# Sesotho FAL Grade 12 P1 NSC Supplementary 2018 QP

> Grade 12 Sesotho FAL Paper 1 question paper from the NSC Supplementary Exam 2018, 12 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p1-nov-2018/0b3a4dd2-392c-4af9-ae30-fe9b593863ce
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sesotho FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Sesotho
- Document type: Question paper
- Year: 2018
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sesotho FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sesotho-fal) › [Sesotho FAL Grade 12 P1 NSC Supplementary 2018 QP](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p1-nov-2018/0b3a4dd2-392c-4af9-ae30-fe9b593863ce)

## About this document

Sesotho Fal · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2018 · sesotho. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sesotho FAL P1 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p1-nov-2018-final-memo/f88877a7-d95a-4b9b-847f-6fa6efeb3938) — Memo · 2018 · Sesotho

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                        NATIONAL
                                   SENIOR CERTIFICATE

                                           KEREITE YA 12

                  SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL)

                                    PAMPIRI YA PELE (P1)

                                      PUDUNGWANA 2018

MATSHWAO: 80

NAKO: Dihora tse 2

                               Pampiri ena e na le maqephe a 12.

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello        Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1          2                     DBE/Pudungwana 2018
                                                  NSC

DITAELO LE DIKELETSO HO MOHLAHLOBUWA

1.        Pampiri ena e arotswe DIKAROLO TSE THARO, e leng:

          KAROLO YA A:          Tekokutlwisiso                             (30)
          KAROLO YA B:          Kgutsufatso                                (10)
          KAROLO YA C:          Dibopeho le melao ya tshebediso ya puo     (40)

2.        Araba dipotso TSOHLE.

3.        Qala KAROLO E NNGWE le E NNGWE leqepheng LE LETJHA.

4.        Seha mola qetellong ya KAROLO E NNGWE le E NNGWE.

5.        Nomora dikarabo tsa hao feela jwalo ka ha dipotso di nomorilwe pampiring ya
          dipotso.

6.        Tlola mola dipakeng tsa dikarabo tsa hao.

7.        Tsepamisa maikutlo haholo mopeletong le popong ya dipolelo tse
          nepahetseng.

8.        O eletswa ho sebedisa nako ya hao tjena:

          KAROLO YA A:          Metsotso e 50
          KAROLO YA B:          Metsotso e 20
          KAROLO YA C:          Metsotso e 50

9.        Ngola ka mongolo o makgethe, mme o balehang.

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                           Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1          3                DBE/Pudungwana 2018
                                                  NSC

KAROLO YA A: TEKOKUTLWISISO

Karolong ena o fuwe mefuta E MMEDI ya ditema. Bala le ho boha tema E NNGWE le
E NNGWE, araba ka lentswe LE LE LENG feela moo ho hlokehang, ntle le haeba
potso e hloka tlhaloso kapa karabo e teletsana.

POTSO YA 1

Bala tema ena e latelang ka hloko, e be o araba dipotso tse hlahang tlasa yona.

