# Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Question Paper

> Grade 12 Sesotho FAL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2018, 20 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-may-june-2018/b3ee4efc-e4f8-4a73-acb4-39f54daf7a04
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sesotho FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Sesotho
- Document type: Question paper
- Year: 2018
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 20

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sesotho FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sesotho-fal) › [Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-may-june-2018/b3ee4efc-e4f8-4a73-acb4-39f54daf7a04)

## About this document

Sesotho Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2018 · sesotho. Question paper, 20 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sesotho FAL P2 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-may-june-2018-memo/a4455fd5-9000-4c45-a4b0-3f3aba2e8606) — Memo · 2018 · Sesotho

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                   SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                  SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL)

                                  PAMPIRI YA BOBEDI (P2)

                                                 2018

                                                                     MATSHWAO: 70

                                                                   NAKO: Dihora tse 2

                               Pampiri ena e na le maqephe a 20.

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                    Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                2                      DBE/2018
                                                        SCE

DITAELO LE TLHAHISOLESEDING HO MOHLAHLOBUWA

Pampiri ena e fupere tlhahisoleseding e latelang:

1.        Bala ditaelo tsena ka hloko pele o araba dipotso.

2.        O SE KE wa latella ho bala pampiri yohle. Tadima karolo e hlahisang
          dikahare tsa pampiri leqepheng le latelang, mme o tshwaye dinomoro tsa
          dipotso tse thehilweng dibukeng tseo o ithutileng tsona. Ka mora moo o bale
          dipotso tseo, o nto kgetha tseo o lakatsang ho di araba.

3.        Pampiri ena e arotswe DIKAROLO TSE NNE, e leng:

          KAROLO YA A:          Pale/Nobele/Novele            (35)
          KAROLO YA B:          Tshwantshiso/Terama           (35)
          KAROLO YA C:          Dipalekgutshwe                (35)
          KAROLO YA D:          Dithothokiso                  (35)

4.        Araba dipotso TSE PEDI feela, potso E LE NNGWE ho tswa dikarolong le ha
          e le DIFE TSE PEDI.

          KAROLO YA A: PALE/NOBELE/NOVELE
          Araba potso ya pale/nobele/novele eo o ithutileng yona.

          KAROLO YA B: TSHWANTSHISO/TERAMA
          Araba potso ya tshwantshiso.

          KAROLO YA C: DIPALEKGUTSHWE
          Kgetha dipalekgutshwe TSE PEDI tseo o ithutileng tsona. Araba dipotso tsa
          tsona ka BOBEDI.

          KAROLO YA D: DITHOTHOKISO
          Araba dipotso tsa dithothokiso ka BOBEDI.

5.        Sebedisa lenanennetefatso bakeng sa tataiso.

6.        Latela ditaelo tse qalong ya karolo e nngwe le e nngwe ka hloko.

7.        Nomora dikarabo tsa hao jwalo ka ha dipotso di nomorilwe pampiring
          ya dipotso.

8.        Qala karolo KA NNGWE leqepheng LE LETJHA.

9.        O eletswa ho sebedisa nako ka moo ho sisintsweng:
          Sebedisa metsotso e 60 ho ngola karolo ka nngwe.

10.       Ngola ka mongolo o makgethe o balehang.

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                       Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                3                         DBE/2018
                                                        SCE

LEQEPHE LA DIKAHARE:

Leqephe lena le tla o thusa ho kgetha dipotso tseo o lakatsang ho di araba, ntle le hore
o bale pampiri kaofela.

KAROLO YA A: PALE/NOBELE/NOVELE

Araba potso ya pale/nobele/novele eo o ithutileng yona.
NOMORO YA POTSO                                 MATSHWAO                  LEQEPHE
1. Mahlale a kopane Lekwa                            35                      5

2. Bosweu ba Lehlwa                                           35               7

3. Sehlekehleke sa Deidro                                     35               9

KAROLO YA B: TSHWANTSHISO/TERAMA

Araba potso ya tshwantshiso/terama eo o ithutileng yona.
4. Sefi                                             35                        11
KAROLO YA C: DIPALEKGUTSHWE

Araba dipotso KA BOBEDI tsa dipalekgutshwe.
5.1 'Sethepu'                                                 18              13

5.2 'Tlwaelo'                                                 17              14

                                               KAPA

5.3 'Ke ne ke sa kgolwe'                                      18              15

5.4 'Bontshunyekgare'                                         17              16

KAROLO YA D: DITHOTHOKISO

Araba dipotso KA BOBEDI tsa thothokiso.
6.1 'Fatsheng lena'                                           18              18

6.2 'Lefu la Morena George VI'                                17              19

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                         Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                4                        DBE/2018
                                                        SCE

LENANENNETEFATSO:

Sebedisa lenanennetefatso lena ho nnetefatsa hore na e fela o arabile dipotso tse
hlokehang.

            KAROLO                     NOMORO TSA                PALO YA     TSHWAYA
                                         DIPOTSO               DIPOTSO TSE      ()
                                                              LOKELANG HO
                                                                 ARAJWA
A: PALE/NOBELE/NOVELE                         1–3                   1
Dipotso tse kgutshwane
B: TSHWANTSHISO/TERAMA                         4                   1
Dipotso tse kgutshwane
C: DIPALEKGUTSHWE                           5.1–5.2                1
Dipotso tse kgutshwane                      5.3–5.4
D: DITHOTHOKISO                             6.1–6.2                1
Dipotso tse kgutshwane

ELA HLOKO:           Etsa bonnete ba hore o arabile dipotso tse karolong TSE PEDI
                     feela.

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                            Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                5                        DBE/2018
                                                        SCE

KAROLO YA A: PALE/NOBELE/NOVELE
POTSO YA 1: MAHLALE A KOPANE LEKWA – DN Katsie
Ho botsitswe dipale TSE THARO karolong ena. Araba pale E LE NNGWE feela.
Bala qotso ena ka hloko, o nto araba dipotso tse thehilweng paleng yohle.
TEMA YA A

O tswela pele ho bua a le mong: 'Be butle wena, ke fumane leqheka le letle. Ke tla
betla thipa e ntlentle ka sefate sena. Ha ke qeta ho e betla ke tla e tlotsa ka ferefe ena
ya silivere hore e benye, mme e tsekeme hoja eka ke thipa ya sebele. Etlare (ke yena
eo) ha ke fihla Foreistata kwana, ke e rekise ka tjhelete e ngata. Ke tla bolella ya e
rekang hore e entswe ka kgauta, mme e ke ke ya tsofala kapa ya jewa ke mafome 5
le kgale. Banna … ke sa tla ba fumana, thola o re tu! Wena o tla bona.'

Ka morao ho ditshiunyana di se kae hoba Sekgukguni a qete ho betla le ho kgabisa
thipa ena e entsweng ka sefate, mme a ikgodise hore tjhe o entse tsona, a e phuthela
hantle, a robala pelo e le tshweu bosiung boo. A nna a bua ka pelong a re: 'Hosane ke
tla tsohella tseleng e sa le mesong. Ke tla raka mafube, ke batla hore le ntjhabele hole. 10
Ha e le mosadi enwa yena ke tla mmolella feela hore ke sa ilo batla mosebetsi, etswe
o se a tenehile ke ho dula ha ka mona hae.'

