# Sesotho FAL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2015 Memo

> Grade 12 Sesotho FAL Paper 3 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2015, 9 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p3-nov-2015-memo/7a19d280-60c8-490b-9d30-c3173c7d26d5
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sesotho FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Sesotho
- Document type: Memorandum
- Year: 2015
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 9

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sesotho FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sesotho-fal) › [Sesotho FAL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p3-nov-2015-memo/7a19d280-60c8-490b-9d30-c3173c7d26d5)

## About this document

Sesotho Fal · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2015 · sesotho. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                         KEREITE YA 12

                 SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL)

                                PAMPIRI YA BORARO (P3)

                                    PUDUNGWANA 2015

                                      MEMORANDAMO

MATSHWAO: 100

                         Memorandamo ona o na le maqephe a 9.

Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello   Phetla

### Page 2

Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3
                                                 Downloaded from hlayiso.com                2                                                                   DBE/Pudungwana 2015
                                                                                    NSC – Memorandamo

KAROLO YA A: RUBURIKI YA HO LEKANYETSA MOQOQO – (MATSHWAO A 50)
SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL)-SLKT
ELA HLOKO:

•     Sebedisa ruburiki ena ka nako tsohle ha o lekanyetsa meqoqo (Pampiri ya 3, Karolo ya A).
•     Matshwao a 0-50 a arotswe ho ya ka dikgato tse 5 tsa ditlhaloso.
•     Lekgetheng la Dikahare, Puo le Setaele, tlhaloso e nngwe le e nngwe ya bokgoni e arotswe habedi ho hlahisa boemo bo hodimo le boemo bo tlase; boemo bo bong le bo
      bong bo na le tlhaloso ya bona.
•     Lekgetha la sebopeho lona ha le a arolwa ka bokgoni bo nang le boemo bo hodimo le bo tlase.

RUBURIKI YA HO LEKANYETSA MOQOQO – SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE [MATSHWAO A 50]

   Makgetha a ho                                                            Phihlello e supang                                         Phihlello ya motheo
                                            Phihlello e babatsehang                                      Phihlello e mahareng                                      Phihlello e haellang
    lekanyetsa                                                                    bokgoni                                                      feela
DIKAHARE LE                                             28–30                      22–24                          16–18                        10–12                        4–6
MORALO                                    -Nehelano e bontshang         -Nehelano e ntle e supang     -Nehelano ke e                 -Nehelano e momahane       -Nehelano e tswile lekoteng
                                          kutlwisiso e babatsehang ya   tsebo le bokgoni              kgotsofatsang ditlhokeho;      mona le mane               ho hang

                        Boemo bo hodimo
(Nehelano ya                              sehlooho e supang bokgoni     -Mehopolo ke e                -Mehopolo e momahane ka        -Mehopolo ke e seng ya     -Mehopolo ke e sa
sehlooho) tlhophiso                       bo ikgethang                  ipapisitseng ka botlalo le    tsela e kgotsofatsang le e     boiqapelo mme e sa         tsepamang e dubakaneng
ya mehopolo le                            -Mehopolo e matla, e          sehlooho mme e                kgodisang;                     hlakang                    -Ha e utlwahale mme dintlha
dintlha, kelohloko ya                     phepetsa monahano mme ke      kgahlisang                    -O hlophisitswe hantle ka      -Ho na le bopaki bo seng   di a phetakakwa
baamohedi ba ditaba,                      e kgodisang                   -O hlophisitswe hantle ka     tsela e mahareng mme o         bokae ba tlhophiso le      -Ha o a hlophiswa ka
maikemisetso le                           -O hlophisitswe hantle ka     tsela e supang bokgoni        momahane ka tshwanelo ho       momahano ya mosebetsi      tshwanelo le momahano ha
maemo                                     tsela ebabatsehang, mme o     mme o momahane ka             kenyeleditswe selelekela,                                 e yo
                                          momahane ka tshwanelo ho      tshwanelo ho kenyeditswe      mmele le qetelo.
MATSHWAO A 30                             kenyeleditswe selelekela,     selelekela, mmele le qetelo
                                          mmele le qetelo
                                                        25–27                      19–21                          13–15                          7–9                         0–3
                                          -Mosebetsi o tswileng         -Mosebetsi o radilweng        -Mosebetsi o a kgotsofatsa     -Mosebetsi boholo o        -Boiteko ke bo fokolang ba
                                          matsoho leha o haellwa ke     hantle                        leha o sa hlaka mona le        tswile lekoteng            ho arabela sehlooho
                                          dintlha tse ikgethang tsa     -Mehopolo ke e loketseng      mane                           -Mehopolo ha e a           -Mehopolo e tswile lekoteng