TEMA YA A

NTHABISENG: (Mmatli le mosadi ba qeta ho bona ngaka.)
            (O ntse a qamaka.) Koloi o ile wa boela wa e suthisa? Na ke yona
            elaa! O e emiseditseng hole hakaale?
MMATLI:     (Koloi e mo tlotlollotse.) Ke ne ke latelletse motheonyana ono,
            ho qoba ho bonwa re sututsa koloi e ntjha tje.                           5
NTHABISENG: O sututsa le mang? O se ke wa ntsheha!
MMATLI:     Batho ba bangata ba fetang ka tsela! Tsietsi ena ya ngwana e ile
            ya ntebatsa ho reka beteri e ntjha. (O re mosadi hang ka mahlo
            hedi!) Se le tla mpe le ntshwarele, lona le Thabiso, ha ke le
            tsamaisa sebakahadi se sekana.                                           10
NTHABISENG: (O kakatletse lesea ka matsoho.) Se ntse re fihlile. O ka mpulela?
MMATLI:     (Hoba a ntshe koloi mariking, e a tsamaya. Ha e duma, o lebohela
            ka pelong.) Ekare ngaka ena, e tla ba ntle. Ngwana ha se eo a
            shebahala a imoloha! (O tlosa letsoho lebiding o ama lesea.) Utlwa
            feela kamoo motjheso wane o theohileng kateng. Le yena o                 15
            shebahala eka mahlaba a mo tlohetse, o kgutsitse. Kapa o se a
            robetse?
NTHABISENG: O sa imametse.
MMATLI:     (O batla a tshwenyeha ke mosadi.) Re tla hle re mo fe hape dipidisi
            tseo ha re fihla hae ho ya ka taelo ya ngaka. (Ha kgutsa.) A batla a     20
            re kenyetsa bosula hee, Thabiso. Ha ke tlilo nahana ka ho kulelwa
            ke lesea motho a iphihlela le ho iphihlela tjena; ke ne ke utlwa
            ke imelwa. Ke ne ke sa bone hore nka o siya le yena a ntse a
            tjhesa tjena.
NTHABISENG: (O ntse a notletse molomo.)                                              25
MMATLI:     (Ka ho qophella.) Batho ba Thatong ba lehlohonolo ka ho ba le
            ngaka haufi le bona. Hana ho thwe ke mang ka lebitso? Na nka
            lebala lebitso ke sa tswa ho le bolellwa hona jwale? Hana ho thwe
            ke mang?
NTHABISENG: (O sheba monna motsotswana.) Ka tla ka kgokeha! Tjhe tsietsi e           30
            latella tshotleho.
MMATLI:     (Ha a sa tseba hore o lokisitse kapa o sentse. O leka motjha o
            mong.) Ke tla ema khefing ke reke …
NTHABISENG: Wa se ke wa ingamangama hee, motho wa batho. Ha o kgutse,
            motho a ka a imamela?                                                    35
MMATLI:     (A qakeha hanyane.) Na ke hantle ha re ka thola eka ho shwele
            motho? Ke ne ke re ke o botsa bitso la …

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                       Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1          4                           DBE/Pudungwana 2018
                                                  NSC

NTHABISENG: (O fella monna pelo.) Hao ntata Thabiso, a ko butle hanyane
            mmannyeo! A ko buuutle! Ka nnete o ka ba le sebete sa ho pheta
            potso eo? Ha se wena ya neng a bala lebitso leo botlolong ya                             40
            moriana? Ha o ne o re 'S Mojalefa', o nahana hore o ne o re
            mang?
MMATLI:     Ha ho thwe e hate ka maro, hana ho bolelwang?
NTHABISENG: Mosebetsi wa ho hopolela batho ba bang dintho tseo ba itebatsang
            tsona, tjhe wona ke a o leboha. (Ho halefela monna tjena e ne e se                       45
            maikemisetso.) Ntshwarele! Ba re ha a dule Thatong. O sebeletsa
            ntlong eno feela. Ho thwe o tswa kwana Disanteng. Ke a bona ba
            mo setse morao. (O hopola mothusi wa hae.) Empa mothusi wa
            hae yena; hei, ha se le ka bohlaswa! Ke re dipidisi di ntse di
            tlapurelwa feela ka matsoho. Menwana ena yona, e se e itshalletse                        50
            ho tsona mona! O re ha re no qetella re se re tswafile ho boela re
            tlo batla thuso moo?
MMATLI:     (Ka ho latella hore mosadi a nne a bue.) Nthabi, le lona le a
            shebasheeba! Jwale o se o bile o bone le menwana dipidising?
            Ako utlwe feela!                                                                         55
NTHABISENG: (Ka maikutlo kaofela.) Le ha o kena ka kamohelong ya bona, ekare
            ha o natsuwe le ho natsuwa ke nkgonwa rona. Re ne re hlile re
            kgelletswe tlase o a tseba. Bana ba rona tlhompho ha ba na yona.
            Ha o ka elellwa, motho ha a qeta ho fumana mosebetsi o se a
            fetoha hona. Lona bohle le se le eba dikepeselenyana pela hae.                           60
            Mohlomong ha ho kena ba lelapa labo, o etsa ho hong. Feela hee,
            a tle a bone. A se ke a qetella a tebelletse ngaka ya Modimo batho.
MMATLI:     (O ntse a kgothala.) Hei, ha a le bona ngwana batho. Ha ke lakatse
            ho ba dieteng tsa hae. Feela hee, le se ke la bapisa ngwaneno wa
            batho le baoki ba rupelletsweng ka botlalo tje ka lona Nthabiseng.                       65
            Mohlomong ngwaneo o etsa boiteko bohle ho ya kamoo
            tsebonyana ya hae e mo dumellang kateng.
                               [E qotsitswe le ho hlophiswa ho tswa bukeng ya Mmatli ya MJ Khetsi]