1.1       Pele Sekgukguni a nka qeto ya ho betla thipa, o ne a sebetsa mosebetsi ofe?          (1)
1.2       Hobaneng ha Sekgukguni a ile a etsa qeto ya ho ya rekisa thipa Foreistata?           (1)
1.3       Mongodi o sebedisitse lewa lefe qotsong ho re senolela semelo sa
          Sekgukguni?                                                                          (1)
1.4       Ke dintho dife TSE PEDI qotsong tse re tiisetsang hore ditaba tsa yona e ka
          ba tse lokelang ho hlahella tlhekelong ya pale?                                      (2)
1.5       Ho ya ka diketsahalo tsa pale, hobaneng ha thipa e betlwang ke Sekgukguni
          e ke ke ya jewa ke mafome?                                                           (1)
1.6       Leeto la Sekgukguni la ho ya Foreistata le fapana jwang le la ho kgutlela ha
          hae mabapi le dipalangwang? Nehelana ka ntlha E LE NNGWE.                            (2)
1.7       Tshebediso ya thipa e betlilweng ka sefate, e bohlokwa jwang ntshetsopeleng
          ya poloto?                                                                           (2)
1.8       Moreki wa thipa ya Sekgukguni o ne a hlaha tikolohong efe? Tshehetsa
          karabo ya hao ka lebaka.                                                             (2)
1.9       Ditaba tsa qotso e ka hodimo di totobatsa mehla efe? Nehelana ka mohlala O
          LE MONG ho tswa qotsong.                                                             (2)
1.10      Ke polelo efe e re bontshang hore kgohlano e teng dipakeng tsa Sekgukguni
          le mohatsae qotsong, mme kgohlano eo ke ya mofuta ofe?                               (2)
1.11      Sekaseka kamoo mongodi a sebedisitseng karaburetso kateng ditabeng
          tse qotsong.                                                                         (3)
                                             MMOHO LE

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                         Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                6                     DBE/2018
                                                        SCE

Bala qotso ena ka hloko, o nto araba dipotso tse thehilweng paleng yohle.
TEMA YA B
Mananyetsa o fihlile motseng wa Kgauteng e sa le ka meso. Hoba a botse bathong,
mme bona ba mo hlalosetse hantle, a tshwara terene e lebang Pimville. Ha a fihla
motseng oo, a bona koloi e hirwang haufi mona.
Ka ha yena a ne a tla sokola le ho lahleha, a bona ho le molemo hore a mpe a kuke
yona koloi eo e be e mo isang nomorong eo a e batlang.                            5
Hoba nomoro e fumanehe, mme a lefe, a theoha a kena ka jareteng. Moshanyana ya
ka bang dilemo di leshome ke enwa o ntse a bapala mona. 'Dumela ngwanaka' ke
yena eo. 'Na ke ha ntate Sekgukguni mona?'
'E ntate ke hona teng, feela ntate ha a yo, o itse o sa ya ha mme Mmasekala ka
seterateng sane, mme yena o mosebetsing toropong kwana', ho realo ngwana.        10
'Na ntatao ha a fihla maobane, o ne a sa tshwara mokotlana …?' Ke Mananyetsa eo.
'Ha ke tsebe ntate, ha ke tswa bapala ke fumane a se a le teng,' ho realo
moshanyana.
Mananyetsa a nna a botsa moshanyana dipotsonyana tse ngata ka bohlale. Qetellong
a bona hore o kgatha thite, ha ho letho leo ngwana enwa a ka mo thusang ka lona. A 15
nyahama pelo ho qeta ha moshanyana a bolela hore ntlo e notletswe.
1.12      Mananyetsa ha a fihla motseng wa Kgauteng tjena, o ne a tswa motseng ofe?       (1)
1.13      Sepheo sa leeto la hae la ho tla Kgauteng e ne e le sefe?                       (1)
1.14      Ke mophetwa ofe ya ileng a fa Mananyetsa tlhahisoleseding ya hore a ka nna
          a fumana thuso Kgauteng?                                                        (1)
1.15      Ke maikutlo afe ao Mananyetsa a bileng le ona ka mora puisano ya hae le
          mora Sekgukguni qotsong?                                                        (1)
1.16      Bolela diketsahalo TSE PEDI tse ileng tsa etsahala ka mora puisano ya
          Mananyetsa le moshanyana eo ya qotsong.                                         (2)
1.17      Kgetha karabo e nepahetseng ho tse latelang, o be o nehelane ka lebaka la
          karabo ya hao.
          Mofumahadi wa morena Ramoroko ka hara pale ena, ke mohlala o motle wa
          mophetwa …
          A wa sehlooho.
          B wa tlatsetso.
          C ya namolang.
          D ya eletsang.                                                                  (2)
1.18      Sekapolelo see, 'ho suha rapo la Puleng' se tsamaellana le ketsahalo efe
          qotsong?                                                                        (2)
1.19      Ke ketsahalo efe e totobatsang sehlohlolo paleng ee? Tshehetsa karabo ya
          hao ka lebaka.                                                                  (2)
1.20      Na ho a makatsa ho ya ka semelo sa Sekgukguni ho bona a sa tsebise
          mohatsae ka bokgothokgotho ba tjhelete boo a tlang a bo fumane? Tshehetsa
          karabo ya hao ka lebaka.                                                        (2)
1.21      Dumellana le polelo e latelang ka ho nehelana ka lebaka.
          Sebaka seo Mananyetsa a fihlang ho sona qotsong, ke mohlala o motle wa
          tikoloho ya ditoropong.                                                         (2)
                                                                                          [35]

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                      Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                7                      DBE/2018
                                                        SCE

POTSO YA 2: BOSWEU BA LEHLWA – Sello Moroe
Bala qotso ena ka hloko, o nto araba dipotso tse thehilweng paleng yohle.
TEMA YA C

Ka hopola hore mesuwe e ile kopanong, ka bua hanyenyane le Modiehi, yaba ke ile.
Phaposing ya boLerato, e ne e le lerata feela, ba se ke ba ba ba elellwa le ha ke kena.
Ka ya tulong sa bona hantle, le ha ke ne ke utlwa ke tsikinyeha jwalo, ka itshwara ka
matla. Ka kena hlakoreng la Puse mona. Yena ke ne ke mo tseba le ha e ne e se
hakaalo; ke mo tsebile mohla a neng a etetse kgaitsedi ya ka.                           5

Hang ha Lerato a tswa, 'O batla eng Hlomi? O tla re bolaisa wena,' ke Modiehi eo ka
ho makala. Ka thola nakwana eka ke a nahana, ka ingwaya dintshi, ha pounama e ka
tlase yona e le pakeng tsa meno, yaba ke re: 'Puse, ha ke tsebe hore na e be o tla
utlwisisa seo ke tlilo se bua jwalo ka ha ke etsa, empa ke tshepa jwalo.' Ke nna eo ka
lentswe le tlase le tiileng. 'Bua Hlomi, mohlomong nka kgona ho o thusa.' Ke yena eo 10
ka botshepehi. 'Puse, ke kgolwa hore seo ke tlileng ka sona o a se tseba, ke tlile ka
baka la motswalle wa hao, Lerato. Hana ke a mo rata hle, empa ha a rate ho utlwisisa,
ke tshaba hore ba tla tloha ba mo nka ba bohlale ba botjhabela, mme ke sale le monna
Mateneng'.

