# Sepedi HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2021 Memo

> Grade 12 Sepedi HL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2021, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-nov-2021-mg/de403c14-0363-4cc1-b228-17cef663c969
- Updated: 2026-10-29
- Subject: Sepedi HL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Memorandum
- Year: 2021
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 9

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-hl) › [Sepedi HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2021 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-nov-2021-mg/de403c14-0363-4cc1-b228-17cef663c969)

## About this document

Sepedi Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2021 · sepedi. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi HL P3 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-nov-2021/0ed06420-5a0f-4d77-a2c2-1cd0b4810df1) — QP · 2021 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                        KREITI YA 12

                              SEPEDI LELEME LA GAE (HL)

                                  LEPHEPHE LA BORARO (P3)

                                       DIBATSELA 2021

                                   TLHAHLO YA GO SWAYA

MEPUTSO: 100

                                    Palomoka ya matlakala ke 9.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                   Phetla

### Page 2

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3
                                                Downloaded from hlayiso.com                 2                                                                      DBE/Dibatsela 2021
                                                                                      NSC – Tlhahlo ya go swaya

ELA HLOKO:
   Diriša rubriki ye ge o swaya ditaodišo (Lephephe la 3, KAROLO YA A).
   Meputso ya 0–50 e arotšwe ka magato a mahlano a ditlhalošo.
   Mo go diteng, polelo le mongwalelo, le legato le lengwe le le lengwe la magato a ditlhalošo a mahlano le arotšwe ka dikarolwana tše pedi, e
    lego legato la godimo le la fase go lebeletšwe kabo ya meputso le ditlhalošo.
   Sebopego ga se sa arolwa ka legato la godimo le la fase.

KAROLO YA A: RUBRIKI YA GO SWAYA DITAODIŠO [MEPUTSO YE 50]

       Dinyakwa                                Bokgoni bja go ikgetha      Bokgoni bja maemo               Bokgoni bja        Bokgoni bja motheo          Ga go bokgoni
                                                                                                            magareng
DITENG LE PEAKANYO                                        28–30                     22–24                     16–18                   10–12                       4–6
                                              -Bokgoni bja go araba       -Potšišo e arabilwe        -Karabo e a              -Tlemagano ya            -Molekwa o tšwele
(Go araba dipotšišo)                          potšišo ke bja maemo a      gabotsebotse.              kgotsofatša.             dikgopolo ga se ya       tseleng kudukudu.

                           Legato la godimo
Tatelano ya dikgopolo ge                      godimodimo go fetiša.       -Dikgopolo di kgahliša     -Dikgopolo di            maleba.                  -Dikgopolo di
go dirwa peakanyo                             - Dikgopolo tša go laetša   kudu ebile di sepelelana   tlemagane ebile di a     -Dikgopolo ga di         hlakahlakane ebile ga
Temogo ya morero,                             bohlale, tša go hlohla      le hlogo/sererwa.          kgodiša.                 tšwelele gabotse ebile   di nepiše.
baamogedi ba tshedimošo                       mabjoko tšeo di             -Peakanyo le tlemagano     -Peakanyo le             ga di bontšhe            -Dikgopolo ga di nepiše
le dikamano                                   tšweletšago tsebo ye e      ya dikgopolo ke tše        tlemagano ya dikgopolo   boitlhamelo.             hlogo ebile di a
                                              tseneletšego.               dibotsebotse mo go         ke tše dikaone mo go     -Tatelano le             ipoeletša.
MEPUTSO YE 30                                 -Peakanyo le tlemagano ke   matseno, mmele le          matseno, mmele le        tlemagano ya             -Ga go tatelano le
                                              tšeo di ikgethilego mo go   mafetšo.                   mafetšo.                 dikgopolo di tšwelela    tlemagano ya
                                              matseno, mmele le                                                               gannyane.                dikgopolo.
                                              mafetšo.
                                                          25–27                     19–21                     13–15                    7–9                        0–3
                                              -Bokgoni bja go araba       -Potšišo e arabilwe        -Potšišo e arabilwe ka   -Molekwa o tšwele        -Ga go bolelwe selo ka
                                              potšišo ke bja maemo a      gabotse.                   mo go kgotsofatšago      tseleng.                 hlogo yeo e filwego.
                                              godimodimo.                 -Dikgopolo di a kgahliša   eupša ga se ya hlaka     -Dikgopolo di            -O tšwele tseleng

