# Sesotho HL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2018 Memo

> Grade 12 Sesotho HL Paper 3 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2018, 9 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-feb-march-2018-memo-1/cee5b2e0-13bb-4cf6-8bdc-6a1c2a1acaf1
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sesotho HL
- Grade: Grade 12
- Language: Sesotho
- Document type: Memorandum
- Year: 2018
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 9

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sesotho HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sesotho-hl) › [Sesotho HL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-feb-march-2018-memo-1/cee5b2e0-13bb-4cf6-8bdc-6a1c2a1acaf1)

## About this document

Sesotho Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2018 · sesotho. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sesotho HL P3 Feb March 2018](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-feb-march-2018/a06bbfc4-732a-4e41-96b9-20776431cb2f) — QP · 2018 · Sesotho

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                       NATIONAL
                                  SENIOR CERTIFICATE

                                         KEREITE YA 12

                           SESOTHO PUO YA LAPENG (HL)

                                PAMPIRI YA BORARO (P3)

                             HLAKOLA/TLHAKUBELE 2018

                                      MEMORANDAMO

MATSHWAO: 100

                              Pampiri ena e na le maqephe a 9.

Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello   Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
  Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3                  2                  DBE/Hlakola–Tlhakubele 2018
                                         NSC – Memorandamo

KAROLO YA A: MOQOQO

1.1      Ka tla ka ipitsetsa mokgokakgwale!
         Moqoqong ona mohlahlobuwa o lokela ho qoqa ka seo a ileng a se etsa ho
         ipitsetsa mokgokakgwale oo a qoqang ka ona.

         Dikahare tse ka lebellwang e ka ba tsena tse latelang:
          Mohlahlobuwa a qoqe ka ketsahalo e itseng e ikamahanyang le sehlooho.
          A ka qoqa a hlakisa hore o ile a sirelwa ke eng e ileng ya etsa hore a se
            ke a lemoha hore seo a se etsang se tla mo kenya mathateng.                       [50]

1.2      Kabo ya mobu e ka rarollwa ke mmuso le setjhaba ka kopanelo.
         Moqoqong ona mohlahlobuwa o lokela ho qoqa ka tharollo ya kabo ya mobu.

         Dikahare tse ka lebellwang e ka ba tsena tse latelang:
          Mohlahlobuwa a ka qoqa ka diphephetso tse tliswang ke kgaello ya mobu
            bathong ba bang le ditsela tseo mmuso le setjhaba mmoho ba ka
            thusanang kateng tharollong ya qaka ya mobu.                                      [50]

1.3      Lehlabula le monate empa hape le na le mathata a lona.
         Moqoqong ona mohlahlobuwa o lokela ho qoqa ka sehla sa lehlabula a
         bontsha botle le mathata a sona.

         Dikahare tse ka lebellwang e ka ba tsena tse latelang:
          Mohlahlobuwa a ka qoqa ka ho hlahisa tse monate tse tliswang ke
            lehlabula le mathata a bang teng ka lebaka la sehla sa hlabula.                   [50]

1.4      'Ha o bua le motho ka puo ya hae eo a e utlwisisang, o kgona ho finyella
         botebong ba pelo ya hae.'
         Moqoqong ona mohlahlobuwa o lokela ho qoqa ka ditsela tseo a kgonang ho
         fihlella botebo ba pelo ya motho ka puo kateng.

         Dikahare tse ka lebellwang e ka ba tsena tse latelang:
          Mohlahlobuwa a ka qoqa ka ditsela tseo puo e kgonang ho finyella pelong
            ya motho kateng.                                                                  [50]

1.5      Ha se meetlo yohle e amohelehang matsatsing a kajeno. Dumellana
         kapa o hanane le mohopolo ona.
         Moqoqong ona mohlahlobuwa o lokela ho qoqa ka meetlo e fapaneng, feela
         a sekamele lehlakoreng le le leng.

