# Sesotho Grade 3 ANA Exemplars 2012 Question Paper

> Grade 3 Sesotho question paper from the ANA Exemplars 2012, 11 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sesotho-grade-3/7d368468-85ff-4ec5-93bb-209b70107d6d
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sesotho
- Grade: Grade 3
- Language: Sesotho
- Document type: Question paper
- Year: 2012
- Exam period: ANA Exemplars
- Curriculum: CAPS
- Pages: 11

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 3](https://www.hlayiso.com/library/grade-3) › [Sesotho](https://www.hlayiso.com/library/grade-3/sesotho) › [Sesotho Grade 3 ANA Exemplars 2012 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-grade-3/7d368468-85ff-4ec5-93bb-209b70107d6d)

## About this document

Sesotho · Grade 3 · ANA Exemplars · 2012 · sesotho. Question paper, 11 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

TLHAHLOBO YA NAHA YA SELEMO LE SELEMO

                KEREITI 3

        SESOTHO PUO YA LAPENG

          SETE 1: 2012 MOHLALA

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com

MASUPATSELA A TSHEBEDISO YA MEHLALA YA TEKOLO YA SELEMO YA NAHA
(ANA)

1.   Tjhebokakaretso

      Tekolo ya selemo ya Naha (ANA) ke tekolo e akaretsang ya tsebo le bokgoni tseo baithuti ba
      lebelletsweng hore ebe ba di fihletse sehlopheng ka seng ho tloha ho sehlopheng sa 1 ho isa ho sa 6 le
      9. Ho tshehetsa tekolo ya bona ya sekolong le ho netefatsa hore baithuti ba ba le boitshepo bo
      hlokehang hore ba be le seabo se atlehileng ditekolong tsa mapomelo, dihlopha tsa ba sebetsanang le
      thuto mmoho le ditsebi tsa thuto di ile tsa rala mehlala ya dipotso tsa ditlhahlobo tseo matitjhere a ka di
      sebedisang dithutong tsa bona tsa Dipuo le Dipalo. Mehlala ena ya dipotso tsa ditlhahlobo e ile ya
      ralwa hodima mosebetsi wa kharikhulamo o akaretsang dikotara tsa 1, 2 le 3 tsa selemo sa sekolo
      mme paterone ya ANA ya tlhahlobo, ke keketso ya tekolo ya ka sekolong eo baithuti ba tshwanetseng
      ho e etsa ba sa kgaotse, empa mehlala ena ha e nke sebaka sa ditekolo tsa ka sekolong.

2.    Moralo wa mehlala ya dipotso

      Mehlala ena e reretswe ho bontsha mekgwa kapa ditsela tse fapaneng tsa ho lekola bokgoni kapa
      tsebo. Mohlala, semelo sa tsebo kapa bokgoni bo ka hlahlojwa ka dipotso tseo moithuti a kgethang
      karabo ho tse ngata tseo a di filweng, kapa ho araba ka polelo e batlang hore baithuti ba ngole karabo
      e kgutshwane kapa seratswana. Mefuteng e meng ya dipotso e ka ba moo baithuti ba tshwanetseng
      ho kopanya ka mela mantswe kapa dipolelo tseo ho fanweng ka tsona, ho qetella dipolelo kapa
      dipaterone, ho bontsha dikarabo tsa bona ka ditshwantsho, jj. Ka hoo, haeba matitjhere le baithuti ba
      fumana mehlala e mmalwa ya dipotso tse radilweng ka mekgwa e fapaneng empa di batla ntho e
      tshwanang, ba utlwisise hore sena se entswe ka boomo mme baithuti ba tshwanetse ho araba dipotso
      tsohle tsa mehlala. Ho hlahisa baithuti mefuteng kapa mekgweng e fapaneng ya ho botsa dipotso ho
      ba neha boitshepo bo hlokahalang hore ba tobane le ditlhahlobo.

3.    Dikamano le dithusathuto tse ding tsa ho ithuta le ho ruta

      Bakeng sa kgokahanyo ya ditema le dipotso e hlokehang, mehlala e meng ya ditema le dipotso e
      hokahantswe ka boomo le dibuka tsa tshebetso tse dumellanang le sehlopha ka seng. Hape e
      tsamaelana le ditlhoko tsa Setatemente sa Kharikhulamo ya Naha Dihlopha tsa R ho isa ho 12 (NCS),
      dipehelo tsa Kharikhulamo le Setatemente sa Tsamaiso ya Tekolo (CAPS) bakeng sa dihlopha tse
      amehang, le Prothokholo ya Naha ya Tekolo. Mmoho ditokomane tsena le tse ding tseo sekolo se ka di
      hlahisang, di aha motheo wa bohlokwa wa disebediswa ho thusa matitjhere ho rala dithuto le ho
      tsamaisa tekolo ya molao (tekolo ya ho ithuta).