                        Boemo bo tlase
                                          moqoqo o babatsehang          mme e thahasellisang          -Mehopolo e momahane ka        momahana ka tshwanelo      ka ho phethahala, ha e a
                                          -Mehopolo ke e supang         -O hlophisitswe hantle ka     tsela e mahareng mme e a       mme e a lahlehisa          nepahala
                                          boiphihlelo bo hodimo         tsela e bontshang bokgoni     kgodisa                        -Nehelano ha e na bopaki   -Mosebetsi ha o a tsepama
                                          -O hlophisitswe hantle ka     mme o momahane ka             -Karolo ya mosebetsi e         bo bokaalo ba tlhophiso    sehloohong, mme o
                                          tsela e babatsehang mme o     tshwanelo ho                  itseng e hlophisitswe;         le momahano                dubakane
                                          momahane ka tshwanelo ho      kenyeleditswe selelekela,     -Karolo feela e hlophisehile
                                          kenyeleditswe selelekela,     mmele le qetelo               ka tshwanelo ho
                                          mmele le qetelo                                             kenyeleditswe selelekela,
                                                                                                      mmele le qetelo

Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello                                                                                                                   Phetla

### Page 3

Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3
                                                    Downloaded from hlayiso.com                   3                                                                        DBE/Pudungwana 2015
                                                                                          NSC – Memorandamo

   Makgetha a ho                                                                        Phihlello e supang                                             Phihlello ya motheo
                                                  Phihlello e babatsehang                                            Phihlello e mahareng                                            Phihlello e haellang
     lekanyetsa                                                                               bokgoni                                                          feela
PUO, SETAELE LE HO                                            14–15                            11–12                            8–9                             5–6                            0–3
HLAOLA DIPHOSO                                -Sehalo, rejisetara, setaele le      -Sehalo, rejisetara, setaele   -Sehalo, rejisetara, setaele le   -Sehalo, rejisetara,         -Tshebediso ya puo ke e sa
                                              tlotlontswe di loketse sepheo,       le tlotlontswe di loketse      tlotlontswe di loketse            setaele le tlotlontswe ha    utlwisiseheng
Sehalo, rejisetara,                           baamohedi baditaba mmoho le          sepheo, baamohedi ba           sepheo, baamohedi ba              di a lokela sepheo,          -Sehalo, rejisetara, setaele le
setaele le tlotlontswe ke                     maemoka tsela e e babatsehang        ditaba mmoho le maemo          ditaba mmoho le maemo ka          baamohedi ba ditaba          tlotlontswe ha di a lokela

                            Boemo bo hodimo
tse lokelang                                  -Tshebediso ya hae ya puo e a        ka tsela e supang bokgoni      tsela e mahareng                  mmoho le maemo a             baamohedi ba ditaba,
sepheo/tshusumetso le                         ikgetha, mme e bontsha boitshepo     -Tshebediso ya puo e           -Tshebediso ya puo ke e           ditaba                       sepheo le maemo
maemo                                         ka tsela e tsotehang                 matla, mme                     loketseng, mme e fetisa           -Tshebediso ya puo ke        -Tshebediso ya tlotlontswe e
Kgetho ya mantswe                             -O sebedisitse sehalo se matla,      hosebedisitswe sehalo se       moelelo ka tshwanelo              ya motheo feela              haellang ke sesosa sa
Tshebediso ya puo le                          mme se susumetsang ka tsela e        loketseng                      -Puo ya bonono ke e               -Sehalo mmoho le             nehelano e sa utlwisiseheng
tlwaelo, matshwao a ho                        ikgethang                            -Boholo ba mosebetsi ha o      loketseng, mme e                  moelelo o hlahiswang ke
bala le mopeleto                              -O batla o hloka diphoso tsa puo     na diphoso tsa tshebediso      sebedisitswe ka tshwanelo         tema ke tse sa lokelang
                                              le tsa mopeleto                      ya puo le mopeleto             -Sehalo se sebedisitswe ka        -Ho sebedisitswe
MATSHWAO A 15                                 -O radilwe ka bokgoni                -O radilwe hantle ka           tshwanelo                         tlotlontswe ya motheo
                                              botsotehang                          tshwanelo                      -O radilwe ka tsela e             feela
                                                                                                                  mahareng feela
                                                              13                                10                                7                             4
                                              -Tshebediso ya puo ke e              -Tshebediso ya puo ke e        -Tshebediso ya puo ke e           -Tshebediso ya puo ke