                           Legato la fase
                                              -Dikgopolo tša go laetša    ebile di sepelelana le     gabotse.                 hlakahlakane.            kudukudu.
                                              bohlale, tša go hlohla      hlogo/sererwa.             -Tlemagano ya            -Ga go peakanyo          -Diteng ga di nepiše
                                              mabjoko tšeo di             -Peakanyo le tlemagano     dikgopolo e a            goba tlemagano ya        ebile di hlakahlakane.
                                              tšweletšago tsebo ye e      ya dikgopolo ke tše        kgotsofatša ebile e a    dikgopolo yeo e
                                              tseneletšego.               dibotse mo go matseno,     kgodiša.                 tšwelelago.
                                               -Bokgoni bja maemo a       mmele le mafetšo.          -Peakanyo le
                                              godimo bja go beakanya le                              tlemagano ya dikgopolo
                                              go tlemaganya dikgopolo                                di a kgotsofatša mo go
                                              mo go matseno, mmele le                                matseno, mmele le
                                              mafetšo.                                               mafetšo.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                                                                                                                  Phetla

### Page 3

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3
                                                  Downloaded from hlayiso.com                      3                                                                          DBE/Dibatsela 2021
                                                                                             NSC – Tlhahlo ya go swaya

POLELO, MONGWALELO                                           14–15                        11–12                        8–9                       5–6                        0–3
LE PALOBOHLATSE                                 -Segalo, retšistara, setaele   -Segalo, retšistara,         -Segalo, retšistara,       -Segalo, retšistara,
                                                le tlotlontšu di sepelelana    setaele le tlotlontšu di     setaele le tlotlontšu di   setaele le tlotlontšu di
Segalo, retšistara,                             kudukudu le morero,            sepelelana gabotsebotse      sepelelana gabotse le      sepelelana gannyane
mongwalelo, tlotlontšu ya                       baamogedi le dikamano.         le morero, baamogedi le      morero, baamogedi le       le morero, baamogedi

                             Legato la godimo
maleba ya morero le                             -Polelo ke ya boitshepo, ya    dikamano.                    dikamano.                  le dikamano.
dikamano                                        go nona, ya maatlakgogedi.     -Polelo e na le maatla, ya   -Tirišo ya maleba ya       -Tirišo ya polelo ke ya
Kgetho ya mantšu                                -Polelo e na le segalo sa go   segalo sa maleba.            polelo e dira gore         motheo.
Tirišo ya polelo le                             ba le maatlakgogedi ebile e    -Diphošo tša popopolelo      molaetša o kwagale.        -Segalo le mošito ga
melawana, maswao,                               nonne ka mebolelwana ya        le mopeleto ga se tše        -Segalo ke sa maleba.      se tša maleba.
popopolelo le mopeleto                          go kgahliša.                   kae.                         -Mebolelwana e             -Tlotlontšu ke ye
                                                -Go nyakile go se be le ge e   -Polelo e beakantšwe         dirišitšwe go godiša       nnyane kudu.               -Polelo ga e
MEPUTSO YE 15                                   ka ba phošwana e tee ya        gabotsebotse.                boleng bja diteng.                                    kwešišagale.
                                                popopolelo le mopeleto.                                                                                           -Segalo, retšistara,
                                                -Polelo e beakantšwe ka                                                                                           setaele le tlotlontšu ga
                                                bokgwari bja maemo a                                                                                              di sepelelane le
                                                godimodimo.                                                                                                       morero, baamogedi le
                                                               13                        10                             7                         4               dikamano.
                                                -Polelo ya maemo a         -Polelo ke ya maemo a            -Tirišo ya polelo e a      -Polelo ga e               -Tlotlontšu ke ye
                                                godimodimo ya go ba le     godimo ya go ba le               kgotsofatša eupša e na     kgotsofatše.               nnyane kudukudu moo

