# Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2021 Memo

> Grade 12 Sesotho FAL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2021, 13 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2021-mg/5d606f73-0cc3-4f9b-9d29-682ac7c62d27
- Updated: 2026-10-29
- Subject: Sesotho FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Sesotho
- Document type: Memorandum
- Year: 2021
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 13

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sesotho FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sesotho-fal) › [Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2021 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2021-mg/5d606f73-0cc3-4f9b-9d29-682ac7c62d27)

## About this document

Sesotho Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2021 · sesotho. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sesotho FAL P2 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2021/899e52ac-dbf5-4b00-a290-be24968ad0fe) — QP · 2021 · Sesotho

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      KEREITE YA 12

                                        NATIONAL
                                   SENIOR CERTIFICATE

                SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL)

                                      PAMPIRI YA 2 (P2)

                                    PUDUNGWANA 2021

                               TATAISO YA HO TSHWAYA

MATSHWAO: 70

                          Memorandamo ona o na le maqephe a 13.

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello       Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                2          DBE/Pudungwana 2021
                                     NSC – Tataiso ya ho tshwaya

KAROLO YA A: PALE/NOBELE

POTSO YA 1: MAHLALE A KOPANE LEKWA – DN Katsie

1.1       E, e ile ya sekehelwa tsebe hobane ba qetelletse ba ilo qhekanyetsa
          mofumahadi wa morena.                                                              (2)

1.2              Di totobatsa kgohlano ya ka ntle. Hobane ho bonahala baphetwa bana
                  ba ntseng ba buisana ba qwaketsana ka mantswe.

                 Di totobatsa kgohlano ya ka ntle. Hobane baphetwa bana ba ne ba
                  qeta ho lwantshana ka matsoho.

          E le nngwe feela.                                                                   (2)
1.3       Ka baka la puisano eo ba ile ba dumellana ho sebetsa mmoho ho qhekella
          batho. Diketsong tseo tsa ho qhekella batho ba ile ba fumana tjhelete ha
          morena Ramoroko, mme tjhelete eo ba e tsekisana ho ya fihla qetellong ya
          pale.                                                                             (2)
1.4       Sehalo sa Mananyetsa e ne e le sa kgalefo,  ha sa Sekgukguni e le se
          bonolo sa boikokobetso.                                                            (2)
1.5       Ke nnete, Sekgukguni ke mophetwa wa sehlooho hobane diketsahalo tsohle
          tsa pale ena le kgohlano di thehilwe hodima hae.                                  (2)
1.6        O sebedisitse dipuo tsa hae.
           O sebedisitse diketso tsa hae.                                                   (2)
1.7        Mongodi o re lemosa hore bolotsana/boqhekanyetsi bo na le ditholwana
             tse babang.  
           Mongodi o re ruta hore kgotso/boikokobetso bo ka hlola ntwa.
          E le nngwe feela. Ho elwe tlhoko dikarabo tsa baithuti.                             (2)

1.8       Ka mora hore Sekgukguni le Mananyetsa ba fumane tjhelete ha morena
          Ramoroko, mophetwa ka mong o ile a etsa mawala a hore a se ke a arolela e
          mong tjhelete, mme sepheo sa ho fumana tjhelete ho e mong e bile se
          hodisang kgohlano kaha pheletso e tlile kamora hore Sekgukguni a inehele, a
          arolele Mananyetsa tjhelete eo.                                                  (3)

1.9       Mongodi o sebedisitse pheteletso ena ho hlakisa le ho hatella ketso eo a
          neng a tla e etsa ho Sekgukguni, ke hore o ne a tla otla Sekgukguni
          hampempe.                                                                         (2)
1.10      Mananyetsa o ne a tswa tikolohong ya mapolasi nakong ya puso ya marena
          moo ho neng ho phelwa ka ho alosa/disa.  Tikoloho eo e mo thusitse ho
          fumana manepe e leng ona sesosa sa kgohlano, e ileng ya etsa hore ba
          lwane le Sekgukguni.  Ka mora ntwa eo, ba theha kgotso mme ba sebetsa
          mmoho ho ya qhekanyetsa mofumahadi tjhelete eo ba ileng ba e tsekisana
          ho ya ho ile.                                                                      (3)