2.1       Ke ketso efe eo Hlomi a e entseng qotsong e re bontshang hore ke motho ya
          nang le mamello?                                                                  (1)
2.2       Nehelana ka ntho E LE NNGWE qotsong e re bontshang hore ditaba tsa yona
          e ka ba tse lokelang ho hlahella tlhekelong ya pale.                              (1)
2.3       Nehelana ka diketsahalo TSE PEDI tseo Hlomi a ileng a di etsa nakong
          eo mesuwe e neng e le kopanong ka yona.                                           (2)
2.4       Bolela baphetwa BA BADEDI ba sehlooho qotsong.                                    (2)
2.5       Qotsa diketso TSE PEDI qotsong tse senolang maikutlo a Hlomi a ho qakeha
          le ho tshoha.                                                                     (2)
2.6       Pampitshana e neng e le tafoleng ya Hlomi, e radilwe setshwantsho sa
          tshwene, e ile ya mo tlisetsa kgohlano ya mofuta ofe? Nehelana ka lebaka la
          karabo ya hao.                                                                    (2)
2.7       Bolela hore polelo ena ke Nnete kapa Mafosi, o be o tshehetse karabo ya hao
          ka lebaka.
          Puse o ile a fela a buella Hlomi ho Lerato.                                       (2)
2.8       Hlalosa kamoo ditaba tsa qotso ena di nyallanang kateng le polelo e reng,
          'Ngwana ya sa lleng o shwela tharing'.                                            (2)
2.9       Dumellana le polelo e latelang ka lebaka.
          Puse ke mophetwa wa tlatsetso paleng ena.                                         (2)
2.10      Sekaseka kamoo ketsahalo ya ho dumelwa ha Hlomi ke Lerato e ileng ya
          eketsa tharahano kateng paleng ena.                                               (3)
                                            MMOHO LE
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                       Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                8                        DBE/2018
                                                        SCE

Bala qotso ena ka hloko, o nto araba dipotso tse thehilweng paleng yohle.

TEMA YA D

'Happy Hlomi, o tsohile jwang?' Ke Lerato eo ho utlwahala hore o thabile. 'Happy
ngwana, ke tsohile hantle, ke utlwa ka lentswe hore e hlile o ikutlwa sentle tota! Lerato
ha o tsebe kamoo ke ikutlwang kateng, eka nka be ke bua le wena tjena o le pela
ka … Ke kgona ho o tshwara. Se ke wa tshwenyeha ratu, ke tla be ke le teng
mantsiboya.'                                                                              5
'Mantsiboya?' Ke yena eo ka ho halefa, 'Hlomi ke a bona e hlile ha o nthate. O a tseba
mantsiboya ho nna ke lemo tse kae?'
'Tjhe, tjhe Lerato se halefe, ke tla tla motsheharenyana hoba ke sa tshwarahane le
mosebetsinyana o mongata mona lapeng'. Ka utlwa hore o tla re mosebetsana oo o
bohlokwa yaba ke tswela pele, 'Empa ke kgolwa hore ke tla qeta kapele e be ke a tla. 10
Ke kgolwa hore ho tla be ho tletse; e be le na le baeti?'
'Bona ba teng, empa se tshwenyehe, ba lokile haholo, mme ba tla thabela ho o tseba.'
'Ho lokile he ratu, ntebelle ka nako e kgutshwane. 'Bye.'
'Ho lokile lavi, bye, bye.' Ka tsheha hoba a tjho jwalo. A aka fonofono le nna ka etsa
jwalo yaba ke ile ke ntse ke tshehiswa ke ntswe lena la 'lavi'. Ha ke fihla hae ka bona 15
koloi ka ntle, nomoro tsa yona e se tsa mona Letsumahole.

2.11      Puisano ya Lerato le Hlomi qotsong, e re tsebisang ka kgohlano e neng e le
          dipakeng tsa Hlomi le Tshiu? Nehelana ka lebaka la karabo ya hao.                   (2)

2.12      Ke baeti bafe ba neng ba lebelletswe habo Hlomi letsatsing leo ho buuwang
          ka lona qotsong?                                                                    (1)

2.13      Ke ketsahalo efe ya bohlokwa ho Hlomi le Lerato e ileng ya etsahala matsatsi
          pele ho letsatsi le ho buuwang ka lona qotsong?                                     (1)

2.14      Hlalosa seo Lerato a se bolelang ka mantswe ana, 'O a tseba mantsiboya ho
          nna ke lemo tse kae?'                                                               (2)

2.15      Ditaba tsa qotso ee di etsahalla tikolohong ya mofuta ofe? Nehelana ka
          lebaka la karabo ya hao.                                                            (2)

2.16      Mongodi o totobatsa jwang lewa la tlholo dingolweng paleng ee?                      (2)

2.17      Ho ima ha Lerato ho re senolela mothinya o sa lebellwang jwang?                     (2)

2.18      Hlalosa kamoo ketsahalo ya ho tshwarwa ha Firi le Mmadito e totobatsang
          teketliso kateng.                                                                   (2)

2.19      Hanana le polelo e latelang ka ho nehelana ka lebaka.
          Ketsahalo ya ho sokoloha ha Tshiu, ke e nngwe ya diketsahalo tse bontshang
          phethelo paleng ena.                                                                (2)
                                                                                              [35]

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                         Phetla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                9                         DBE/2018
                                                        SCE

