -Segalo, retšistara, setaele le   -Segalo, retšistara,        -Segalo, retšistara,          -Segalo, retšistara,          -Segalo, retšistara,
                               tlotlontšu di sepelelana          setaele le tlotlontšu di    setaele le tlotlontšu di      setaele le tlotlontšu ga di   setaele le tlotlontšu ga di
Segalo, retšistara, setaele,   gabotsebotse le morero,           sepelelana gabotse le       sepelelana le morero,         sepelelane gabotse le         sepelelane le morero,
morero, baamogedi le           baamogedi le dikamano.            morero, baamogedi le        baamogedi le dikamano.        morero, baamogedi le          baamogedi le dikamano.
dikamano.                      -Polelo e nepagetše ebile e       dikamano.                   -Diphošo tša popopolelo       dikamano.                     -Sengwalo se tletše ka
Tirišo ya polelo le            hlamegile gabotse.                -Polelo ga e na diphošo     ga se tše ntši.               -Popopolelo ga se yeo e       diphošo ebile se
melawana.                      -Ga go na le ge e ka ba phošo     tša popopolelo ebile e      -Tlotlontšu ke yeo e          nepagetšego ebile e           hlakahlakane.
Kgetho ya mantšu.              e tee.                            hlamegile gabotse.          lekanetšego.                  tletše ka diphošo.            -Tlotlontšu yeo e lego
Maswao le mopeleto.                                              -Tlotlontšu ke ye ntši.     -Diphošwana tšeo di lego      -Tlotlontšu ga se ye ntši.    gona ga e sepelelane le
                                                                 -Gantši ga go diphošo.      gona ga di fetoše             -Molaetša o a tšwelela        morero le ga nnyane.
MEPUTSO YE 10                                                                                molaetša.                     eupša o arošitšwe.            -Molaetša ga o tšwelele le
                                                                                                                                                         ga nnyane.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                                                                                                                   Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3                5                 DBE/Dibatsela 2017
                                    NSC – Memorantamo

LEPHEPHE LA 3 KE MOSWANANOŠI, GO DIRIŠWA MASWAO A GO
IKGETHA A GO SWAYA LEPHEPHE LE. ELA HLOKO MASWAO A O
A FILWEGO KA TLASE.

MASWAO A GO SWAYA LETLAKALA LA BORARO

1.      ()        Go tlogetšwe leswao
2.      ʘ        Go šomišitšwe tlhaka ye nnyane sebakeng sa tlhakakgolo
                  goba go dirišitšwe ye kgolo sebakeng sa ye nnyane
3.      ͜͡        Kopanya mantšu
4.      /         Kgaoganya mantšu
5.      ǁ?        Ga go kwešišege
6.      ←        Thoma morago
7.      →         Thoma pele
8.      #         Temana ye mpsha e thoma fa
9.           ⃝    Bošaedi
10.     ?? Hlogo ga e gona
11.     ___ Go dirišitšwe mopeleto wa go fošagala
12.     ˄        Go tlogetšwe tlhaka/lentšu

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                           Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3               6                          DBE/Dibatsela 2017
                                   NSC – Memorantamo

KAROLO YA A: DITAODIŠO

POTŠIŠO YA 1

Ditaodišo tšeo di botšišitšwego.

1.1       Taodišokanegelo
le
1.7.1     Tlhalošo
          Taodišokanegelo e laodiša kanegelo goba tiragalo ye e fetilego. E ka
          ngwalwa go tšwa lehlakoreng le lengwe le le lengwe.

          Tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa taodišo ya go
          anegwa:
          •  Kanegelo e swanetše go kgodiša
          •  Balekwa ba anege ka bokgwari ka mokgwa woo ngwana yoo a sa
             bolelego a bilego mathateng ka gona ntle le go botša motho, le kanegelo
             ya seswantšho sa SABC,(1.1 le 1.7.1)
          •  Gantši taodišo ye e ngwalwa ka lebaka le le fetilego
          •  Ditemana tša matseno di swanetše go tanya šedi ya mmadi
          •  Kanegelo ge e le ye botse e swanetše go ba le ntlha ye e e laetšago
          •  Thumo ya moswananoši ya go kgahliša e swanetše go kgotsofatša
          •  Kgahlego ya mmadi e swanetše go lotwa go fihla mafelelong
          •  Taodišo ya go anega gantši e na le mokgwa wa go hlaloša                       [50]

1.2       Taodišotlhalošo
le
1.7.2     Tlhalošo
          Ka taodišotlhalošo, mongwadi o hlaloša selo se sengwe gore mmadi a kgone
          go itemogela sona. Motho goba selo se sengwe di ka hlalošwa.

          Tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa taodišo ye:
          •  Mongwadi o swanetše go hlagiša seswantšho ka mantšu
          •  Balekwa ba hlaloše ka bokgwari bohlokwa bja go kgona go bolela
             maleme a mantši le tlhalošo ya seo se tšweletšwago ke seswantšho sa
             bobedi. (1.2 le 1.7.2)
          •  Kgetha mantšu le dikgopolo ka tlhokomelo gore o fihlelele seo se
             nyakegago
          •  Dikakanyo malebana le go bona, go kwa, go kgwatha, modumo le tatso
             di ka šomišwa go dira gore tlhalošo e kwešišege
          •  Diriša dikapolelo ka tsela ya maleba
          •  O swanetše go ba le boitemogelo bja hlogo yeo o ngwalago ka yona              [50]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3                7                         DBE/Dibatsela 2017
                                    NSC – Memorantamo

1.3       Taodišokgadimo/Kgopodišišo/Keleletšo

          Tlhalošo
          Ka taodišokgadimo mongwadi o eleletša tiragalo yeo a kilego a e bona/a e
          kwa/a e badilego nakong yeo e fetilego gomme a tšweletša maikutlo a gagwe
          go ya ka fao a gopolago ka gona.

          Tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa taodišo ye:

          •     Maikutlo le khuduego di kgatha tema ye bohlokwa taodišong ye
          •     Karolo ye kgolo ya taodišo e ka ba tlhalošo
          •     Balekwa ba gopodišiše ka bokgwari mohlolo woo e bego e le la mathomo
                ba o bona (1.3)
          •     Ditlhalošo di swanetše go kwagala di be di ikemišetše go tsošološa
                maikutlo a mongwadi go mmadi
          •     Dikgopolo tšeo di hlagišwago di swanetše go tšweletša bonnete bja
                mongwadi le boyena bja gagwe                                               [50]

1.4       Taodišongangišano
le
1.6       Tlhalošo
          Ka taodišongangišano mongwadi o na le kgopolo ye e itšeng goba ntlhakemo
          gomme a fe dintlha tša go fahlela goba go thekga maemo a gagwe. Kgopolo
          ya mongwadi e swanetše go kwešišega taodišong ka moka. Ka taodišo ye
          mongwadi o leka go fekeetša mmadi gore a kwane le kgopolo ya gagwe.

          Tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa taodišongangišano:
          •  Thoma ka go laetša kgopolo ya gago ka tsela ya maatlakgogedi mabapi
             le hlogo
          •  Balekwa ba ngange ka mahlakore a go dumela le go ganetša mabapi le
             dikgoba tša mešomo tša IEC tšeo di swanetšego go fiwa bafsa fela, ba
             ngange le ka mokgwa woo dingwetši tša malapa di hlolago kgakanego ka
             gona dikgorong tšeo di nyaletšwego go tšona, ( 1.4 le 1.6)
          • Efa dintlha tša go fahlela kgopolo ya gago le go thekga seo
          •  Mongwadi o tla tsepelela dintlha tša go ganetša pego
          •  Bjalo ka mongwadi wa taodišo, tšweletša dikgopolo tše maatla ka ge
             taodišo ye e ama maikutlo a gago
          •  Ditlabelo tša makgethe le tsebo ya go kgodiša di swanetše go šomišwa
          •  Thumo le yona e swanetše go ba ye maatla, ya go kwala le go kgodiša           [50]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3                8                           DBE/Dibatsela 2017
                                    NSC – Memorantamo