1.11      Ke maikutlo a pherekano le tshabo ya hore efela bafu ba kile ba bua na.            (1)

Difuperweng tsa tataiso ena di se sebediswe ntle ho tumello                          Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                3           DBE/Pudungwana 2021
                                     NSC – Tataiso ya ho tshwaya

1.12      Ba ne ba tlile lebitleng ho tla ikgodisa hore na efela e le nnete hore morena
          Ramoroko o tla hle a bue e se e le mofu.                                         (2)

1.13      Tjhe, ha se mothinya o sa lebellwang hobane baphetwa bana ka bobedi ba
          kopane ba sa tshepane. Re ne re ntse re lebelletse hore ba ke ke ba
          tshepahala tumellanong eo ba neng ba e entse.                                    (2)

1.14      Boitshetleho ba mongodi qotsong bo hodima taba ya ho dumela/kgolwa
          tumelong ya setso ya hore bafu ba a bua.                                         (2)

1.15      Ke tharahano hobane ditaba ke hona di ntseng di mpefala ha ho bonahale ho
          tla ba le tharollo.                                                              (2)

1.16             A tsamaelana le tsona ka hore mofumahadi le matona ba ne ba sa
                  tsebe hore motho eo ya ntseng a bua ka moo ka lebitleng ha se
                  morena Ramoroko ke Sekgukguni ka sebele                                  (2)

                 A tsamaelana le tsona ka hore mofumahadi le matona ba ne ba sa
                  tsebe hore Mananyetsa ha se ngaka.

1.17      E, ke a mo qenehela hobane o ne a sa tsebe hore o a qhekellwa kaha motho
          ya neng a bua ka moo e ne e se morena.

                                                    KAPA

          Tjhe, ha ke mo qenehele hobane o ne a tshwanetse hore ebe o ikgodisitse
          hantle hore efela motho ya buang kamoo ke morena.                                  (2)
                                                                                             [35]

Difuperweng tsa tataiso ena di se sebediswe ntle ho tumello                         Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                4            DBE/Pudungwana 2021
                                     NSC – Tataiso ya ho tshwaya

POTSO YA 2: BOSWEU BA LEHLWA – Sello Moroe

2.1       Sepheo sa mongodi ka ho sebedisa mmala o mosweu ke ho re etsetsa
          setshwantsho sa lerato, hobane mmala o mosweu o emela lerato. Sena se
          bontsha ka moo Hlomi a neng a rata enwa ya neng a mo lora (Lerato)
          kateng.                                                                           (2)

2.2       Di re tjebela pele ketsahalong eo ho yona re bonang Hlomi a phonyohuwa ke
          Lerato ka lebaka la lefu.                                                         (2)

2.3       Mongodi o sebedisitse papiso eo ka sepheo sa ho bontsha tsela eo Hlomi
          a neng a halefile ka yona, e leng hore o ne a halefile haholo jwalo ka pere
          e tshwerweng ke papisi, e sa laoleheng ka lebaka la bohloko boo e
          bo utlwang.                                                                       (2)

2.4       Mafosi, hobane ha se ka mehla moo di sa phethahaleng. Eo Hlomi a ileng a
          e lora, e ile ya phethahala hobane ba ile ba tseka Lerato le Tshiu.
          Ho elwe tlhoko dikarabo tsa baithuti.                                               (2)

2.5             Bohlokwa ba toro e hlahisitsweng qalong/tlhekelong ke ho re tjebela
                 pele ho re elelliswa se tla etsahala nakong e tlang ka hara pale.
              Mongodi o re hlahisetsa sesosa sa kgohlano mme o se a ntse a re
                 bontsha hore nakong e tlang Lerato o tla baka mathata a ho thulanya
                 bashanyana ka dihlooho. 
          E le nngwe feela.                                                                   (2)

