# Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2022 Memo

> Grade 12 Sesotho FAL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2022, 14 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-may-june-2021-mg/9704a0d8-3039-489c-972e-07cf73a4fb6c
- Updated: 2026-10-29
- Subject: Sesotho FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Sesotho
- Document type: Memorandum
- Year: 2022
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 14

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sesotho FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sesotho-fal) › [Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2022 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-may-june-2021-mg/9704a0d8-3039-489c-972e-07cf73a4fb6c)

## About this document

Sesotho Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2022 · sesotho. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sesotho FAL P2 May June 2022](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-may-june-2022/dc22fadf-3c17-49ab-86ac-d4a3dc1c020f) — QP · 2022 · Sesotho

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

              SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
          NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                  SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL)

                                  PAMPIRI YA BOBEDI (P2)

                                                 2021

                                TATAISO YA HO TSHWAYA

                                                                            MATSHWAO: 70

                     Tataiso ena ya ho tshwaya, e na le maqephe a 14.

Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello          Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                 2                  DBE/2021
                                            SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya

Tataiso ya ho tshwaya

   Mohlahlobuwa a arabe potso e le nngwe mofuteng o le mong wa sengolwa.
   Ha mohlahlobuwa a arabile dipotso tse pedi tsa mofuta o le mong, ho tshwauwe e
    le nngwe feela e qalang.
   Ha dikarabo di sa nomoruwa hantle, ho tshwauwe ho ya ka tataiso ya ho tshwaya.
   Ha phoso ya mopeleto e fetola moelelo, mohlahlobuwa a fosiswe. Empa ha e sa
    fetole moelelo, mohlahlobuwa a nepiswe.
   Ha mohlahlobuwa a laetswe ho qotsa ebe ha a sebedise maqotsi (“ ”), a se fuwe
    kotlo.
   Dipotsong tse bulehileng ho se ke ha abuwa matshwao ho E/TJHE kapa KE A
    DUMELA/HA KE DUMELE. Jwalo feela le ho NNETE/MAFOSI kapa
    NTLHA/MOHOPOLO. Ho tsepamiswe maikutlo lebakeng/tshehetsong ya karabo.

Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello      Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                 3                        DBE/2021
                                            SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya

KAROLO YA A: PAD/NOBELE

POTSO YA 1: MAHLALE A KOPANE LEKWA – DN Katse

1.1       Ketsahalo eo e thusitse ka ho mo lemosa hore thepa eo ha se ya kgauta. Ka
          lebaka la kgalefo, a kgutlela morao ho ya lwantsha Sekgukguni eo le yena a
          neng a se a lemohile hore o qhekelletswe ka lehlabathe. Le yena a kgutla ho
          ya lwantsha Mananyetsa.                                                           (2)

1.2       O e hlahisitse ka tsela ya hore Mananyetsa o ne a kgotsofetse a nahana hore
          o qhekelletse Sekgukguni athe rona babadi re a tseba hore leha a thabile
          jwalo, le yena o ntse a qhekelletswe.                                             (2)

1.3       Di re tjebela pele ka ho re lemosa hore Moforeistata leha a furalla a boela ha
          habo, o ntse a ka kgutla ha a lemoha hore o tsuwe fatshe, mme ketsahalo eo
          e ka nna ya baka kgohlano.                                                        (2)

1.4       E nthusa ho utlwissa hore Moforeistata o nyatsa le ho tella Sekgukguni
          hobane o mmona e le tseketseke ya sethotho.                                       (2)

1.5       Mongodi o sebedisitse boipuso ka sepheo sa ho senola menahano ya
          Moforeistata, ya kamoo a nyatsang ebileng a tellang Sekgukguni le batho ba
          dulang Gauteng kateng.                                                            (2)

1.6       Se re tsebisa hore o kgotsofetse hobane o qhekelletse Mananyetsa ya
          tswang Gauteng moo batho ba teng ba nahanang hore ba hlalefile.                   (2)

1.7       A dumellana le tsona ka hore Moforeistata o ne a nahana hore ke yena feela
          ya maqiti ya tla qhekella batho ba Gauteng athe o ithetsitse hobane le teng ho
          na le ba tshwanang le yena.                                                       (2)

1.8       Ho lewa la tlholo dingolweng ke moo re bonang botle bo hlola bobe qetellong.
          Paleng ena re fumane lewa lena le sa phethahala hobane bobe bo hlotse
          botle kaha balwantshi, ba atlehile morerong wa bona wa bobe ba ba ba
          arolelana moputso wa bolotsana ba bona ntle le kotlo kapa hona ho
          tshwarwa.                                                                        (3)