                             Legato la fase
                                                segalo se maatla.          maatlakgogedi.                   le diphošo.                -Ga go phapantšho ya       e lego gore e dira gore
                                                -Go nyakile go se be le ge -Segalo ke sa maleba sa          -Segalo se a               mafoko.                    ditaba di se
                                                e ka ba phošwana e tee ya  go ba le maatlakgogedi.          kgotsofatša eupša          -Tlotlontšu ga se ye       kwešišagale.
                                                popopolelo goba mopeleto.  -Diphošwana tše nnyane           mebolelwana ga se ya       kaalo.
                                                -Polelo e beakantšwe ka    tša popopolelo le                dirišwa o kaalo.
                                                bokgwari.                  mopeleto.
                                                                           -Polelo e beakantšwe
                                                                           gabotse.
SEBOPEGO                                                      5                          4                              3                          2                         0–1
                                                -Tšwetšopele ya sererwa ke -Tatelano ye botse ya            -Dintlha tša maleba di     -Dintlha tša maleba ga     -Dintlha tša maleba ga
Dinyakwa/Dipharologantšho                       ya maemo a godimodimo.     tšwetšopele ya dintlha.          tšweleditšwe.              se tše kae.                di gona.
tša setšweletšwa                                -Tlhalošo ya dikgopolo ke  -Tlemagano ye botse ya           -Mafoko le ditemana di     -Mafoko le ditemana        -Mafoko le ditemana di
Tšwetšopele ya ditemana le                      ya maemo a godimodimo.     dintlha le dikgopolo.            hlamegile gabotse.         di na le diphošo.          fošagetše.
tlhamo ya mafoko                                -Tlhamo ya mafoko le       -Mafoko le ditemana di           -Taodišo e a kwagala.      -Taodišo e a kwagala       -Taodišo ga e kwagale.
                                                ditemana ke ya go ikgetha, beakantšwe ka                                               eupša e na le
MEPUTSO YE 5                                    ya maemo a godimodimo.     makgethe.                                                   mafokodi.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                                                                                                                              Phetla

### Page 4

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3
                                        Downloaded from hlayiso.com                     4                                                                          DBE/Dibatsela 2021
                                                                                  NSC – Tlhahlo ya go swaya

KAROLO YA B: RUBRIKI YA GO SWAYA DITŠWELETŠWA TŠE TELELE TŠA TIRIŠANO [MEPUTSO YE 25]