2.6       Tjhe, ha ho makatse hobane seo ke sesupo sa hore Hlomi o ne a ntse a rata
          Dineo. 

                                                    KAPA

          E, ho a makatsa hobane yena Hlomi maikutlo a hae a ne a dutse ho Lerato ka
          nako eo.
          E le nngwe feela.                                                                   (2)

2.7       Mongodi o atlehile ho reha Lerato lebitso hobane o ne a na le lerato, a bile a
          ratwa hoo bashanyana ba neng ba mo tseka.                                         (2)

2.8       Ntlhakemo ya mongodi ka kgodiso ya bana paleng ena ke ho re bontsha hore
          batswadi ba bang ba hodisa bana ka tsela e mpe, ya ho ba fa sohle seo ba se
          batlang. Moradi wa Fibane, Lerato ke e mong wa bana ba jwalo. Moshanyana
          ya ratanang le yena, o kena ka ho rata habo ngwananyana eo.                      (3)

2.9       O ne a ya kerekeng,  hobane ha ba ntse ba lwana re bona Bebele le sefela
          di e wa.                                                                           (2)

2.10      Ke sehalo sa kgalefo, hobane dipuo tse kang senokwane le diketso tse
          kang ho tlola tonebanka le ho shoba Hlomi ka dibaki ha Tshiu di paka yona
          kgalefo.                                                                          (2)

Difuperweng tsa tataiso ena di se sebediswe ntle ho tumello                          Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                5            DBE/Pudungwana 2021
                                     NSC – Tataiso ya ho tshwaya

2.11      Sesosa sa qabano eo re e bonang qotsong ke tlhodisano ya ho tantsha eo
          Hlomi a e hlotseng.                                                                (1)

2.12       A senola Tshiu e le mophetwa ya se nang tlhompho, ya tellang hobane
             o buisa Hlomi jwalo ka ha eka ke senokwane kapa ha a na kelello.
           A senola Tshiu e le mophetwa ya se nang tlhompho, ya tellang hobane
             o ile a bitsa Hlomi tshwene nakong eo ba neng ba qabane ka yona
             sekolong.
           A senola Tshiu e le mophetwa ya leqhoko/ya ratang ntwa hobane o ile a
             hana feela ho bona Hlomi a kena lebenkeleng labo a be a se a mo laimela
             a mo lwantsha.
          E le nngwe feela.                                                                   (2)

2.13      Ke thuto ya hore le ha re ka halefa jwang kapa jwang, re tshwanela ho ba
          maemong a ho laola maikutlo a rona. 
          Ho elwe tlhoko dikarabo tsa baithuti.                                               (2)

2.14      Di re tsebisa hore Hlomi o ne a tswa tikolohong ya lekeishene, e
          hlabolohileng e bileng e tswetse pele hobane ho ne ho se ho na le
          mabenkele, dikereke mmoho le ditlhodisano tsa metjeko.                            (2)

2.15      Hlomi e ne e le mophetwa ya ntlhanngwe hobane ha ho na mohlang a kileng
          a fetoha le maemo le ha a ne a mo hloka hore a fetohe.                            (2)

2.16      Ha se e re bontshang tlhekelo empa e re bontsha tharahano hoba dikamano
          tsa Hlomi le bahanyetsi ba hae di ile tsa mpefala le ho feta.                     (2)

2.17      Mongodi o sebedisitse karaburetso ya pono ka ketsahalo eo ho yona Tshiu a
          ileng a shoba Hlomi ka dibaki  ka sepheo sa ho hlakisa le ho hatella ntlha ya
          kamoo Tshiu a neng a halefile kateng e leng hore o ne a halefile haholo.          (3)
                                                                                              35

Difuperweng tsa tataiso ena di se sebediswe ntle ho tumello                          Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                6          DBE/Pudungwana 2021
                                     NSC – Tataiso ya ho tshwaya