1.5       Taodišokahlaahlo

          Tlhalošo
          Taodišo ye ga e na maikutlo a mongwadi. Yona e leka go tšweletša
          mahlakore a mabedi a poledišano ka go lekana. Mongwadi o hlokomela
          dintlha tša go fapana tša hlogo ye gomme a hlagiša dikgopolo tša go fapana
          ntle le go tšea lehlakore. Mongwadi a ka ba le thumo ye e itšeng mafelelong a
          taodišo, eupša dintlha tša go thekga goba go ganetša di swanetše go
          lekalekana le go kwagala.

          Tšeo di swanetšego go hlokomelwa taodišong ye:
          •  Mongwadi o swanetše go kwešiša le go lebeledišiša mahlakore a mabedi
             a taodišo ntle le go tšea lehlakore
          •  Balekwa ba ahlaahle mabaka ao a dirago gore toka e phethagala ge
             Mošireletši wa Setšhaba e le mosadi/monna
          •  Taodišo e swanetše go kwagala le go ikema ka dintlha. Seo se ra gore e
             se huetšwe ke maikutlo a mongwadi
          •  Dikahlaahlo e be tša moya wo o fodilego, tša go naganwa gabotse le go
             thekgwa ka tshwanelo
          •  Segalo e be sa go hloka khuduego eupša e be seo se kgodišago sa go
             hloka lenyatšo
          •  Mongwadi a ka fa maikutlo a gagwe mafelelong a taodišo eupša seo e se
             be thumo ya taodišo                                                             [50]

                                                     PALOMOKA YA KAROLO YA A:                50

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3                9                          DBE/Dibatsela 2017
                                    NSC – Memorantamo

KAROLO YA B: DITŠWELETŠWA TŠA TIRIŠANO

POTŠIŠO YA 2

2.1       LENGWALO LA SEMMUŠO

          Go tšweletšwe tše di latelago:
          •   Sebopego le botelele e be tša maleba
          •   Atrese tše pedi fela e lego ya mongwadi le moamogedi
          •   Letšatšikgwedi le ngwalwe ka fase ga atrese
          •   Madume/Matseno a makopana a maleba
          •   Diteng e be tša maleba tša go kgopela tshwarelo mabapi le go fetoša
              kwano ya bona malebana le nako ya go tla mošomong.
          •   Retšistara le polelo ya go hlompha le go lokologa
          •   Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego
          • Mafelelo/Bofelo e be boitsebišo bja mongwadi ka mokgwa wa semmušo
              Mohlala: Ke nna/Wa lena Mosima Radithoko/M Radithoko                          [25]

2.2       TŠA BOPHELO BJA MOHU

          Go tšweletšwe tše di latelago:
          •   Leina le sefane sa mohu
          •   Letšatši la matswalo a mohu
          •   Lefelo leo mohu a belegetšwego go lona
          •   Batswadi ba mohu
          •   Dithuto tšeo mohu a di fihleletšego
          •   Tša mošomo
          •   Ditiro tše botse le tša go kgahliša tšeo mohu a gopolwago ka tšona
          •   Letšatši leo a hlokofetšego ka lona
          •   Seo se hlotšego lehu la gagwe
          •   Maina a meloko ya kgauswi yeo mohu a e tlogetšego
          •   Lefoko la taelo. Mohlala: Mohu a ka laelwa ka sereto
          •   Retšistara le polelo e be tša semmušo
          •   Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego             [25]

