# Sepedi HL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo

> Grade 12 Sepedi HL Paper 3 memorandum from the November 2024 NSC, 10 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-nov-2024-mg/e67ab0c8-fe5e-4b83-bf54-6279f6781422
- Updated: 2026-10-29
- Subject: Sepedi HL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Memorandum
- Year: 2024
- Exam period: November 2024 NSC
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 10

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-hl) › [Sepedi HL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-nov-2024-mg/e67ab0c8-fe5e-4b83-bf54-6279f6781422)

## About this document

Sepedi Hl · Grade 12 · November 2024 NSC · 2024 · sepedi. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi HL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-nov-2024/4959fca7-2684-42e7-9554-5ee03c1c4515) — QP · 2024 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                       KREITI YA 12

                              SEPEDI LELEME LA GAE (HL)

                                  LEPHEPHE LA BORARO (P3)

                                      DIBATSELA 2024

                                   TLHAHLO YA GO SWAYA

MEPUTSO: 100

                    Palomoka ya matlakala a tlhahlo ya go swaya ke 10.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                          Phetla

### Page 2

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3                                                               2                                                             DBE/Dibatsela 2024
                                                                                   NSC – Tlhahlo ya go swaya

    ELA HLOKO:
    •   Diriša rubriki ye ge o swaya ditaodišo (Lephephe la 3, KAROLO YA A).
    •   Meputso ya 0 - 50 e arotšwe ka magato a mahlano a ditlhalošo.
    •   Mo go diteng, polelo le mongwalelo, le legato le lengwe le le lengwe la magato a ditlhalošo a mahlano le arotšwe ka dikarolwana tše pedi, e
        lego legato la godimo le la fase go lebeletšwe kabo ya meputso le ditlhalošo.
    •   Sebopego ga se sa arolwa ka legato la godimo le la fase.

    KAROLO YA A: RUBRIKI YA GO SWAYA DITAODIŠO [MEPUTSO YE 50]

    Dinyakwa                               Bokgoni bja go ikgetha       Bokgoni bja maemo            Bokgoni bja magareng          Bokgoni bja motheo               Ga go bokgoni
DITENG LE                                           28–30                       22–24                          16–18                       10–12                          4–6
PEAKANYO                                 -Bokgoni bja go araba       -Potšišo e arabilwe           -Karabo e a kgotsofatša.    -Tlemagano ya dikgopolo ga    -Molekwa o tšwele tseleng
                                         potšišo ke bja maemo a      gabotsebotse.                 -Dikgopolo di tlemagane     se ya maleba.                 kudukudu.

                      Legato la godimo
(Go araba                                godimodimo go fetiša.       -Dikgopolo di kgahliša        ebile di a kgodiša.         -Dikgopolo ga di tšwelele     -Dikgopolo di hlakahlakane
dipotšišo)                               - Dikgopolo tša go laetša   kudu ebile di sepelelana le   -Peakanyo le tlemagano      gabotse ebile ga di bontšhe   ebile ga di nepiše.
Tatelano ya                              bohlale, tša go hlohla      hlogo/sererwa.                ya dikgopolo ke tše         boitlhamelo.                  -Dikgopolo ga di nepiše
dikgopolo ge                             mabjoko tšeo di             -Peakanyo le tlemagano        dikaone mo go matseno,      -Tatelano le tlemagano ya     hlogo ebile di a ipoeletša.
go dirwa peakanyo.                       tšweletšago tsebo ye e      ya dikgopolo ke tše           mmele le mafetšo.           dikgopolo di tšwelela         -Ga go tatelano le
Temogo ya morero,                        tseneletšego.               dibotsebotse mo go                                        gannyane.                     tlemagano ya dikgopolo.
baamogedi ba                             -Peakanyo le tlemagano      matseno, mmele le
tshedimošo le                            ke tšeo di ikgethilego mo   mafetšo.
dikamano.                                go matseno, mmele le
                                         mafetšo.
MEPUTSO YE 30                                       25–27                       19–21                         13–15                        7–9                            0–3
                                         -Bokgoni bja go araba       -Potšišo e arabilwe           -Potšišo e arabilwe ka mo   -Molekwa o tšwele tseleng.    -Ga go bolelwe selo ka
                                         potšišo ke bja maemo a      gabotse.                      go kgotsofatšago eupša      -Dikgopolo di hlakahlakane.   hlogo yeo e filwego.
                                         godimodimo.                 -Dikgopolo di a kgahliša      ga se ya hlaka gabotse.     -Ga go peakanyo goba          -O tšwele tseleng kudukudu.
                                         -Dikgopolo tša go laetša                                                                                            -Diteng ga di nepiše ebile di