4.    Kamoo mehlala e ka sebediswang kateng

      Le ha mehlala ya sehlopha le thuto di bokelletswe e le sehlopha se phethahetseng titjhere ha e a
      tlameha ho neha barutwana pokello ena yohle ho araba dipotso kaofela ka nako e le nngwe. Titjhere e
      tshwanetse ho hlwaya mehlala ya dipotso tse amanang le thuto e reretsweng nako e beilweng. Mehlala

                                                      1

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com

     ya dipotso ya tlhahlobo e kgethilweng ka hloko, kapa sehlopha sa dipotso se kgonehang, se ka
     sebediswa mekgahlelong e fapaneng ya ho ruta le ho ithuta ka mekgwa e latelang.

     4.1 Mathomong a thuto e ba tlhahlobo ya sesosa ho lekola matla le bofokodi ba baithuti. Patlisiso e
     tshwanetse ho latelwa kapele ke tlaleho ya hore baithuti ba sebeditse jwang le ho rala dithuto tse
     nepahetseng ho hlaola bofokodi bo hlahetseng le ho matlafatsa seo baithuti ba se kgonang. Tlhahlobo
     ya patlisiso e ka fanwa e le mosebetsi wa hae e le ho boloka nako ya ho ithuta ka sehlopheng.

     4.2 Nakong ya ho ithuta ka ho fanwa ka ditlhahlobo tse kgutshwane tsa tsebiso ho bona hore na
     baithuti ba utlwisisa tsebo le bokgoni boo ba bo rutwang le ho etsa bonnete ba hore ha ho moithuti ya
     sallang morao.

     4.3 Qetellong ya thuto kapa thuto tse mmalwa, ho ka ba le tlhahlobo e akaretsang ho bona hore na
     baithuti ba utlwisisitse seo ba se rutilweng le hore na ba ka feela ba sebedisa tsebo le bokgoni boo ba
     ithutileng bona. Baithuti ba tshwanetse ho fumana tlaleho kapele ha titjhere a ntse a nahana hore na ho
     na le dikarolo tsa thuto tse tshwanetseng ho phetwa ho matlafatsa tsebo le bokgoni bo itseng.

     4.4 Mekgahlelong yohle baithuti ba tshwanetse ho rutwa mekgwa e fapaneng ya tekolo kapa ya ho
     botsa dipotso, mohl., ho araba dipotso moo moithuti a kgethang dikarabo tse nepahetseng ho tseo a di
     filweng (MC), ho araba dipotso tse se nang karabo e le nngwe (OE) kapa ho araba dipotso tsa
     boikgethelo (FR) le ho araba dipotso tse batlang karabo tse kgutshwane, jj.

     Le ha tlhahlobo tsa patlisiso le tsa tsebiso di ka ba kgutshwane ho ya ka lenane la dipotso, tlhahlobo e
     akaretsang e kenyeletsa dipotso tse ngatanyana, le ho botsa dipotso tse etsang tlhahlobo e
     phethahetseng ho ya ka mosebetsi o seng o phethilwe nakong eo ho fanwang ka tlhahlobo. Ntho ya
     bohlokwa ke ho etsa bonnete ba hore baithuti ba fumana boikwetliso bo lekaneng ba ho araba dipotso
     tsa tlhahlobo tse felletseng tsa mofuta wa paterone ya ANA.

5.    Memorandamo kapa lesupatsela la ho araba dipotso

      Ho fanwe ka mohlala o totobetseng wa karabo tse lebelletsweng (memorandamo) bakeng sa mohlala
     ka mong wa dipotso tsa tlhahlobo mmoho le bakeng sa paterone ya dipotso tsa ANA. Matitjhere a
     hlokomele hore memorandamo o keke wa phethehala ka hohlehohle. O ka fana feela ka tsela e
     phatlaletseng ya dikarabo tse lebeletsweng, mme matitjhere a tshwanetse ho fatisisa le ho putsa
     dikarabo tse amohelehang le mefuta e meng ya dikarabo tsena tseo baithuti ba faneng ka tsona.