1.9       Morero oo o qadilwe ke ketsahalo ya ho lwantshana ha Mananyetsa le
          Sekgukguni ka mora ho lemoha hore ba qhekanyetsane. Ka mora ntwa eo ba
          ile ba dumellana ho sebetsa mmoho ba sebedisa mahlale a bona ho
          phumanela tjhelete ka ho qhekella batho.                                          (2)

1.10      E mo senola e le motho ya sebete ya kgonang ho emela ntle le ho thekesela
          bolotsana boo a bo qapileng.                                                      (2)

1.11      Ke tikoloho ya mahaeng moo batho ba leng tlasa puso ya marena hobane re
          bona Manayetsa a tlisitse sello sa hae ho mofumahadi mmoho le matona a
          hae.                                                                              (2)

Difuperweng tsa tataiso ena di se sebediswe ntle ho tumello                          Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                 4                      DBE/2021
                                            SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya

1.12      Ke mophetwa wa tlatsetso hobane diketsahalo tsa pale ha di a thehwa
          hodima hae ka ho phethahala.                                                    (2)

1.13      Di totobatsa kgohlano ya kantle hobane re bona twantshano/kgulakgulano ya
          mantswe dipakeng tsa baphetwa.                                                  (2)

1.14      Ke mafosi hobane e bontsha tharahano. Ke ho tloha ketsahalong ena moo re
          boneng kgohlano e qalang ho tota ebile dintho di mpefala dipakeng tsa
          baphethwa ba sehlooho. Mananyetsa ha a se a lefuwe, o hlolehile ho phetha
          tshepiso ya ho ya ntsha Sekgukguni ka lebitleng hore ba arolelane tjhelete
          empa o le a baleha ka yona.                                                     (2)

1.15      Tjhe, ke ntho e sa kgolweheng hobane batho ha ba sa tshepahala, o ne a
          tshwanetse ho nahana hore e ka nna ya ba ke sekweta, leshodu, sekebekwa
          se ka salang se ba senyetsa. 

                                                    KAPA

          E, ke ntho e ka kgolwehang hobane Mmadiiketseng o le a tshepa Sekgukguni
          ka ho nahana hore ke motswalle wa mohatsae. Se ileng sa etsa hore
          Mmadiiketseng a ye le kgongwana hodimo le ho feta ke taba ya hore
          Sekgukguni o ne a tse o ikemiseditse ho robaletsa ha Mananyetsa a dieha ho
          kgutla.

          E le nngwe feela, mme ho elwe hloko dikarabo tsa baithuti.                        (2)

1.16      Ke thuto ya hore motho leha a ka etsa bobe kapa bolotsana a re o ipatile, ho
          na le se tla fana ka lesedi le thusang hore a tshwarwe.                         (2)

1.17        Seabo sa mohatsa Mananyetsa e le mophetwa wa tlatsetso ka hara pale
             ena ke ho thusa ho ntshetsa pale pele. Ketso ya hae ya ho siya
             Mananyetsa a le mong ha hae ha a ne a lo mo rekala jwala, e thusitse
             Sekgukguni ho utswa mokotla wa tjhelete, mme ketsahalo eo ya
             susumetsa Mananyetsa ho mo sala morao ho ya batla mokotlana oo. Ka
             tsela ena pale ya tswela pele. 
           Seabo sa mohatsa Mananyetsa kaha e le mophetwa wa tlatsetso, ke ho
             thusa ho hlakisa semelo sa baphetwa ba sehlooho. Sekgukguni o ile a lla
             ka lenyora, mme mohatsa Mananyetsa a ya mmatlela jwala. Athe
             mohatsa Mananyetsa o ne a sa tsebe hore Sekgukgunii o sebedisitse
             bohlale le bolotsana ho mo tlosa hae hore yena a utswe mokotla wa
             tjhelete.
          Tse pedi feela, mme ho elwe hloko dikarabo tsa baithuti.                          (2)
                                                                                            [35]
                                                KAPA

Difuperweng tsa tataiso ena di se sebediswe ntle ho tumello                        Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                 5                         DBE/2021
                                            SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya

POTSO YA 2: BOSWEU BA LEHLWA – Sello Moroe
2.1       Tshwantshiso,  'Bososelo la motho le ena le thipa tse bohale ka hare'.             (2)

2.2       E re tsebisa hore o ne a maketse/tshohile hampe hobane o ne a tshepa
          Mmadito a sa nahane hore a ka rerela moradi wa hae bora.                           (2)

2.3         Ke tlhahiso ya baphetwa ba sehlooho le ba tlatsetso
            Kgohlano.                                                                       (2)

2.4       Ke kgohlano ya kantle hobane re bona qhwebeshano le dikgulakgulano tse
          totobetseng dipakeng tsa baphetwa.                                                 (2)

