# Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2023 Memo

> Grade 12 Sesotho FAL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2023, 13 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2023-mg/b0045de6-35be-4fea-8916-f8b836b2e268
- Updated: 2026-10-29
- Subject: Sesotho FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Sesotho
- Document type: Memorandum
- Year: 2023
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 13

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sesotho FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sesotho-fal) › [Sesotho FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2023 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2023-mg/b0045de6-35be-4fea-8916-f8b836b2e268)

## About this document

Sesotho Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2023 · sesotho. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sesotho FAL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2023/9b1058bb-ee1c-4487-acbb-956dd0576483) — QP · 2023 · Sesotho

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      KEREITE YA 12

                                       NATIONAL
                                  SENIOR CERTIFICATE

                  SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL)

                                  PAMPIRI YA BOBEDI (P2)

                                     PUDUNGWANA 2023

                                 TATAISO YA HO TSHWAYA

MATSHWAO: 70

                     Tataiso ena ya ho tshwaya e na le maqephe a 13.

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello            Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                2                DBE/Pudungwana 2023
                                            NSC – Tataiso ya ho tshwaya

KAROLO YA A: PALE/NOBELE/NOVELE

POTSO YA 1: MAHLALE A KOPANE LEKWA – DN Katsie
1.1       Boipuiso                                                                             (1)

1.2       Ketsahalong eo ho yona ba ileng ba rekisetsana thepa tsa bona. 
          Ketsahalong eo ho yona ba ileng ba lwana.                                           (2)

1.3       'Batho ba Kgauteng ba iketsa ba bohlajana'.                                          (1)

1.4       Dipuo tsa hae.
          Diketso tsa hae.                                                                    (2)

1.5       Ke ketsahalo eo ho yona Mananyetsa a ileng a loha masene a ho tlisa
          Sekgukguni ha hae hore ba tlo arolelana tjhelete, mme a tjhesa lebokose hore
          e tle eka ho tjha ntlo.                                                              (1)

1.6       Karaburetso ya pono e sebedisitsweng polelong ee, e nthusa ho utlwisisisa
          hore Mananyetsa o ne a thabile a bile a potlaketse feela hore bosiu bo wele
          fatshe a tsebe ho lo phetha morero wa hae.                                          (2)

1.7       O e sebedisitse ka sepheo sa ho re hlakisetsa kamoo Mananyetsa a tla kgutla
          kateng a na le tjhelete e ngata haholo.                                             (2)

1.8       Seabo sa Mmadieketseng ha se sekaalo paleng ena ntle le ho thusa feela
          ho ntshetsa pele kgohlano.                                                          (2)

1.9       A dumellana le yona ka hore Sekgukguni o fihlile ha Mananyetsa a ithobile, a
          ikentse moeti. Feela mahlo le ditsebe tsa hae di le tjhatsi. Ke ka hona a ileng
          a kopa mahleu ha a se a utlwile hore tjhelete e hokae.                              (2)

1.10      Mongodi o sebedisitse mantswe le dipolelo tse bobebe, tse utlwahalang tse
          se nang maele le tlotlontswe e thata. Ka tsela ena molaetsa wa hae o kgona
          ho fihlella babadi ha bonolo.                                                      (3)

                                                MMOHO LE

1.11       Seabo sa sona e ne e le ho bontsha Sekgukguni hore efeela e le
            Mananyetsa ya nkileng mokotla wa tjhelete. 
          Seabo sa sona e bile ho sebedisetswa ho lemosa Sekgukguni hore seo a
            qhekelletseng Mananyetsa ka sona, le yena o qhekelletswe ka sona.
         E le nngwe feela.                                                                      (1)

1.12      Ke mokotla wa tjhelete oo Mananyetsa le Sekgukguni ba ileng ba o
          qhekanyetsa mofumahadi wa Morena Ramoroko.                                           (1)

1.13      Ke hobane mofumahadi le matona a hae ba ne ba tseba hore Morena
          Ramoroko o ile a ka a ilo alafshwa Natala.                                           (1)

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                           Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                3                DBE/Pudungwana 2023
                                            NSC – Tataiso ya ho tshwaya