                            Boemo bo tlase
                                              nepahetseng, mme e                   sefutho mme e loketseng        kgotsofatsang leha ho na le       ya motheo feela.
                                              susumetsang sehalo sa tema           maemo                          ho sa tsamaelane mona le          -Popeho ya dipolelo ke e
                                              -O batla o hloka diphoso tsa puo     -Sehalo ke se matla, mme       mane                              tshwanang e se nang
                                              le tsa mopeleto                      se loketseng                   -Ka kakaretso sehalo ke se        motswako o monyane
                                              -O radilwe ka bokgoni                -Ho na le diphoso tse seng     loketseng leha puo ya             kapa o siyo hohang
                                                                                   kae tsa puo le tsa             bonono e le e haellang            -Tlotlontswe e haella
                                                                                   mopeleto                                                         haholo feela
                                                                                   -O radilwe hantle
SEBOPEHO                                                        5                                4                               3                               2                             0–1
                                              -Kgodiso ya sehlooho ke e            -Tlhahlamano ya dintlha ke     -Dintlha tse loketseng di         -Dintlha tse itseng di a     -Dintlha tse hlokehang tsa
Makgetha a tema:                              babatsehang                          e loketseng, mme e             ntshetswa pele                    utlwahala                    bohlokwa ha di a haella
popeho ya dipolelo le                         -Dintlha tse phethahetseng ka        hodisang sehlooho              -Dipolelo le diratswana di        -Dipolelo le diratswana di   -Dipolelo le diratswana tse
kgodiso ya diratswana                         botlalo.                             -Momahano e bopilweng          bopilwe ka tsela e mahareng       na le diphoso                hlahisitsweng ke tse
le bolelele bo                                -Dipolelo le diratswana di bopilwe   ke e supang bokgoni            -Moqoqo o a utlwisiseha leha      -Moqoqo o ntse o hlahisa     fosahetseng
hlokehang                                     ka tsela e babatsehang.              -Dipolelo le diratswana di a   o le diphoso.                     moelelo o itseng.            -Moqoqo ha o na moelelo o
                                                                                   hlahlamana mme di                                                                             lebeletsweng
MATSHWAO A 5                                                                       fapafapantswe.
MATSHWAO                                                    43–50                             33–40                           23–30                          13–20                           0–10

Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello                                                                                                                                 Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3                                 4           DBE/Pudungwana 2015
                                                                  NSC – Memorandamo

Matshwao a ka sebediswang bakeng sa ho tshwaya:

 Makgetha a Tekanyetso                              Matshwao           Senotlolo
 Dikahare/Moralo               (60%)                30                  DM =
 Puo/Setaele/Ho hlaola diphoso (30%)                15                   PST =
 Sebopeho                      (10%)                05                  Seb =
 Matshwao ohle                                      50

Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello                                    Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3        5                   DBE/Pudungwana 2015
                                         NSC – Memorandamo

KAROLO YA A: MOQOQO

POTSO YA 1
1.1      Sehlooho: Haeba nka pheta, e tla ba ha ke a utlwa hantle!
         Dikahareng ho hlake hore ke ketsahalo/diketsahalo dife tse hlakisang hore ha
         ho mohla ho tla phetwa ketsahalo e itseng e ileng ya kenya monga yona
         mathateng.
         Mohlala:
         - Motho a ka iphumana a le nyeweng e batlileng e mo senyetsa bophelo,
           mme ka mora moo, a etsa qeto ya hore seo se mo kentseng mathateng a
           ke ke a hlola a se pheta.                                                       [50]
1.2       Sehlooho: Eo ketsahalo, e nthutile hore tsietsi ya moahisane wa ka
                    keya ka!
          Dikahare di totobatse ketsahalo e ileng ya ruta motho hore motho o arolelana
          ditsietsi le moahisane wa hae.
          Mohlala:
         - Moahisane o ile a hlaselwa bosiu ke dikebekwa, mme a phalla ho ya mo
           thusa.                                                                          [50]
1.3      Sehlooho: Batjha ba kajeno ha ba hlomphe. Na o a dumela?
         Dikahare di bontshe:
         - Tseo batjha ba kajeno ba di etsang ho bontsha tlhompho;
         - Tseo batjha ba kajeno ba di etsang ho bontsha ho se hlomphe ha bona.            [50]