1.1       Mmatli le mosadi ba ne ba ile ho etsa eng ngakeng?                                              (1)

1.2       Lebitso la ngwana wa bona ke mang?                                                              (1)

1.3       Hobaneng ha Mmatli a emisitse koloi hole le ngakeng?                                            (1)

1.4       Ke ketso efe e etswang ke Nthabiseng e re bolellang hore koloi ha e a ema
          moo a theohileng teng? (Sheba mola wa 2.)                                                       (1)

1.5       Ke eng e bakileng hore koloi eo ya bona e be le bothata?                                        (1)

1.6       Motho ya sebetsang ngakeng le Nthabiseng ba fapana jwang ka mesebetsi
          ya bona?                                                                                        (2)

1.7       Hobaneng ha mongodi a sebedisitse matshwao ana … moleng wa 37?                                  (1)

1.8       Mothusi wa ngakeng ke monna kapa mosadi? Nehelana ka lebaka la karabo
          ya hao.                                                                                         (2)
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                                      Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1          5                 DBE/Pudungwana 2018
                                                  NSC

1.9       Sepheo sa Mmatli sa ho latella ho buisa mosadi e ne e le sefe?                   (2)

1.10      Ho ya ka ditaba tsa tema ee, o ka re Nthabiseng ke motho wa semelo sefe?
          Fana ka lebaka la karabo ya hao.                                                 (2)

1.11      Mongodi o bolela eng ha a re Nthabiseng o notletse molomo?                       (2)

1.12      Nthabiseng o re monna ke mmannyeo ha a bua le yena. Sena se bontsha
          hore o a mo … (Sheba mela ya 38–39). Nehelana ka lebaka la karabo ya
          hao.

          A     hlompha
          B     swasisa
          C     phoqa
          D     thoholetsa                                                                 (2)

1.13      Nehelana ka lebaka le dumellanang le polelo e latelang:

          Mothusi wa ngakeng o bohlaswa bona bo bolelwang ke Nthabiseng.                   (2)

1.14      Hobaneng ha ho fosahetse hore Nthabiseng a buise monna hampe ha a tswa
          ka ngakeng?                                                                      (2)

1.15      Ho amohelehile ho ipelaetsa ha o sa fumane thuso sebakeng seo o e
          lebelletseng ho sona maemong a phedisano? Nehelana ka lebaka la karabo
          ya hao.                                                                          (2)

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                       Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1          6                        DBE/Pudungwana 2018
                                                  NSC

Boha tema e latelang, ebe o araba dipotso tse tla e latela.