1.14      Ke mehla ya pele ho thekenoloji moo ho neng ho ngolwa ka dipene hodima
          pampiri.                                                                             (1)

1.15      Ke monnamoholo Tlhoriso.                                                             (1)

1.16      Ke phoqo. 
          Mothinya o sa lebellwang.
         E le nngwe feela.                                                                      (1)

1.17      Ka bobedi ke maqitolo. 
          Bobedi ba ne ba labalabela ho rua ka pele ntle le ho sebetsa ka thata. 
          Bobedi ba bona ke batho ba bohlale.
          Bobedi ba bona ke batho ba nang le mamello.
          Ha ba tshepane.
          Ba meharo.
         Tse pedi feela.                                                                        (2)

1.18      Kgetlomorao hobane Sekgukguni o hopola se fetileng mme o re kgutlisetsa
          ketsahalong e seng e fetile kgale moo ba neng ba qoqa le Mananyetsa. Jwale
          ketsahalo eo e a thusa ntshetsopeleng ya pale.                                      (2)

1.19      Sehalo sa ho nyahama/tsieleha/teneha, Sekgukguni o fellwa ke matla a hore
          ebe o tla qetella a teane le motswalle wa hae ya balehileng ka mokotla wa
          tjhelete kapa tjhe.                                                                 (2)

1.20      E, ke a mo qenehela hobane o ne a iphetetsa ho seo a se entsweng ke
          Mananyetsa ebile o ne a nahanne hore Mananyetsa a keke a hlola a mo
          fumana. 

                                                     KAPA

          Tjhe, ha ke mo qenehele hobane motswalle wa leshodu ke leshodu le yena o
          ne a ntse a kile a falatsa Mananyetsa.
          E le nngwe feela.                                                                     (2)

1.21      Ha ke ne ke le mongodi, ke ne ke tla etsa hore lewa la tlholo dingolweng le
          sebetse/atlehe. Mophetwa ka mong o ne a tla fumana kotlo e mo lokelang
          bakeng sa diketso tsohle tsa hae tse kgahlanong le molao. 
          Ho elwe tlhoko dikarabo tsa baithuti.                                                 (3)
                                                                                                [35]

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                           Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                4                DBE/Pudungwana 2023
                                            NSC – Tataiso ya ho tshwaya

POTSO YA 2: BOSWEU BA LEHLWA – Sello Moroe

2.1       Ke leqeba le neng le se le kwaleha leo a neng a e na le lona le tlohang
          hloohong le lebang phatleng.                                                         (1)

2.2       Ke karaburetso ya pono.                                                              (1)

2.3       Bobedi ba bona ba ne ba le bohlale sekolong.                                         (1)

2.4        Baphetwa le kamano ya bona. 
           Tikoloho le nako. 
           Sesosa sa kgohlano.
          Tse pedi feela.                                                                       (2)

2.5       Torong eo Hlomi o ne a lora a tsamaya thoteng e tala, e se nang difate
          hohang. Ha a ntse a tsamaya jwalo a bona dipalesa tse ntle a kga e le nngwe
          e neng e nkga hamonate, ha a ntse a tsamaya a bona letheba le lesweu athe
          ke Lerato yare ha a re o a mo tshwara, a tshware moya feela.                        (2)

2.6       Bohlokwa ba yona ke ho re tjebela pele diketsahalong tseo a tlang ho sokola
          ho ikgapela Lerato.                                                                 (2)

2.7      Maele ana a dumellana le ketsahalo ena ka tsela ya hore Hlomi o ile a
         mamella nakong eo Lerato a neng a ntse a mo qhela, mme ka lehlakoreng le
         leng a lwantshana le boTshiu ba neng ba tonetse Lerato mahlo.                        (2)

2.8       Di mo senola e le mophetwa ya kgathallang/tsotellang hobane o ile a botsa
          Hlomi ka se mo kgathatsang nakong eo a neng a tsoha borokong a ntse a
          bua a le mong.                                                                      (2)

2.9       Ke tsahalo eo e thusitse Hlomi ho fola le ho tswela pele ka bophelo a ba a
          nyala Dineo.                                                                        (2)