2.5       A nnetefala ka hore diketso tsa bolotsana tseo Firi le Mmadito ba neng ba di
          etsetsa sephiring, ba nahana hore ha ba bonwe, di le tsa tsejwa ke Hlomi ya
          neng a sa tsebe letho ka tsona.                                                    (2)

2.6       Di mo senola e le mophetwa ya bohlale hobane o ile a tsebahatsa ditaba tseo
          a neng a di utlwa tsa Mmadito le Firi ka bohlale.                                  (2)

2.7       E le mohlohlelletsi hobane ketso tsa hae di rotetsa lehloyo le seng e ntse e le
          teng dipakeng tsa Hlomi le Firi.                                                   (2)

2.8       Ke nnete hobane mongodi o hlahisitse Hlomi paleng ena e le mophetwa ya
          lokileng, ya seng kgopo ho tloha qalong ho isa qetellong ya pale. Dinthong
          tsohle tse mpe tseo boTshu ba ileng ba mo etsa tsona, ha a ka a iphetetsa
          kapa hona ho ba tshwara ka pelo.                                                    (2)

2.9       B/Tharahano hobane diketsahalo di totisa le ho mpefatsa kgohlano e neng e
          se e ntse e le teng. Boemo ba ditaba bo mpefala ho feta pele.                      (2)

2.10      Mothinyeng o sa lebellwang ke moo diketsahalo di kgelohelang moo mmadi a
          neng a sa nahana hore di ka ya teng.  Diketsahalong tse qotsong,
          molwantshuwa e leng Hlomi o ne a sa nahane ebile a sa lebella hore qabang
          ya hae le balwantshi ba hae e ka ba ya ya bohatong ba tshebediso ya
          ditlhare.                                                                          (3)

2.11      Tlhodisano eo e ile ya ba le ditlamorao tse thabisang hobane o le a hapa pelo
          ya Lerato. Ka lehlakoreng le leng ya ba le tse bosula kaha e ile ya baka
          lehloyo le makatsang ho dira tsa hae.                                              (2)

2.12     Boitokisetsong boo Hlomi o bua ka metjeko ya mehleng Americana Jive le
         Ringo Jive. Hape o hlalosa hore o ile a nolofatsa moriri wa hae hore o be
         molelele jwalo ka wa Nikro.                                                         (2)

2.13      E re thusa ho re hlakisetsa hantle hore Hlomi o ne a rerile ho hlotha Lerato
          maikutlong a Tshiu hore a ikgapele yena ebile hape ka lehlakoreng le leng,
          motjeko oo e le sebetsa seo a neng a tla nyopisa ho phethahatsa morero wa
          Tshui wa ho ikgapela Lerato.                                                       (2)

Difuperweng tsa tataiso ena di se sebediswe ntle ho tumello                          Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                 6                       DBE/2021
                                            SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya

2.14      Di re totobaletsa ka hore tsela eo Hlomi a itokisetsang tlhodisano eo kateng,
          ke e bontshang hore o ntweng e kgolo kgahlanong le sera, molwantshi eo a
          batlang ho mo hlolela ruri.                                                      (2)

2.15      Molwantshuwa ke Hlomi hobane merero yohle ya bora e lohelwa yena ka
          baka la ho tsekwa Lerato.                                                        (2)

2.16      Moya wa kamohelo le kutlwisiso eo mme wa Lerato a bileng le yona ho
          Hlomi, botho ba ntate wa Lerato ho Hlomi, ntlha tsena ka bobedi di
          nnetefaditse hore pale e tswela pele ntle le mathata. Ho utlwisisa hore ba
          tshwanela ho tshwarisa Mmadito ka baka la seo a se entseng                       (2)

2.17        E, mongodi o e phethetse hantle hobane o e phethetse ka tsela eo babadi
             ba neng ba sa e lebella. Ka lebaka leo, mongodi o atlehile ho hohella
             babadi ditabeng tsa pale ho ya fihla qetellong. 
            Tjhe, mongodi ha a atleha hobane babadi ba ne ba lebelletse hore
             baphetwa ba sehlooho, Hlomi le Lerato, ba tla phela ha monate ho ya
             qetellong ka mora dintwa tse boima tseo ba di hlotseng.                        (2)
                                                                                             35

                                                KAPA
POTSO YA 3: SEHLEKEHLEKE SA DEDRO – VT Masma

3.1       Ke Amanda hobane e ne e le sehlwela sa Zero ebile ka lehlakoreng le leng, e
          le sa mokgatlo wa Bana ba Phiri.                                                 (2)