Dinyakwa                          Bokgoni bja go ikgetha            Bokgoni bja maemo            Bokgoni bja magareng          Bokgoni bja motheo               Ga go bokgoni
DITENG, PEAKANYO LE                         13–15                           10–12                          7–9                          4–6                            0–3
SEBOPEGO                       -Bokgoni bja go araba potšišo     -Bokgoni bjo bobotsebotse     -Bokgoni bja go               -Bokgoni bja motheo bja       -Karabo ya gagwe ga e
                               ke bja maemo a godimodimo         bja go araba potšišo bjoo     kgotsofatša bja go araba      go araba potšišo bja go       laetše tsebo le ye nnyane
Go araba dipotšišo le          go fetiša.                        bo laetšago tsebo ye          potšišo bja go laetša tsebo   laetša tsebo ye nnyane        ya mohuta wa
dikgopolo                      - Dikgopolo ke tša go laetša      botse ya mohuta wa            ya mohuta wa                  ya dinyakwa tša mohuta        setšweletšwa.
Tatelano le peakanyo ya        bohlale, le go hlohla mabjoko.    setšweletšwa.                 setšweletšwa.                 wa setšweletšwa.              -Molaetša ga o tšwelele
dikgopolo                      -Tsebo ke ye e tseneletšego       -Ditaba di nepiša             -Go na le nepišo eupša go     -Go na le nepišo ye           gabotse ka ge molekwa a
Morero, baamogedi,             ya dinyakwa tša mohuta wa         setšweletšwa.                 na le go tšwa tseleng         nnyane ya setšweletšwa        tšwele tseleng kudukudu.
dinyakwa/dipharologantšho      setšweletšwa.                     -Molekwa ga se a tšwa         gannyane.                     eupša go na le go tšwa        -Ga go tlemagano ya
le dikamano                    -Ditaba di nepiša                 tseleng.                      -Tlemagano ya dikgopolo       tseleng.                      diteng le dikgopolo.
                               setšweletšwa thwi.                -Tlemagano ya diteng le       le dikamano e a               -Tlemagano ya diteng le       -Ditaba di hlalošwa
                               -Tlemagano ya diteng le           dikgopolo ke ye botse.        kgotsofatša.                  dikgopolo ga se ye            gannyane.
MEPUTSO YE 15                  dikgopolo ke ya maemo a           -Tlhalošo ya ditaba ke ye     -Tlhalošo ya ditaba e a       kaalo.                        -Sebopego sa
                               godimo.                           botse ebile e thekga          kgotsofatša ebile e thekga    -Tlhalošo ya ditaba ke        setšweletšwa ga se sona.
                               -Tlhalošo ya ditaba ke ya         sererwa.                      sererwa.                      ya motheo ebile e
                               maemo a godimo ebile e            -Sebopego ke sa maleba        -Sebopego ke sa maleba        thekga sererwa
                               thekga sererwa.                   eupša se na le                eupša se na le diphošo        gannyane.
                               -Sebopego ke sa maleba sa         diphošwana di se kae.         tše dintšinyana.              - Melao ya sebopego ga
                               go sepelelana le                                                                              se ya šomišwa ka
                               setšweletšwa.                                                                                 tshwanelo.
                                                                                                                             -Go tlogetšwe dintlha tše
                                                                                                                             bohlokwa.
POLELO, SETAELE LE                          9–10                            7–8                           5–6                           3–4                           0–2
PALOBOHLATSE                   -Segalo, retšistara, setaele le   -Segalo, retšistara,          -Segalo, retšistara,          -Segalo, retšistara,          -Segalo, retšistara,
                               tlotlontšu di sepelelana          setaele le tlotlontšu di      setaele le tlotlontšu di      setaele le tlotlontšu ga di   setaele le tlotlontšu ga di
Segalo, retšistara, setaele,   gabotsebotse le morero,           sepelelana gabotse le         sepelelana le morero,         sepelelane gabotse le         sepelelane le morero,
morero, baamogedi le           baamogedi le dikamano.            morero, baamogedi le          baamogedi le dikamano.        morero, baamogedi le          baamogedi le dikamano.
dikamano                       -Polelo e nepagetše ebile e       dikamano.                     -Diphošo tša popopolelo       dikamano.                     -Sengwalo se tletše ka
Tirišo ya polelo le            hlamegile gabotse.                -Polelo ga e na diphošo       ga se tše dintši.             -Popopolelo ga se yeo e       diphošo ebile se
melawana                       -Go nyakile go se be le ge e      tše kaalo tša popopolelo      -Tlotlontšu ke yeo e          nepagetšego ebile e           hlakahlakane.
Kgetho ya mantšu               ka ba phošwana e tee ya           ebile e hlamegile gabotse.    lekanetšego.                  tletše ka diphošo.            -Tlotlontšu yeo e lego
Maswao le mopeleto             popopolelo le mopeleto.           -Tlotlontšu ke ye ntši.       -Diphošwana tšeo di lego      -Tlotlontšu ga se ye ntši.    gona ga e sepelelane le
                                                                 - Diphošo ga se tše dintši.   gona ga di fetoše             -Molaetša o a tšwelela        morero le gannyane.
MEPUTSO YE 10                                                                                  molaetša.                     eupša o arošitšwe.            -Molaetša ga o tšwelele le
                                                                                                                                                           gannyane.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                                                                                                                    Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3                   5                         DBE/Dibatsela 2021
                                   NSC – Tlhahlo ya go swaya

ELA HLOKO:
     Dintlha tšeo di filwego ka tlase ga hlogo ye nngwe le ye nngwe ke tša go hlahla
      baswai fela.
     Kwešišo ya molekwa ya hlogo yeo a e kgethilego e elwe šedi le ge dintlha tša
      gagwe di fapana le tšeo di filwego.
KAROLO YA A: DITAODIŠO

POTŠIŠO YA 1
Balekwa ba ngwale taodišo ya mantšu a 400 – 450 ka hlogo e tee ya tšeo di filwego.
Ba ka ngwala ka mehuta ye e latelago ya ditaodišo: Taodišokanegelo, taodišotlhaloši,
taodišokgadimo, taodišokahlaahlo, taodišongangišano goba tswalano ya tšona.
1.1        Tšatšing leo, ke ile ka botšwa tsebe go kwa.