                      Legato la fase
                                                                     ebile di sepelelana le        -Tlemagano ya dikgopolo e   tlemagano ya dikgopolo yeo
                                         bohlale, tša go hlohla      hlogo/sererwa.                a kgotsofatša ebile e a     e tšwelelago.                 hlakahlakane.
                                         mabjoko tšeo di             -Peakanyo le tlemagano        kgodiša.
                                         tšweletšago tsebo ye e      ya dikgopolo ke tše           -Peakanyo le tlemagano
                                         tseneletšego.               dibotse mo go matseno,        ya dikgopolo di a
                                          -Bokgoni bja maemo a       mmele le mafetšo.             kgotsofatša mo go
                                         godimo bja go beakanya le                                 matseno, mmele le
                                         go tlemaganya dikgopolo                                   mafetšo.
                                         mo go matseno, mmele le
                                         mafetšo.

    Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                                                                                                        Phetla

### Page 3

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3                                                                      3                                                                    DBE/Dibatsela 2024
                                                                                          NSC – Tlhahlo ya go swaya

POLELO,                                                 14–15                           11–12                           8–9                             5–6                             0–3
MONGWALELO                                  -Segalo, retšistara, setaele   -Segalo, retšistara, setaele   -Segalo, retšistara, setaele   -Segalo, retšistara, setaele le
LE                                          le tlotlontšu di sepelelana    le tlotlontšu di sepelelana    le tlotlontšu di sepelelana    tlotlontšu di sepelelana
PALOBOHLATSE                                kudukudu le morero,            gabotsebotse le morero,        gabotse le morero,             gannyane le morero,
                                            baamogedi le dikamano.         baamogedi le dikamano.         baamogedi le dikamano.         baamogedi le dikamano.
Segalo, retšistara,                         -Polelo ke ya boitshepo, ya    -Polelo e na le maatla, ya     -Tirišo ya maleba ya polelo    -Tirišo ya polelo ke ya

                         Legato la godimo
mongwalelo,                                 go nona, ya                    segalo sa maleba.              e dira gore molaetša o         motheo.
tlotlontšu ya                               maatlakgogedi.                 -Diphošo tša popopolelo le     kwagale.                       -Segalo le mošito ga se tša
maleba ya morero                            -Polelo e na le segalo sa      mopeleto ga se tše kae.        -Segalo ke sa maleba.          maleba.
le dikamano.                                go ba le maatlakgogedi         -Polelo e beakantšwe           -Mebolelwana e dirišitšwe      -Tlotlontšu ke ye nnyane
Kgetho ya mantšu.                           ebile e nonne ka               gabotsebotse.                  go godiša boleng bja           kudu.
Tirišo ya polelo le                         mebolelwana ya go                                             diteng.
melawana,                                   kgahliša.
maswao,                                     -Go nyakile go se be le ge                                                                                                     -Polelo ga e kwešišagale.
popopolelo le                               e ka ba phošwana e tee ya                                                                                                      -Segalo, retšistara, setaele
mopeleto.                                   popopolelo le mopeleto.                                                                                                        le tlotlontšu ga di sepelelane
                                            -Polelo e beakantšwe ka                                                                                                        le morero, baamogedi le
MEPUTSO YE 15                               bokgwari bja maemo a                                                                                                           dikamano.
                                            godimodimo.                                                                                                                    -Tlotlontšu ke ye nnyane
                                                          13                             10                             7                               4                  kudukudu moo e lego gore e
                                            -Polelo ya maemo a             -Polelo ke ya maemo a          -Tirišo ya polelo e a          -Polelo ga e kgotsofatše.         dira gore ditaba di se
                                            godimodimo ya go ba le         godimo ya go ba le             kgotsofatša eupša e na le      -Ga go phapantšho ya              kwešišagale.