POTSO YA 3: SEHLEKEHLEKE SA DEIDRO – VT Masima

3.1       Mongodi o kgonne ho sebedisa puisano ya boMphafudi ya ka matlwaneng ho
          re hlakisetsa kamoo Chikano a leng bohlale kateng hobane o ile a kgona ho
          ba sala morao mme a utlwa makunutu a bona ba sa elellwe seo.                    (1)

3.2       Sepheo sa hae e ne e le ho ikgakanya eka ke motho ya ileng matlwaneng
          empa a batla ho bona kapa ho utlwa tse buuwang ke boMphafudi.                   (1)

3.3       Tsitsipano eo e entse hore boMphafudi ba yo itsheba ka matlwaneng. Ho
          itshebeng hoo, ba nya matsete ba sa tsebe hore Chikano o ba mametse.
          Ka tsela e jwalo Chikano a fumana tse ding tsa dintlha tseo a ntseng a di
          fuputsa.                                                                       (2)

3.4        Chikano ke molwantshuwa hobane ke yena ya ka sehloohong paleng ena
           kaha o ne a tsitlallela ho fumana botebo ba ho nyamela ha Tlhapikepe. 
           Re mmona ka ho etsa dipatlisiso tse tebileng Botswania mabapi le ho
           nyamela ha Tlhapikepe.                                                         (3)

3.5       A dumellana le tsona ka hore boMphafudi ba ne ba buela matlwaneng, ba
          nahana hore ho bolokehile taba tsa bona ha di no utluwa ke motho. Athe ba a
          ithetsa ho na le ya utlwang diphiri tsa bona e leng Chikano.                   (2)

3.6       Seabo sa hae se mpha maikutlo kapa mohopolo wa hore ba bang ba baruti
          ha ba tshepahale, mme ba sebedisa dikereke ho phethisa merero ya bona e
          mebe. 
          Ho elwe tlhoko dikarabo tsa baithuti.                                            (2)

3.7       Tharahano,  hobane re bona ho tsietsana ha mobishopo ho thatafatsa
          dintho ka lehlakoreng la mahlahana a hae le ho Chikano.                         (2)

3.8             Mongodi o ne a ruta Chikano ho lemoha hore o sebetsana le batho ba
                 kotsi haholo. 
              ne a mo ruta hore bohlale ha bo ahe ntlong e le nngwe.
          E le nngwe feela. Ho elwe tlhoko dikarabo tsa baithuti.                          (2)

3.9       E, e a kgolweha hobane le kajeno re bona ho ntse ho tshwarwa baetapele ba
          maponesa ba ameha diketsong tsa bonokwane moo ba sebetsang teng
          mmoho le maponesa a tlasa bona. 
          Ho elwe tlhoko dikarabo tsa baithuti.                                            (2)

3.10      Le sebedisitswe ka tsela ya ho bontsha mamello eo Chikano a bileng le yona
          ya ho latella le ho tshwara bahanyapetsi ba tshwanang le Ramaqiti. Ramaqiti
          o ile a bona ho hlolwa ha hae mme a inehela ka ho ipha naha e le ha a
          baleha tjhankana.                                                             (3)

Difuperweng tsa tataiso ena di se sebediswe ntle ho tumello                       Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                7            DBE/Pudungwana 2021
                                     NSC – Tataiso ya ho tshwaya

3.11      Ho futsaneha ha batswadi ba Ramaqiti ke hona ho susumeditseng diketso tsa
          hae tsa bonokwane bophelong ba hae ka ho ithuisa ka tsa ba bang.                (2)

3.12      Diketsahalo tse qotsong di thusitse ho ntshetsa pale pele ka hore ka mora
          tsona Ramaqiti o ile a tswela pele ho bontsha Chikano dikantoro tsa bona tse
          entsweng ka bohlale le ka thekenoloji e phahameng. Sepheo e le ho
          mmontsha matla a mokgatlo oo a o okametseng wa bana ba Phiri.                   (2)

3.13      Nnete, hobane ka lebaka la botawa o ile a bolaya kgarebe ya hae a ba a
          balehisetswa Bosothonia. Teng moo a kgakgatha motho ka baka la bona
          jwala. Ke moo a ileng a fetolwa sefahleho, a ba a itheha mabitso a matjha, a
          sokoloha a ba a inehela boruting.                                               (2)