3.2       Ke ketsahalo eo ho yona Amanda Zamiya a ileng a fetisetsa ditumediso tsa
          Zero ho Chikano, a ba a tlatselletsa ka ho etsa letshwao la lengau ka letsoho
          le letona, e leng sesupo se tsebisang Chikano hore ke mahatammoho.
          Ketsahalo eo e ile ya re makatsa re le babadi hobane ke seo re neng re sa se
          lebella.                                                                         (2)

3.3       Botle ba kgarebe eo bo ile ba etsa hore Chikano a mmoledise le ho mo
          babatsa haholo hoo ho ileng ha ba bobebe hore ba ntshetsepele moqoqo wa
          morero wa bona.                                                                  (2)

3.4       Tshwantshiso/Serehello. 
          Hobane Chikano o itse kgarebe eo ekaka ke lengeloi.                               (2)

3.5       Mongodi o sebedisitse tomatso ka mokgwa wa ho re senolela hore Amanda o
          tseba Chikano ka botlalo empa Chikano yena ha a mo tsebe ebile ha a tsebe
          hore ke yena motho eo a ronngweng ho yena.                                       (2)

3.6       Ke nnete hobane ketso ya Amanda ya ho amohela Chikano ka diatla tse pedi
          abile a ntse a bobotheha, e bontsha hore ke motho ya bohlale, ya kgonang ho
          ikgakanya hore ho be bonolo ho qoqa le yena.                                     (2)

Difuperweng tsa tataiso ena di se sebediswe ntle ho tumello                         Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                 7                         DBE/2021
                                            SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya

3.7       B/Ramaqiti, hobane o ile a tsitlallela bokgopong/bolotsaneng ba hae boo re
          mo tsebileng ka bona. Ha a ka a fetoha ho bona ho fihlella qetellong ya              (2)
          pale.

3.8       E thusitse ka hore Amanda o ile a nya matsete ka ditaba tsa mokgatlo wa
          Bana ba Phiri oo Moruti Zamiya, abuti wa Amanda, e neng e le setho sa
          wona. Dintlha tsena di le tsa thusa Chikano leetong la hae la Botswana.            (2)

3.9       E, mongodi o atlehile hobane o kgonne ho re tsebisa baphetwa ba sehlooho
          mmoho le dikamano tsa bona qalehong ya pale. Tikoloho eo diketsahalo di
          etsahallang ho yona, e hlile ya totobala di sa tloha hore e tla ba dinaheng tse
          fapaneng tsa Afrka e Borwa. Ho hlile ha qaqa e sa le dikgaolong tse qalang
          hore sesosa sa kgohlano e tla ba bolotsana ba mokgatlo wa Bana ba Phiri, bo
          neng bo tla ba thulanya le letsoho la molao.                                       (2)

3.10         Ke ketsahalo ya hore mobishopo Biala ke yena ya dutseng hloohong ya
              tafole e telele haholo.
           Ke ketsahalo ya hore banna bohle ba neng ba le tafoleng eo, ba ne ba
              shebile ka botlalo ho mobishopo Biala.
           Ke ketsahalo ya hore ha mobishopo Biala ha a se a kgotsofetse hore
              bohle ba tlileng kopanong ba letile hore a qale kopano, o ile a fela a etsa
              jwalo.
          E le nngwe feela.                                                                    (1)

3.11         Ketsahalo ya ho kwetelwa ha hae e etsahelletseng hoteleng. 
             Ketsahalo ya hore mopresidente a thethefatswe ka nalete. 
             Metjhini e ileng ya sebediswa ho phunya lesoba tlasa bethe ya hae.
             Ketsahalo ya hore ho ne ho sebediswa makoloi a lebelo.
             Ketsahalo ya hore mopresidente a hlothwe ka helikoptara ha a se a
              ntshitswe ka tonnorong.
          Tse PEDI feela, mme ho elwe hloko dikarabo tsa bahlahlobuwa.                         (2)

3.12      Ee, hobane o ile a latella taba ya ho nyamela ha Thakadi le ha a se a
          phonyohile lefu ka makgetlo a mmalwa.                                              (2)

3.13      E nthusa ho utlwisisa hore mobishopo Biala o bolela hore mokgatlo wa bona
          o bolaile baetapele bao a buang ka bona empa feela a sa bue taba eo ka
          kotloloho. .                                                                       (2)

3.14      Ke mophetwa ya tjhitja hobane re hlahiseditswe mahlakore a mabedi a hae, e
          leng la bobe le la botle.                                                          (2)