POTSO YA 3: SEHLEKEHLEKE SA DEIDRO – VT Masima
Bala qotso ena ka hloko, o nto araba dipotso tse tla e latela tse thehilweng
paleng yohle.
TEMA YA E
Ka ho panya ha leihlo Chikano a tlola a re o leka ho nanabela Cindy ka nqane ho
tafole empa eo a qoba e sa le ka nako, mme jwale ba qala ho lelekisana ka kantorong,
dipampiri le dipene di ewa mofela. Leha ho le jwalo, Chikano a ba a nautsa Cindy ka
letsoho, a ba a mo tsheha haholo a ntse a re: 'O reng he jwale ha e le moo ke
o tshwere?'                                                                          5
Ka yona nako eo lemati la buleha, mme sephankga sa monnamoholo se moriri
o moputswa sa hlaha monyako. 'E be ke meleko yang eo ke e bonang ka moo banna?
Hantlentle le leka ho etsang lona ba babedi?' Ke monnamoholo eo.
Cindy le Chikano ba ne ba ntse ba tsheha ha monnamoholo a hlaha empa eitse ha ba
bona hore ho se ho dubehile, ba thola hanghang ba ba ba arohana empa Chikano 10
yena ka manganga a hae a mehla a tjamela monnamoholo, a mo sheba hampempe
a nto re: 'E be ke mehlolo yang eo ke e bonang ha bannabaholo ba tla feresana le
batjha ha ba rera bokamoso ba bona?'
'Le ne le rera bokamoso ba lona ka moo ka kantorong ya ka? Tlo kwano mona
moshemane, o ke o tlohele bokaako bona ba hao ba ditsiebadimo! Nna ha ke na nako 15
ena ya lona ya bosawana.'
3.1       Monnamoholo eo ho buuwang ka yena qotsong ee ke mang? O amana jwang
          le Chikano?                                                                         (2)
3.2       Ditaba tsa qotso ee di totobatsa kganyetsano ya maikutlo ka tsela efe?              (2)
3.3       Nehelana ka mawa A MABEDI a tiisang hore ditaba tse qotsong ke tse
          lokelang ho hlahella tlhekelong ya pale.                                            (2)
3.4       Bolela mawa A MABEDI ao mongodi a a sebedisitseng ho totobatsa semelo
          sa Chikano qotsong ena.                                                             (2)
3.5       Hlalosa kamoo mongodi a hlahisang teketliso/phanyeho kateng qotsong ena.            (2)
3.6       Kopano ya Chikano le mophetwa eo o mmoletseng ho 3.1, e bile le seabo
          sefe ntshetsopeleng ya diketsahalo paleng ee?                                       (2)
3.7       Bolela hore polelo e latelang ke Nnete kapa Mafosi, o be o nehelane ka
          lebaka la karabo ya hao.
          Ha ho kamano ya letho dipakeng tsa kopano ya Chikano le monnamoholo
          mmoho le eo mobishopo Biala a neng a e tshwere qalong ya pale.                      (2)
3.8       Polelo ena, 'ho kgahlwa ke none e feta e hlotsa', e nnetefala jwang
          ketsahalong eo ho yona Chikano a ileng a etela Amanda Isolo?                        (2)
3.9       Nnetefatsa polelo e latelang ka ho nehelana ka lebaka.
          Mosebetsi wa Amanda wa bohlwela, o mo totobatsa e le mophetwa ya
          tjhitjha/phethahetseng.                                                             (2)
3.10      Na setswalle sa Nasala le Ramaqiti e ne e le sa nnete? Nehelana ka lebaka
          la karabo ya hao.                                                                   (2)
                                            MMOHO LE

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                         Phetla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                10                      DBE/2018
                                                        SCE

Boela o bale qotso e latelang ka hloko, o nto araba dipotso tse tla e latela.

TEMA YA F

'Na o tseba ha Sam Zamiya eo e le motho ya ratang ho sebedisa dithunya?'

'Atjhe, ha ke na tsebo ya seo. Na ebe o nahana hore ke Zamiya eo ya o romelletseng
dilalome, monghadi Chikano?'

'Le nna ha ke tsebe. Ke a leboha ka thuso ya hao. Re tla nne re bonane.' Eitse le pele
Ramaqiti a ka bua ho hong, Chikano a phakisa a beha mohala fatshe, mme a nka 5
ditepisi tse tla mmeha mokatong wa phaposi ya hae lekgarakgara. Ha Chikano a fihla
ntlong ya hae, a ikakgela feela ka hare a ba a ema tlekelele. Ka tlong ka mona ho ne
ho nkga letsuka la sakerete eo monko wa yona a neng a qala ho o utlwa. Eitse ha a re
o a shebisisa, a bona batho ba dutse ditulong, mme pelo ya hae ya itutlatutla ke
letswalo. Nnete ke hore batho bana ba ne ba hlile ba tshosa ka baka la dibopeho tsa 10
bona. Monna wa pele o ne a le molelelelelele, a le mosesanyane hape a le mesifa e
roropetseng. Sefahleho sa hae se ne se le setsho tsho; se le selelele jwalo ka sa pere;
molomo le dinko di le nyane di bile di le tshesane; mahlo ona a tshwana hantle le a
katse, mme ka hara sutu e ntsho eo a neng a e tenne, o ne a itshwanela feela le
sethotsela, yona koko ya bosiu.                                                         15

3.11      Ke ketsahalo efe e amanang le dilalome eo Ramaqiti le Chikano ba
          buisanang ka yona qotsong?                                                        (1)

3.12      Ke ketsahalo efe e neng e susumeditse puisano e qotsong?                          (1)

3.13      Tshwano ke efe dipakeng tsa ketsahalo eo o e boletseng ho 3.12 le e ileng ya
          etsahalla Chikano Isolo?                                                          (2)

3.14      Sam Zamiya o ne a amana jwang le mokgatlo wa Bana ba Phiri, mme
          pheletso ya hae e bile efe?                                                       (2)

3.15      Ditaba tsa qotso ee, di totobatsa mehla efe ya diketsahalo? Nehelana ka
          mohlala O LE MONG qotsong o tiisang karabo ya hao.                                (2)

3.16      Kgetha karabo e nepahetseng ho tse ka masakaneng, o be o nehelane ka
          lebaka la karabo ya hao.

          Seabo sa Ramaqiti paleng ena ke sa (mohlohlelletsi, mohanyetsi, monamodi).        (2)

3.17      O nahana hore Ramaqiti o ne a tseba jwang ka mathata ao Chikano a neng
          a wela ka hara ona Botswania?                                                     (2)

3.18      Sekaseka kamoo mongodi a sebedisitseng karaburetso kateng ditabeng tse
          qotsong.                                                                          (3)
                                                                                            [35]

                                                      MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A:          35

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                        Phetla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                11                          DBE/2018
                                                        SCE

KAROLO YA B: TSHWANTSHISO/TERAMA
POTSO YA 4: SEFI – DJ Nkutha
Bala qotso e latelang ka hloko, o nto araba dipotso tse thehilweng tshwantshisong
yohle.
TEMA YA G
RABODITSE: (A kgena.) Hei, keng wena, o pheha neng? Nna ke je dikokotwana tsa
           maobane empa ke sebetsa. Lefetwa lee leo ho thweng ke Nkepe le
           kae? Ha o ntse o re o kgathetse o batlile o eshwa o bua kang hoba ha
           o sebetse? O e tlohele eo pina hoba ke ya ka ha se ya hao, kapa o se
           o kgathetse ke nna mosadi ke tsebe? O re o batlile o bolawa keng? 5
           Ntho e teng ke ho ralotsa le motse ona o hasaka leshano. Ke tlilo o
           hata o swabe sa perekisi. Itlhalose mosadi pele ke o hwerehanya, ebile
           le mala a ka a a lomana ke tlala, mme ke tla kgora wena hona jwale.
           Ke Raboditse nna ha ke mmae. Wa pota feela, ke a phonyohelwa.
MMANKEPE: Le ha o ntshosaka hakana ntate bonnete leqeba la ho kgumoha le 10
           ntshwere hampe. Mmatiisetso o ile a ntematsa hampe ka ho nkgahlella
           ka ntle. Ha re bue ka tsa bokamoso.
RABODITSE: Tlohela ho mpotela wena. Lefetwa la hao le Nkepe lona …
           (A kgaruma.) Bua kapele pele ke o tlatsa diso ke o bolaisitse makotofa.
           Nna ha ke a nka fatshe ke futsitse ntate hantle. Ntate o ne a sa 15
           tanakellwe ke mosadi ka mese e sehlopha e fetanang. O ne a phekola
           mahlanya. A le bula leqeba hloohong ka molamu. Le nna ke tla
           etsa jwalo.