2.10      Nnete, hobane Dineo o ne a ntse a romella Hlomi dimpho tsa lerato mme a
          lakatsa eka Hlomi e ka ba mohlankana wa hae. Dimpho tseo tsa hae di ne di
          duka dikamano tsa Hlomi le Lerato hobane Hlomi o ne a qetella a sa tsebe
          hore a etse jwang, ke ka hona a neng a sa di hane kapa a sa di lahle.               (2)

2.11      Phethelo ya sengolwa e lokela ho sia babadi ba ipotsa dipotso. Mongodi o
          phethetse pale ena hantle ka tsela eo babadi ba neng ba sa lebella. Ka tsela
          ena, o ba leketlisitse, ba sala ba ipotsa hore ho ne ho tla ba jwang ha Hlomi le
          Lerato ba nyalana.                                                                 (3)

                                                MMOHO LE

2.12      Ke lebaka la hore Hlomi o ne a ratana le Lerato eo a neng a mo rata
          haholo.                                                                              (1)

2.13      Ke hobane Hlomi o ile a bontsha thahasello ho Lerato mme a batla hore e be
          kgarebe ya hae.                                                                      (1)

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                            Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                5                DBE/Pudungwana 2023
                                            NSC – Tataiso ya ho tshwaya

2.14      E ne e le letshwao la ho hlokomedisa Hlomi hore Lerato o se a fihlile, e le
          hore Lerato a se ke a utlwa hore ba bua ka yena.                                     (1)

2.15      Maikutlo a ngongoreho.                                                               (1)

2.16      Mmadito o ile a fa Firi ditlhare tse tla qabanya Hlomi le Lerato.                    (1)

2.17     Se ile sa fediswa ke ho hlokahala ha abuti wa Mokgifa kaha Mokgifa o ile a
         lokela ho kgutlela sekolo, a kgutlele hahabo.                                         (1)

2.18       O ile a utswa meriana. 
           O ile a utswa dikgalase tsa diteko. 
           O ile a utswa motjhini wa opereitara wa ka laboratoring.
          Tse pedi feela.                                                                       (2)

2.19      Lebitso lena le dumellana le diketso tsa Lerato tsa ho hana bashanyana ba
          mo ferehang.                                                                        (2)

2.20      Mehla ya tokoloho e thusitse ho nolofatsa le ho hodisa kamano ya Hlomi le
          Lerato hobane batswadi ba Lerato ba ne ba dumella Hlomi ho kena lapeng la
          bona ntle le tshitiso ya letho.                                                     (2)

2.21      Mongodi o sebedisitse mantswe a Tshiu a kang 'tshwene' nakong eo a neng
          a bua ka Hlomi le diketso tsa hae tse kang ho lwantsha Hlomi nakong eo a
          fihlang lebenkeleng la habo ho senola bokgopo le bolelompe ba Tshiu. 
          Ho elwe thloko dikarabo tsa baithuti.                                                 (3)
                                                                                                [35]

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                           Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                6                DBE/Pudungwana 2023
                                            NSC – Tataiso ya ho tshwaya

POTSO YA 3: SEHLEKEHLEKE SA DEIDRO – VT Masima

3.1       Sehlekehlekeng sa Deidro.                                                            (1)

3.2       Ke karaburetso ya pono.                                                              (1)

3.3       Thakgodi Lelebela.                                                                   (1)

3.4       Mongodi o sebedisitse mothinya o sa lebellwang hobane bohle ba neng ba le
          kopanong eo ba ne ba sa lebella lefu le sehlooho la monna wa Botswania ke
          Mobishopo Biala.                                                                    (2)

3.5       Zero ke moetapele wa LENGAU ya neng a batla nnete ka mehla, ha Ramaqiti
          yena e le moetapele wa Bana ba Phiri ya neng a phela ka boqitolo nako ena
          yohle.                                                                              (2)

3.6          Ketsahalong ya ho kwetelwa ha moporesidente Ispia Monnafeela. 
             Ketsahalong ya ho nyamela ha tlhapikepe/Thakadi.                                 (2)