                      Legato la fase
                                            segalo se maatla.              maatlakgogedi.                 diphošo.                       mafoko.
                                            -Go nyakile go se be le ge     -Segalo ke sa maleba sa        -Segalo se a kgotsofatša       -Tlotlontšu ga se ye kaalo.
                                            e ka ba phošwana e tee ya      go ba le maatlakgogedi.        eupša mebolelwana ga se
                                            popopolelo goba mopeleto.      -Go na le diphošwana tše       ya dirišwa o kaalo.
                                            -Polelo e beakantšwe ka        nnyane tša popopolelo le
                                            bokgwari.                      mopeleto.
                                                                           -Polelo e beakantšwe
                                                                           gabotse.
SEBOPEGO                                                 5                                4                            3                                2                               0–1
                                            -Tšwetšopele ya sererwa        -Tatelano ye botse ya          -Dintlha tša maleba di         -Dintlha tša maleba ga se tše     -Dintlha tša maleba ga di
Dinyakwa/dipharolo                          ke ya maemo a                  tšwetšopele ya dintlha.        tšweleditšwe.                  kae.                              gona.
gantšho tša                                 godimodimo.                    -Tlemagano ye botse ya         -Mafoko le ditemana di         -Mafoko le ditemana di na le      -Mafoko le ditemana di
setšweletšwa.                               -Tlhalošo ya dikgopolo ke      dintlha le dikgopolo.          hlamegile gabotse.             diphošo.                          fošagetše.
Tšwetšopele ya                              ya maemo a godimodimo.         -Mafoko le ditemana di         -Taodišo e a kwagala.          -Taodišo e a kwagala eupša        -Taodišo ga e kwagale.
ditemana le tlhamo                          -Tlhamo ya mafoko le           beakantšwe ka makgethe.                                       e na le mafokodi.
ya mafoko.                                  ditemana ke ya go ikgetha,
                                            ya maemo a godimodimo.
MEPUTSO YE 5

    Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                                                                                                                       Phetla

### Page 4

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3                                                     4                                                                      DBE/Dibatsela 2024
                                                                         NSC – Tlhahlo ya go swaya

    KAROLO YA B: RUBRIKI YA GO SWAYA DITŠWELETŠWA TŠE TELELE TŠA TIRIŠANO [MEPUTSO YE 25]