3.15      Ho qholoditse kgohlano ya kantle eo e leng twantshano e totobetseng
          dipakeng tsa baphetwa. Ke moo re bonang Ramaqiti a mo memetse
          dinokwane tse neng di leka ho mmolaya ka hara toropo ya Seruwe, hoteleng
          le mohla a neng a ile Kweneng ho ya batla moruti Zamya.                            (2)

Difuperweng tsa tataiso ena di se sebediswe ntle ho tumello                          Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                 8                       DBE/2021
                                            SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya

3.16         Ke ketsahalo eo ho yona Amanda a ileng a bolawa ka sehloho a sa
              labella, mme Chikano a sa ntsane a lebelletse thuso e kgolo ho yena. 
           Ke ketsahalo eo ho yona moruti Zamiya a ileng a bolawa ka sehloho ke
              kulo e neng e lebisitswe ho Paliya Kaluyanda.
           Ke ketsahalo eo ho yona Amanda a ileng a bolawa ka sehloho a sa
              labella, mme Chikano a sa ntsane a lebelletse thuso e kgolo ho yena.
           Ke ketsahalo eo ho yona monna wa Botswania a leng a bolawa ka
              sehloho a sa labella ke mobishopo ka sebetsa se kang pene kopanong
              ya baruti.
          E le nngwe feela.                                                                  (2)

3.17      Tjhe, hobane mosebetsi oo a neng a tsejwa ka wona wa boruti, o a
          hlompheha ebile o nkuwa e le wa bohlokwa ka hara setjhaba. Ya o etsang
          kahoo, o lebelletswe ho tshepuwa ke setjhaba. Diketso tsa Nasala ka hara
          pale ke tse tlotlollang mosebetsi oo.                                            (1)

3.18      Ho tlholo dingolweng ke moo re bonang botle bo hlola bobe. Paleng ena bobe
          le bokgopo bo neng bo etswa ke mokgatlo wa Bana ba Phiri, bo le ba fediswa
          le ho ripitlwa ke dinaha tsa Afrika e Borwa tse neng di ipopile ngatananngwe.
          Phutuhong ya dinaha tseo, Ramaqiti, moetapele wa mokgatlo ona o ile a ipha
          dimienyane.                                                                      (2)
                                                                                             [35]

                                                       MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A:          35

Difuperweng tsa tataiso ena di se sebediswe ntle ho tumello                         Phetla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                 9                       DBE/2021
                                            SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya

KAROLO YA B: TSHWANTSHSO/TERAMA

POTSO YA 4: SEFI – DJ Nkutha

4.1       Mona oo e leng sesosa sa kgohlano o phethahetse lelapeng la Motaung kaha
          Rabodtse o atlehile morerong wa ho mo nwesa jwala.                                 (2)

4.2           Tiisetso o ne a tshositswe le ho makatswa ke ho utlwa hore ntatae o ne a
               tauwe haholo, a rohakana a bile a otluwe. 
              Tiisetso o ne a makaditswe ke hore ntatae o qadile neng ho nwa jwala.          (2)

4.3       O ne a fihlile a nwele haholo ka la maobane, mme a selwa/O ne a hatelletswe
          ke mokgathala kaha o ne a ipolasitse leting ka la maobane.                          (1)

4.4       Tjhitja.                                                                            (1)

4.5       Motaung o ile a boela ha Raboditse a re hlooho e boima yaba o mo isa ha
          Mmatshele moo a fumaneng Mmatshele a se a mo emetse, yaba dikamano
          tsena tsa Motaung le Mmatshele di duka kgotso ka hara lapa la Motaung.             (2)

4.6       A mo senola a hlompha hobane o nolofatsa puo ya hae, ha a re ntatae o nwa
          jwala, empa o re ha a fhle pitseng tse sheshang.                                   (2)

4.7       Di ne di biditsa hore ha a batle ho botswa moo a tswang le hore na ho tloha
          neng a nwa jwala.                                                                  (2)

4.8       Ke ketsahalo eo ho yona Tiisetso a sa keneng ka kamoreng ya ntatae a
          robetse, o kopa mmae hore a lo tsosa ntatae.                                       (2)

4.9       Ke Raboditse mme sepheo sa hae ke ho bona Motaung a fetohile letlakala,
          a se a sa kgathalle le ho hlompha lelapa la hae.                                   (3)

4.10      E, e ka tswela pele hobane ha a bolaya molwantshuwa, re ka bonaMotaung a
          hlola nyewe eo a qoswang ka yona ya ho leka ho beta Mmankepe, a kgutlela
          hae kamohlomong a wela hape marabeng a mang hobane o se a tlwaetse ho
          nwa. Kgohlano e qale hape, e hole e be e finyelle sehlohlolong.                    (2)