2.3       POLELO

          Go tšweletšwe tše di latelago:
          •   Matseno/Pulo, mmele le mafelelo/thumo
          •   Pulo e be yeo e gogago šedi ya batheeletši
          •   Diteng di be mabapi le polelo yeo e ka fiwago moletlong wa tebogišo
          •   Go šomišwe mafoko a makopana a dikgopolo tše bonolo
          •   Go dirišwe mehlala ya go tlwaelega
          •   Diteng di be mabapi le dintlha tšeo seboledi se di tšweletšago nakong ya
              go fa polelo
          • Retšistara le polelo e be tša semmušo
          •   Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego             [25]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3               10                           DBE/Dibatsela 2017
                                    NSC – Memorantamo

2.4       TAODIŠWANA (ATHIKELE) YA KGATIŠOBAKA

          E tšweletše tše di latelago:
          •   Hlogo ya taba
          •   Leina la mmegi
          •   Dintlha di fiwe ka boripana le ka nepagalo ntle le go kgopamiša nnete
          •   Go ngwalwe ditaba tše bohlokwa fela
          •   Diteng di be mabapi le mohola wa go ja dijo tša phepo
          •   Taodišwana/Athekele e tsoše kgahlego le go hlohleletša mmadi
          •   Retšistara le polelo e be tša semmušo
          •   Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego                [25]

2.5       PEGO

          Go tšweletšwe tše di latelago:
          •   Go tšweletšwe tše di latelago
          •   Go be le hlogo, matseno, mmele le mafeleleo
          •   Ngwala ka motho wa bobedi
          •   Ngwala ka lebaka le le fetilego
          •   Mahlaodi le mantšu ao a tsošago maikutlo go tšweletša dikgopolo
          •   Retšistara le polelo e be tša maleba
          •   Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego
          •   Diteng di be mabapi le morutwana yo a gobetšego papading ya kgwele
              ya maoto                                                                         [25]

2.6       BOITSEBIŠOPHELO LE LENGWALO LA GO TIIŠETŠA KGOPELO
          YA MOŠOMO

          BOITSEBIŠOPHELO
          Go tšweletšwe tše di latelago:
          •   Boitsebišo ka mong
          •   Tša dithuto
          •   Maitemogelo a mošomo/ Tša mošomo
          •   Mabokgoni ao a fihleletšwego
          •   Dikgahlegelo
          •   Dihlatse                                                                         [25]

                                                     PALOMOKA YA KAROLO YA B:                  50
                                                      PALOMOKA YA TLHAHLOBO:                   100

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3              11                            DBE/Dibatsela 2017
                                   NSC – Memorantamo

MEKGWA YA GO SWAYA

KAROLO YA A

(Dintlha tša mmepe wa monagano di nyalelane le diteng tšeo di lego mabapi
le sererwa)

1.        TAODIŠO
          •  Diteng (dintlha tše di lebanego le hlogo) = meputso ye 25 (D)
          •  Peakanyo/Thulaganyo: mmepe wa monagano (dikgopolo tša maleba di
             nyalelane le diteng tšeo di lego mabapi le sererwa) = meputso ye 5 (P)
          •  Tirišo ya polelo = meputso ye 10 (TP)
          •  Maikutlo = meputso ye 3 (MK)
          •  Padišišo/Palobohlatse = meputso ye 2 (PB)
          •  Sebopego: meputso ye 5 (S)
             o Matseno = moputso o 1
             o Mmele = moputso o1
             o Mafetšo = moputso o 1
             o Mafoko = moputso o 1
             o Ditemana = moputso o 1
          (Ge molekwa a hweditše meputso ya godimo ka diteng a abelwe
          meputso ya godimo go tirišo ya polelo)

          Kabo ya meputso ya diteng le polelo

                  25 = 10
               22 - 24 = 9
               19 - 21 = 8
               16 - 18 = 7
               13 - 15 = 6
               10 - 12 = 5
                 7-9=4
                 4-6=3
                 1-3=2