1.4      Sehlooho: Botle le bobe ba ho ba kgalala mminong kapa dipapading.

         Mohlala:
         - Dikgalala di ratwa le ho hlomphuwa ke setjhaba ka lebaka la tse ntle tseo di
           di etsang.
         - Dikgalala di nyefolwa le ho hlouwa ke setjhaba ho feta batho ba bang ka
           kutlwisiso ya hore kaha di tsebahala, ha di a lokela ho etsa tse etswang ke
           batho ba bang.                                                                  [50]
1.5      Sehlooho: Ruri nako ke mofodisi wa nnete.
         Dikahare di bontshe kamoo nako e ileng ya fela ya fodisa ya neng a
         utlwile/utlwisitswe bohloko ke se itseng kateng.
         Mohlala:
         - Ho hlakiswe ketsahalo e ileng ya utlwisa motho bohloko, mme yaba ka mora
           nako e itseng o boela a fola le ho amohela maemo a ditaba.                      [50]
1.6.1–   Ditshwantsho
1.6.3    • Dikahare tse lebelletsweng:
            - Moqoqong ona, mohlahlobuwa o sheba setshwantsho mme a qoqe
               kaseo setshwantsho se se qholotsang maikutlong a hae.
            - Moqoqo wa hae o tshwanetse ho dumella mmadi ho itemohela
               sehlooho seo ho qoqwang ka sona ka tsela e hlakileng.                       [50]

                                                    MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A:           50

Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello                   Phetla

### Page 6

Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3
                                             Downloaded from hlayiso.com                    6                                                                              DBE/Pudungwana 2015
                                                                                    NSC – Memorandamo