4.11      Mookotaba wa tshwantshiso ena ke mona/mohono, lelapa la Raboditse le
          etsa bonnete ba hore le senya katleho yohle ya lelapa la Motaung.                  (2)

4.12      O ile a honohela Tiisetso ha a pasitse lengolo la hae la materiki yena a
          feitsi.                                                                             (1)

4.13      Ke lebaka la ho ima ha hae.                                                        (1)

4.14      Ketsahalong eo ho yona Tiisetso a pasitseng Nkepe yena a feitse, Mmankepe
          o bile kgahlano le qeto ya ho sa Tiisetso yunivesithi.                             (2)

4.15      O bolela hore ntatae ha a sa di kena ditaba tsa ho mo isa yunivesithi.             (2)

Difuperweng tsa tataiso ena di se sebediswe ntle ho tumello                           Phetla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                10                       DBE/2021
                                            SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya

4.16      Ke ketsahalo eo ho yona Nkepe a kgothalletsang Tiisetso ho ya difemeng, ha
          a lle le yena empa o a mo tsheha. Ka mantswe a mang ha se metswalle ya
          popota.                                                                          (2)

4.17      Mongodi o e sebedisitse ka sepheo sa ho re hlakisetsa/totoballetsa kamoo
          Nkepe a neng a anya Tiisetso leleme kateng, a batla a ntshe makunutu ohle a
          pelong ya hae e le hore Tiisetso a nahane eka Nkepe o lla le yena jwaloka
          motswalle wa hae.                                                                (2)

4.18      Re le babadi re a tseba hore Nkepe o tseba hantle hore Tiisetso o swetsitswe
          ke ba habo ka hore ntatae a fetole maikutlo a se ke a hlola a mo isa
          yunivesithing, Tiisetso yena ha a tsebe taba ena. 

          Re le babadi re tseba hantle hore Nkepe ha a lakaletse Tiisetso botle hohang,
          ha ho le ka mohla a ka mo utlwelang bohloko. Empa motsotsong ona Tiisetso
          o mo tshepile o mo qoqela ditaba tsa hae.                                         (2)

4.19      Lebitso la Tiisetso le bolela ho mamella mathata. Mongodi o atlehile ho mo
          reha lebitso hobane ntatae o ile a mo tshepisa ho mo isa yunibesithi empa a
          se ke a phethisa, a mo siya le mmae ka tlala a ilo dula le Mmatshele empa a
          nna a tiisetsa botshwarong ba hae bo botle.                                      (2)

                                                       MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B:          35

Difuperweng tsa tataiso ena di se sebediswe ntle ho tumello                         Phetla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                11                          DBE/2021
                                            SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya

KAROLO YA C: PALEKGUTSHWE

POTSO YA 5

5.1       MOLATO LEBITLENG – ME Makhapa le ba bang

          5.1.1        Thapelo                                                                 (1)

          5.1.2.       Mmae o ile a mo lahla a sa le monyenyane.                               (1)

          5.1.3        Ke phapano ya hore mopheti o na le kutlwelobohloko athe batho
                       bao bona, ba kgopo ha ba na qenehelo.                                  (2)

          5.1.4        Di totobatsa ditaba tsa mehla eo batho ba seng ba robala mebileng
                       (Mekwao).                                                              (2)

          5.1.5        Ke kgohlano ya ka ntle hobane re tsebiswa ka
                       thulano/qhwebeshano e dipakeng tsa baphetwa/Thapelo le bana
                       ba nkgono ya neng a mo thotse.                                         (2)

          5.1.6        Ka mora hore Thapelo a lelekwe ke bana ba nkgono ya neng a
                       ikgudiseditse yena, o ile a ya phela diterateng moo a neng a robala
                       dipakeng tsa mabenkele. Qetello o ile a kopana le mopheti wa
                       ditaba ya ileng a mo utlwela bohloko, mme a etsa qeto ya ho mo
                       phutha hore e be ngwana wa hae.                                        (2)

          5.1.7        Ke ketsahalo ya hore mohla a neng a lahla mophetwa wa
                       sehlooho, a mo siye ka mamao a mabedi a kgauta. Athe le yena o
                       setse ka a mang a mabedi a tshwanang le ao. E leng ao a neng a
                       qhwaetse lesolanka leo a neng a le apere ka ona mohla ho neng
                       ho bolokwa mophetwa wa sehlooho.                                       (2)

          5.1.8        Ke motho ya nang le boikarabelo/ya tsotellang/ya lerato hobane o
                       ne a sa batle hore mophetwa wa sehlooho a be sebakeng seo se
                       kotsi ka eo nako.                                                      (2)

          5.1.9        E nthusa ho utlwisisa hore mophetwa wa sehlooho o ne a hlouwe a
                       sa hlokomeleha ebile a sa kgathallwe ka letho.                         (2)