4.1       Qolla ntho E LE NNGWE qotsong, e bontshang hore diketsahalo ke tsa
          mehleng ya kgale.                                                                     (1)
4.2       Qolla dintho TSE PEDI qotsong, tse bontshang ho tshwana dipakeng tsa
          Raboditse le ntatae.                                                                  (2)
4.3       Kgohlano e pakeng tsa Raboditse le Mmankepe qotsong e bakilwe ke eng?                 (1 )
4.4       Nakong ena eo Raboditse a fihlang ka yona o ne a tswa kae ho latela qotso?            (1)
4.5       Bolela hore dipuo tsa Raboditse qotsong di totobatsa maikutlo afe a hae.              (1)
4.6       Dipuo tsa Raboditse qotsong di bontsha leeme/tshekamelo ya mofuta ofe?
          Hobaneng o realo?                                                                     (2)
4.7       Tshwantshwanyo/Papiso e sebedisitsweng ke Raboditse mantsweng ana a
          hae, 'Ke tlilo o hata o swabe sa perekisi,' e re senolela botho bofe ba hae?
          Nehelana ka lebaka la karabo ya hao.                                                  (2)
4.8       Ke ketsahalo efe tshwantshisong ee e dumellanang le mantswe ana a reng,
          'motswalle wa leshodu ke leshodu?'                                                    (2)
4.9       Mohlohlelletsi ke mang letsholong la Raboditse la ho eka Motaung?
          Hobaneng o realo?                                                                     (2)
4.10      Na mongodi o atlehile ho reha sebapadi se latelang lebitso terameng ee?
          Tshehetsa karabo ya hao ka lebaka.
          Kgathatso                                                                             (2)
                                            MMOHO LE
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                           Phetla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                12                      DBE/2018
                                                        SCE

Boela o bale qotso e latelang ka hloko, o nto araba dipotso tse thehilweng
tshwantshisong yohle.
TEMA YA H

MOTAUNG:     Ke tla o kwala molomo oo ka makotofa.
MMATIISETSO: Ha ke noha nna hoo ke tla shwa le mantswe. Ke wena ya ntihileng
             letswele jwale ha o qeta o batla ho ntshiya potong. Hoja ka mpa ka
             dumela ho nyalwa ke Lenepa. Nka be ke nyalehile hobane o ne
             a ntlhanyetsa eo Mofokeng.                                           5
MOTAUNG:     Le Raboditse ke Mofokeng. Ebile ke sono ka wena. Thapelo e ka
             mora lebitla ha e sa thusa hobane mollo wa dihele o tla be o se o
             o tlabola. Ke mang ya reng ke o siya potong? Ha o kgotsofale ha ke
             sa le pela hao tjee? Mohla ke seng ke tlohile le tla ba leng ke a
             o tiisetsa. O tla kopana hlooho. O a itlotlolla mosadi o a tseba!    10
MMATISETSO: Ha ke sa tla hlola ke o kgalemela. Lefatshe nkutlwe ke re: 'Lefatshe,
             ke o nehela monna ka ke eo, ntlhokomelle yena. Ha ho se ka mo
             hlokomelang ntle le wena. Ke kopa o mo etse tsohle, feela o lese
             moya wa hae. Nkgalemelle yena ke eo.' Etsa kamoo pelo ya hao e o
             nehang kateng. Feela ha tseo di o qakile, se tshabe ho kgutlela ho 15
             nna morao. O thale o boela mosehlelong.
MOTAUNG:     Ke sefela sa Mahalothe seo. Ka dithero tseo tsa hao tse hlokang
             motheo o mphedisa pelo. Ha re robale re kgaohane le ho itlama ka
             dintho tse siyo.

4.11      Dipuo tsa Mmatiisetso qotsong ee, di totobatsa Motaung e le motho wa
          semelo sefe? Nehelana ka lebaka la karabo ya hao.                                 (2)
4.12      Mmatiisetso o bolelang ha a re, 'Ha ke noha nna hoo ke tla shwa le
          mantswe.'?                                                                        (2)
4.13      Qolla dintho TSE PEDI qotsong tse totobatsang hore Motaung o fela a
          fetohile ho seo a neng a le sona pele.                                            (2)
4.14      Ke ditlamorao dife TSE PEDI tse bosula tse ileng tsa aparela bophelo ba
          Motaung ha a se a ngadile lelapa la hae?                                          (2)
4.15      Polelo ena, 'ho llela lebese le qhalaneng' e dumellana le ketsahalo efe
          qotsong?                                                                          (2)
4.16      Ke mothinya ofe o sa lebellwang o etsahetseng bophelong ba Tiisetso?              (2)
4.17      Mantswe ana a Mmatiisetso a ketsahalong ya mohla Motaung a hanang ho
          mamela keletso ya hae, 'Lefatshe, ke o nehela monna ka ke eo, ntlhokomelle
          yena. Nkgalemelle yena ke eo,' a tjebela mmadi pele jwang?                        (2)
4.18      Ke ntlha kapa mohopolo taba ya hore banna bohle ba hlekefetsa basadi jwalo
          ka Raboditse le Motaung ho latela ditaba tsa qotso?                               (2)
4.19      Tshohla kamoo mongodi a sa atlehang kateng ho sebedisa lewa la tlholo
          dingolweng seabong sa Mmatshele tshwantshisong ena.                               (3)
                                                      MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B:          35

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                       Phetla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                13                            DBE/2018
                                                        SCE