3.7       Di nthusa ho utlwisisa ka botlalo hore Biala ke mophetwa ya nang le
          mahlakore a mabedi, la botle le la bobe hobane o kgona ho ikgakanya a
          phethe tsa kereke jwalo ka moruti a boele a nke ketapele le ka bokgopong ba
          mokgatlo wa bona jwalo ka ho bolaya monna e mong ka sehloho qotsong.                (2)

3.8       Mongodi o hlahisa Chikano e le motho ya sebete, ya latellang hobane
          ketsahalo eo ha e a ka ya mo tshosa ka letho. O ile a tswela pele ho ya batla
          moruti Zamiya Kweneng.                                                              (2)

3.9        O ile a mo isa ho ditsebi tsa fetola sefahleho sa hae. 
           O ile a mo reha lebitso le letjha la Gabriel Biala.                                (2)

3.10      Tsohle tse mpe tse ileng tsa etshala lefifing di ile tsa hlahella powaneng mme
          baetsi ba tsona ba fumana kotlo e ba tshwanelang. Kgabareng Dirisang o ile
          a fetohela Nasala le Ramaqiti ka ho wela ka lehlakoreng la Chikano mme o ile
          a mo thusa ho fumana Tlhapikepe le hore ba molato ba fumantshwe kotlo e
          ba lokelang.                                                                       (3)

                                                MMOHO LE

3.11      Ke kgohlano ya ka ntle hobane eitse ha Amanda a re o a phahama empa a
          iphumana a se a tobane le molomo wa sethunya se ileng sa qala ho kgabola
          motjetje wa ntho. 
          Ho elwe tlhoko dikarabo tsa baithuti.                                                 (2)

3.12      Ke tshwantshanyo/papiso hobane o bapisa seboko se sehloho seo motho a
          ileng a se hlaba le sa ntjanyana e mathateng.                                       (2)

3.13      Boradithunya ba amana le Amanda ka lebaka la hore ke ba mokgatlo o le
          mong mme ba amana le Chikano ka lebaka la hore ke dira, o ntse a tsomana
          le bona.                                                                            (2)

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                           Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                7                DBE/Pudungwana 2023
                                            NSC – Tataiso ya ho tshwaya

3.14      Di dumellana le tsona ka hore Chikano o ile a phonyoha lefu le sehloho
          nakong eo boradithunya ba ba hlaselang le Amanda hoteleng.                          (2)

3.15      Mophetwa wa sehlooho paleng ena ke Chikano hobane kgohlano yohle e
          itshetlehile ho yena ho tloha qalong ho fihlela pheletsong ya pale moo a ileng
          a hlola Ramaqiti ka ho fumana tlhapikepe e neng e lahlehile.                        (2)

3.16      E hlaha ka tsela ya hore Chikano a be le kgahleho ho Amanda mme a rate ho
          ipuella ho yena, empa a sa tsebe hore Amanda ke sehlwela sa Zero se
          emetseng yena Chikano.                                                              (2)

3.17      Ke ketsahalo eo ho yona Chikano a seng a sebetsa mmoho le Mokgenerale
          Nongozi ho batleng Moporesidente Monnafeela le Thakadi e le hore Ramaqiti
          o se a iphile dimenyane a sa batle ho emela tjhankana.                              (2)

3.18      Nka kgetha ho emela ho ya tjhankaneng, hobane ho baleha ho sa tlo ntswela
          molemo wa letho kaha ke tla be ke phela ka letswalo bosiu le motsheare. Ke
          tla be ke tseba hore ke lokelwa ke kotlo ya mofuta ofe kapa ofe ka lebaka la
          ditlolo tsa molao tseo ke tla beng ke ile ka di etsa.                              (3)
          Ho elwe tlhoko dikarabo tsa baithuti.                                                 [35]

                                                      MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A:              35

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                           Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                8                DBE/Pudungwana 2023
                                            NSC – Tataiso ya ho tshwaya

KAROLO YA B: TSHWANTSHISO/TERAMA

POTSO YA 4: SEFI – DJ Nkutha

4.1       Ho se lebote. 
          Ho se kgoba.                                                                         (2)

4.2       Ke ketsahalo eo ho yona a ileng a re Mmankepe a hlobole bolousu a bontshe
          Motaung metopa e ho yena.  Ke karaburetso ya pono.                                  (2)