TEMA YA B

                        BOINGODISO BA BANA DIKOLONG
       70

       60

       50

       40

       30

       20

       10

        0
               2009       2010        2011        2012        2013   2014        2015

                                       BANANA     BASHEMANE

                                                                        [Tema ya boiqapelo]

1.16        Ke ka selemo sefe moo boingodiso ba banana bo neng bo le hodimo haholo
            ho feta ba bashemane?                                                                  (1)

1.17        Ka 2013, boingodiso ba bashemane bo ne bo tsamaela palong efe?                         (1)

1.18        Ka selemo sa 2014, boingodiso ba bana kaofela bo ile ba theoha. O nahana
            hore ke hobaneng hoo ho ile ha etsahala?                                               (2)

1.19        Ke selemong sefe moo dipalopalo tsa banana le bashemane di batlang di
            lekana, mme seo se o tlisetsa mohopolo ofe thutong?                                    (2)

                                                         MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A:              30

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                               Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1          7                           DBE/Pudungwana 2018
                                                  NSC

KAROLO YA B: KGUTSUFATSO

POTSO YA 2

Bala ditaba tsa tema e latelang e mabapi le ditsela tse ntle tsa ho ruta bana ho rarolla
diqabang tsa bona, ebe o e kgutsufatsa ka ho ngola dintlha tsa bohlokwa tse supileng.

DITAELO

1.        Ngola dipolelo TSE SUPILENG, tse phethahetseng.
2.        Mantswe e be A SA FETENG a 70.
3.        Ngola ka mantswe a hao ho ya kamoo o ka kgonang kateng.
4.        Nomora dipolelo tsa hao ho tloha ho 1 ho ya ho 7.
5.        Ngola ntlha E LE NNGWE feela polelong ka nngwe.
6.        Qetellong ya kgutsufatso ya hao, bontsha palo ya mantswe ao o a
          sebedisitseng ka masakaneng.

TEMA YA C

DITSELA TSE NTLE TSA HO RUTA BANA HO RAROLLA DIQABANG TSA BONA

Ke ntho e tlwaelehileng hore bana ha ba hola ba dule ba qhwebeshana. Ka hoo,
ke boikarabelo ba batswadi ho ba ruta ho rarolla diqhwebeshano tsa bona.

Ho bohlokwa hore motswadi ka dinako tsohle e be mohlala. Bana ba mmone a rarolla
dikgohlano tsa hae ka boitlhompho ntle ho dikgoka. Ho ye ho etsahale hore motswadi
a namole twantshanong tsa bana. Tshekamelo ya batswadi ba bangata maemong a
tjena, e ba ya ho beha molato ngwaneng ya qadileng ntwa. Athe ha ho lokele ho ba
jwalo, o tlameha ho ba ruta ka bobedi ho buisana hore ba fumane tharollo.

Dipuo tse kang, enwa ngwana 'o itoketse' athe yane ke 'ntho esele', ha di a lokela ho
tswa molomong wa motswadi. Ngwana eo ho thweng ke 'ntho esele', a ka nna a
nyahlatsa le mekgwa e metle eo a nang le yona ya hla ya e ba yona tlhopho.

Ngwana e mong le e mong a rutwe ho jara boikarabelo ba diketso tsa hae tse ntle
kapa tse mpe. Ka lebaka lena, ngwana a ka ithuta ho sutha moo ho nang le dikgohlano
sepheo e le ho qoba ntwa. Ketso e jwalo e lokela ho tjhaellwa monwana ke motswadi,
mme le ka mohla motswadi a se ke a iphapanya ho rorisa le ho putsa boitshwaro bo
botle ba ngwana.

Motswadi a se ke a itlwaetsa ho dula a namola ditwantshanong tsa bana ntle le ha e
mong a hlekefetswa. A ba hopotse hore tharollo e tswalwa ke dipuisano e seng
dikgoka.

                 [E qotsitswe ya fetolelwa le ho lokiswa ho tswa makasineng wa Jet Club, Mmesa 2015]

                                                      MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B:                       10

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                                     Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1          8                           DBE/Pudungwana 2018
                                                  NSC

KAROLO YA C: DIBOPEHO LE MELAO YA TSHEBEDISO YA PUO

POTSO YA 3

Bala papatso e latelang, e be o araba dipotso tsa manollo ya setshwantsho le
tshebediso ya puo.