           Go letetšwe gore molekwa a ngwale ka tiragalo yeo e diregilego ka letšatši
           leo. Ke eng seo a se boditšwego? O ithutile eng ka morago ga go botšwa
           seo?                                                                                  [50]
1.2        Go keteka kgwedi ya Afrika

           Go letetšwe gore molekwa a laetše bohlokwa goba go se be bohlokwa ga
           kgwedi ya Afrika le gore e ketekwa neng. Ditiragalo le morero wa kgwedi yeo
           di ka laetšwa.                                                                        [50]
1.3        Boeti ke mothopo wa kgodišo ya ekonomi.

           Go letetšwe gore molekwa a tšweletše ka moo boeti bo lego bohlokwa ka
           gona kgodišong ya ekonomi.                                                            [50]
1.4        2020, ruri wa bo fetoša bophelo!

           Go letetšwe gore molekwa a ngwale ka fao ditiragalo tša ngwaga wa 2020 di
           fetošitšego bophelo ka gona.                                                          [50]
1.5        Thuto ya godimo ya go se lefelwe

           Go letetšwe gore molekwa a laetše ka mokgwa wo thuto ya go se lefelwe e
           ka tlišago diphetogo setšhabeng: Mohlala: Batho ba ka rutega ka bontši,
           bodiidi le bosenyi di ka fokotšega, maemo a ekonomi a ka kaonafala, bj.bj.
           Ka lehlakoreng le lengwe e ka hlola bobodu go baithuti bao ba sa lefego.              [50]
1.6        Dikgetho tša Masepala di ka tliša tharollo ya mathata a kabo ya ditirelo.

           Go letetšwe gore molekwa a tšee lehlakore la go dumela goba la go ganetša.
           Lehlakoreng la go dumela a laetše ka mo dikgetho di ka tlišago tharollo ka
           gona go aba ditirelo tša motheo bjalo ka meetse, mohlagase, dintlo,
           kelelatšhila bj.bj.

           Lehlakoreng la go ganetša a laetše ka mo dikgetho di ka se tlišego diphetogo
           ka gona ka ge di hlwa di e ba gona eupša go sa be le diphetogo gobane go
           sa latelwe ditshepišo tše di dirwago nakong ya masolo a dikgetho.                     [50]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                         Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3                  6                          DBE/Dibatsela 2021
                                  NSC – Tlhahlo ya go swaya

1.7       Tlhathollo ya ditšweletšwa tša go bonwa e akaretša mehuta ya ditaodišo ka
          moka
           Molekwa o ikgethela seswantšho gomme a ngwala taodišo ka mohuta
             woo a o nyalantšhago le seswantšho seo.
1.7.1     Go letetšwe gore molekwa a tšweletše sengwalwa sa gagwe ka tlhathollo ya
          seo se tšweletšwago seswantšhong ntle le go fetola kgopolokgolo. A hlaloše
          bohlokwa bja mmino le meaparo ya setšo go hlompha setšo le ditlwaelo.               [50]
1.7.2     Go letetšwe gore molekwa a tšweletše sengwalwa sa gagwe ka tlhathollo ya
          seo se tšweletšwago seswantšhong ntle le go fetola kgopolokgolo. A hlaloše
          ka basadi mešomong ye e bego e tsebega e le ya banna fela.                          [50]

                                                      PALOMOKA YA KAROLO YA A:                50

KAROLO YA B: DITŠWELETŠWA TŠA TIRIŠANO

POTŠIŠO YA 2

2.1       LENGWALO LA SEMMUŠO (LA BOIPELAETŠO)

          Mohlala mabapi le diteng tša sererwa:
          Go letetšwe gore molekwa a laetše go se kgotsofalele boleng bja dieta tšeo a
          di rekilego. Diteng di akaretše boipelaetšo le gore o holofetše eng go tšwa go
          molaodi.