4.3       Ho hlanohela qeto ya hae ya ho isa Tiisetso yunivesithing. 
          Ho nwa jwala ha Motaung. 
          Ho utlwana le Mmatshele le ho ya dula ha hae.
          Tse pedi feela.                                                                       (2)

4.4       Mmatshele  hobane o thusa ho ntshetsa pele diketso tsa baphethwa ba
          sehlooho tshwantshisong ena.                                                         (2)

4.5       Ho Motaung le sebedisitswe le hlakisa kamoo a kgalletseng jwala bona
          kateng ha ho Raboditse teng le bontsha kamoo a labalabelang eka Motaung
          a ka nwa jwala bona motjetje kateng a bo qeta.                                      (2)

4.6       A re tsebisa maikutlo a ho mo tshepa/hloka pelaelo.                                 (2)

4.7       E hlahella ka tsela ya hore babadi ba a tseba hore ho na le se tshetsweng ka
          kgalaseng ka moo mme ba qenehetse Motaung hobane ha a tsebe seo.                    (2)

4.8       A mo tjebela pele moo Mmatshele a tlang ho ikgapela Motaung teng.                   (2)

4.9          Ka tshusumetso ya ho etsa hore Motaung a utlwe a ba le kgahleho ho
              Mmatshele, mme a bone e le mosadi ya tsebang ho ritela jwala bo
              monate. 
           A bile le tshusumetso ya ho thabisa le ho kgothatsa Mmatshele hore sefi
              sa hae se tla pitla.
          E le nngwe feela.                                                                     (2)

4.10      Puo eo e thusitse hore Motaung a se ke a utlwa hore ho na le seo a se
          tshelletsweng ka jwaleng mme morero wa Mmatshele le Raboditse wa
          tshwana o nyopa. Ke moo re bonang ka mora hoba a bo nwe, a qalang a
          fetoha boyeneng, a ratana le Mmatshele, a lwantsha lelapa la hae, a
          hlanohela tshepiso ya ho isa Tiisetso yunivesithing. A hlobohana le lelapa a
          ya dula ha Mmatshele.                                                               (3)

                                                MMOHO LE

4.11      O bolela hore Mmatiisetso o bua haholo, o botsa dipotso tse mo tenang ebile
          di sa hlokehe.                                                                       (1)

4.12      Le a nkutlwa lona? Hobane o nyedisa Mmatiisetso eo a mo entseng ngwana
          ka ho mo kgalemela mmoho le Tiisetso.                                               (2)

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                           Phetla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2                9                DBE/Pudungwana 2023
                                            NSC – Tataiso ya ho tshwaya

4.13        O araba Motaung ka bonolo. 
            Tlhompho eo a e fang monna wa hae leha yena a ntse a mo kgoba ka
             mantswe. 
           O na le boikemelo, ha a suthe diqetong tsa lelapa.
          Tse pedi feela, ho elwe tlhoko dikarabo tsa baithuti.                                 (2)

4.14      Teketliso re e bona ha mongodi a sa re hlakisetse maikutlo a Tiisetso. Ha re
          kgone ho bona karabelo ya hae maemong ana, mme o siela babadi ho
          iketsetsa qeto.                                                                     (2)

4.15      Sepheo sa mongodi ke hore babadi kapa babohi ba hlakelwe hantle hore
          nakong eo dibui tsena di ntseng di bua maemo a neng a rena e ne e le
          afe.                                                                                (2)

4.16      O e sebedisa ka ho hatella mantswe ha a bua ebile o sebedisa ditshwantsho
          ho hlakisa taba ya hore ha ho poho pedi, poho ke yena feela mme seeta ho
          lla sa hae, bohle ba tla utlwa ka yena ka moo ka lapeng.                            (2)

          Sehalo se ikutlwahatsang mona ke sa phoqo, o phoqa Mmatiisetso hobane o
4.17
          pheha seo a se dumetseng pele. O se a etsa eka tsena ke ditaba tsa
          Mmatiisetso. O baleha boikarabelo ka ho etsa eka Mmatiisetso ha a
          tshepahale lenyalong athe ha e le hantle, o phethisa thuto ya Raboditse.           (3)

