# Sesotho HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2014 Memo

> Grade 12 Sesotho HL Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2014, 7 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/seshl-p1-gr12-memo-sep-2014/e88487eb-6425-4d5d-99dc-a500e2e79dab
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sesotho HL
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2014
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sesotho HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sesotho-hl) › [Sesotho HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2014 Memo](https://www.hlayiso.com/library/seshl-p1-gr12-memo-sep-2014/e88487eb-6425-4d5d-99dc-a500e2e79dab)

## About this document

Sesotho Hl · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2014. Memorandum, 7 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                      NATIONAL
                 SENIOR CERTIFICATE

                    KEREITI YA 12

                     LOETSE 2014

   SESOTHO PUO YA LAPENG – PAMPIRI YA 1
             MEMORANTAMO

MATSHWAO:   70

                  Memorantamo ena e na le maqephe a 6.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
2                            SESOTHO PUO YA LAPENG – PAMPIRI YA 1                 (LOETSE 2014)

 KAROLO YA A: TEKOKUTWISISO

 POTSO YA 1

 1.1    Selemo ke mmuelli.                                                                 (1)
        Alina ke mooki.                                                                    (1)

 1.2    Ho hloka thari/Ho hloka bana.                                                      (1)

 1.3    D (nyopa)                                                                          (1)

 1.4    Dilemo tse leshome.                                                                (1)

 1.5    Ho ne ho se bothata/molato.                                                        (1)

 1.6    Motho ya sa itekanelang hantle kelellong.                                          (2)

 1.7    O qetelletse e le lekgoba la tahi                                                  (2)

 1.8    Selemo o ne a lwana ntle le mabaka a tsebisahalang. 
        Alina o ne a halefela bakudi sepetlele.                                          (4)

 1.9    O ne a sebetsa ka thata mosebetsing wa hae./O ne a sebetsa ho tloha
        hoseng ho fihlela mantsiboya./O ne a ikakgetse ka setotswana
        mosebetsing wa hae.
        (Bolela e le NNGWE feela)                                                          (2)

 1.10   Tjhe. Ha ho na ya tsebang moo phoso e leng teng. (Dikarabo di ka fapana,
        amohela tse nepahetseng)                                                           (2)

 1.11   Ke ne ke tla mo hlala monna/mosadi eo.
        Ke ne ke tla tiisetsa ho fihlela tharollo e hlaha. (E le NNGWE feela) –
        Dikarabo di ka fapana ho ya ka maikutlo a mohlahlobuwa, amohela tse
        nepahetseng.                                                                       (2)

 1.12   Lelapa/Ntate,mme le bana.                                                          (1)

 1.13   O jele phehla.                                                                     (1)

 1.14   Nnete, pososelo e difahlehong tsa bona e paka thabo ya ka mehla.                   (2)

 1.15   Lapeng lena ho na le bana athe lapeng la Selemo ha ho na bana.
        Lapeng lena ho thajuwe athe lapeng la Sello ha ho thabo. (E le NNGWE)              (2)

 1.16   Bontate ba thusana le bomme ka ho hlokomela malapa.
        Lapeng ho tshwanela ho dula ho thajuwe. (E le NNGWE)                               (2)

 1.17   E, ba tshwanetse ho bontsha lerato baneng ba bona. Tjhe, bontate ha ba
        sa tshepahala baneng mehleng ena. (Maikutlo ka ho fapana)                          (2)

                                                          MATSHWAO A KAROLO YA A:           30

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                               Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(LOETSE 2014)                SESOTHO PUO YA LAPENG – PAMPIRI YA 1                                3

 KAROLO YA B: KGUTSUFATSO

 POTSO YA 2

 Mabaka a etsang dikotsi mebileng.

 Dintlha tse ding tse ka hlahang.

 Ho kganna o kgathetse kapa o tshwerwe ke boroko.  Bakganni ba ratang ho seha
 tsebe le ha maemo a sa ba dumelle.  Ho kganna ka lebelo le hodimo haholo ho
 ka bolaya batho ha dikoloi di thulana.  Dikoloi tse seng maemong a loketseng
 tsela.  Maemo a seng matle a lehodimo.  Mokganni ya halefelang ba bang
 tseleng a ka bolaya ba bang.  Mokganni ya kgannang a le ka tlasa tshusumetso
 ya tahi.  Ho kganna naheng eo eseng ya heno. 