          Sebopego le diponagalo/dinyakwa
           Sebopego le botelele e be tša maleba.
           Diatrese e be tše pedi, e lego ya mongwadi le moamogedi.
           Letšatšikgwedi le ngwalwe ka fase ga atrese ya moromedi.
           Hlogo yeo e lego mabapi le boipelaetšo e be ka fase ga diatrese.
           Madume/matseno a makopana a semmušo.
           Diteng e be tša maleba tša go laetša boipelaetšo.
           Retšistara le polelo e be tša semmušo.
           Segalo e be sa maleba.
           Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego.
           Mafelelo/bofelo e be boitsebišo bja mongwadi ka botlalo. Mohlala:
            Ke nna/Wa lena.
            Madumetša Rapholo/M Rapholo.                                                      [25]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
  Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3                  7                       DBE/Dibatsela 2021
                                    NSC – Tlhahlo ya go swaya

2.2     EMEILE

        Mohlala mabapi le diteng tša sererwa:
        Go letetšwe gore molekwa a laetše kgopelo ya phapošeborutelo le ditlabakelo
        tšeo ba tlogo di šomiša nakong ya go ithuta.

        Sebopego le diponagalo/dinyakwa
         Sebopego le botelele e be tša maleba.
         Atrese ya emeile ya moromelwa
         Hlogo yeo e laetšago lebaka la go romela emeile.
         Madume/matseno e be a makopana a semmušo.
         Diteng e be tša maleba tša go kgopela phapoše ya borutelo le ditlabakelo tša
          go ithuta.
         Retšistara le polelo e be tša semmušo.
         Segalo e be sa maleba.
         Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego.
         Mafelelo/bofelo e be boitsebišo bja mongwadi ka botlalo. Mohlala:
          Ke nna/Wa lena
          Marwala Mphahlele/M Mphahlele

        Mohlala wa Emeile:
         Go ya go: emeile ya moromelwa (Hlogo ya sekolo)

         Hlogo: Lebaka la emeile.

         Madume: Laetša tlhompho (bjalo ka Mohlomphegi)
         Mmele: Diteng tša emeile

             ● Matseno
             ● Hlaloša ditaba ka botlalo
             ● Thumo/ Mafetšo

         Lefoko la go tswalela:

                                                                                               [25]

  2.3       TŠA BOPHELO BJA MOHU

            Mohlala mabapi le diteng tša sererwa:
            Go letetšwe gore molekwa a bontšhe gore mohu e be e le kgoši. Go laetšwe
            maikarabelo a gagwe setšhabeng. Go ngwalwe ka motho wa boraro, ka
            lebaka le le fetilego.

            Sebopego le diponagalo/dinyakwa
             Leina le sefane sa mohu
             Batswadi ba mohu
             Lefelo leo mohu a belegetšwego go lona.
             Letšatši la matswalo a mohu
             Dithuto tšeo mohu a di fihleletšego.

  Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3                  8                       DBE/Dibatsela 2021
                                  NSC – Tlhahlo ya go swaya

             Ditiro tše botse le tša go kgahliša tšeo mohu a gopolwago ka tšona
              bogošing bja gagwe.
             Letšatši leo a hlokofetšego ka lona.
             Seo se hlotšego lehu la gagwe.
             Meloko ya kgauswi yeo mohu a e tlogetšego.
             Lefoko la taelo. Mohlala:
              Mohu a ka laelwa ka sereto.
             Retšistara le polelo e be tša go hlompha.
             Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego.
                                                                                           [25]
             Molekwa a se ngwale ka motho wa pele.

2.4       POTŠIŠOTHERIŠANO

          Mohlala mabapi le diteng tša sererwa:
          Go letetšwe gore molekwa a bontšhe dipotšišo le dikarabo gare ga mmotšiši
          le mmotšišwa. Tšona di akaretše mabaka a go kgopela thušo le go fahlela
          gore ke ka lebaka la eng thušo e swanetše go fiwa yena le maikemišetšo a
          gagwe.