                                                      MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B:              35

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                           Phetla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2               10                DBE/Pudungwana 2023
                                            NSC – Tataiso ya ho tshwaya

KAROLO YA C: PALEKGUTSHWE

POTSO YA 5: PELO E JA SERATI – ME Makhapa le ba bang

5.1       5.1.1        Teroli 
                       Manki
                      E le nngwe feela.                                                         (1)

          5.1.2       Karaburetso ya pono.                                                     (1)

          5.1.3.        Ba ile ba batla mmuelli hore a ba thuse ho ngodisa kgwebo
                         bona.
                       Ba batla inshorense ya dintho tsohle le kgwebo,
                       Ba ikatela ka ho ba le setsebi sa tsamaiso ya matlotlo.
                      Tse pedi feela.                                                           (2)

          5.1.4       A nthusa ho utlwisisa hore lehodimo le ne le hlakile ebile ho se le
                      lerunyana hoo setjhaba sohle sa motse se ileng sa phallela
                      Letjhabile ho ya inwesa ka nkgo le ho iphumanela tseo se di
                      hlokang.                                                                (2)

          5.1.5       Kganyetsano e hlahella ka tsela ya hore ditabeng tsa qotso, ho
                      bonahala batho ba rekang diphahlo ka bongata e leng sesupo sa
                      hore ba a kgona empa mongodi o totobaditse pejana hore moo
                      Bombela, bofutsana ke tlhobaboroko hobane bongata ba batho ha
                      bo sebetse.                                                             (2)

          5.1.6          Setaele sa mongodi se totobatswa ke puo ya hae e tletseng
                          mabitsomararane/mabitsohokwa. Sena re se bona ka
                          tshebediso ya a kang, dikhonakhona, ngatangata, dinomaphodi,
                          dimathelahloohong jj. 
                         Setaele sa mongodi se totobatswa ke puo ya hae e tletseng
                          maadingwa a jwalo ka kerosari, fenishara, dikhonakhona jj.            (2)

          5.1.7       Ke dumellana le yona hobane Samadula ke yena feela mophethwa
                      wa sehlooho eo diketsahalo tsa palekgutshwe di thehilweng ho
                      yena ka botlalo.                                                        (2)

          5.1.8       Baphetwa ba sehlooho. 
                      Mehla ya diketsahalo.
                      E le nngwe feela.                                                         (1)

          5.1.9       Ditaba tsa palekgutshwe ena di totobatsa mehla ya demokerasi
                      moo mmuso o kgothalletsang batho ho ithehela mesebetsi mme ba
                      hire batho ba bang. Re bona Samadula le Tefo ba kgona ho adima
                      tjhelete bankeng hore ba tle ba tsebe ho iqalla kgwebo eo e leng
                      ya bona. 
                      Ho elwe tlhoko dikarabo tsa baithuti.                                     (2)

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                           Phetla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2               11                DBE/Pudungwana 2023
                                            NSC – Tataiso ya ho tshwaya

          5.1.10      Sehlooho sena se amana wona ka hore ho hlola bofuma motho o
                      lokela ho ema ka maoto, a itahlele ka setotswana a be a sebetse
                      ka bohlale hore a ikgwantlelle. Ke moo re boneng ditabeng tsa
                      palekgutshwe ena Samadula le Tefo ba kopanya maboko ho theha
                      kgwebo e ileng ya hola mme ya hlola bofuma tulong eo. 
                      Ho elwe tlhoko dikarabo tsa baithuti.                                     (3)

                                                MMOHO LE

5.2       5.2.1       O ile a pholoswa ke buka e neng e na le bopaki ba mohla kopano
                      moo titjhere Ntwahae le Selallane ba neng ba buisana ka tsohle
                      tse amanang le sekolo.                                                  (2)

          5.2.2       Ntwahae le Selallane.                                                   (2)

          5.2.3       Ke ya ka ntle,  hobane ntate Ntwahae o qabana le
                      mosuwehlooho.                                                            (2)