6.   Phethahatso ya kharikhulamo

     Ho bohlokwa hore kharikhulamo e phethahatswe ka botlala dihlopheng kaofela. Mehlala ya sehlopha
     ka seng hammoho le thuto, ha di a emela kharikhulamo ka kakaretso. Empa di hlwaya tsebo le bokgoni
     ba bohlokwa, le hona bakeng sa mosebetsi wa kotara tsa 1, 2, le 3 tsa selemo sa sekolo. Potlako ya
     mosebetsi o tshwanetseng ho etswa ho ya ka dikotara tsa sekolo e hlakisitswe tokomaneng e
     nepahetseng ya CAPS.

                                                    2

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com

7.   Qetello

     Morero wa Lefapha ke ho phahamisa maemo le boleng ba tshebeletso ya baithuti bokgoning ba
     bohlokwa ba ho bala le ho ngola le dipalo. ANA ke sebetsa se seng seo Lefapha le se sebedisang ho
     disa hore na tshebeletso ya baithuti e a ntlafala, ha e fetohe kapa e a theoha na. Mabatowa le dikolo di
     lebeletswe ho tshehetsa matitjhere le ho ba fepela ka disebediswa ho ntlafatsa katleho ya ho ithuta le
     ho ruta dikolong. Ka ho sebedisa mehlala ya ANA e le karolo ya disebediswa tsa bona tsa ho ruta,
     Matitjhere a tla thusa baithuti hore ba tsebe le mekgwa e fapaneng ya tekolo. Tshebediso e
     nepahetseng ya mehlala ena e tla thusa baithuti ho kotula le ho bopa boiphihlelo bo nepahetseng ho
     ithuta ka katleho le ho sebetsa ka matla ho feta ditlhahlobong tse latelang tsa ANA.

                                                    3

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com

 Bala seratswana o nto araba dipotso tse latelang:

        Mollo o senya haholo mahaeng a rona. Hangata mollo o bakwa ke

        bohlaswa. Batho ba bang ba lebala ho tima kerese ha ba robala ebe

        kerese e tjhesa ntlo. Bana le bona ba bapala ka mollo. Ka ho se

        hlokomele hore mollo o kotsi, ba atisa ho tjhesetsa. Bana

        hlokomelang. Mollo o kotsi haholo.

1.    Araba dipotso tse latelang ho tswa seratswaneng.

      1.1   Ke eng e senyang haholo mahaeng a rona?

      1.2   Ke bomang ba bapalang ka mollo?

      1.3   Ke hobaneng ha bana ba sa lokela ho bapala ka mollo?

      1.4   Kgetha mantswe a qetellang ka:-eng le -ang; seratswaneng o a

            kenye ka hara lebokose.

                   -eng                              -ang

                                         4

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com

1.5   Kenya mantswe a loketseng dikgeong tse siilweng:

      mahaeng; bana; bakwa

      1.5.1 Mollo o senya haholo .................................................

      1.5.2 .............................le bona ba bapala ka mollo.

       1.5.3     Mollo o ...............................ke bohlaswa.

2.     Ngola polelo ena hape, mme o lokise diphoso.

       Bana ba bapalla ka mollo.

       .......................................................................................

3.     Qetella polelo ena:

       Ntate o hama dikgomo ka sake............

4.     Araba dipotso tsena:

       4.1      Etsa polelo tse pedi tse fapaneng ka mantswe ana:

                Nama ..............................................................................

                            ..............................................................................
                Nama ..............................................................................

                            ............................................................................

                                                          5

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com

4.2   Tlasa dikgeo ka mantswe ao o a filweng.

      -noka; beha; noka

      Ntate o ................................ nama.

4.3 Kgetha karabo e nepahetseng.
      Banna ba tshela ................................... e tletseng.

      A      lemati

      B      noka

             mollo
      C

 4.4 Ke efe e seng polelo ho tsena? Etsa letshwao lapela yona.

      A      Ke nama maoto.

      B      Re tshela metsi.

      C      Ke nama ya kgomo.

                                               6

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com

5.   Bala seratswana sena mme o arabe dipotso tse latelang:

     Bashemane ba raha bolo lebaleng. Ke Mokete le Tlhapi. Mokete o rahile

     bolo hantle, a e kenya ka letanteng mme a hlaba ntlha.

     5.1   Bashemane ba raha eng?

     5.2   Ba e rahela hokae?

     5.3    Taka setswantsho ho ya ka seo o se badileng seratswaneng.

     5.4   Ngola dipolelo tse pedi ka setshwantsho se o se takileng.

           .........................................................................................
           .........................................................................................
           .........................................................................................
           .........................................................................................

                                                       7

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com

     5.5   Kgetha karabo e nepahetseng ka ho etsa letshwao la 

           hodima yona.