Dinyakwa                               Bokgoni bja go ikgetha          Bokgoni bja maemo                 Bokgoni bja            Bokgoni bja motheo                 Ga go bokgoni
                                                                                                          magareng
DITENG, PEAKANYO LE                               13–15                        10–12                         7–9                         4–6                              0–3
SEBOPEGO                              -Bokgoni bja go araba          -Bokgoni bjo                  -Bokgoni bja go            -Bokgoni bja motheo bja         -Karabo ya gagwe ga e
                                      potšišo ke bja maemo a         bobotsebotse bja go           kgotsofatša bja go         go araba potšišo bja go         laetše tsebo le ye nnyane
Go araba dipotšišo le dikgopolo.      godimodimo go fetiša.          araba potšišo bjoo bo         araba potšišo bja go       laetša tsebo ye nnyane          ya mohuta wa
Tatelano le peakanyo ya               - Dikgopolo ke tša go          laetšago tsebo ye botse       laetša tsebo ya mohuta     ya dinyakwa tša mohuta          setšweletšwa.
dikgopolo.                            laetša bohlale, le go          ya mohuta wa                  wa setšweletšwa.           wa setšweletšwa.                -Molaetša ga o tšwelele
Morero, baamogedi,                    mabjoko.                       setšweletšwa.                 -Go na le nepišo eupša     -Go na le nepišo ye             gabotse ka ge molekwa a
dinyakwa/dipharologantšho le          -Tsebo ke ye e                 -Ditaba di nepiša             go na le go tšwa           nnyane ya setšweletšwa          tšwele tseleng kudukudu.
dikamano.                             tseneletšego ya dinyakwa       setšweletšwa.                 tseleng gannyane.          eupša go na le go tšwa          -Ga go tlemagano ya
                                      tša mohuta wa                  -Molekwa ga se a tšwa         -Tlemagano ya              tseleng.                        diteng le dikgopolo.
                                      setšweletšwa.                  tseleng.                      dikgopolo le dikamano      -Tlemagano ya diteng le         -Ditaba di hlalošwa
MEPUTSO YE 15                         -Ditaba di nepiša              -Tlemagano ya diteng le       e a kgotsofatša.           dikgopolo ga se ye kaalo.       gannyane.
                                      setšweletšwa thwi.             dikgopolo ke ye botse.        -Tlhalošo ya ditaba e a    -Tlhalošo ya ditaba ke ya       -Sebopego sa
                                      -Tlemagano ya diteng le        -Tlhalošo ya ditaba ke ye     kgotsofatša ebile e        motheo ebile e thekga           setšweletšwa ga se sona.
                                      dikgopolo ke ya maemo a        botse ebile e thekga          thekga sererwa.            sererwa gannyane.
                                      godimo.                        sererwa.                      -Sebopego ke sa            - Melao ya sebopego ga
                                      -Tlhalošo ya ditaba ke ya      -Sebopego ke sa maleba        maleba eupša se na le      se ya šomišwa ka
                                      maemo a godimo ebile e         eupša se na le                diphošo tše                tshwanelo.
                                      thekga sererwa.                diphošwana di se kae.         dintšinyana.               -Go tlogetšwe dintlha tše
                                      -Sebopego ke sa maleba                                                                  bohlokwa.
                                      sa go sepelelana le
                                      setšweletšwa.
POLELO, SETAELE LE                                 9–10                          7–8                          5–6                         3–4                             0–2
PALOBOHLATSE                          -Segalo, retšistara, setaele   -Segalo, retšistara,          -Segalo, retšistara,       -Segalo, retšistara,            -Segalo, retšistara,
                                      le tlotlontšu di sepelelana    setaele le tlotlontšu di      setaele le tlotlontšu di   setaele le tlotlontšu ga di     setaele le tlotlontšu ga di
Segalo, retšistara, setaele,          gabotsebotse le morero,        sepelelana gabotse le         sepelelana le morero,      sepelelane gabotse le           sepelelane le morero,
morero, baamogedi le dikamano.        baamogedi le dikamano.         morero, baamogedi le          baamogedi le               morero, baamogedi le            baamogedi le dikamano.
Tirišo ya polelo le melawana.         -Polelo e nepagetše ebile      dikamano.                     dikamano.                  dikamano.                       -Sengwalo se tletše ka
Kgetho ya mantšu.                     e hlamegile gabotse.           -Polelo e na le diphošo       -Diphošo tša               -Popopolelo ga se yeo e         diphošo ebile se
Maswao le mopeleto.                   -Go nyakile go se be le ge     tše nnyane tša                popopolelo ga se tše       nepagetšego ebile e             hlakahlakane.
                                      e ka ba phošwana e tee ya      popopolelo ebile e            dintši.                    tletše ka diphošo.              -Tlotlontšu yeo e lego
MEPUTSO YE 10                         popopolelo le mopeleto.        hlamegile gabotse.            -Tlotlontšu ke yeo e       -Tlotlontšu ga se ye ntši.      gona ga e sepelelane. le
                                                                     -Tlotlontšu ke ye ntši.       lekanetšego.               -Molaetša o a tšwelela          morero le gannyane
                                                                     - Diphošo ga se tše dintši.   -Diphošwana tšeo di        eupša o arošitšwe.              -Molaetša ga o tšwelele
                                                                                                   lego gona ga di fetoše                                     le gannyane.
                                                                                                   molaetša.

    Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                                                                                                       Phetla

### Page 5

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3                   5                        DBE/Dibatsela 2024
                                   NSC – Tlhahlo ya go swaya

ELA HLOKO:
•     Dintlha tšeo di filwego ka tlase ga hlogo ye nngwe le ye nngwe ke tša go hlahla
      baswai fela.
•     Kwešišo ya molekwa ya hlogo yeo a e kgethilego e elwe šedi le ge dintlha tša
      gagwe di fapana le tšeo di filwego.

KAROLO YA A: DITAODIŠO

POTŠIŠO YA 1

Balekwa ba ngwale taodišo ya mantšu a 400–450 ka hlogo e tee ya tšeo di filwego. Ba
ka ngwala ka mehuta ye e latelago ya ditaodišo: Taodišokanegelo, taodišotlhaloši,
taodišokgadimo, taodišokahlaahlo, taodišongangišano goba tswalano ya tšona.