          5.2.4       Ketelong ena ya ntate Ntwahae sekolong tsatsing leo e lebisitse
                      moo Selallane a tswang kapa a hlobohang ntatae mme a leka ho
                      kopa tshwarelo ho titjhere Phala. Ka tsela ena kgohlano e
                      dipakeng tsa sekolo le lelapa la Ntwahae e fella mona.                  (2)

          5.2.5       E, titjhere Phala e ne e le mophetwa ya pelonolo haholo hobane ke
                      moo o ile a mamella tlontlollo eo Ntwahae le morahae ba ileng ba e
                      etsa ho yena mosebetsing pontsheng ya bohle empa ha a ka a
                      ritela nyewe kapa hona ho iphetetsa.                                    (2)

          5.2.6       Ditaba tsa qotso ena di hanana le sebaka seo di etsahallang ho
                      sona kaha di tletse moya wa ntwa le dikgoka empa moo e le
                      sekolong moo ho rutwang bana kgotso, lerato le phedisano.               (2)

          5.2.7       O ile a re thuto eo ya lapeng la habo e mo senyeditse nako kaha
                      metswalle ya hae e se e le hole ha yena a ntse a feila
                      sekolong.                                                               (2)

          5.2.8       Mothiya o sa lebellwang o hlahella moo re bonang Selallane a
                      wang ka mangole fatshe pela titjhere Phala ka sepheo sa ho
                      bontsha ho inyatsa empa ntatae a se thabele seo, mme a ja mora
                      ka bohale hore a eme fatshe moo. Selallane ha a ema fatshe o ile
                      a mo otla ka setebe se matla hoo Ntwahae a ileng a wa, yaba o
                      wetse sa ruri.                                                         (3)

                                                      MATSHWAO OHLE A KAROLO YA C:              35

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                           Phetla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2               12                DBE/Pudungwana 2023
                                            NSC – Tataiso ya ho tshwaya

KAROLO YA D: DITHOTHOKISO

POTSO YA 6

6.1       'O EMETSENG' – T Mahapa

          6.1.1        Sephoqo. 
                       Ahlame.                                                                (2)

          6.1.2        Lebotsi. 
                       Lebitsomararane.
                       E le nngwe feela.                                                        (1)

          6.1.3       Ntwa se e lata letailane/molathothokiso wa 6.                            (1)

          6.1.4       Sethothokisi se kgethile ho sebedisa lentswe le tla hlakisa hantle
                      modumo wa sethunya o neng o entse lerata le leholo ka ho fetisa,
                      se thunya kgafetsa.                                                     (2)

          6.1.5        Lao. 
                       Thunya
                      E le nngwe feela.                                                         (1)

          6.1.6       Karaburetso ya pono e sebedisitsweng moo e nthusa ho utlwisisa
                      hore setjhaba se ne se tswile malapeng. Se ilo qala ntwa e
                      matla.                                                                  (2)

          6.1.7       Sehalo se hlahang thothokisong ena ke sa ngongoreho le ho
                      kgathatseha/kgalefo hobane sethothokisi se tshwenngwa le ho
                      ngongorehiswa ke motho ya se nang seabo sa letho ntweng e mo
                      amang.                                                                  (2)

          6.1.8       Bohlokwa ba yona ke ho katla morethetho le ho lekalekanya
                      moelelo molathothokisong oo.                                            (2)

          6.1.9       E thusa ho hatella/qatsohisa taba/ntlha ya Afrika e ntjha. Ka tsela
                      ena e etsa re utlwisise hore sethothokisi se fetisa molaetsa wa
                      hore mang le mang o lokela ho kenya letsoho Afrikeng e ntjha.           (2)

          6.1.10      Sethothokisi se kgethile mantswe ka bonono le boqhetseke ho
                      fetisa molaetsa wa sona. Tshebediso ya mantswe a kang ahlame
                      le phauphau a kgethilwe hantle ka sepheo sa ho matlafatsa ntlha
                      ya hore eo sethothokisi se buang le yena, ke tseketseke/sephoqo
                      se dutseng feela se sa lwanele naha ya habo sona.                      (3)

                                             MMOHO LE

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                           Phetla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P2               13                DBE/Pudungwana 2023
                                            NSC – Tataiso ya ho tshwaya