3.14      Ho hetla morao  lewa leo le hlahella hape ketsahalong eo ho yona Mphafudi
          a neng a kwenehetse mokgatlo wa Bana ba Phiri a tsebisa bo Chikano ka
          mokgatlo wa Bana ba Phiri le ka moo thakadi e nyametseng kateng le hore e
          ka fumanwa kae.                                                                 (3)

3.15      E sebedisitswe ka sepheo sa ho hlakisetsa kapa ho hlalosetsa mmadi hantle
          moo setswalle kapa kutlwano ya Ramaqiti le Mobishopo e qadileng teng.           (2)

3.16      E nyallana le ketsahalo eo ka hore Chikano o ile a kopana le sister Ruth ya
          neng a ikentse moitlami, mme Chikano a sa tsebe hore moitlami eo ke
          mmolai ya sehloho, ya kgopo.                                                    (2)

3.17            Pheteletso e hlahella ka hore Nasala ha a ne a ka tsoha basadi ba se
                 ba le siyo lefatsheng, o ne a tla ipolaya. Pheteletso eo bohlokwa ba
                 yona ke ho bontsha kamoo Nasala a neng a rata basadi kateng.             (2)
              Pheteletso e hlahella polelong ena O ne a bo nwa le ho bo rata hona          [35]
                 hoo a neng a ka sesa ka hara bona ebang e ne e le metsi. Bohlokwa
                 ba pheteletso eo ke ho re bontsha kamoo Nasala a neng a rata jwala
                 haholo kateng.
          E le nngwe feela.

                                                       MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A:         35

Difuperweng tsa tataiso ena di se sebediswe ntle ho tumello                        Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                8          DBE/Pudungwana 2021
                                     NSC – Tataiso ya ho tshwaya

KAROLO YA B: TSHWANTSHISO/TERAMA
POTSO YA 4: SEFI – DJ Nkutha
4.1        Bobedi ba malapa ao a ne a e na le ngwana a le mong feela wa
             ngwanana. 
           Basadi ba malapa ao ba ne ba sa sebetse ka bobedi ho sebetsa bontate
             ba teng.
           Bobedi ba bontate ba malapa ao ba ne ba sebetsa difemeng ebile e le
             metswalle.
          E le nngwe feela.                                                                 (1)

4.2        O ne a sa batle ho hlanohela tshepiso ya hae ya ho isa Tiisetso
            yunibesithing. 
           O ne a so be ka tlasa tshusumetso ya ditlhare tsa Raboditse.
           O ne a rata lelapa la hae.
          A mabedi feela.                                                                   (2)
4.3       'O lonya Raboditse o a tseba.'                                                  (2)

4.4       Tomatso e hlahella ka tsela ya hore rona re le babadi re se re ntse re tseba
          hore moradi wa hae o imme mme yena ha a tsebe, o ntse a tsheha baradi ba
          batho ba bang.                                                                  (2)

4.5       Nnete, hobane e ne e le morero wa hae le Mmankepe mohatsae ho qhala
          kgotso ya lelapa la ha Motaung kaha ba ne ba monela katleho ya lelapa
          leo.                                                                            (2)

4.6       E re senolela maikutlo a ho thoholetsa/babatsa  hobane sepheo sa hae e le
          ho mo hohella lerabeng la hae ka ho mo reneketsa.                                (2)

4.7       A re tjebetse (tjebela) pele ketsahalong eo ho yona lelapa la Raboditse le
          ileng la senya kgotso e neng e rena lelapeng la Motaung.                        (2)
4.8       'levesandlebe' le 'letlalepepuwe.'                                              (2)
4.9       Setaele seo mongodi a se sebedisitseng ke dipolelo tsa lebotsi mme tsona ha
          di hloke dikarabo. O di sebedisitse ka sepheo sa ho hlakisa tshusumetso ya
          puo ya Raboditse ho Motaung moo a batlang ho mo kgelosa diqetong tsa
          hae.                                                                            (3)