1.1        Go kganya go mo lobišitše

           Go letetšwe gore molekwa a anege ka dilo tše motho yo go bolelwago ka
           yena a di lobilego ka lebaka la go kganya.                                        [50]

1.2        Basadi ba na le bokgoni bja boetapele

           Go letetšwe gore molekwa a laetše bokgoni bja basadi bja go eta pele.             [50]

1.3        Dikgetho tša Mei 2024

           Go letetšwe gore molekwa a anege ka mo dikgetho tša Mei 2024 di
           sepetšego ka gona.                                                                [50]

1.4        Ke bone ka yena gore go a kgonega

           Go letetšwe gore molekwa a tšweletše dilo tše go ya ka yena di sa
           kgonagalego eupša a bone ka motho yo mongwe gore di a kgonagala.                  [50]

1.5        Dikgokagano tša leago ke kgenkgerepe

           Go letetšwe gore molekwa a laetše mahlakore a mabedi, a botse le bobe bja
           go tlišwa ke dikgokagano tša leago.                                               [50]

1.6        Setšo sa motho, bohwa bja motho. Dumela goba o ganetše.

           Go letetšwe gore molekwa a kgethe lehlakore la go dumela goba la go
           ganetša. Lehlakoreng la go dumela a laetše ka mo setšo se lego bohlokwa
           kgodišong ya bohwa. Lehlakoreng la go ganetša a laetše ka mo go se sa lego
           bohlokwa go latela setšo.                                                         [50]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 6

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3                  6                       DBE/Dibatsela 2024
                                  NSC – Tlhahlo ya go swaya

          Tlhathollo ya ditšweletšwa tša go bonwa e akaretša mehuta ya ditaodišo ka
          moka. Molekwa o ikgethela seswantšho gomme a ngwala taodišo ka mohuta
          wo a o nyalantšhago le seswantšho seo.

1.7       Go letetšwe gore molekwa a tšweletše sengwalwa sa gagwe ka tlhathollo ya
          seo se tšweletšwago seswantšhong ntle le go fetola kgopolokgolo. A hlaloše
          ka fao a sepetšego tsela ye boima go fihlelela katlego ya gagwe. Go ka
          tšweletšwa le kgopolo ya gore ga se batho ka moka bao ba thabelago katlego
          ya ba bangwe.                                                                    [50]

1.8       Go letetšwe gore molekwa a tšweletše sengwalwa sa gagwe ka tlhathollo ya
          seo se tšweletšwago seswantšhong ntle le go fetola kgopolokgolo. A laetše
          gore lerato, tšhomišanommogo le tlhompho go batho ba bangwe di bohlokwa.
          Ka go le lengwe go ka bolelwa ka ditlwaedi tšeo di sego tša loka tša go
          fihlelela menyetla ka tsela yeo e sego ya maleba. Mohlala: go bona dipapadi
          tša kgwele ya maoto o le ka ntle ga lepatlelo o se wa lefa.                      [50]

                                                      PALOMOKA YA KAROLO YA A:             50

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 7

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3                  7                       DBE/Dibatsela 2024
                                  NSC – Tlhahlo ya go swaya

KAROLO YA B: DITŠWELETŠWA TŠA TIRIŠANO

POTŠIŠO YA 2

2.1       LENGWALO LA SEGWERA

          Mohlala mabapi le diteng tša sererwa:
          Go letetšwe gore molekwa a lebogiše motswalagwe yo a thopilego sefoka sa
          bommasebotsana

          Sebopego le diponagalo/dinyakwa
          • Sebopego le botelele e be tša maleba.
          • Atrese e tee fela ya mongwadi/moromedi.
          • Letšatšikgwedi le ngwalwe ka tlase ga atrese.
          • Madume/Matseno e be a makopana a maleba.
          • Diteng e be tša maleba, tša go lebogiša.
          • Retšistara le polelo e be tša go hlompha le go lokologa.
          • Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego.
          • Mafelelo/Bofelo e be boitsebišo bja mongwadi ka mokgwa wa setlwaedi.
            Mohlala: Ke nna
          • Mongwadi wa lengwalo ga se a swanela go ngwala leina le sefane, eupša
            leina la gagwe fela goba sereto.
            Mohlala: Napšadi                                                               [25]

2.2       EMEILE

          Mohlala mabapi le diteng tša sererwa:
          Go letetšwe gore molekwa a ngwale emeile ya go nyakišiša ka kgopelo ye a e
          dirilego ya karata ya boitsebišo.