         Dikahare tse ka lebellwang e ka ba tsena tse latelang:
          Mohlahlobuwa a ka qoqa ka seabo sa meetlo maphelong a batho.
          Mohlahlobuwa a ka qoqa ka bohlokwa ba meetlo le kamoo e seng e se
            bohlokwa mehleng ena                                                              [50]

  Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello                        Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
  Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3                  3                  DBE/Hlakola–Tlhakubele 2018
                                         NSC – Memorandamo

1.6      Metsi ke mohlodi wa bophelo.
         Moqoqong ona mohlahlobuwa o lokela ho qoqa ka bohlokwa ba metsi
         bophelong ka kakaretso.

         Dikahare tse ka lebellwang e ka ba tsena tse latelang:
          Mohlahobuwa a ka qoqa ka mehlodi e fapaneng ya metsi le kamoo e
            seng e le leqeme kateng.
          A ka boela a qoqa kamoo metsi a ka baballwang kateng le mehato e ka
            nkuwang kgahlanong le ba senyang metsi.                                           [50]

1.7      Setshwantsho sa 1.7.1 le sa 1.7.2:
         Moqoqong ona mohlahlobuwa o boha setshwantsho, mme o iqapela
         sehlooho a itshetlehile ka mohopolo wa sehlooho o qholoditsweng ke
         setshwantsho seo a se kgethileng.                                                    [50]

                                                   MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A:               50

  Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello                        Phetla

### Page 4

Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3
                                                                         Downloaded from hlayiso.com                         4                                                                                      DBE/Hlakola–Tlhakubele 2018
                                                                                                                     NSC – Memorandamo

 KAROLO YA A: RUBURIKI YA HO LEKANYETSA MOQOQO – (MATSHWAO A 50) SESOTHO PUO YA LAPENG (HL) – SLKT
 Makgetha a ho lekanyetsa                                    Phihlello e babatsehang                          Phihlello e supang bokgoni                          Phihlello e mahareng                        Phihlello ya motheo feela                   Phihlello e haellang
DIKAHARE LE MORALO                                                      28–30                                             22–24                                           16–18                                         10–12                                     4–6
Tshekatsheko ya sehlooho:                        -nehelano e bontshang kutlwisiso e                 -nehelano e ralehileng hantle haholo             -nehelano ke e kgotsofatsang ditlhokeho          -nehelano e momahane mona le mane             -nehelano e tswile lekoteng ho
tlhophiso ya mehopolo le

                               Boemo bo hodimo
                                                 babatsehang ya sehlooho e supang bokgoni bo        -mehopolo e tsamaellana le sehlooho ka           -mehopolo e momahane ka tsela e                  -mehopolo ke e seng ya boiqapelo, mme         hang
dintlha, kelohloko ya                            ikgethang                                          botlalo, e a kgahlisa mme e na le bopaki ba      kgotsofatsang le e kgodisang                     e sa hlakang                                  -mehopolo ke e sa tsepamang
baamohedi ba ditaba,                             -mehopolo e bontsha boqhetseke, e phepetsa         mehopolo e sutsitseng                            -o hlophisitswe ka tsela e utlwisisehang, mme    -ho na le bopaki bo seng bokae ba             e dubakaneng
maikemisetso le maemo                            monahano, mme ke e sutsitseng                      -o hlophisitswe hantle haholo ka tsela e         o momahane ka tshwanelo ho kenyeditswe           tlhophiso le momahano ya nehelano             -ha e utlwahale, mme dintlha di
                                                 -e hlophisitswe hantle ka tsela e                  ikgethang, mme o momahane ka tshwanelo ho        selelekela, mmele le qetelo                                                                    a phetakakwa
                                                 ikgethang/babatsehang, mme e momahane ka           kenyeditswe selelekela, mmele le qetelo                                                                                                         -ha e a hlophiswa ka tshwanelo
                                                 tshwanelo ho kenyeditswe selelekela, mmele le                                                                                                                                                      le momahano ha e yo
                                                 qetelo
                                                                        25–27                                            19–21                                            13–15                                         7–8                                       0–3
                                                 -mosebetsi o tswileng matsoho le ha o haellwa      -Nehelano e radilweng hantle                     -nehelano e a kgotsofatsa le ha e sa hlaka       -nehelano boholo e tswile lekoteng            -boiteko ha bo yo ba ho arabela