    KAROLO YA B: RUBURIKI YA HO LEKANYETSA TEMA YA KGOKAHANO E TELELE - (MATSHWAO A 30)
    SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL)SLKT
Makgetha a ho             Phihlello e babatsehang             Phihlello e supang bokgoni              Phihlello e mahareng                Phihlello ya motheo feela               Phihlello e haellang
leknyetsa
DIKAHARE,                            15–18                                11–14                                  8–10                                  5–7                                  0–4
MORALO LE             -Nehelano e babatsehang e            -Nehelano e ntle haholo, e           -Nehelano e lekaneng e bontshang      -Nehelano ya motheo e bontshang      -Nehelano e totobatsa kgaello ya
SEBOPEHO              supang bokgoni bo ikgethang;         bontshang tsebo e ntle ya            tsebo ya makgetha a mofuta ona        tsebo ya makgetha a itseng feela a   tsebo ya makgetha a mofuta ona
                      -Mehopolo e matla, e butswitseng;    makgetha a mofuta ona wa tema;       wa tema;                              mofuta ona wa tema;                  wa tema;
-Nehelano le          -Tsebo e batsi ya makgetha a         -Mosebetsi ha o kgere, o tsepame;    -Mosebetsi ha o a tsepama ka ho       -Mosebetsi o na le tsepamo e         -Moelelo o nyotobetswa ke ho
mehopolo;             mofuta ona wa tema;                  -Mehopolo le dikahare ke tse         phethahala – ho na le ho kgera ho     itseng empa o a kgera;               kgera ho hoholo;
-Tlhophiso ya         -Mosebetsi ha o kgere, o tsepame;    momahaneng, tse hlalositsweng ka     itseng;                               -Ha se ka dinako tsohle mehopolo     -Mehopolo le dikahare ha di na
mehopolo;             -Mehopolo le dikahare ke tse         tsela e supang bokgoni, mme di       -Mehopolo le dikahare di na le        le dikahare di momahaneng.           momahano;
-Sepheo, baamohedi    momahaneng;                          tshehetsa sehlooho;                  momahano e mahareng;                  - Sehlooho se tshehetswa ke          -Ke dintlha tse mmalwa haholo tse
ba ditaba,makgetha    -Dintlha tsohle di tshehetsa         -Sebopeho ke se loketseng senang     -Ke dintlha tse itseng feela tse      dintlha tse mmalwa;                  tshehetsang sehlooho;
a tema le maemo.      sehlooho mme di hlalositswe ka       le diphoso tse mmalwa.               tshehetsang sehlooho;                 -Sebopeho se foofo feela, mme se     -Ha ho boiteko ba ho sebedisa
                      tsela e babatsehang;                                                      -Sebopeho ke se loketseng ka          na le bohlotsa bo boholo.            melao ya sebopeho.
MATSHWAO A: 18        -Sebopeho ke se nepahetseng.                                              kakaretso empa se nang lediphoso.     -Kgaello e matla ya tse itseng tsa
                                                                                                                                      bohlokwa.
PUO, SETAELE LE                       10–12                                  8–9                                  6–7                                  4–5                                  0–3
HO HLAOLA             -Sehalo, rejistara, setaele le       -Sehalo, rejistara, setaele le       -Sehalo, rejistara, setaele le        -Sehalo, rejistara, setaele le       -Sehalo, rejistara, setaele le
DIPHOSO               tlotlontswe di loketse               tlotlontswe di loketse               tlotlontswe di loketsemaikemisetso,   tlotlontswe di lokela                tlotlontswe ha di dumellane le
-Sehalo, rejistara,   maikemisetso, baamohedi ba           maikemisetso, baamohedi ba           baamohedi ba ditaba le maemo; ka      maikemisetso, baamohedi ba           maikemisetso, baamohedi ba
setaele,              ditaba le maemo; ka ho fetisisa ka   ditaba le maemo; ka tsela            tsela emahareng                       ditaba le maemo hanyane;             ditaba le maemo;
maikemisetso,         tsela e babatsehang.                 ebontshang bokgoni bo boholo.
baamohedi ba                                                                                    -Mosebetsi o na le diphoso tse        -Tshebediso ya puo e fosahetse       -Mosebetsi o tletse diphoso o
ditaba le maemo;      -Tshebediso ya puo e nepahetse       -Tshebediso ya puo e nepahetseka     itseng tsa tshebediso ya puo;         ebile e tletse diphoso tse ngata;    dubakane;
-Tshebediso ya puo,   ebile e bopehile hantle;             kakaretso ebile e bopehile hantle;
tlwaelo ya                                                                                      -Tshebediso ya tlotlontswe ke e       -Tlotlontswe e haellang;             -Tlotlontswe ha e dumellane le
tshebediso ya                                              -Tshebediso ya tlotlontswe e ntle    lekaneng;                                                                  sepheo;
puo,kgetho ya                                              haholo;                                                                    -Moelelo o nyotobetse.
mantswe, matshwao     -Mosebetsi ha o na diphoso.                                               -Diphoso ha se tse nyotobetsang                                            -Moelelo o nyotobetse haholo.
a ho bala le                                               -Mosebetsi boholo ha o na diphoso.   moelelo.
mopeleto.

MATSHWAO A: 12
MATSHWAO                            25–30                                19–23                                14–17                                  9–12                                  0–7

    Matshwao a ka sebediswang bakeng sa ho tshwaya:
    Makgetha a Tekanyetso                                  Matshwao                       Senotlolo
    Dikahare/Moralo/Sebopeho                                                              DMS =
    (60%)                                                             18                  PST =
    Puo/Setaele/Ho hlaola diphoso                                     12
    (40%)
    Matshwao ohle                                                     30
    Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello                                                                                                                              Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3        7                 DBE/Pudungwana 2015
                                         NSC – Memorandamo

KAROLO YA B: DITEMA TSA KGOKAHANO TSE TELELE

POTSO YA 2

2.1      LENGOLO

          Dikahare:
         •    Aterese di pedi, ke ya mongodi le ya moamohedi wa lona. Aterese ya
              mongodi e ngolwe bohareng ba leqephe ho tloha letsohong le letshehadi
              ho isa ho le letona. Ya moamohedi e ngolwe ka letsohong le letshehadi.
         •    Tlasa aterese ya mongodi ho tlolwe mola ho ngolwe letsatsi la mohla
              lengolo le ngolwang.
         •    Ho tlolwe mola ka mora mohla ebe ho ngolwa aterese ya moamohedi.
         •    Tlola mola ebe o qala ditaba tsa lengolo.
         •    Ho ngolwe sehlooho sa lengolo.
         •    Seratswana sa pele ke selelekela. Mmele wa lengolo o be le diratswana.
         •    Qetelo e be e dumellanang le mofuta ona wa lengolo.                        [30]
2.2      TSA BOPHELO BA MOFU (OBITJHUARI)