          Sebopego le diponagalo/dinyakwa
           Go šomišwe dithekniki tša potšišotherišano.
           Go be le mmotšiši le mmotšišwa.
           Go fiwe maina a diboledi ka lehlakoreng Ia nngele Ia letlakala.
           Go šomišwe mothaladi wo mofsa go laetša seboledi se sengwe le se
            sengwe se sefsa.
           Mmotšišwa a hlohlwe ka go botšišwa dipotšišo tša go lebana le thušo ya
            mašeleng yeo a e kgopetšego.
           Go šomišwe dithekniki tša potšišotherišano go ya ka magato a a latelago:
            o Matseno, e lego boitlhalošo, a tšweletše morero.
            o Kwešišano le kamogelano e be tša go hlola moya wa go tshepana.
            o Mmotšiši a botšiše dipotšišo go thoma ka tša kakaretšo go ya go tša
               go ikgetha.
            o Dipotšišo e be tša maleba, go šomišwe polelo ya go hlamega, ya go
               laetša šedi le go hlohleletša.
           Mmotšišwa a arabe ka bokgwari go laetša tsebo.                                 [25]

2.5       PEGO

          Mohlala mabapi le diteng tša sererwa:
          Go letetšwe gore molekwa a ngwale pego mabapi le tlhohleletšo ye
          barutwana ba e hweditšego go ba Kgoro ya Thuto.

          Sebopego le diponagalo/dinyakwa

             Go be le hlogo/Sererwa.
             Go tšweletšwe boithekgo.
          

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3                  9                        DBE/Dibatsela 2021
                                  NSC – Tlhahlo ya go swaya

             Go laetšwe leina la moamogedi le mmegi. Mohlala: E ya go: E tšwa go: le
              atrese ge go hlokega.
             Letšatšikgwedi le laetšwe.
             Diteng di lebane thwii le tabakgolo. Mohlala: Go begela batswadi ka
              tlhohleletšo ye barutwana ba e hweditšwego.
             Go ngwalwe ka lebaka le le fetilego.
             Go šomišwe mahlaodi le mantšu ao a tsošago maikutlo go tšweletša
              dikgopolo.
             Retšistara le polelo e be tša semmušo.
             Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego.
             Mmegi a laetše ditšhišinyo mabapi le tlhohleletšo ye barutwana ba e
              filwego.                                                                      [25]

2.6       ATHIKELE (TAODIŠWANA) YA KURANTA

          Mohlala mabapi le diteng tša sererwa:
          Go letetšwe gore molekwa bjalo ka moeletši wa kuranta a laetše ditlamorago
          tša go se latele melawana ya Covid-19.

          Sebopego le diponagalo/dinyakwa
           Go be le hlogo/Sererwa.
           Leina la mmegi
           Dintlha di fiwe ka boripana le ka nepagalo ntle le go kgopamiša nnete.
           Go ngwalwe ditaba tše bohlokwa fela.
           Diteng di be mabapi le masetlapelo ao a ka welago batho ba go se apare
            diširankolemolomo.
           Taodišwana/athikele e kgaleme e be e eletše mmadi.
           Retšistara le polelo e be tša maleba.
           Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego.              [25]

                                                      PALOMOKA YA KAROLO YA B:              50
                                                       PALOMOKA YA TLHAHLOBO:               100

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi HL P1 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-nov-2021-mg/b90c5dad-7de0-43e5-aaa1-c3a682be7dcc) — Sepedi HL · Memo · 2021 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-nov-2021-mg/06bf6e31-1d5e-45ab-a689-7507554271f0) — Sepedi HL · Memo · 2021 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-3-sepedi/f71b50bf-1152-41cf-9225-618078e26499) — Sepedi HL · Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-nov-2019-memo/661d9d97-c4a7-4526-9bb9-2897030975fb) — Sepedi HL · Memo · 2019 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-nov-2018-final-memo/fd5027c6-062a-4b1f-8110-532527a6cae8) — Sepedi HL · Memo · 2018 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-nov-2017-memo/8e318d62-9608-4576-840b-6d6e0641f06c) — Sepedi HL · Memo · 2017 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi HL

- [Gr 12 Sepedi HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-hl-atp-2023-24/1d473445-7b9b-4f2f-bcf4-e68f07348426) — ATP
- [Sepedi P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-p1-hl-june-2025-question-paper/fa2cf2ff-8300-45a4-8a8c-acdb5b17d9ef) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2025/61f9a3c7-7401-4d6e-9d74-e82f112debe9) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2025/e152c8a6-c923-4ee8-b1dc-0b5d26c31662) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2025/32522579-8f9b-43e7-a81d-a91d253d42ee) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-2-sepedi/febe2313-2a97-4a6a-9bdb-f1b936a9e648) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