          Sebopego le diponagalo/dinyakwa
          • Sebopego le botelele e be tša maleba.
          • Atrese ya emeile ya moromelwa.
          • Hlogo ye e laetšago lebaka la go romela emeile.
          • Madume/Matseno e be a makopana a semmušo.
          • Diteng e be tša maleba tša go nyakišiša ka kgopelo ye e dirilwego ya
            karata ya boitsebišo.
          • Retšistara le polelo e be tša semmušo.
          • Segalo e be sa maleba.
          • Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego.
          • Mafelelo/Bofelo e be boitsebišo bja mongwadi ka botlalo.
            Mohlala:
            Ke nna/Wa lena
            Kekana T

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 8

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3                  8                        DBE/Dibatsela 2024
                                  NSC – Tlhahlo ya go swaya

      Mohlala wa Emeile:
       Go ya go: Emeile ya moromelwa (homeaffairs@sa.com)

       CC:
       Bcc:
       Hlogo: Lebaka la emeile (Nyakišišo ya kgopelo ya karata ya boitsebišo)

       Madume: Laetša tlhompho (bjalo ka Mohlomphegi)
       Mmele: Diteng tša emeile
       ●    Matseno
       ●    Hlaloša ditaba ka botlalo.
       ●    Thumo/Mafetšo.
       Lefoko la go tswalela:
       Boitsebišo bja mongwadi ka botlalo.                                                  [25]

2.3       TŠA BOPHELO BJA MOHU

          Mohlala mabapi le diteng tša sererwa:
          Go letetšwe gore molekwa a bontšhe gore mohu e be e le radipolotiki yo a
          šometšego naga lebaka le letelele. Go laetšwe maikarabelo a gagwe
          setšhabeng.

          Sebopego le diponagalo/dinyakwa
          • Leina le sefane sa mohu.
          • Batswadi ba mohu.
          • Lefelo le mohu a belegetšwego go lona.
          • Letšatši la matswalo a mohu (Go bohlokwa gore molekwa a laetše gore
            mohu o belegwe ka ngwaga wa 1971).
          • Dithuto tšeo mohu a di fihleletšego.
          • Go laetšwe mošomo wa bopolotiki.
          • Ditiro tše botse tše mohu a gopolwago ka tšona.
          • Letšatši le a hlokofetšego ka lona.
          • Se se hlotšego lehu la gagwe.
          • Meloko ya kgauswi ye mohu a e tlogetšego.
          • Lefoko la taelo.
            Mohlala: Robala ka khutšo.
          • Mohu a ka laelwa ka sereto, mohlala Monareng.
          • Retšistara le polelo e be tša go hlompha.
          • Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego.
          • Go ngwalwe ka motho wa boraro, ka lebaka le le fetilego.                        [25]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 9

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3                  9                         DBE/Dibatsela 2024
                                  NSC – Tlhahlo ya go swaya

2.4       ATHIKELE YA KURANTA

          •   Hlogo ya taba yeo e begelago babadi ka seo se anegwago.
          •   Hlogo ya taba e be yeo e gogago mahlo a babadi.
          •   Go be le dihlogo tša dikgopolotlaleletšo le temana yeo e hlahlago le go
              godiša kgahlego go hlatholla kanegelokgolo.
          •   Kanegelo e tšweletšwe ka ditemana tše pedi goba tše tharo tše kopana.
          •   Ditemana tše dingwe di hlaloše diteng, mola tše dingwe di hlaloša ditaba
              tša bokamorago.
          •   Tsopolo goba tšhišinyo e ka šomišwa bjalo ka temana ya mafelelo ya
              go tswalela.
          •   Polelo e be ye e tsošago maikutlo le go hlohleletša.
          •   Mafelelong efa ka botlalo leina le boitsebišo bja motho yo a ka
              kgokaganywago go ka fa ditaba ka botlalo ge go hlokega.
          •   Sebopego, Mohlala:
              Leina la kuranta, letšatši, letšatšikgwedi. (Ditlalemeso, Labone, Phupu 1
              2024).
              Hlogo (Batho bao ba rekišetšago bana dikuku tša go ba le diokobatši
              sekolong.)
              Leina la mmegi: Mashao MM