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3             12                       DBE/Dibatsela 2017
                                  NSC – Memorantamo

KAROLO YA B

DITŠWELETŠWA TŠE TELELE TŠA TIRIŠANO

(Dintlha tša mmepe wa monagano di nyalelane le diteng tšeo di lego mabapi
le sererwa)

2.1       LENGWALO LA SEMMUŠO

          Diteng = meputso ye 8 (D)
          • Peakanyo (tlemagano ya mafoko le ditemana) = meputso ye 2 (P)
          • Mmepe wa monagano = moputso o 1 (M)
          • Sebopego = meputso ye 4 (S)
              o Atrese ya1 le letsatsikgwedi moputso ke o 1
              o Atrese ya 2 moputso ke o 1
              o Matseno = moputso ke o 1
              o Mafetšo = moputso ke o 1
          • Polelo, setaele/mongwalelo le padišišo/palobohlatse = meputso ye 10
              o Tirišo ya polelo = meputso ye 7 (TP)
              o Maikutlo/Khuduego/Moya/Atmosfere/Segalo = meputso ye 2 (MK)
              o Padišišo/Palobohlatse = moputso o 1 (PB)
          (Ge molekwa a hweditše meputso ya godimo ka diteng a abelwe
          meputso ya godimo go tirišo ya polelo)

2.2       TŠA BOPHELO BJA MOHU

          Diteng (dintlha, retšistara le segalo) = meputso ye 8 (D)
          • Peakanyo (tlemagano ya mafoko le ditemana) = meputso ye 2 (P)
          • Mmepe wa monagano = meputso ye 2 (M)
          • Sebopego (matseno, mmele, mafetšo) = meputso ye 3 (S)
          • Polelo, setaele/mongwalelo le padišišo/palobohlatse = meputso ye 10
              o Tirišo ya polelo = meputso ye 7 (TP)
              o Maikutlo/Khuduego/Moya/Atmosfere/Segalo = meputso ye 2 (MK)
              o Padišišo/Palobohlatse = moputso o 1 (PB)
          (Ge molekwa a hweditše meputso ya godimo ka diteng a abelwe
          meputso ya godimo go tirišo ya polelo)

2.3       POLELO

          •  Diteng (dintlha, retšistara le segalo) = meputso ye 8 (D)
          •  Peakanyo (tlemagano ya mafoko le ditemana) = meputso ye 2 (P)
          •  Mmepe wa monagano = meputso ye 2 (M)
          •  Sebopego (matseno, mmele, mafetšo) = meputso ye 3 (S)
             Polelo, setaele/mongwalelo le padišišo/palobohlatse = meputso ye 10
          • Tirišo ya polelo = meputso ye 7 (TP)
          • Maikutlo/Khuduego/Moya/Atmosfere/Segalo = meputso ye 2 (MK)
          • Padišišo/Palobohlatse = moputso o 1 (PB)
          (Ge molekwa a hweditše meputso ya godimo ka diteng a abelwe
          meputso ya godimo go tirišo ya polelo)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                               Phetla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3             13                        DBE/Dibatsela 2017
                                  NSC – Memorantamo

2.4       TAODIŠWANA (ATHIKELE) YA KGATIŠOBAKA
          Diteng (dintlha, retšistara le segalo) = meputso ye 8 (D)
          • Peakanyo (tlemagano ya mafoko le ditemana) = meputso ye 2 (P)
          • Mmepe wa monagano = meputso ye 2 (M)
          • Sebopego = meputso ye 3 (S)
              o Matseno = moputso o 1
              o Mmele = moputso o 1
              o Mafetšo = moputso o 1
          • Polelo, setaele/mongwalelo le padišišobohlatse = meputso ye 10
              o Tirišo ya polelo = meputso ye 7 (TP)
              o Maikutlo/khuduego/moya/atmosfere/segalo = meputso ye 2 (MK)
              o Padišišobohlatse = moputso o 1 (PB)
          (Ge molekwa a hweditše meputso ya godimo ka diteng a abelwe
          meputso ya godimo go tirišo ya polelo)