KAROLO YA C: DIPALEKGUTSHWE
Ho botsitswe dipotso TSE NNE karolong ena. Araba POTSO ya 5.1 le 5.2 KAPA 5.3 le
5.4.
POTSO YA 5: PELO E JA SERATI – ME Makhapa le ba bang
5.1       Bala qotso e latelang ka hloko, o nto araba dipotso tse thehilweng
          palekgutshweng yohle.
          TEMA YA I
                                                 SETHEPU
          'Jwale motswalle, Sofia yena o a e dumela taba eo?'
          'Ha ke eso bue le yena ke hlile ke lomahantse meno. Ke nne ke etse dipapiso
          feela, mme ke bone a natefelwa. E ka re o emetse feela ke re; ha re ye!'
          'O se ke wa thetseha ke seo o se nahanang ka mosadi, motswalle. Basadi ke
          tau di mesana. O tla reng ha a ka re yena o tla ya ha hao moo ha o ka lahla 5
          mosadi wa hao, mmabana? Na o tla mo lahla ka lebaka la hae? Tloha mona,
          motswalle. Ke o kgothaletsa hore o ke o shebe ditaba ka ihlo le leng. Ha e le
          ya sethepu yona, e hlotse bomaikgona, ba setse ba itlhophere.'
          'Ke a bona motswalle o nka lehlakore. Ditaba tsa hao di ntse di sa fapana le
          tsa Matlhoriso. Ha ke tsebe le kopana kae moo le fanang moya ona teng. 10
          Feela ho tla bonahala ha mmela o ntse o puta.'
          'Ha se mantswe ao, motswalle. Nka dikeletso o tlohele ho faposa ditaba.'
          'Molemo ke hore re tlohele taba ena Sankutu. Ke bona hore re tloha re
          fapana ka mantswe ho sa hlokahale. Ha e le Sofia yena, ke a mo nyala.'
          Ba arohana jwalo Setolotolo le Sankutu. Sankutu o leba ha hae a ntse a bua 15
          a le mong
          5.1.1      Sethepu se qadile neng?                                                      (1)
          5.1.2      Ho thwe ke mabaka afe A MABEDI a susumetsang hore batho ba
                     nyale sethepu kajeno?                                                        (2)
          5.1.3      Ke kgohlano ya mofuta ofe e hlahellang qotsong ee? Hobaneng
                     o realo?                                                                     (2)
          5.1.4      Ka ntle le kgohlano, ke dintho dife tse ding TSE PEDI tse teng
                     qotsong tse lokelang ho hlahella tlhekelong/tlhahisong?                      (2)
          5.1.5      Mongodi o sebedisitse puisano e qotsong ee ka sepheo sefe?                   (2)
          5.1.6      Nehelana ka dintho TSE PEDI palekgutshweng, tse bontshang hore
                     diketsahalo tsa yona ke tsa mehleng ya kajeno.                               (2)
          5.1.7      Polelo ena, 'ho ya le kgongwana hodimo', e nnetefatswa ke
                     ketsahalo efe ditabeng tse qotsong?                                          (2)
          5.1.8     Setolotolo ke mophetwa ya ntlhanngwe kapa ke ya tjhitja? Nehelana
                    ka lebaka la karabo ya hao.                                                   (2)
          5.1.9      Sekaseka kamoo           mongodi a       sebedisitseng puisano   kateng
                     qotsong ena.                                                                 (3)
                                            MMOHO LE
Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                              Phetla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                14                       DBE/2018
                                                        SCE

5.2        Boela o bale qotso e latelang ka hloko, o nto araba dipotso tse thehilweng
           tshwantshisong yohle.
          TEMA YA J

                                                 TLWAELO
          Tsatsi le leng, hosengseng, Teboho ptjangptjang! le molelemahadi wa lekase
          la bafu ka foranteng ya ntlo ya hae. A qhomela hodimo ke letswalo, a tjhetjha
          ka santhao a ntshitse mahlo dinameng sa katse e bona tweba. Nengneng a
          boya sekwele. A leba lekaseng leo la ditopo a itetile sefuba. A fihla a le bula,
          a fumana popohadi e ntsho e tonne mahlo. A bitsa maponesa, a akofa. 5
          Maponesa a fihla ka nako e sa fediseng pelo, a bua le Teboho, a re: 'Se
          tshohe, hatabutle. O sireletsehile. O sireleditswe ke demokrasi naheng ena.

          Ba kgahlanong le demokrasi ba ke ke ba o besa wa tuka. Ho uwa pele e seng
          morao. Ya batlang tsa morao o batlana le lemao la phakwe. Rona re tjhaba
          sa mookodi, tjhaba se kopaneng. Ho leka ho re arohanya ka masawana a 10
          nako e fetileng ke ho suha rapo la puleng. Maponesa ao ha a realo, a nka
          lekase leo la bafu, ba ikela ka lona.
5.2.1     Diketsahalo tse qotsong di etsahalla motseng ofe?                                     (1)
5.2.2     Ho ya ka diketsahalo tsa palekgutshwe ke mang ya ka beng a behile lekase
          leo ho buuwang ka lona qotsong?                                                       (1)
5.2.3     Ke ntho efe eo bana ba moahisane wa Teboho ba neng ba e etsa ho Teboho
          le ho Letia ka ho tshwana?                                                            (1)
5.2.4     Mongodi o re ke ntho efe e neng e ferola moahisane wa Teboho dibete ka ho
          fetisisa?                                                                             (1)
5.2.5     Hobaneng ha moahisane wa Teboho a ileng a fihla hekeng ya sekolo ka
          phafa?                                                                                (1)
5.2.6     Bolela hore polelo e latelang ke Nnete kapa Mafosi, o be o fane ka lebaka.
          Teboho ke mophetwa ya tjhitja.                                                        (2)
5.2.7     Kgethollo/Leeme leo re le bonang palekgutshweng ena ke la mofuta ofe?
          Nehelana ka lebaka la karabo ya hao.                                                  (2)
5.2.8     Ke ketsahalo efe palekgutshweng e tiisang mantswe a reng, 'matlo ho tjha a
          mabapi?'                                                                              (2)
5.2.9     Ke thuto efe eo mongodi a fanang ka yona palekgutshweng ee?                           (2)
5.2.10    Ketsahalo eo ho yona Swanepoel a ileng a ya hekeng ya sekolo ka phafa, e
          mo senola e le motho wa semelo sefe? Nehelana ka lebaka la karabo ya hao.             (2)
5.2.11    Nnetefatsa polelo e latelang ka ho fana ka lebaka.
          Lewa la tlholo le sebedisitswe ka katleho palekgutshwe ena.                           (2)

                                                KAPA

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                            Phetla

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                15                         DBE/2018
                                                        SCE

5.3       MODIA – MK Mofihli le ba bang
          Bala qotso ena ka hloko, o nto araba dipotso tse tla e latela. Ela hloko hore
          dipotso di itshetlehile palekgutsweng yohle, e seng hodima qotso feela.
          TEMA YA K

                                        KE NE KE SA KGOLWE

          Ka bomadimabe Makatikati o ne a behile molao o reng batjhana ba hae ba
          se ke ba tsamaya le ho bapala le bana ba bang. Bana ba ne ba sa utlwisise
          hore na ke ka lebaka la eng ha maloma bona a ba behela molao o thata
          hakalo. Mohlomong motho ya neng a utlwisisa lebaka la molao ona o
          sehloho, e ne e le yena maloma bona.                                      5

          Taba ena ya ho se bapale le bana ba bang ya ba ngongorehisa ha bohloko,
          hoo ho ileng ha etsa hore ba dule ba touta jwaloka batho ba baholo. Ka
          nako e nngwe ba ne ba ye ba rere ho thobela ha nkgono wa bona empa ba
          se kgone ka lebaka la ho se tsebe hantle hore na teng ho uwa le jwang. Ha
          e le ditabeng tse ding tse kang tsa dijo le tjhelete ya sekolo, maloma bona 10
          enwa o ne a ba hlokometse haholo.