                               Boemo bo tlase
                                                 ke dintlha tse ikgethang tsa moqoqo o              -mehopolo ke e loketseng, mme e                  mona le mane                                     -mehopolo ha e a momahana ka                  sehlooho
                                                 babatsehang                                        thahasellisang                                   -mehopolo e momahane le ho kgodisa ka            tshwanelo, mme e a lahlehisa                  -mehopolo e tswile lekoteng ka
                                                 -mehopolo ke e sutsitseng mme e bontsha            -o hlophisitswe hantle ka tsela e ikgethang,     tsela e mahareng                                 -nehelano ha e na bopaki ba tlhophiso le      ho phetahala, ha e a nepahala
                                                 boqhetseke                                         mme o momahane ka tshwanelo ho                   -ho na le tlhopiso le momahano e itseng ho       momahano                                      -nehelano ha e a tsepama
                                                 -o hlophisitswe hantle ka tsela e bontshang        kenyeditswe selelekela, mmele le qetelo          kenyeleditswe le selelekela, mmele le qetelo                                                   sehloohong, mme e dubakane
                                                 bokgoni, mme o momahane ka tshwanelo ho
Matshwao a: 30                                   kenyeditswe selelekela, mmele le qetelo
PUO, SETAELE LE                                                         14–15                                             11–12                                             8–9                                            5–6                                     0–3
TOKISO YA DIPHOSO                                -sehalo, rejisetara, setaele le tlotlontswe di     -sehalo, rejisetara, setaele le tlotlontswe di   -sehalo, rejisetara, setaele le tlotlontswe di   -sehalo, rejisetara, setaele le tlotlontswe   -puo e sebedisitsweng ha se e
Sehalo, rejisetara, setaele,                     loketse sepheo ka tsela e babatsehang,             loketse sepheo, baamohedi ba ditaba mmoho        loketse sepheo, baamohedi ba ditaba mmoho        ha di a lokela sepheo, baamohedi ba           utlwisisehang

                               Boemo bo hodimo
tlotlontswe ke tse lokelang                      baamohedi ba ditaba mmoho le maemo                 le maemo haholo                                  le maemo                                         ditaba mmoho le maemo                         -sehalo, rejisetara, setaele le
sepheo/tshusumetso le                            -tshebediso ya hae ya puo e a ikgetha, mme e       -tshebediso ya puo e matla, mme ho               -tshebediso ya puo ke e loketseng, mme e         -puo e sebedisitswe feela ka tsela ya         tlotlontswe ha di a lokela
maemo                                            bontsha boitshepo ka tsela e tsotehang             sebedisitswe sehalo se loketseng ka nako         fetisa moelelo ka tshwanelo                      motheo                                        baamohedi ba ditaba, sepheo
Kgetho ya mantswe                                -o sebedisitse sehalo se matla, mme se             tsohle                                           -puo ya bonono ke e loketseng, mme e             -sehalo mmoho le moelelo o hlahiswang         le maemo
Tshebediso ya puo le                             susumetsang ka tsela e ikgethang                   -boholo ba mosebetsi ha o na diphoso tsa         sebedisitswe ka tshwanelo                        ke tema ke tse sa lokelang                    -tshebediso ya tlotlontswe e
tlwaelo, matshwao a ho bala                      -o batla o hloka diphoso tsa puo le tsa mopeleto   tshebediso ya puo le mopeleto                    -sehalo se sebedisitswe ka tshwanelo:            -ho sebedisitswe tlotlontswe ya motheo        haellang haholo hoo nehelano
le mopeleto                                      -o radilwe ka bokgoni bo tsotehang.                -o radilwe hantle ka tshwanelo                   -o radilwe ka tsela e mahareng feela             feela                                         e sa utlwisiseheng
                                                                          13                                                10                                               7                                              4
                                                 -tshebediso ya puo ke e nepahetseng, mme e         -tshebediso ya puo ke e sefutho, mme e           -tshebediso ya puo ke e kgotsofatsang le ha      -puo ke ya motheo feela, mme e