TEMA YA D

                                                                       Re ntjhafatsa le ho
                                                                       nolofatsa letlalo la hao.

                                                                       LETSATSI LOHLE LE
                                                                       RE WENA FEELA!

                                                                       Lethathamo le letjha la
                                                                       AVON Care ke Pokelletso
                                                                       ya Mongobo o Enneng.
                                                                       Le na le:

                                                                       > Vithamini E e
                                                                         hlwekisang le ho
                                                                         ngobofatsa letlalo la
                                                                         hao.

                                                                       > Sesepa se setjha le
                                                                         setlolo sa sefahleho,
                                                                         mmele le matsoho di
                                                                         hlwekisisa le ho
                                                                         nolofatsa letlalo la hao
                                                                         ho ya ho ile.

                                                          Se Setjha

                                                  Setlolo sa MONGOBO
                                                  O ENNENG

                            WWW.AVON.CO.ZA, Tel: 0860 744 666
                             [E qotsitswe le ho lokiswa ho tswa makasineng wa True Love, Phato 2015]

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                                         Phetla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1          9                          DBE/Pudungwana 2018
                                                  NSC

3.1       Fana ka lebitso la sehlahiswa se bapatswang.                                                 (1)

3.2       Mosebetsi wa Vithamini E e fumanwang sehlahisweng see ke ofe? Bolela O
          LE MONG feela.                                                                               (1)

3.3       Sehlahiswa se papatsong se hlahiswa ke bahlahisi/khamphani efe?                              (1)

3.4       Ke ntho efe E LE NNGWE e ka kgodisang bareki hore bahlahisi ba
          sehlahiswa se bapatswang ba ka tshepuwa?                                                     (1)

3.5       Setshwantsho sa motho ya hlahellang papatsong ee, se matlafatsa jwang
          sepheo sa babapatsi?                                                                         (2)

3.6       Ke polelo efe ho tse latelang (A–D) e nang le matla a maholo ho
          susumetseng bareki ho reka sehlahiswa see? Nehelana ka lebaka la karabo
          ya hao.

          A     Letsatsi lohle le re wena feela.
          B     Pokello ya mongobo o enneng.
          C     Se hlwekisa le ho ngobofatsa letlalo la hao.
          D     Se hlwekisa le ho nolofatsa letlalo la hao.                                            (2)

3.7       Ke leeme/tshekamelo efe e totobatswang ke papatso ee? Nehelana ka
          lebaka la karabo ya hao.                                                                     (2)
                                                                                                       [10]

POTSO YA 4: KHATHUNU

Bala ditaba tsa khathunu ena e latelang, o ntano araba dipotso tse tla e latela.

TEMA YA E

                   E qotsitswe le ho lokiswa ho tswa koranteng ya Sunday World, Phupu 2013]

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                                   Phetla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1          10                  DBE/Pudungwana 2018
                                                  NSC

4.1       Koloi e khathunung ke ya khampani efe?                                               (1)

4.2       Ke dintho dife TSE PEDI tse tiisang hore batho ba tshwailweng A le B ke
          dinokwane?                                                                           (2)

4.3       Monna ya tshwailweng A, ha a tsepamisa maikutlo ho seo a se etsang. Ke
          sefe se re totoballetsang see?                                                       (1)

4.4       Ho ya ka puo ya mmele ya motho ya tshwailweng C, sefahleho sa hae se
          totobatsa maikutlo afe? Hobaneng o realo?                                            (2)

4.5       Kgetha karabo e nepahetseng ka ho fetisisa ka ho ngola feela tlhaku
          e nepahetseng (A–D). Nehelana ka lebaka la karabo ya hao. Ketsahalo ee e
          khathunung e ka lwantshwa jwang setjhabeng?