          5.1.10          Phethelo ya yona e tla ka mora sehlohlolo seo e leng lefu la
                           molwantshuwa. Ke hona mona phethelong moo re bonang
                           mongodi a hlahisa kapa a senola sephri sa mamao a kgauta
                           ao Thapelo a neng a lahlelletswe le ona. 
                        Mongodi o atlehile ho phethela palekgutshwe ena hantle
                           hobane phethelo ya yona e tla ka mora sehlohlolo seo e leng
                           lefu la mophethwa wa sehlooho. Hona mona phethelong ho
                           bile ho hlaka le sehlooho sa palekgutshwe ena
                       E le nngwe feela, mme ho elwe hloko dikarabo tsa bathuti.                (2)

Difuperweng tsa tataiso ena di se sebediswe ntle ho tumello                            Phetla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                12                           DBE/2021
                                            SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya

5.2       DITHETHEFATSI – ME Makhapa le ba bang

          5.2.1        Sekolong. 
                       Ha Salamina. 
                       Motseng
                       Se le seng feela.                                                         (1)

          5.2.2        Ke ketsahalo eo ho yona Wantona a hlolehileng ho tswela
                       dithethefatsi leha a se a sotlehile, a felletswe ke bodulo ebile a
                       hauhetswe ke Salamina. Re mmona a sa fetohe empa a utswetsa
                       yena motho ya mo etsetsang molemo.                                      (2)

          5.2.3        Dipuo tsa baphetwa. 
                       Diketso tsa baphetwa.                                                    (2)

          5.2.4        Ha Salamina ke moo ho kgobokanang batho ba lapileng, ba
                       hlokang athe thaveneng teng ho kgobokana ba ithabisang ka tahi,
                       dithethefatsi le mmino o lerata.                                        (2)

          5.2.5        Di dumellana le tsona ka hore Wantona o ile a fumana moputso wa
                       diketso tsa hae tsa ho hloka boikarabelo, tsa ho tsuba dithethefatsi
                       le ho se iphe nako ya sekolo.                                           (2)

          5.2.6        Mohopolo wa botho o totobatswa ka diketso tsa Salamina, ya neng
                       a na le pelo ya ho thusa batho bohle ba mathateng a bohloko
                       motseng wa habo. O ne a thusa a se na leeme le kgethollo.               (2)

          5.2.7        Mafosi hobane e re totobaletsa phethelo. Ka mora lefu la
                       Salamina, ha ho a ba le diketsahalo tse ileng tsa tswela pele kaha
                       palekgutshwe e felletse moo.                                            (2)

          5.2.8        Sehalo ke maikutlo a mongodi a totobalang ditabeng tsa sengolwa
                       sa hae. Palekgutshweng ena sehalo sa mongodi ke se utlwisang
                       bohloko, se dubang maikutlo a motho haholo. Sehalo sena se
                       totobatswa ke mantswe a kang, 'kgutsanakgudu, ka nakpo ena o
                       ne a haula haholo ha o mmona, bofutsana bo ikakgetse ka matla
                       kaofela, moeti enwa a fihla a tabohetswe, a hloka diaparo, a le
                       moputswa ke tlala'.                                                     (2)

          5.2.9        Wantona ya ileng a tuma ka ho sebedisa dithethefatsi le ho utswa
                       thepa ya Salamina ya ntlo, o ile a qetelletse a tshwerwe.                 (2)
                                                                                                 [35]

                                                       MATSHWAO OHLE A KAROLO YA C:              35

Difuperweng tsa tataiso ena di se sebediswe ntle ho tumello                            Phetla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                13                          DBE/2021
                                            SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya

KAROLO YA D: DITHOTHOKISO

POTSO YA 6

6.1       Ngwana lehlaswa – KE Ntsane

          6.1.1        Molathothokiso wa 1 le wa 2                                             (1)

          6.1.2        Ntate le mme                                                           (2)

          6.1.3        Maikutlo a lerato/thabo/kgotsofalo                                      (1)

          6.1.4       Ke ntata mohlankana enwa ya abelwang maruo.                              (1)

          6.1.5        Ke utlwisisa hore batswadi ba hae ba ne ba mo rata haholo ka
                       lerato la mohlolo le kgaphatsehang le bileng le makatsa.               (2)

          6.1.6        Ka maikemisetso a ho tlamahanya/hokela mohopolo wa lerato leo
                       batswadi ba neng ba mo rata ka lona jwaloka ngwana wa ho
                       fela.                                                                  (2)

          6.1.7        Ka sepheo sa ho fokotsa palo ya mantswe molathothokisong oo e
                       le hore morethetho na o potlake.                                       (2)