         Dikahare:
         •   Lebitso la mofu.
         •   Tlhaho ya hae: (sebaka, letsatsi le selemo sa tswalo).
         •   Tsa kgolo ya mofu: thuto (mosebetsi le lenyalo) ha di le teng.
         •   Tsa lefu la hae (letsatsi le mokgwa oo a hlokahetseng ka wona)
         •   Maballo: Bao a ba siyang.
         •   Seboko sa hae.                                                              [30]
2.3      ATIKELE E YANG KORANTENG

         Dikahare:
         • Sehlooho e be se matla se hohelang.
         • Lebitso la mongodi le totobale.
         • Ditaba di arolwe ka dikholomo tse bopilweng ka diratswana.
         • Ditaba di hlahiswe ka tatellano ya bohlokwa ba tsona, ho qalwe ka tse
             bohlokwa haholo ho nto qetellwa ka tse seng bohlokwa hakaalo.
         • Ditaba di nke lehlakore la mmuuwa j.k. yena, bona, sona jj.
         • Ho sebediswe dipolelo tse ho lekgathe le jwale le lekgathelefetile.           [30]
2.4      PUO
         Dikahare:
         • Puo e be le sehlooho.
         • Sebui se lelekele ditaba ka ho leboha monyetla wa ho dumellwa ho tla
             tshetleha puo.
         • Puo e sebediswang e be e hlwekileng, e nepahetseng.
         • Sebui se bue ka ditaba tse amanang le sehlooho.
         • Sebui se tsotelle baamohedi ba ditaba bao puo e lebisitsweng ho bona,
             jwalo ka metswalle ya ka, baithutimmoho le nna jj.
         • Sebui se phethela ditaba tsa sona ka tshwanelo.                               [30]

                                                   MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B:          30

Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello                Phetla

### Page 8

Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3
                                              Downloaded from hlayiso.com                   8                                                                            DBE/Pudungwana 2015
                                                                                    NSC – Memorandamo