4.10      Mehla ya kajeno ya demokerasi moo batho ba seng ba na le ditokelo mme
          ditokelo tseo tsa bona di hlomphuwa.                                             (2)
4.11      O a sebedisitse ka sepheo sa ho hlakisa le ho hatella kamoo Mmatshele a
          neng a le motle kateng e leng hore o ne a le motle haholo.                      (2)

4.12      E sebedisitswe ka sepheo sa ho kgalemela Motaung hore a se ke a ya
          mosebetsing a tauwe hobane ka ho etsa jwalo o tla be a sebedisa demokerasi
          hampe.                                                                          (2)

4.13      E re thusa ho utlwisisa hore hantlentle tlase botebong ba maikutlo a Motaung
          o hopola Mmatiisetso, mohatsae. Ke kahoo a qalang ka ho dumela a re 'E'.
          Kamora moo o re tjhe, e le hona feela ho kgotsofatsa Mmatshele.                 (2)

Difuperweng tsa tataiso ena di se sebediswe ntle ho tumello                        Phetla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                9            DBE/Pudungwana 2021
                                     NSC – Tataiso ya ho tshwaya

4.14      O sebedisitse boipuiso/ monoloko  hobane o batla ho re totobaletsa se
          maikutlong a Motaung malebana le Mmatiisetso.                                    (3)

4.15      Ke ketsahalo eo ho yona Mmatshele a seng a tebela Motaung ha hae ha a se
          a tebetswe mosebetsing ebile a se a kula, a fedile.                              (2)

4.16      Mmatshele o susumeditse diketsahalo ho ya sehlohlolong ka hore ha a se a
          utlwana le Motaung a mo fuwame hore a se hlole a kgutlela lapeng la hae. Ka
          tsela e jwalo diketsahalo di fihlile sehlohlolong hobane o wetse sefing seo e
          leng kgale a se tjhehetswe.                                                      (2)

4.17      O atlehile hobane Mmatshele e ne e le mosadi ya hapang banna ba malapa
          ka ditlhare tseo a ba tshellang tsona sekaleng sa jwala, ke kahoo a neng a
          reneketswa ka hore ke Mmatshele, tshela se tlale.                                (2)

                                                       MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B:          35

Difuperweng tsa tataiso ena di se sebediswe ntle ho tumello                         Phetla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2               10           DBE/Pudungwana 2021
                                     NSC – Tataiso ya ho tshwaya

KAROLO YA C: PALEKGUTSHWE

PELO E JA SERATI – M.E Makhapa le ba bang

POTSO YA 5

5.1       'PELO E JA SERATI' – NA Mpembe

5.1.1      Puleng ke ngwanana ya kgothetseng. 
           Puleng ke ngwanana ya makgethe.                                                 (2)

5.1.2     E thusa ho hlakisa kamoo Mafotha a kgenneng kateng, a bileng a sa batle ho
          nyala eo motswalae Puleng ya ratwang ke mmae eseng yena.                         (2)

5.1.3     Mmamafotha o re o batla ngwetsi ya sekgothadi, e ratang bohlweki.                (2)

5.1.4     Sesosa sa kgohlano ke Mmamafotha ya ratang ho nyadisa mora wa hae
          Mafotha, Puleng eo Mafotha a sa mo rateng.                                       (2)

5.1.5     Mmamafotha ke mophetwa ya tjhitja hobane re bona mahlakore a mabedi a
          botho ba hae. Lehlakore la bobe ha a qobella mora ho nyala kgarebe eo a sa
          e rateng, la botle le hlahella moo re bonang a tlohella morero oo wa hae hore
          mora a nyale kgarebe eo a e ratang.                                              (2)

5.1.6     Ho hula ka falese.                                                                (1)

5.1.7      Ho ntse ho nyallanwa ka dikgomo. 
           Ho ntse ho shobediswa barwetsana. 
           Bahlankana ba ntse ba kgethelwa bawetsana bao ba tla ba nyala.
          Tse pedi feela.                                                                    (2)