                               Boemo bo tlase
                                                 susumetsang sehalo sa tema                         loketseng maemo                                  ho na le ho sa tsamaelane mona le mane           sebedisitswe ka tsela e haellang
                                                 -o batla o hloka diphoso tsa puo le tsa mopeleto   -sehalo ke se matla, mme se loketseng            -Ka kakaretso sehalo ke se loketseng le ha       -popeho ya dipolelo ke e tshwanang e se
                                                 -o radilwe ka bokgoni bo tsotehang                 -ho na le diphoso tse seng kae tsa puo le tsa    puo ya bonono e le e haellang                    nang motswako
                                                                                                    mopeleto                                                                                          -tlotlontswe e haella haholo feela
Matshwao a: 15                                                                                      -o radilwe hantle
SEBOPEHO                                                                 5                                                   4                                              3                                               2                                       0–1
Makgetha a tema: popeho                          -kgodiso ya sehlooho ke e babatsehang              -dintlha ke tse loketseng, mme tse hodisang      -dintlha tse loketseng di hodisa sehlooho ka     -tse ding tsa dintlha ke tse utlwahalang      -dintlha tsa bohlokwa di a
ya dipolelo le kgodiso ya                        -katoloso ya dintlha ke e ikgethang                sehlooho                                         tsela e mahareng                                 -dipolelo le diratswana di na le diphoso      haella
diratswana le bolele bo                          -dipolelo le diratswana di bopilwe ka tsela e      -momahano e bopilweng ke e supang bokgoni        -dipolelo le diratswana di bopilwe ka tsela e    -moqoqo o a utlwisiseha le ha o le            -dipolelo le diratswana tse
hlokehang                                        ikgethang                                          -dipolelo le diratswana di loketse nehelano,     mahareng                                         diphoso                                       hlahisitsweng ke tse
                                                                                                    mme di fapafapanngwa ka tshwanelo                -moqoqo o ntse o hlahisa moelelo                                                               fosahetseng
                                                                                                                                                                                                                                                    -moqoqo ha o na moelelo o
Matshwao a: 5                                                                                                                                                                                                                                       lebeletsweng

 Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello                                                                                                                                                                                    Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
 Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3                  5                    DBE/Hlakola–Tlhakubele 2018
                                        NSC – Memorandamo

SENOTLOLO SA HO TSHWAYA:

 Makgetha a tekanyetso                        Matshwao       Senotlolo

 Dikahare le Moralo                           30             DM =
 Puo le Setaele le Tokiso ya diphoso          15             PST =
 Sebopeho                                     05             Seb =
 Matshwao ohle                                50

 Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello                          Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3                  6                  DBE/Hlakola–Tlhakubele 2018
                                       NSC – Memorandamo

KAROLO YA B: DITEMA TSA KGOKAHANO
POTSO YA 2
2.1      LENGOLO LA SEMMUSO
         Sebopeho
          Aterese di pedi. Aterese ya mongodi wa lengolo e ngolwa ho tloha
            mahareng a leqephe ho leba letsohong le letona, e nto latelwa ke letsatsi,
            kgwedi le selemo;
          Aterese ya ya ngollwang e ngolwa ka letsohong le letshehadi. E qala ka
            maemo a tshebetso a ya ngollwang ebe ho latela aterese ya hae ka
            botlalo;
          Tlasa aterese ho ngolwa tumediso (Monghadi, mofumahadi kapa
            mofumahatsana);
          Tlasa tumediso ho ngolwa mola wa sehlooho – o totobatsang sepheo sa
            lengolo, e nto ba selelekela;
          Qetelo ke ya semmuso, mme e ngolwa e le 'Ka botshepehi, Ka
            boikokobetso jj;
          Ya ngolang o ngola lebitso la hae ka botlalo ka mora qetelo, ebe o a
            saena.
         Dikahare:
          Mohlahlobuwa a ka hlahisa sepheo sa lengolo e leng ho lemohisa
            mmasepala ka phoso e etsahetseng mokitlaneng.
          a ka hlalosa kamoo a lebelletseng ho thuswa kateng.                                   [25]
2.2      PUO
         Puo ya mofuta ona e etswa kopanong ya setjhaba e mabapi le tlhekefetso ya
         basadi le bana.
         Dikahare:
          Mohlahlobuwa o tla hlahisa sepheo sa ho tla tshetleha puo.
          a ka hlalosa mehato eo setjhaba se lokelang ho e latela ho itshirelletsa
            kgahlanong le tlhekefetso.                                                           [25]
2.3      TEKOLOKAKARETSO
         Sebopeho
         Sepheo sa boikgopotso ba baesekopo (filimi) ke ho nehelana ka
         tlhahisoleseding ka baesekopo a ileng a e shebella le ho tsosa thahasello
         mabapi le yona;
          ya ngolang boikgopotso o na le kgetho ya ho nka ntlhakemo e itseng a be
             a hlahise mohopolo wa hae mabapi le ntlhakemo eo ya hae;
          babadi ba tla etsa qeto ya ho e shebella kapa ho se shebelle baesekopo
             eo ba itshetlehile ka nehelano ya mohlahlobuwa.
         Dikahare:
          Mohlahobuwa a ka qoqa a bua ka se mo hohetseng ho ya shebella
            setshwantsho.
          a ka qoqa ka baphetwa le tikoloho mmoho le boitshetleho le seo a
            ithutileng sona setshwantshong seo.                                                  [25]

Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello                         Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3                  7                  DBE/Hlakola–Tlhakubele 2018
                                       NSC – Memorandamo

2.4      LENGOLO LE YANG KORANTENG
         Sebopeho
          Aterese di pedi. Aterese ya mongodi wa lengolo e ngolwa ho tloha
            mahareng a leqephe ho leba letsohong le letona, e nto latelwa ke letsatsi,
            kgwedi le selemo;
          Aterese ya ya ngollwang e ngolwa ka letsohong le letshehadi. E qala ka
            maemo a tshebetso a ya ngollwang ebe ho latela aterese ya hae ka
            botlalo;
          Tlasa aterese ho ngolwa tumediso (Monghadi, mofumahadi kapa
            mofumahatsana);
          Tlasa tumediso ho ngolwa mola wa sehlooho – o totobatsang sepheo sa
            lengolo, e nto ba selelekela;
          Qetelo ke ya semmuso, mme e ngolwa e le 'Ka botshepehi, Ka
            boikokobetso jj;
          Ya ngolang o ngola lebitso la hae ka botlalo ka mora qetelo, ebe o a
            saena.
         Dikahare:
          Mohlahlobuwa a ka ngola a eletsa setjhaba mabapi le seabo sa batjha ho
            thibeleng ho thuba malapeng.                                                        [25]
2.5      PUISANO
         Sebopeho:
         E ngolwa ka mehla e le ho puo ya mmui, empa matshwao a di a bulwa di a
         kwalwa ha a sebediswe. Lebitso la sebui le ngolwe ka letsohong le
         letshehadi la leqephe, le bile le latelwa ke letshwao la kgutlopedi.
         Motshwayi a ananele nehelano efe kapa efe ya mohlahlobuwa ha feela e
         ikamahantse le sehlooho seo mohlahlobuwa a ikgethetseng sona.
         Dikahare:
          Mohlahlobuwa a ka hlalosa bohlokwa ba ho fumana lengolo la ho
            kganna.
          a ka qoqa ka bobe ba ho tlohela sekolo ha o se o fumane lengolo la ho
            kganna hore a be le bokamoso bo tjhabileng.                                         [25]
2.6      NALANE YA TSA BOPHELO BA MOFU/OBITJHUARI
         Sebopeho:
         Ena ke tema eo ho yona ho ngolwang ditaba tse amanang le mofu;
          mohlahlobuwa o lokela ho ngola mabitso a mofu le a batswadi hammoho
           le fane ya mofu;
          a ngole ka tlhaho ya mofu: sebaka moo a hlahetseng teng, letsatsi la
           tswalo le selemo;
          a bolele tsa kgolo ya mofu: dithuto, mosebetsi le lenyalo (ebang a nyetse);
          a hlalose tsa lefu la hae: letsatsi le mokgwa oo a hlokahetseng ka wona;
          a bolele maballo: bao a ba siyang;
          a mo reneketse ka ho phetha hakgutshwanyane seboko sa mofu.                          [25]