    KAROLO YA C: RUBURIKI YA HO LEKANYETSA TEMA YA KGOKAHANO E KGUTSHWANE(MATSHWAO A 20)
    SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL) SLKT
Makgetha a ho             Phihlello e babatsehang             Phihlello e supang bokgoni              Phihlello e mahareng              Phihlello ya motheo feela               Phihlello e haellang
leknyetsa
DIKAHARE,                            10–12                                 8–9                                    6–7                                4–5                                  0–3
MORALO LE             -Nehelano e babatsehang e            -Nehelano e ntle haholo, e           -Nehelano e lekaneng e bontshang    -Nehelano ya motheo e bontshang      -Nehelano e totobatsa kgaello ya
SEBOPEHO              supang bokgoni bo ikgethang;         bontshang tsebo e ntle ya            tsebo ya makgetha a mofuta ona      tsebo ya makgetha a itseng feela a   tsebo ya makgetha a mofuta ona
                      -Mehopolo e matla, e butswitseng;    makgetha a mofuta ona wa tema;       wa tema;                            mofuta ona wa tema;                  wa tema;
-Nehelano le          -Tsebo e batsi ya makgetha a         -Mosebetsi ha o kgere, o tsepame;    -Mosebetsi ha o a tsepama ka ho     -Mosebetsi o na le tsepamo e         -Moelelo o nyotobetswa ke ho
mehopolo;             mofuta ona wa tema;                  -Mehopolo le dikahare ke tse         phethahala – ho na le ho kgera ho   itseng empa o a kgera;               kgera ho hoholo;
-Tlhophiso ya         -Mosebetsi ha o kgere, o tsepame;    momahaneng, tse hlalositsweng ka     itseng;                             -Ha se ka dinako tsohle mehopolo     -Mehopolo le dikahare ha di na
mehopolo;             -Mehopolo le dikahare ke tse         tsela e supang bokgoni, mme di       -Mehopolo le dikahare di na le      le dikahare di momahaneng.           momahano;
-Sepheo, baamohedi    momahaneng;                          tshehetsa sehlooho;                  momahano e mahareng;                - Sehlooho se tshehetswa ke          -Ke dintlha tse mmalwa haholo tse
ba ditaba,makgetha    -Dintlha tsohle di tshehetsa         -Sebopeho ke se loketseng se         -Ke dintlha tse itseng feela tse    dintlha tse mmalwa;                  tshehetsang sehlooho;
a tema le maemo.      sehlooho mme di hlalositswe ka       nang le diphoso tse mmalwa.          tshehetsang sehlooho;               -Sebopeho se foofo feela, mme se     -Ha ho boiteko ba ho sebedisa
                      tsela e babatsehang;                                                      -Sebopeho ke se loketseng ka        na le bohlotsa bo boholo.            melao ya sebopeho.
MATSHWAO A: 12        -Sebopeho ke se nepahetseng.                                              kakaretso empa se nang le           -Kgaello e matla ya tse itseng tsa
                                                                                                diphoso.                            bohlokwa.
PUO, SETAELE LE                         7–8                                  5–6                                   4                                  3                                   0–2
HO HLAOLA             -Sehalo, rejistara, setaele le       -Sehalo, rejistara, setaele le       -Sehalo, rejistara, setaele le      -Sehalo, rejistara, setaele le       -Sehalo, rejistara, setaele le
DIPHOSO               tlotlontswe di loketse               tlotlontswe di loketse               tlotlontswe di loketse              tlotlontswe di lokela                tlotlontswe ha di dumellane le
-Sehalo, rejistara,   maikemisetso, baamohedi ba           maikemisetso, baamohedi ba           maikemisetso, baamohedi ba          maikemisetso, baamohedi ba           maikemisetso, baamohedi ba
setaele,              ditaba le maemo; ka ho fetisisa ka   ditaba le maemo; ka tsela e          ditaba le maemo; ka tsela e         ditaba le maemo hanyane;             ditaba le maemo;
maikemisetso,         tsela e babatsehang.                 bontshang bokgoni bo boholo.         mahareng
baamohedi ba                                                                                                                        -Tshebediso ya puo e fosahetse       -Mosebetsi o tletse diphoso o
ditaba le maemo;      -Tshebediso ya puo e nepahetse       -Tshebediso ya puo e nepahetse       -Mosebetsi o na le diphoso tse      ebile e tletse diphoso tse ngata;    dubakane;
-Tshebediso ya puo,   ebile e bopehile hantle;             ka kakaretso ebile e bopehile        itseng tsa tshebediso ya puo;
tlwaelo ya                                                 hantle;                                                                  -Tlotlontswe e haellang;
tshebediso ya                                                                                   -Tshebediso ya tlotlontswe ke e                                          -Tlotlontswe ha e dumellane le
puo,kgetho ya                                              -Tshebediso ya tlotlontswe e ntle    lekaneng;                           -Moelelo o nyotobetse.               sepheo;
mantswe, matshwao     -Mosebetsi ha o na diphoso.          haholo;
a ho bala le                                                                                    -Diphoso ha se tse nyotobetsang                                          -Moelelo o nyotobetse haholo.
mopeleto.                                                  -Mosebetsi boholo ha o na diphoso.   moelelo.

MATSHWAO A: 8
MATSHWAO                            17 - 20                              13–15                                10–11                                 7–8                                  0–5

    Matshwao a ka sebediswang bakeng sa ho tshwaya:

    Makgetha a Tekanyetso                                  Matshwao           Senotlolo

    Dikahare/Moralo/Sebopeho      (60%)                          12           DMS =
    Puo/Setaele/Ho hlaola diphoso (40%)                           8           PST =
     Matshwao ohle                                               20

    Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello                                                                                                                            Phetla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3        9                  DBE/Pudungwana 2015
                                         NSC – Memorandamo

KAROLO YA C: DITEMA TSA KGOKAHANO TSE KGUTSHWANE

POTSO YA 3

3.1      PAPATSO

         Dikahare:
         • Papatso e lokela ho qholotsa thahasello, ho hlohleletsa le ho
            susumetsamoreki wa ditshebeletso.
         • E lokela ho hlalosa le ho tsebahatsa tshebeletso ka tsela e thabisang leya
            boiqapelo.
         • E kgodise moreki hore a ke ke a ba a kgona ha a se na tshebeletso eo.
         • E tobe batho kapa karolo e itseng ya setjhaba, e jwalo ka batjha,malapa,
            bommamalapa kapa borakgwebo.
         • E nehelane ka tlhahisoleseding, mohlomong e ka pakwang ka dipalopalo,
            tsela eo moreki a ka buisanang le beng ba kgwebo, ditefello ledibaka tseo
            e ka fumanehang ho tsona.                                                     [20]