5.1.8     O sebedisitse dipuo tsa hae.                                                     (2)

5.1.9     Mongodi o hlahisa kgatakelo ya ditokelo tsa botho ha batswadi ba kgethela,
          ba bile ba hatella hore bara ba bona ba nyale dikgarebe tse ratwang ke
          bona batswadi.                                                                   (3)

5.2       'TLWAELO' – NA Mpembe

5.2.1     Ke a bosula/ a mabe/ a seng monate hobane Swanepoel ha a na
          tshebedisanommoho ebile o nena le ho nyatsa ba lelapa la Teboho.                 (2)

5.2.2      Ke baphetwa. 
           Ke sesosa sa kgohlano.                                                          (2)

5.2.3     Mongodi o sebedisitse maele ao ka sepheo sa ho re tiisetsa hore efela
          Swanepoel e ne e le motho ya se nang tshebedisano mmoho le batho ba
          bang/ ya ikgantshang/ ya itshepang.                                              (2)

Difuperweng tsa tataiso ena di se sebediswe ntle ho tumello                         Phetla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2               11            DBE/Pudungwana 2021
                                     NSC – Tataiso ya ho tshwaya

5.2.4     Swanepoel o ne a le kgopo ebile a le leqophe, empa Teboho yena a le
          pelonolo ebile a sa hloye. 
          Ho elwe tlhoko dikarabo tsa baithuti.                                             (2)

5.2.5     Swanepoel ke mohanyetsi palekgutshweng ena hobane ke yena ya
          lwantshanang le diphetoho mmoho le ba di tshehetsang ba jwalo ka
          Teboho.                                                                         (2)

5.2.6     Ke ketsahalo eo ho yona Swanepoel a ileng a tla ho Teboho a hoshola a tlo
          kopa tshwarelo kamora hore Teboho a thuse ho tima ntlo ya hae e neng e
          etjha.                                                                          (2)

5.2.7     Mongodi o leka ho fetisa molaetsa wa hore batho ba lokela ho jarelana
          mefokolo mme ba phedisane mmoho ho hlola mathata a bophelo. 
          Ho elwe tlhoko dikarabo tsa baithuti.                                             (2)

5.2.8     Ka lewa la tlholo dingolweng ke moo re bonang botle bo hlola bobe qetellong.
           Mongodi o kgonne ho bontsha lewa lena kaha Teboho a ile a tlotlwa ka
          diketso tse ntle tsa hae tse ileng tsa ba tsa fetola le Swanepoel.              (3)

                                                       MATSHWAO OHLE A KAROLO YA C:         35

Difuperweng tsa tataiso ena di se sebediswe ntle ho tumello                        Phetla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2               12         DBE/Pudungwana 2021
                                     NSC – Tataiso ya ho tshwaya

KAROLO YA D: DITHOTHOKISO

POTSO YA 6

6.1       MANTAHA HOSENG – P Ramathe

6.1.1     Karaburetso ya pono.                                                            (1)

6.1.2     Ke molathothokisong wa 1/ Tsotsi borikgwe bo tlamelletswe marahong.             (1)

6.1.3      Bohlokwa ba sona ke ho fana ka kgatello/ matlafatso lentsweng lena
             'E'.
           Bohlokwa ba sona ke ho katla morethetho.
          E le nngwe feela.                                                                (2)

6.1.4      Le sebedisitswe ka sepheo sa ho potlakisa morethetho.
           Le sebedisitswe ka sepheo sa ho neha lentswe leo sefutho se sa
             tlwaelehang.
          E le nngwe feela.                                                                (2)

6.1.5     Molathothokisong wa 11, lentswe lena, 'Tae'.                                   (2)

6.1.6     Bohlokwa ba lona ke ho hlakisa hore diketsahalo tse etsahalang ka Mantaha
          hoseng leha di le jwang, di a amohelwa. Ho a utlwisiswa hore ke tsa ka
          Mantaha.                                                                       (2)