          6.1.8        Ke utlwisisa hore ntatae o ile a batla ho kgotsofatsa mora, a mo fa
                       seo a se batlang, e leng leruo la hae.                                 (2)

          6.1.9        Ke utlwisisa hore mohlankana enwa ha a tloha habo ntatae o ne a
                       mo file leruo le lengatangata le tjhelete e ngata.                     (2)

          6.1.10       Phetapheto ya moelelo hobane o sebedisitse mantswe kgekgeng
                       le mafureng ho hlalosa kamoo a neng a phela ha monate ka teng,
                       a na le tsohle.                                                        (3)

                                                   LE

6.2       Fatsheng lena – PM Ramathe

          6.2.1        Letsatsi                                                                (1)

          6.2.2        Molathothokisong wa 7                                                   (1)

          6.2.3        Tsetselela  e ka be se ntse se itse llela                             (2)

          6.2.4        E fa lentswe 'kajeno' sefutho, le tlositswe tulong ya lona e
                       tlwaelehileng la iswa sebakeng se seng ka hara molathothokiso
                       mme sena se etsa hore le qatsohe.                                      (2)

          6.2.5       Ke ho fa lentswe 'fatsheng' sefutho/ho fokotsa bolelele ba lentswe
                      'lefatsheng'.                                                           (2)

Difuperweng tsa tataiso ena di se sebediswe ntle ho tumello                            Phetla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                14                      DBE/2021
                                            SC/NSC – Tataiso ya ho tshwaya

          6.2.6       Mehleng ya kajeno ha ho kgethollo, bohle ba phela ka thabo le
                      boiketlo.                                                           (2)

          6.2.7         Sethothokisi se a re bolella qalong ya molathothokiso oo hore
                         ke potso.
                        O sebedisitse lentswe la potso lena 'eng' letsweng lena
                         'bonang', e leng bona eng?                                       (2)

          6.2.8       Ke mokgabisopuo wa papiso/tshwantshanyo, o nthusa ho utlwisisa
                      hore sethothokisi se tlelwa ke kgalefo e hlokang ho thijwa.         (2)

          6.2.9       Temanathothokisong ya 1 le ya 2 o totobatsa sehalo sa thabo.
                      Batho ba thabetse tokoloho, ba etsa dintho ka boithatelo empa
                      temanangthothokisong ya 3 le 4, se senola maikutlo a
                      kgalefo/tshabo. O tshaba dintho tse bohloko tse etsahalang
                      lefatsheng lena, haholoholo bosui.                                  (3)

                                                       MATSHWAO OHLE A KAROLO YA D:         35
                                                          MATSHWAO A PAMPIRI YOHLE:         70

Difuperweng tsa tataiso ena ya ho tshwaya di se sebediswe ntle ho tumello

## Related documents

- [Sesotho FAL P1 May June 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p1-may-june-2022-mg/db8ee77b-1d33-42c9-bb4b-2fedeb07f898) — Sesotho FAL · Memo · 2022 · Sesotho
- [Sesotho FAL P3 May June 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p3-may-june-2022-mg/c483665e-bea9-4fcb-99e3-d780beab1d79) — Sesotho FAL · Memo · 2022 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2022-mg/a4c3b9c7-4f7e-4277-aa85-b77c48ca6025) — Sesotho FAL · Memo · 2022 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-sesotho/89474c26-78ba-4d11-9266-7c7254f9e0f9) — Sesotho FAL · Memo · 2024 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-may-june-2023-mg/e1db5fb5-c912-4642-a34d-feee7228a017) — Sesotho FAL · Memo · 2023 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-may-june-2018-memo/a4455fd5-9000-4c45-a4b0-3f3aba2e8606) — Sesotho FAL · Memo · 2018 · Sesotho

## More from Grade 12 Sesotho FAL

- [Gr 12 Sesotho FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sesotho-fal-atp-2023-24/4a5a6b42-02a8-4c54-8c2b-ae1be2aa474d) — ATP
- [Sesotho FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-sesotho/93eec60d-a98f-4bfd-bf9d-37d2d154b93c) — QP · 2025 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-sesotho/9234194a-3198-4d44-838f-0e7192fba573) — QP · 2025 · Sesotho
- [Sesotho FAL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-sesotho/05b1b86e-3ee3-464a-838a-1a315a5539f4) — QP · 2025 · Sesotho
- [Sesotho FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p1-nov-2024/cde87c37-0744-4fbe-be5f-84751860ae2e) — QP · 2024 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2024/bbfb7e1f-e76b-4463-984d-6ada07ed9fff) — QP · 2024 · Sesotho

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