3.2      DAYARI

         Dikahare:
         • Ho rekotwe diketsahalo tse etsahalang letsatsi ka leng.
         • Letsatsi la mohla ho rekotwang dayaring le lokela ho ngolwa.
         • Ho sebediswa puo e bonolo feela ya mehla.
         • Sehalo ke se iketlileng, se tsamaelanang le diketsahalo tse ngolwang.
         • Ditaba di itshetlehe diketsahalong tsa matsatsi ao ho bileng leboitokisetso
            ba tlhahlobo.                                                                 [20]

3.3      DITSHUPISO

         Dikahare:
         • Ho sebediswe boholo ba dipolelo tse ho sekaotaelo temekisong ya tumelo.
         • Ditshupiso di lokodiswe ka ho hlahlamana le ka kutlwahalo. Diketsahalo e
            be tse momahaneng.
         • Ho buuwe ka lehlakore le itseng, mohlala, thinyetsa ka letsohong le letona,
            le letshehadi; tsamaya o lebile pelejj.
         • Lekanya hape hore o tla tshela diterata tse kae, pele o kena ho seo o yang
            ho sona. Dipolelo tse latelang di ka o thusa haholo ha o supisa motho
            tsela: o feta; o hahamala jwalo…; o iphaphate ka lehlakore la…; haufi le…;
            ka morao/pele ho…jj.
         • Puo e hlakileng, e otlolohileng le e utlwisisehang ha bobebe e lokela ho
            sebediswa, mme sehalo ke se tsamaelanang le mofuta wa tema e
            ngolwang.
         • Ho sebediswa lehokedi la motho wa bobedi, ka ha ke yena ya laelwang
            kapa ya supiswang.                                                            [20]

                                                   MATSHWAO OHLE A KAROLO YA C:           20
                                                    MATSHWAO OHLE A PAMPIRI ENA:          100

Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello

## Related documents

- [Sesotho FAL P1 Nov 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p1-nov-2015-memo/e8996b9b-cb61-477f-9394-4b8f8dce517e) — Sesotho FAL · Memo · 2015 · Sesotho
- [Sesotho FAL P3 June-July 2015](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p3-june-july-2015/9be0c52b-5073-4856-b283-de6e3143f9cb) — Sesotho FAL · QP · 2015 · Sesotho
- [Sesotho FAL P3 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p3-nov-2018/6d16084b-baf0-46e2-abc9-cd02055a8e1f) — Sesotho FAL · QP · 2018 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 June July 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-june-july-2015-memo/71f947b8-434b-4375-9f84-381c460448db) — Sesotho FAL · Memo · 2015 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 Nov 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2015-memo/3d054600-4c6a-43c9-8ff0-0f1b73096ea4) — Sesotho FAL · Memo · 2015 · Sesotho
- [Sesotho FAL P1 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p1-nov-2018-final-memo/f88877a7-d95a-4b9b-847f-6fa6efeb3938) — Sesotho FAL · Memo · 2018 · Sesotho

## More from Grade 12 Sesotho FAL

- [Gr 12 Sesotho FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sesotho-fal-atp-2023-24/4a5a6b42-02a8-4c54-8c2b-ae1be2aa474d) — ATP
- [Sesotho FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-sesotho/93eec60d-a98f-4bfd-bf9d-37d2d154b93c) — QP · 2025 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-sesotho/9234194a-3198-4d44-838f-0e7192fba573) — QP · 2025 · Sesotho
- [Sesotho FAL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-sesotho/05b1b86e-3ee3-464a-838a-1a315a5539f4) — QP · 2025 · Sesotho
- [Sesotho FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p1-nov-2024/cde87c37-0744-4fbe-be5f-84751860ae2e) — QP · 2024 · Sesotho
- [Sesotho FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2024/bbfb7e1f-e76b-4463-984d-6ada07ed9fff) — QP · 2024 · Sesotho

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