          A        Ho fumantsha batho mosebetsi.
          B        Ho hloma maponesa hohle moo re dulang.
          C        Ho nnetefatsa hore bana ba kena sekolo.
          D        Ho ruta setjhaba ka bobe ba botlokotsebe.                                   (2)

4.6       Mantswe aa, 'wa mphato' pudulwaneng ya motho ya tshwailweng B a a
          phoqa kapa ehlile sebui sa ona se tiisitse? Nehelana ka lebaka la karabo ya
          hao.                                                                                 (2)
                                                                                               [10]

POTSO YA 5: TEMA YA PROSA

5.1       Bala ditaba tsa tema ena, o ntano araba dipotso tse tla e latela. Tlatsa dikgeo
          ka mantswe a nepahetseng, a fang seratswana sena moelelo o
          phethahetseng. Ithuse ka mantswe a ka masakaneng. Nomora karabo e
          nepahetseng feela jwalo ka ha e nomorilwe. (5.1.1–5.1.10)

          TEMA YA F

          Leano la hore baithuti ba (5.1.1) (fitisetswe/fetisetswe) dihlopheng tse
          (5.1.2) (ka pele/kapele) ka lebaka la dilemo tsa bona tse seng di sa ba
          (5.1.3) (dumelle/dumele) ho ba dikereiting tseo ba leng ho tsona le letle.
          (5.1.4) (Fela/Feela) le tlamehile ho hlahlobiswa botjha. Baithuti ba jwalo ba
          na le (5.1.5) (mathatha/mathata) a mangata dikolong tsena tse tlwaelehileng.
          Ekaka ba ka iswa dikolong tsa mesebetsi ya matsoho ba tle ba
          tsebe ho (5.1.6) (khaba/kgaba) ka bokgoni (5.1.7) (babona/ba bona).
          Ba hloleha haholo dikereiting tse hodimo. Ha mosebetsi wa dithuto tse
          (5.1.8) (fapanang/fapaneng) o phaellana hodima bona ba elellwa hore ha
          (5.1.9) (ba        tsebe/batsebe) letho,    ba   ba manganga         ha ba
          (5.1.10) (ithute/ithuti).

                                                                       [Tema ya boiqapelo]     (10)

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                           Phetla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1          11                          DBE/Pudungwana 2018
                                                  NSC

          Bala tema e latelang, o nto araba dipotso tse thehilweng hodima yona.

          TEMA YA G

                                             KE TORO FEELA

          Empa Molahlehi kajeno ha a thabong, kajeno o maketse. Ka mehla ha a
          theohela mokoting le yena o ye be a nyakaletse, a bina jwale ka ba bang.
          Empa kajeno letswalo le ntse le mo seha. Ha a makale hobane o a tseba
          hore na molato keng. Kajeno hobane hosasane a ya hae, kajeno o qala a
          elellwa ka ho tlala ditsietsi le dikotsi tse ka nnang tsa mo thibela ho ya kena
          thabong eo. O qala ho elellwa ditsietsi tseo a nnileng a phela ka hara tsona
          ka mehla a sa di elellwe, a sa di nahane le ho di nahana.

          Kajeno o di bona ka pele ho mahlo a hae, di eme jwalo ka ditau, dinkwe,
          diphiri, mahareng a hae le bana ba hae, le baholo ba hae. A ipotsa hore na
          ekaba le kajeno o tla di phema na. Ha a nahana tsena e ne e le ha a kena ka
          ketjheng. Yare ha e rutla e theohela mpeng ya lefatshe a kwala mahlo, mme
          a ipeha ho Ramasedi ka mantswe a mahlano feela; 'Ntate o be le nna.' Yare
          ha a bula mahlo a ba a hopola mohla a neng a theohela la ho qala, mohla a
          neng a tshohile hoo mangole a hae a neng a bile a otlana. A mpa a
          tshwenngwa menahanong ke lentswe la Tatolo.