                                                    MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B:                50
                                                     MATSHWAO OHLE A PAMPIRI ENA:               100

Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello                        Phetla

### Page 8

Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3
                                     Downloaded from hlayiso.com          8                                                    DBE/Hlakola–Tlhakubele 2018
                                                                  NSC – Memorandamo

RUBURIKI YA HO LEKANYETSA TEMA YA KGOKAHANO – SESOTHO PUO YA LAPENG [MATSHWAO A 25]
      Makgetha a ho                 Phihlello e           Phihlello e supang      Phihlello e mahareng       Phihlello ya motheo          Phihlello e haellang
        lekanyetsa                 babatsehang                 bokgoni                                               feela
 DIKAHARE, MORALO                      13–15                    10–12                       7–9                       4–6                          0–3
 LE SEBOPEHO                -Nehelano e               -Nehelano e ntle haholo   -Nehelano e lekaneng e    -Nehelano ya motheo e         -Nehelano e totobatsa
                            babatsehang ya            e bontshang tsebo e ntle bontshang tsebo ya         bontshang tsebo ya            kgaello ya tsebo ya
 (Nehelano le mehopolo)     sehlooho e supang         ya makgetha a mofuta      makgetha a mofuta ona     makgetha a itseng feela       makgetha a mofuta ona
 Ho rala, ho hlophisa       bokgoni bo ikgethang      ona wa tema               wa tema                   a mofuta ona wa tema          wa tema
 mehopolo                   -Mehopolo e matla e       -Nehelano ha e kgere e    -Nehelano ha e a          -Nehelano e na le             -Moelelo o nyotobetswa
 Kelohloko ya               sutsitseng                tsepame sehloohong        tsepama sehloohong ka     tsepamo e itseng feela        ke ho kgera ho hoholo
 maikemisetso,              -Tsebo e batsi ya         -Mehopolo le dikahare ke ho phethahala ho na le     sehloohong empa e a           -Mehopolo le dikahare ha
 baamohedi ba ditaba le     makgetha a mofuta ona     tse momahaneng, tse       ho kgera ho itseng        kgera                         di na momahano
 maemo                      wa tema                   hlalositsweng ka botebo, -Mehopolo le dikahare di -Mehopolo le dikahare ha        -Ke dintlha tse mmalwa
                            -Nehelano ha e kgere e    mme dintlha di tshehetsa na le momahano e           se ka mehla di                haholo tse tshehetsang
 MATSHWAO A 15              tsepame sehloohong        sehlooho                  amohelehang               momahaneng                    sehlooho
                            -Mehopolo le dikahare ke -Sebopeho ke se            -Ke dintlha tse itseng    -Sehlooho se tshehetswa       -Ha ho na boiteko bo
                            tse momahaneng            loketseng se nang le      feela tse tshehetsang     ke dintlha tse itseng feela   entsweng ho sebedisa
                            -Dintlha tsohle di        diphoso tse mmalwa        sehlooho                  -Sebopeho se foofo            sebopeho se
                            tshehetsa sehlooho,                                 -Ka kakaretso sebopeho    feela, mme se na le           nepahetseng
                            mme di hlalositswe ka                               ke se loketseng empa se bohlotsa bo boholo
                            botebo                                              nang le diphoso tse
                            -Sebopeho ke se                                     itseng
                            nepahetseng
 PUO, SETAELE LE                        9–10                      7–8                       5–6                       3–4                           0–2
 TOKISO YA DIPHOSO          -Sehalo, rejistara,       -Sehalo, rejistara,       -Sehalo, rejistara,       -Sehalo, rejistara,           -Sehalo, rejistara,
                            setaele le tlotlontswe di setaele le tlotlontswe di setaele le tlotlontswe di setaele le tlotlontswe ha     setaele le tlotlontswe ha
 Sehalo rejistara, setaele, loketse ka ho fetisisa    loketse ka ho fetisisa    loketse maikemisetso,     di a lokela maikemisetso,     di dumellane le
 maikemisetso,              maikemisetso,             maikemisetso,             baamohedi ba ditaba le    baamohedi ba ditaba le        maikemisetso,
 baamohedi ba ditaba le     baamohedi ba ditaba le    baamohedi ba ditaba le    maemo                     maemo hantle                  baamohedi ba ditaba le
 maemo                      maemo                     maemo                     -Nehelano e na le         -Tshebediso ya puo e          maemo
 Tshebediso ya puo,         -Tshebediso ya puo e      -Ka kakaretso tshebediso diphoso tse itseng tsa     fosahetse e bile e tletse     -Nehelano e tletse
 tlwaelo ya tshebediso ya   nepahetse e bile e        ya puo ke e nepahetseng tshebediso ya puo           diphoso tse ngata             diphoso e dubakane
 puo, kgetho ya mantswe, bopehile hantle              e bileng e bopehile       -Tshebediso ya            -Tshebediso e seng kae        -Tlotlontswe ha e
 matshwao a puo le          -Nehelano ha e na         hantle                    tlotlontswe ke e lekaneng ya tlotlontswe                dumellane le maemo
 mopeleto                   diphoso                   -Tshebediso ya            -Diphoso ha se tse        -Moelelo o                    -Moelelo o
                                                      tlotlontswe e ntle haholo nyotobetsang moelelo      nyotobeditswe                 nyotobeditswe haholo
 MATSHWAO A 10                                        -Nehelano boholo ha e
                                                      na diphoso

Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello                                                                                      Phetla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3                  9                  DBE/Hlakola–Tlhakubele 2018
                                       NSC – Memorandamo

KAROLO YA B: DITEMA TSA KGOKAHANO

SENOTLOLO SA HO TSHWAYA:

  Makgetha a Tekanyetso                              Matshwao      Senotlolo

Dikahare, Moralo le Sebopeho                               5      DMS. =
Puo, Setaele le Tokiso ya diphoso                         10      PST =
                            Matshwao ohle                 25

Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello

## Related documents

- [Sesotho HL P3 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-feb-march-2018-memo/f8b202cc-c42b-4165-91f8-3acdc7c1973e) — Sesotho HL · Memo · 2018 · Sesotho
- [Sesotho HL P1 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p1-feb-march-2018-memo/b6e4c279-9d03-46b0-b0e1-8e4f943f7c60) — Sesotho HL · Memo · 2018 · Sesotho
- [Sesotho HL P3 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-2018-final-memo/3d741bb7-9547-4ac0-b430-3b31d01fb217) — Sesotho HL · Memo · 2018 · Sesotho
- [Sesotho HL P3 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-feb-march-2017-memo/4ef0a31c-2440-4590-b057-04b3a8bd1a24) — Sesotho HL · Memo · 2017 · Sesotho
- [Sesotho HL P3 Feb March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-feb-march-2016-memo/7faaa38c-617a-4606-847a-c9e3cb6b8f59) — Sesotho HL · Memo · 2016 · Sesotho
- [Sesotho HL P2 Feb March 2018](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p2-feb-march-2018/83fae90a-8bc4-41fa-b11c-6afe20a41f4a) — Sesotho HL · QP · 2018 · Sesotho

## More from Grade 12 Sesotho HL

- [Sesotho P1(HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-p1-hl-june-2025-question-paper/ecc59bd2-a93c-4e3c-b7f1-96d1f0b6c43c) — QP · 2025 · Sesotho
- [Sesotho HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-sesotho/44a31934-9c44-479d-812c-e5d13917eed7) — QP · 2025 · Sesotho
- [SESOTHO HL P1 GR12 QP SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p1-gr12-qp-sept2024/959f31af-7884-4335-9863-010e8abbbf72) — QP · 2024 · Sesotho
- [SESOTHO HL P3 QP GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-qp-gr12-sept-2024/d2b93201-81bd-49ab-8264-505fead4132d) — QP · 2024 · Sesotho
- [Sesotho HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p1-nov-2024/7ce368a4-d941-4b42-b669-3fdc5ce85779) — QP · 2024 · Sesotho
- [Sesotho HL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-nov-2024/9fd7ee63-7427-41f8-b7e1-7e23853d8504) — QP · 2024 · Sesotho

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