           Bashemane ba raha:

           A. koloi

           B. bolo

           c. lejwe

     5.6 Ngola Ee kapa Tjhe.

           Mokete o ile a hlaba ntlha tse pedi.

6.   Araba dipotso tse latelang:

     6.1 Etsa polelo ka lekgathe lejwale.

           ...........................................................................................
           ...........................................................................................

                                                    8

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com

6.2   Bolela hore polelo ena e lekgatheng lefe. Etsa letshwao la  ka

      hara lebokose le nepahetseng.

      Ke ile ka raha bolo:

       Lekgathe lejwale

       Lekgathe lefetile

       Lekgathe letlang

6.3 Kopanya polelo le lekgathe la yona ka mola.

                   Polelo                                         Lekgathe

             Re ile ra bina.                               Lekgathe letlang

               Ke a ngola.                                 Lekgathe lefetile

        Ba tla fihla hosane.                               Lekgathe lejwale

6.4   Iketsetse polelo ka lekgathe letlang.

      ...............................................................................................

                                                9

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com

7.   Bala seratswana se latelang mme o kgethe mantswe ebe o a beha

     ho ya ka tlhaku tsa nteterwane.

     Banana ba ja dijo tse monate. Ba tla nona haholo ke tsona. Ba
     hakole. Ha ba tswa sekolong ba sesa ka letamong le leholo le pela
     motse. Ha ba qeta ba apara diaparo tsa bona, ba leba hae.

     7.1 Beha mantswe a qalang ka ditlhaku tsena ho ya ka mabokose.

                    B                       H                   S               D              L

     7.2 Ngola mantswe ao o a ratang a mabedi.

         .......................................................................................
         .......................................................................................

     7.3 Iketsetse dikshenare/bukantswe ya hao.

                a                           b                                    c

                                                  10

## Related documents

- [Grade 3 Sesotho HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-3-sesotho-2012-ana-exemplars-question-paper-sesotho/11a3be0c-4491-4b1f-859e-7c3625e3aedf) — Sesotho · QP · 2012 · Sesotho
- [Sesotho Grade 3 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-grade-3-memo/8d4e7f5f-3507-43e8-8985-99f6c3a13697) — Sesotho · Memo · 2012 · Sesotho
- [Grade 3 Sesotho HL Memo](https://www.hlayiso.com/library/grade-3-sesotho-2012-ana-exemplars-memorandum-sesotho/7c833188-2b39-4a32-a769-460cb6bd793d) — Sesotho · Memo · 2012 · Sesotho
- [Grade 3 Sesotho HL Memo](https://www.hlayiso.com/library/grade-3-sesotho-hl-memo/06a9d78a-990e-4526-9b43-b44bcbf30855) — Sesotho · Memo · 2012 · Sesotho
- [2013+Grade+3+Sesotho+HL+Exemplar+Memo](https://www.hlayiso.com/library/2013-grade-3-sesotho-hl-exemplar-memo/332ea746-2e1e-44bf-9cc5-45be26688119) — Sesotho · Memo · 2013 · Sesotho
- [Sesotho Literacy Grade 3](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-literacy-grade-3/28cfcb24-bad3-4d0a-bd51-63f395657174) — Sesotho · QP · 2011 · Sesotho

## More from Grade 3 Sesotho

- [SESHL GR3 MEMO NOV2017](https://www.hlayiso.com/library/seshl-gr3-memo-nov2017/65193175-6743-46ba-952e-dfc358d23a30) — Memo · 2017
- [SESOTHO HL GR3 MEMO NOV2016](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-gr3-memo-nov2016/d0dba3b2-28a9-45e1-9872-c75d9c3bd9b3) — Memo · 2016 · Sesotho
- [2014 ANA Grade 3 Sesotho HL memo](https://www.hlayiso.com/library/2014-ana-grade-3-sesotho-hl-memo/3ab71230-3f2c-4705-ad00-c10d30bf416e) — Memo · 2014 · Sesotho
- [SESOTHO HL GR3 MEMO NOV 2014](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-gr3-memo-nov-2014/ed7c5c8b-f610-4fbf-92fc-997c8d2c0185) — Memo · 2014 · Sesotho
- [ANATest+Grade+3+Sesotho+HL+2013+Memo](https://www.hlayiso.com/library/anatest-grade-3-sesotho-hl-2013-memo/9067125c-aa13-4e6c-8477-14d4bd7369ca) — Memo · 2013 · Sesotho
- [Sesotho Literacy Grade 3 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-literacy-grade-3-memo/616a26a4-b0e9-4fad-9df8-96958f6cbc4a) — Memo · 2011 · Sesotho

## Collection

- [Grade 3 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-3/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