                 [E qotsitswe le ho lokiswa botjha/fetolelwa ho tswa bukeng ya Leetong, SM Mofokeng]

          5.1.11      Ke lebaka lefe le etsang hore mongodi a phetaphete lentswe
                      'kajeno' temeng e ka hodimo?                                                       (2)

          5.1.12      Sepheo sa mongodi ke sefe ka ho sebedisa karaburetso polelong
                      e latelang?

                      Kajeno o bona ditsietsi ka pele ho mahlo a hae, di eme jwalo ka
                      ditau, dinkwe, diphiri, mahareng a hae le bana ba hae.                             (2)

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                                     Phetla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P1          12                         DBE/Pudungwana 2018
                                                  NSC

5.2       Boha setshwantsho se latelang, o nto araba dipotso tse thehilweng hodima
          sona.

          TEMA YA H

               [E qotsitswe le ho lokiswa ho tswa bukeng ya The Empty Water Tank, ML Brown,1996]

          5.2.1       Ipopele polelo ya hao ka lentswe lena, 'atjhe'!                               (1)

          5.2.2       Ngola polelo ena hape o se o lokisitse lentswe le ntshofaditsweng.

                      Emere di omile ngo!                                                           (1)

          5.2.3       Lokisa lentswe le ka masakaneng polelong e latelang, o be o
                      ipopele polelo ka lona.

                      Batho (ohle) ba tsietsing ya metsi.                                           (2)

          5.2.4       Sebedisa lentswe lena, 'mona' polelong eo o ipopetseng yona, ka
                      moelelo o fapaneng le oo le sebedisitsweng ka ona pudulwaneng
                      ya monahano.                                                                  (2)
                                                                                                    [20]

                                                      MATSHWAO OHLE A KAROLO YA C:                  40
                                                       MATSHWAO OHLE A PAMPIRI ENA:                 80

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello

## Related documents

- [Sesotho FAL P2 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2018/49ca8819-a72a-438c-9c38-7f93a789f08b) — Sesotho FAL · QP · 2018 · Sesotho
- [Sesotho FAL P3 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p3-nov-2018/6d16084b-baf0-46e2-abc9-cd02055a8e1f) — Sesotho FAL · QP · 2018 · Sesotho
- [Sesotho FAL P1 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p1-may-june-2018/1ced1887-2829-480c-9f20-2f69de4ee541) — Sesotho FAL · QP · 2018 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2018-final-memo/f35dccc0-5045-4c13-90e6-16bd0be40c98) — Sesotho FAL · Memo · 2018 · Sesotho
- [Sesotho FAL P1 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p1-may-june-2018-memo/5f854229-45f9-4ac4-b98a-663f258c0886) — Sesotho FAL · Memo · 2018 · Sesotho
- [Sesotho FAL P1 Nov 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p1-nov-2015-memo/e8996b9b-cb61-477f-9394-4b8f8dce517e) — Sesotho FAL · Memo · 2015 · Sesotho

## More from Grade 12 Sesotho FAL

- [Gr 12 Sesotho FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sesotho-fal-atp-2023-24/4a5a6b42-02a8-4c54-8c2b-ae1be2aa474d) — ATP
- [Sesotho FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-sesotho/1e766205-6592-4800-a474-2490cb1c1ff7) — Memo · 2025 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-sesotho/9e9887ae-3191-4ae1-8c3f-3dec9dd8137d) — Memo · 2025 · Sesotho
- [Sesotho FAL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-sesotho/70b20cb8-1297-4295-928a-149a9d8a15c4) — Memo · 2025 · Sesotho
- [Sesotho FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p1-nov-2024-mg/6885488d-3ea1-4521-bc08-9b8b47535837) — Memo · 2024 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2024-mg/42ba44d7-3b6e-4630-aba1-48748872a0d8) — Memo · 2024 · Sesotho

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