 Palo ya mantswe (80)

 Qotso                                                 Dintlha ka mantswe a hae.
 1. Ho kganna o kgathetse ho kotsi ho                  Ho kganna o kgathetse kapa o
    wena le ho ba bang ba tsamayang                    tshwerwe ke boroko.
    mmileng. Lefapha la dipalangwang le
    fumane hore mokgathala le ho otsela ho
    bakganni di bakwa ke ho kganna ka
    nako eo ba lokelang e be ba robetse.
 2. Qeto e bowatla ya ho seha tsebe e ka               Bakganni ba ratang ho seha tsebe le
    fella ka ho tjhaisa hampe.                         ha maemo a sa ba dumelle.
 3. Ho kganna ka lebelo le hodimo ke                   Ho kganna ka lebelo le hodimo
    sesosa se seholo sa dikotsi tse mpe le             haholo ho ka bolaya batho ha dikoloi
    mafu ha dikoloi di tjhaisana.                      di thulana.
 4. Ho kganna koloi e sa lokelang tsela ho             Dikoloi tse seng maemong a
    ka eketsa dikotsi mmileng.                         loketseng tsela.
 5. Maemo a lehodimo le ona a nka karolo               Maemo a seng matle a lehodimo.
    ntlheng ena.
 6. Bohale mmileng ke mokgwa o kotsi                   Mokganni ya halefelang ba bang
    kaha mokganni ya phehang kgang o                   tseleng a ka bolaya ba bang.
    tlosa mahlo mmileng mme a ka bolaya
    motho ya mo halefisang.
 7. Ho kganna o le ka tlase ho tshusumetso             Mokganni ya kgannang a le ka tlasa
    ya tahi ke kotsi e kgolo ka ho fetisisa.           tshusumetso ya tahi.
 8. Ho kganna naheng esele ho ka fana ka               Ho kganna naheng eo eseng ya
    mathata.                                           heno.
                                                                    Palo ya mantswe (80)

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                                   Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                            SESOTHO PUO YA LAPENG – PAMPIRI YA 1               (LOETSE 2014)

 Tataiso mabapi le ho tshwaya:

     Moithuti a ngole ka seratswana.
     A ngole ka mantswe a hae empa a se fetole moelelo wa tema.
     A ngole lenane la mantswe qetellong ya kgutsufatso.

 Matshwao

     Matshwao a supileng 7 ho dintlha tse supileng.
     Matshwao a mararo 3 a puo.
     Matshwao kaofela a leshome: 10

 Kabo ya matshwao e tjena:

 - Dintlha tse 1 ho ya ho tse 3 – fana ka letshwao le le leng la puo.
 - Dintlha tse 4 ho ya ho tse 5 – fana ka matshwao a mabedi a puo.
 - Dintlha tse 6 ho ya ho tse 7 – fana ka matshwao a mararo a puo.

 ELA HLOKO:

     Ha a sa ngola palo ya mantswe a se nkelwe matshwao.
     Ha kgutsufatso e le kgutshwane haholo empa dintlha di hlahella, mo abele
      matshwao kaofela a dintlha le a puo.
     Ha e le telele haholo, bala ho fihla mantsweng a mahlano ho feta ho 90, ebe
      o tlohela tse latelang. Mo abele matshwao a mo lokelang ho ya ka sekala.
      Ha a ntshitse dipolelo di le jwalo ka ha di le jwalo tsa tema empa di nepahetse, o
      fumana matshwao a 3 a puo.
     Ha a tswile lekoteng ha ho letho leo a le fumanang.

                                                     MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B:           10

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                             Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
(LOETSE 2014)                SESOTHO PUO YA LAPENG – PAMPIRI YA 1                   5

 KAROLO YA C

 POTSO YA 3: PAPATSO

 3.1     John West Pilchards                                                      (1)

 3.2     Mongolo o moholo le setshwantsho                                         (2)

 3.3     C (theko e tlase)                                                        (1)

 3.4     E fokotsa kotsi ya bohloko ba pelo.
         E thusa kgolo ya boko.
         E matlafatsa masole a mmele. (Tse PEDI feela).                           (2)

 3.5     Ke a boemong bo phahameng.                                               (2)

 3.6     E, hobane se na le Omega 3 fatty acids tse molemong wa kgolo ya boko.
         Tjhe, ho mpa ho hohelwa bareki feela. (Dikarabo di ka fapana, amohela
         tse nepahetseng).                                                        (2)
                                                                                 [10]