          Diteng di tšweletše tše di latelago:
          • Ditemana di tšweletšwe ka diripa tše tharo:
          • Matseno a tšweletše bothata.
          • Mmele o tšweletše kgodišo ya bothata.
          • Thumo e akaretše bothata gomme e tliše tharollo le ditšhišinyo.
          • Segalo e be se se fodilego.
          • Retšistara e be ya maleba.
          • Ditaba e be tša nnete.                                                           [25]

2.5       POLEDIŠANO

          Mohlala mabapi le diteng tša sererwa:
          Go letetšwe gore molekwa a laetše poledišano gare ga gagwe le mmagwe. A
          laetše ka mokgwa wo a sa ratego gore mmagwe a tlogele mošomo. Mmagwe
          le yena a laetše mabaka a a mo dirago gore a tlogele mošomo.

          Sebopego le diponagalo/dinyakwa
          • Maina a batho bao ba boledišanago a tšweletšwe ka letsogong la nngele,
            a latelwe ke leswao la dikgorwana.
          • Go šomišwe mantšu a ka mašakaneng.
          • Mmadi a kgone go hwetša sererwa ge a bala.
          • Bakgathatema ba se tšwe tseleng ya sererwa.
          • Ba laetše tsebo ye e tseneletšego ya polelo, go swana le: polelo ya go
            hlalefetša le dikamano. Ba ka šomiša mabokgoni a go rerišana gore go
            fihlelelwe tumelelano.
          • Go be le matseno le mafelelo a go goga šedi ya mmadi.                            [25]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 10

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P3                 10                         DBE/Dibatsela 2024
                                  NSC – Tlhahlo ya go swaya

2.6       DITSHWAYATSHWAYO

          Mohlala mabapi le diteng tša sererwa:

          Go letetšwe gore molekwa a tšweletše ditiragalo, molaetša le maikutlo a
          gagwe mabapi le filimi ya puku ye e balwago mphatong wa marematlou.

          Sebopego le diponagalo/dinyakwa
          • Leina la filimi, mongwadi le motšweletši.
          • Ngwala ka motho wa pele.
          • Ngwala ka lebaka le le fetilego.
          • Mahlaodi le mantšu ao a tsošago maikutlo go tšweletša dikgopolo a a
            nyakega.
          • Retšistara le polelo e be tša maleba.
          • Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tše di nepagetšego.
          • Batho ba be le kgahlego ya se se bolelwago.
          • Tšweletša dintlhakgolo ka boripana.
          • Kanego ya ditaba ka moka ga e nyakege, šiela mmegelwa go ikgopolela,
            le go ikagela seswantšhokgopolo sa filimi ye.                                    [25]

                                                      PALOMOKA YA KAROLO YA B:               50
                                                       PALOMOKA YA TLHAHLOBO:                100

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi HL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-nov-2024-mg/f49e27b2-6d67-4766-8011-8a2d952a070b) — Sepedi HL · Memo · 2024 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-3-sepedi/a9a99833-51af-45c2-b768-aa70508043d3) — Sepedi HL · Memo · 2024 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-nov-2024/5ec4cd49-d894-4cd1-aea0-ba78ac88b31b) — Sepedi HL · QP · 2024 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-nov-2024/b185d151-c73b-4235-a36f-edaf15c17250) — Sepedi HL · QP · 2024 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-3-sepedi/1e535f5c-d8ec-4998-b74b-e0263564e47c) — Sepedi HL · QP · 2024 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-sepedi/c158522a-4a22-42f2-93c9-91abba93fe95) — Sepedi HL · Memo · 2024 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi HL

- [Gr 12 Sepedi HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-hl-atp-2023-24/1d473445-7b9b-4f2f-bcf4-e68f07348426) — ATP
- [Sepedi P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-p1-hl-june-2025-question-paper/fa2cf2ff-8300-45a4-8a8c-acdb5b17d9ef) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2025/61f9a3c7-7401-4d6e-9d74-e82f112debe9) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2025/e152c8a6-c923-4ee8-b1dc-0b5d26c31662) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2025/32522579-8f9b-43e7-a81d-a91d253d42ee) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-2-sepedi/febe2313-2a97-4a6a-9bdb-f1b936a9e648) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