2.5       PEGO
          • Diteng (dintlha, retšistara le segalo) = meputso ye 8 (D)
          • Peakanyo (tlemagano ya mafoko le ditemana) = meputso ye 2 (P)
          • Mmepe wa monagano = meputso ye 2 (M)
          • Sebopego = meputso ye 3 (S)
             o Matseno = moputso o 1
             o Mmele = moputso o 1
             o Mafetšo = moputso o 1
          • Polelo, setaele/mongwalelo le palobohlatse/padišišobohlatse = meputso
             ye 10
             o Tirišo ya polelo = meputso ye 7 (TP)
             o Maikutlo/khuduego/moya/atmosfere/segalo = meputso ye 2 (MK)
             o Padišišobohlatse = moputso o 1 (PB)
          (Ge molekwa a hweditše meputso ya godimo ka diteng a abelwe
          meputso ya godimo go tirišo ya polelo)

2.6       BOITSEBIŠOPHELO LE LENGWALO LA GO TIIŠETŠA KGOPELO YA
          MOŠOMO
          • Diteng(dintlha, retšistara le segalo) = meputso ye 8 (D)
          • Peakanyo (tlemagano ya mafoko le ditemana) = meputso ye 2 (P)
          • Mmepe wa monagano = meputso ye 1 (M)
          • Sebopego = meputso ye 4 (S)
             o Boitsebišo ka mong = moputso o 1
             o Tša dithuto = moputso o 1
             o Maitemogelo a mošomo = moputso o1
             o Dihlatse = moputso o1
          • Polelo, setaele/mongwalelo le palobohlatse/padišišobohlatse = meputso
              ye 10
             o Tirišo ya polelo = meputso ye 7 (TP)
             o Maikutlo/khuduego/moya/atmosfere/segalo = meputso ye 2 (MK)
             o Padišišobohlatse = moputso o 1(PB)
          (Ge molekwa a hweditše meputso ya godimo ka diteng a abelwe
          meputso ya godimo go tirišo ya polelo)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                Phetla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3              14           DBE/Dibatsela 2017
                                   NSC – Memorantamo

          •   Kabo ya meputso ya diteng le polelo

              8=7
              7=6
              6=5
              5=4
              4=3
              3=2
              2=1
              1=0

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi HL P1 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-nov-2017-memo/7494f0dc-bd62-47bb-855d-8d1dd8d3cb77) — Sepedi HL · Memo · 2017 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2017-memo/497b737d-2694-4b24-b47b-e962d229f0ca) — Sepedi HL · Memo · 2017 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-feb-march-2017-memo/5381be61-f142-4f15-b9a0-64b9ef6b195d) — Sepedi HL · Memo · 2017 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-3-sepedi/f71b50bf-1152-41cf-9225-618078e26499) — Sepedi HL · Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-nov-2019-memo/661d9d97-c4a7-4526-9bb9-2897030975fb) — Sepedi HL · Memo · 2019 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-nov-2018-final-memo/fd5027c6-062a-4b1f-8110-532527a6cae8) — Sepedi HL · Memo · 2018 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi HL

- [Gr 12 Sepedi HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-hl-atp-2023-24/1d473445-7b9b-4f2f-bcf4-e68f07348426) — ATP
- [Sepedi P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-p1-hl-june-2025-question-paper/fa2cf2ff-8300-45a4-8a8c-acdb5b17d9ef) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2025/61f9a3c7-7401-4d6e-9d74-e82f112debe9) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2025/e152c8a6-c923-4ee8-b1dc-0b5d26c31662) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2025/32522579-8f9b-43e7-a81d-a91d253d42ee) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-2-sepedi/febe2313-2a97-4a6a-9bdb-f1b936a9e648) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