6.1.7     Bana ba sekolo ha ba kgone ho mamela, ba thuhisa diketsahalo tse ngata tsa
          mafelong a beke.                                                               (2)

6.1.8     Ka sepheo sa ho bontsha kamoo sethothokisi se makalletseng ngwana wa
          sekolo kateng.                                                                 (2)

6.1.9     Se fetisa molaetsa wa hore setjhaba se nene ditlwaelo tse mpe tse etswang
          ke ba bang ba batho Mantaha hoseng.                                            (2)

6.1.10    Tshwantshanyo/Papiso. O nthusa ho utlwisisa hore titjhere o ne a nwa
          metsi haholo, a a nwa a sa tswa a nwa.                                         (3)

6.2       HO SE TSHEPAHALE – RN Phume

6.2.1     E sebedisitswe molathothokisong wa 6/ Wa kakaila ha a tsamaya.                  (1)

6.2.2      Ho ema ka ditlhako 
           Ho tshaba lefatshe                                                            (2)

6.2.3     Kakaila                                                                         (1)

6.2.4     Shwalane le motsheare                                                          (2)

Difuperweng tsa tataiso ena di se sebediswe ntle ho tumello                       Phetla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2               13                DBE/Pudungwana 2021
                                     NSC – Tataiso ya ho tshwaya

6.2.5     Ke mothofatso                                                                        (1)

6.2.6     E bopilwe ka lentswe lena, 'Le'                                                      (1)

6.2.7     E nthusa ho utlwisisa hore le tsamaya hampe feela le sa kgathalle letho, le
          habile moo le yang teng.                                                            (2)

6.2.8     Se bolela hore ha a ka mo mamela feela o tla kena tsietsing.                        (2)

6.2.9     Ka sepheo sa ho hatella taba ya hore leqwatsiqwatsi ha le tshepahale.               (2)

6.2.10    E sebedisitswe ka sepheo sa ho hatella hore leqwatsiqwatsi ke motho e
          molelele ka seemo.                                                                  (2)

                                                       MATSHWAO OHLE A KAROLO YA D:             35

                                                              MATSHWAO A PAMPIRI YOHLE:         70

Difuperweng tsa tataiso ena di se sebediswe ntle ho tumello

## Related documents

- [Sesotho FAL P1 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p1-nov-2021-mg/a8fe3495-bbfc-4bda-a376-ade34f260a5c) — Sesotho FAL · Memo · 2021 · Sesotho
- [Sesotho FAL P3 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p3-nov-2021-mg/250cceee-01da-409e-ac76-ef152639a381) — Sesotho FAL · Memo · 2021 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2023-mg/b0045de6-35be-4fea-8916-f8b836b2e268) — Sesotho FAL · Memo · 2023 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2022-mg/a4c3b9c7-4f7e-4277-aa85-b77c48ca6025) — Sesotho FAL · Memo · 2022 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2019-memo/7bdf25b2-470b-4234-b4e3-afb5e6b641f0) — Sesotho FAL · Memo · 2019 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 Nov 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2015-memo/3d054600-4c6a-43c9-8ff0-0f1b73096ea4) — Sesotho FAL · Memo · 2015 · Sesotho

## More from Grade 12 Sesotho FAL

- [Gr 12 Sesotho FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sesotho-fal-atp-2023-24/4a5a6b42-02a8-4c54-8c2b-ae1be2aa474d) — ATP
- [Sesotho FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-sesotho/93eec60d-a98f-4bfd-bf9d-37d2d154b93c) — QP · 2025 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-sesotho/9234194a-3198-4d44-838f-0e7192fba573) — QP · 2025 · Sesotho
- [Sesotho FAL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-sesotho/05b1b86e-3ee3-464a-838a-1a315a5539f4) — QP · 2025 · Sesotho
- [Sesotho FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p1-nov-2024/cde87c37-0744-4fbe-be5f-84751860ae2e) — QP · 2024 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2024/bbfb7e1f-e76b-4463-984d-6ada07ed9fff) — QP · 2024 · Sesotho

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