6.2       'KODIAMALLA' – JK Rathebe

          6.2.1       Radihlodilweng                                                           (1)

          6.2.2       Pebolo/pebofatso                                                         (1)

          6.2.3       A bitswa ke sa ikanya menwana/Molathothokiso wa 8.                       (1)

          6.2.4       Neeletsano/Phetapheto ya mantswe e tshekalletseng.                       (1)

          6.2.5       Sethothokisi se bolela hore lefu la ba amoha eo e neng e le
                      mothusi le motshepuwa ka hara lelapa.                                   (2)

          6.2.6       Ke ho fetoha ha maemo a lehodimo a ileng a mpefala.                     (2)

          6.2.7       Thothokiso ena ha se ya tlhaloso empa ke ya kodiamalla hobane
                      ho yona sethothokisi se bua ka bohloko ba maikutlo bo ileng ba e
                      ba teng lelapeng la Kgatebe bo neng bo bakilwe ke ho hlokahala
                      ha ntate wa bona.                                                       (2)

          6.2.8       E qholotsa maikutlo a tshabo, kaha temanathothokiso ena e
                      totobatsa bohale ba Modimo ka ho romela difefo le merwallo
                      hammoho le komello lefatsheng.                                          (2)

          6.2.9         Ke sa ho potlakisa lebelo la molathothokiso oo. 
                        Ke sa ho phethela mohopolo o molathothokisong o ka hodimo
                         (13) molathothokisong o latelang. (14).
                      E le nngwe feela.                                                         (2)

          6.2.10       Karaburetso ya pono hobane ka yona sethothokisi se bopa
                         setshwantsho se hlakileng sa kamoo ntata sona a bolauweng
                         ka sehloho kateng, mme setopo sa phuthwa lepalapaleng. 
                       Karaburetso ya motsamao wa mmele, e nyarosang hobane ka
                         yona sethothokisi se bopa setshwantsho se hlakileng sa kamoo
                         ntata sona a bolauweng ka sehloho kateng, mme setopo sa
                         phuthwa lepalapaleng.
                      E le nngwe feela.                                                         (3)

                                                      MATSHWAO OHLE A KAROLO YA D:              35
                                                         MATSHWAO A PAMPIRI YOHLE:              70

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello

## Related documents

- [Sesotho FAL P1 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p1-nov-2023-mg/0471e94c-65c9-4bb6-a9d7-836ded06b2b2) — Sesotho FAL · Memo · 2023 · Sesotho
- [Sesotho FAL P3 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p3-nov-2023-mg/824befba-bcab-49ba-8f1a-cbaf269853fb) — Sesotho FAL · Memo · 2023 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-may-june-2023-mg/e1db5fb5-c912-4642-a34d-feee7228a017) — Sesotho FAL · Memo · 2023 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2022-mg/a4c3b9c7-4f7e-4277-aa85-b77c48ca6025) — Sesotho FAL · Memo · 2022 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2021-mg/5d606f73-0cc3-4f9b-9d29-682ac7c62d27) — Sesotho FAL · Memo · 2021 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2019-memo/7bdf25b2-470b-4234-b4e3-afb5e6b641f0) — Sesotho FAL · Memo · 2019 · Sesotho

## More from Grade 12 Sesotho FAL

- [Gr 12 Sesotho FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sesotho-fal-atp-2023-24/4a5a6b42-02a8-4c54-8c2b-ae1be2aa474d) — ATP
- [Sesotho FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-sesotho/93eec60d-a98f-4bfd-bf9d-37d2d154b93c) — QP · 2025 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-sesotho/9234194a-3198-4d44-838f-0e7192fba573) — QP · 2025 · Sesotho
- [Sesotho FAL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-sesotho/05b1b86e-3ee3-464a-838a-1a315a5539f4) — QP · 2025 · Sesotho
- [Sesotho FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p1-nov-2024/cde87c37-0744-4fbe-be5f-84751860ae2e) — QP · 2024 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2024/bbfb7e1f-e76b-4463-984d-6ada07ed9fff) — QP · 2024 · Sesotho

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