          Ha ho tluwa ka diaparong le teng o ne a ntse a ba hlokometse jwalo feela.
          Esale bana bana ba fihla mona, malome wa bona o se a alosetsa pela tsela
          e yang sekolong e le hore ha sekolo se tswa, a tle a bone hore bana ba
          kgaitsedie ha ba tsamaye le ba bang bao a sa batleng ha ba ka ba tsamaya 15
          le bona.

          5.3.1       Diketsahalo tse qotsong e ka hodimo di etsahalla motseng ofe?            (1)

          5.3.2       Qabang kapa twantshano e neng e le pakeng tsa Makatikati le
                      kgaitsedi ya hae e bitswang?                                             (1)

          5.3.3       Nehelana ka dintho TSE PEDI tsa bohlokwa tse lokelang ho
                      hlahella tlhekelong/tlhahisong ya pale.                                  (2)

          5.3.4       Tikoloho eo Makatikati a neng a phela ho yona e mo thusitse jwang
                      ho fihlella morero oo a ileng a o phethahatsa?                           (2)

          5.3.5       Polelo e reng, 'lebitso lebe ke seromo' e dumellana jwang le lebitso
                      la Makatikati?                                                           (2)

          5.3.6       Bolela hore polelo e latelang ke Nnete kapa Mafosi, o be o
                      nehelane ka lebaka la karabo ya hao.

                      Makatikati o ne a tshwere batjhana ba hae hampe hobane o ne a
                      iphetetsa ho seo mme wa bona a kileng a mo etsa sona.                    (2)

          5.3.7       Hlalosa hore tikoloho ya diketsahalo palekgutshweng ena ke ya
                      mofuta ofe. Nehelana ka lebaka la karabo ya hao.                         (2)

          5.3.8       Makatikati o bua a le mong o re, 'perekisi e monate ho feta
                      lengangajane, ruri ke sa tla phela', Bohlokwa ba boipuiso boo ke
                      bofe?                                                                    (2)

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                           Phetla

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                16                      DBE/2018
                                                        SCE

          5.3.9       Na ketso ya Makatikati ya ho apara seaparo sa kereke pele
                      mapolesa a fihla ke ntho e amohelehileng? Nehelana ka lebaka la
                      karabo ya hao.                                                        (2)

          5.3.10      Ha o ne o le Mmadiepollo, o ne o tla etsang ha o bona se
                      etsahetseng ka ditloholo tsa hao ha Makatikati?                       (2)

                                                      LE

5.4       Bala qotso e latelang, o nto araba dipotso tse thehilweng tshwantshisong
          yohle.

          TEMA YA L

                                        BONTSHUNYEKGARE

          Bakeng sa hore diofisiri di botse dipotso tsa thola tsa re tu! Ka hanong la
          tsona ha omella ngo! Lebaka le neng le etsa hore ho be le kgutso ke
          hobane ba ne ba utlwa empa ba sa utlwisise. Ba ne ba sa utlwisise hore na
          e feela ba merabe ba tswile ditlhorisong le matshwenyehong a bona. Ha
          mokomishinara a se a lemohile hore ha ho nko ho tswa lemina, a tswela 5
          pele ka ditaba tse ding.

          O buile jwalo ho bonahala hore ha ho ya mametseng seo a ntseng a ba
          bolella sona. Bohle ba ne ba sa thabela sena seo ba qetang ho se bolellwa.
          Ha mokomishinara e moholo wa mapolesa a se a qetile ditaba tsa hae a
          kwala kopano ena.                                                          10

          5.4.1       Kopano ena e ne e tshwaretswe sebakeng sefe?                          (1)

          5.4.2       Mophetwa eo diketsahalo tsa palekgutshwe di thehilweng hodima
                      hae o bitswang?                                                       (1)

          5.4.3       Ke ntho efe E LE NNGWE ho tse latelang, eo mongodi a sa e
                      sebedisang ho senola botho/semelo sa baphetwa palekgutshweng
                      ena?

                      A    Tshobotsi ya mophetwa
                      B    Diketso tsa mophetwa
                      C    Bana ba mophetwa
                      D    Maemo a bophelo a mophetwa                                       (1)

          5.4.4       Ke tshwano efe e teng pakeng tsa tau le bontshunyekgare?              (2)

          5.4.5       Hlalosa seabo seo bontshunyekgare ba bileng           le   sona
                      palekgutshweng ena. Ngola dintlha TSE THARO.                          (3)

          5.4.6       Na o ka re Raperetla ke mophetwa ya ntlhanngwe? Tiisa karabo ya
                      hao ka lebaka.                                                        (2)

          5.4.7       Sesosa sa kgohlano palekgutshweng ena ke sefe?                        (2)

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                       Phetla

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                17                                  DBE/2018
                                                        SCE

          5.4.8       Ke eng e ileng ya etsa hore Mmadiepollo a robale ha monate
                      mohlang baeti ba hae ba fihlileng? Kgetha karabo e nepahetseng.

                      A    O ne a sa kule haholo mohlang baeti ba fihlileng.
                      B    O ne a sa tshabe hobane o ne a se mong bosiung boo.
                      C    Rakgadi wa Makatikati o ile a mo todisa a ba a mo nwesa
                           ditlhare.
                      D    Rakgadi wa Makatikati o ile a mo phehela dijo tse hlabosang.                 (2)

          5.4.9       Sekaseka kamoo mongodi                  a   atlehileng   kateng   ho   reha
                      palekgutshwe ena lebitso.                                                         (3)
                                                                                                        [35]

                                                      MATSHWAO OHLE A KAROLO YA C:                      35

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                                   Phetla

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                18                           DBE/2018
                                                        SCE

KAROLO YA D: DITHOTHOKISO

Araba POTSO ya 6.1 le POTSO ya 6.2.

POTSO YA 6

6.1       Bala thothokiso ena ka hloko, ebe o araba dipotso tse tla e latela.

          FATSHENG LENA – PM Ramathe

          1       Kajeno ke mantakalatsane re a bapala,
          2       Ka boholo le bonyane re seemeng,
          3       Kgethollo ke sekgalekgale tlwaelo ya baholoholo,
          4       Mantakalatsane re a takalatsa ha ho kgethollo.

          5       Kajeno mehla e fetohile re a ipusa,
          6       Maoba re ne re bua ka Mmantsopa setsebi,
          7       Kajeno re bua, Boithatelo, mophedisi,
          8       Hoba rona diketso ke boithatelo ba pelo ho thabisa.

          9       Ke masea ditameneng ho a qhafutsakwa,
          10      Motsamao ke matswedintsweke tholwana ya mothamahane,
          11      Botjha tholwana bohlokwa sentebale,
          12      Puo ke pina ya mehla: Hwenene nkuke.