 POTSO YA 4: KHATHUNU

 4.1     Batjha/banana/Batho kaofela.                                             (1)

 4.2     Ho hlatswa diaparo/Ho hlapa/Ho tshella dijalo.                           (1)

 4.3     Botenya/monono
         Ho opelwa ke hlooho
         Ho opelwa ke mokokotlo                                                   (2)

 4.4     A ka ba le kgaello ya metsi mmeleng.
         A ka kenwa ke mafu.
         A ka holofala.
         A ka akgeha.                                                             (2)

 4.5     Mme o re ho nwa metsi ho fodisa hlooho e opang le bohloko ba
         mokokotlo.                                                               (2)

 4.6     E re ruta/hlokomedisa ka kotsi ya ho se nwe metsi.                       (2)
                                                                                 [10]

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                      Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
6                            SESOTHO PUO YA LAPENG – PAMPIRI YA 1        (LOETSE 2014)

 POTSO YA 5

 TEMA E NGOTSWENG

 5.1    Mme o ilo kga metsi sedibeng.                                            (1)

 5.2    D (Ha se motho ya leqhoko o pelo e ntle ka nako tsohle.)                 (1)

 5.3    Ditjhelete tsohle tsa Molefi di felletse ho Teboho.                      (1)

 5.4    Empa monahano wa ho ya dingakeng o ne o sa mo thabise haholo.            (1)

 5.5    Selemong se ka pele ho se fetileng.                                      (2)

 5.6    Leetsi (ja) + lebitso (monna)                                            (2)

 5.7    Kgwedi e nngwe le e nngwe o ntse a itsamaela.                           (2)
                                                                               [10]

                                                MATSHWAO OHLE A KAROLO YA C:     30
                                                 MATSHWAO OHLE A PAMPIRI YA:     70

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                      Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com

## Related documents

- [SESOTHO HL P2 GR12 MEMO SEPT2014](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p2-gr12-memo-sept2014/bf7dd9cd-4a1d-428b-9112-343b567cd0d4) — Sesotho HL · Memo · 2014 · Sesotho
- [SESOTHO HL P3 MEMO SEPT2014](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-memo-sept2014/812894bd-6744-4060-b056-13fff31be18c) — Sesotho HL · Memo · 2014 · Sesotho
- [Sesotho HL P1 Nov 2014 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p1-nov-2014-memo/b1551465-c05c-415e-93d2-d68b5e55c718) — Sesotho HL · Memo · 2014 · Sesotho
- [SESOTHO HL P1 GR12 MEMO SEPT2022](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p1-gr12-memo-sept2022/81dcf2f0-0619-4e93-904b-2587b4213a49) — Sesotho HL · Memo · 2022 · Sesotho
- [SESOTHO HL P1 GR12 MEMO SEPT2020](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p1-gr12-memo-sept2020/63020044-c3f0-4162-a1c9-e3bb4ea66400) — Sesotho HL · Memo · 2020 · Sesotho
- [seSotho HL P1 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p1-memo/80dbaa0d-a154-4082-bfaa-8fd715bcea0c) — Sesotho HL · Memo · 2018 · Sesotho

## More from Grade 12 Sesotho HL

- [Sesotho P1(HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-p1-hl-june-2025-question-paper/ecc59bd2-a93c-4e3c-b7f1-96d1f0b6c43c) — QP · 2025 · Sesotho
- [Sesotho HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-sesotho/44a31934-9c44-479d-812c-e5d13917eed7) — QP · 2025 · Sesotho
- [SESOTHO HL P1 GR12 QP SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p1-gr12-qp-sept2024/959f31af-7884-4335-9863-010e8abbbf72) — QP · 2024 · Sesotho
- [SESOTHO HL P3 QP GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-qp-gr12-sept-2024/d2b93201-81bd-49ab-8264-505fead4132d) — QP · 2024 · Sesotho
- [Sesotho HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p1-nov-2024/7ce368a4-d941-4b42-b669-3fdc5ce85779) — QP · 2024 · Sesotho
- [Sesotho HL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-nov-2024/9fd7ee63-7427-41f8-b7e1-7e23853d8504) — QP · 2024 · Sesotho

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