          13      Fatsheng lena la mapalesapelo la masetladibete,
          14      Kobo re apere botswa re apere bofokodi,
          15      Bojakane re bo qwaile re bo phephethile,
          16      HOBA RE BUSWA KE: Boithatelo: re thabile.

          17      Ka mehla ha ke sheba tsa lena ditlhoka,
          18      Moya wa ka o haraswana dikoto,
          19      Ya me pelo e tlokoma sa lekweba,
          20      Moya wa ka o futha sa leqeba.

          6.1.1      Mokgabisopuo        o   sebedisitsweng   molathothokisong   wa   2    o
                     bitswang?                                                                     (1)

          6.1.2      Qolla mantswe A MABEDI a nang le moelelo o le mong le 'jwala'
                     temanathothokisong ya 3.                                                      (2)

          6.1.3      Ke phetapheto ya mofuta ofe e sebedisitsweng molathothokisong
                     wa 13?                                                                        (1)

          6.1.4      Ke setsebi sefe sa mehleng ya kgale seo ho buuwang ka sona
                     temanathothokisong ya bobedi?                                                 (1)

          6.1.5      Qolla lekgohledi molathothokisong wa 15.                                      (1)

          6.1.6      Ke mokgabisopuo ofe o sebedisitsweng molathothokisong wa 19
                     le wa 20?                                                                     (1)

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                               Phetla

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                19                     DBE/2018
                                                        SCE

          6.1.7      Bohlokwa ba phetapheto ya mantswe e diehileng, e fumanwang
                     melathothokisong ya 1 le 4 ke bofe melathothokisong eo?               (2)

          6.1.8      Hlalosa se bolelwang ke molathothokiso wa 10 ka mantswe a hao.        (2)

          6.1.9      Mabitsomararane a sebedisitsweng molathothokisong wa 3 a
                     sebedisitswe ka sepheo sefe?                                          (2)

          6.1.10     Hobaneng ha mantswe a molathothokisong wa 16 a ngotswe ka
                     mongolo o moholo?                                                     (2)

          6.1.11     Anastrofi e sebedisitsweng molathothokisong wa 19, e o thusa
                     jwang ho utlwisisa maikemisetso a sethothokisi ka ho e sebedisa
                     molathothokisong oo?                                                  (2)

                                             MMOHO LE

6.2       Bala thothokiso ena ka hloko, ebe o araba dipotso tse tla e latela.

          LEFU LA MORENA GEORGE VI – KE Ntsane

          1            O ile ho Fitoria le Moshweshwe, badimo,
          2            Mmusong o se nang dikgoka, kganyeng,
          3            Haufinyane mona maobanyana,
          4            Kgosikgolo Mmantshebo Rasefabatho,
          5            O tswa nna kokota ha Khing, moreneng,
          6            A kokota a bile a phehella, morena,
          7            A re, 'ntshepise, morena, ke a rapela,
          8            Etsisa Mmabasotho, Fitoria o re fuame'.
          9            Llo sa bana ba Fitoria sa hlaba hole,
          10           Sa utlwahala hare ho Afrika tshong ba difate,
          11           Merung ya tau le phiri, dibata;
          12           Sa utlwahala tsebeng tsa Lisabeta, ngwana Kgosi,
          13           Kgosana ya utlwa bohloko ya ferekana,
          14           Fofane hodimo sa meketsa ka ntswe le bohloko.

          6.2.1      Ke mang eo ho buuwang ka yena thothokisong ee?                        (1)

          6.2.2      Qolla lentswe molathothokisong wa 1 le re tsebisang hore
                     Moshweshwe ha a sa phela.                                             (1)

          6.2.3      Fitoria o ne a busa setjhabeng sefe?                                  (1)

          6.2.4      Ke lentswe lefe le nang le moelelo wa 'ho kopa' melathothokisong
                     ya 5 le 6?'                                                           (1)

          6.2.5      Mokgabisopuo o sebedisitsweng molathothokisong wa 14 o bitswa
                     eng?                                                                  (1)

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                       Phetla

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                20                     DBE/2018
                                                        SCE

          6.2.6      Karaburetso e sebedisitsweng molathothokisong wa 6 ke ya mofuta
                     ofe?                                                                  (1)

          6.2.7      Molathothokisong wa 9 ho phetaphetuwe modumo ofe ho bopa
                     poeletsamodumo?                                                       (1)

          6.2.8      Kgonyetso e sebedisitsweng molathothokisong wa 9 e sebedisitswe
                     ka maikemisetso afe molathothokisong oo?                              (2)

          6.2.9      Tlohelo e molathothokisong wa 1, e sebeditswe ka sepheo sefe?         (2)

          6.2.10     Thothokiso ee ke ya mofuta ofe? Tshehetsa karabo ya hao ka
                     lebaka.                                                               (2)

          6.2.11     Sejura/Kgefutsohare e sebedisitsweng molathothokisong wa 5, e o
                     thusa jwang ho utlwisisa sepheo sa sethothokisi ka ho e sebedisa
                     molathothokisong oo?                                                  (2)

          6.2.12     Tshohla maikutlo a sethothokisi a totobatswang ke thothokisong
                     ena.                                                                  (3)

                                                      MATSHWAO OHLE A KAROLO YA D:         35
                                                         MATSHWAO A PAMPIRI YOHLE:         70

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello

## Related documents

- [Sesotho FAL P1 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p1-may-june-2018/1ced1887-2829-480c-9f20-2f69de4ee541) — Sesotho FAL · QP · 2018 · Sesotho
- [Sesotho FAL P3 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p3-may-june-2018/aa32f7fd-6e9c-43b8-bbbb-1900211245f0) — Sesotho FAL · QP · 2018 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2018/49ca8819-a72a-438c-9c38-7f93a789f08b) — Sesotho FAL · QP · 2018 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-sesotho/c1d24f37-bb4d-4954-aa25-26f0b702749e) — Sesotho FAL · QP · 2024 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-may-june-2023/f3f6a19f-2a34-43a1-87ec-036e2ccdddd4) — Sesotho FAL · QP · 2023 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 May June 2022](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-may-june-2022/dc22fadf-3c17-49ab-86ac-d4a3dc1c020f) — Sesotho FAL · QP · 2022 · Sesotho

## More from Grade 12 Sesotho FAL

- [Gr 12 Sesotho FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sesotho-fal-atp-2023-24/4a5a6b42-02a8-4c54-8c2b-ae1be2aa474d) — ATP
- [Sesotho FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-sesotho/1e766205-6592-4800-a474-2490cb1c1ff7) — Memo · 2025 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-sesotho/9e9887ae-3191-4ae1-8c3f-3dec9dd8137d) — Memo · 2025 · Sesotho
- [Sesotho FAL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-sesotho/70b20cb8-1297-4295-928a-149a9d8a15c4) — Memo · 2025 · Sesotho
- [Sesotho FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p1-nov-2024-mg/6885488d-3ea1-4521-bc08-9b8b47535837) — Memo · 2024 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2024-mg/42ba44d7-3b6e-4630-aba1-48748872a0d8) — Memo · 2024 · Sesotho

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
