# Sesotho HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2017 Memo

> Grade 12 Sesotho HL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2017, 10 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-nov-2017-memo/5ff16d8a-7543-48cd-9c65-13dae35caac9
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sesotho HL
- Grade: Grade 12
- Language: Sesotho
- Document type: Memorandum
- Year: 2017
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 10

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sesotho HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sesotho-hl) › [Sesotho HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-nov-2017-memo/5ff16d8a-7543-48cd-9c65-13dae35caac9)

## About this document

Sesotho Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2017 · sesotho. Memorandum, 10 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sesotho HL P3 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-nov-2017/7c82039f-857f-45b4-9ee8-9ff12111e239) — QP · 2017 · Sesotho

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                       NATIONAL
                                  SENIOR CERTIFICATE

                                        KEREITE YA 12

                           SESOTHO PUO YA LAPENG (HL)

                               PAMPIRI YA BORARO (P3)

                                   PUDUNGWANA 2017

                                     MEMORANDAMO

MATSHWAO: 100

                        Memorandamo ona o na le maqephe a 10.

Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello   Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3                  2                  DBE/Pudungwana 2017
                                       NSC – Memorandamo

KAROLO YA A: MOQOQO
1.1      Leshano ha le na mokoka!
         Moqoqong ona mohlahlobuwa o lokela ho qoqa kamoo motho ya buang
         leshano a sa kgoneng ho tsitlallela ho seo a se buileng.
         Dikahare:
         • Mohlahlobuwa a ka qoqa ka ketsahalo eo leshano le ileng la buuwa ho
            yona.
         • a ka qoqa ka ditlamorao tsa leshano leo.                                     [50]
1.2      Bohahlaudi ke tharollo ya tlhokeho ya mesebetsi.
         Moqoqong ona mohlahlobuwa a ka qoqa ka melemo e tliswang ke bohahlaudi
         bakeng sa ho theha mesebetsi.
         Dikahare:
         • Mohlahlobuwa a ka hlalosa hore bohahlaudi ke eng.
         • a ka nnetefatsa kamoo bohahlaudi bo ka rarollang tlhokeho ya mosebetsi
            kateng.                                                                     [50]
1.3      Seabo sa motjha dikgethong.
         Moqoqong ona mohlahlobuwa a ka qoqa ka bohlokwa ba dikgetho ho batjha.
         Dikahare:
         • Mohlahlobuwa a ka qoqa ka hore hobaneng ha batjha ba tlameha ho
            kgetha.
         • a ka qoqa ka diphetoho tse ka tliswang ke ho ba le seabo ha batjha
            dikgethong.                                                                 [50]
1.4      Puo le moetlo ke diyathoteng di bapile.
         Moqoqong ona mohlahlobuwa a qoqe ka kamoo puo le moetlo di
         tsamaellanang mmoho kateng mme di ke keng tsa arohanngwa.
         Dikahare:
         • Mohlahlobuwa a ka qoqa ka bohlokwa ba puo le moetlo setjhabeng sa
            rona;
         • a ka qoqa ka kamoo setjhaba se ka bolokang puo le meetlo ya sona
            kateng.                                                                     [50]
1.5      Baithuti ba ipabolang dithutong tsa bona tsa materiki ba lokela ho
         fumantshwa tshehetso ya tsa ditjhelete ha ba fihla yunibesithing.
         Dumellana kapa o hanane le mohopolo ona.
         Moqoqong ona mohlahlobuwa a ka qoqa ka tshehetso eo mmuso le mekgatlo
         ya poraefete e lokelang ho nehelana ka yona ho baithuti.
         Dikahare:
         Ba dumellanang le sehlooho
         • Mohlahlobuwa a ka qoqa ka kamoo ditjhelete tsa tshehetso di ka tswelang
            baithuti le setjhaba molemo kateng.
         • a ka tiisa ka mabaka.
                                              Kapa
         Ba hananang le sehlooho
         • Mohlahlobuwa a ka qoqa ka kamoo e seng baithuti ba ipabotseng ba ka
            tshehetswang ka ditjhelete;
         • a ka tiisa ka mabaka.                                                        [50]
Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello                Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3                  3                  DBE/Pudungwana 2017
                                       NSC – Memorandamo

1.6      Makoloi a molemo haholo ho rona, empa a boetse ke lerumo le re
         qetelang setjhaba.
         Moqoqong ona mohlahlobuwa a ka qoqa ka bobe le botle ba makoloi.

         Dikahare:
         • Mohlahlobuwa a ka qoqa ka mathata a ka tliswang ke makoloi le ka
            melemo e tliswang ke makoloi.                                               [50]

1.7      Setshwantsho sa 1.7.1 le sa 1.7.2:
         Moqoqong ona mohlahlobuwa o boha setshwantsho, mme o iqapela
         sehlooho a itshetlehile ka mohopolo wa sehlooho o qholoditsweng ke
         setshwantsho seo a se kgethileng;

         Dikahare:
         Moqoqo ona o ka ngolwa ho tswa lehlakoreng lefe kapa lefe, ho latela
         moelelo oo a o fumanang ka setshwantsho.                                       [50]

                                                   MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A:         50

Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello                Phetla

### Page 4

Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3
                                                                        Downloaded from hlayiso.com                          4                                                                                               DBE/Pudungwana 2017
                                                                                                                     NSC – Memorandamo

           KAROLO YA A: RUBURIKI YA HO LEKANYETSA MOQOQO – (MATSHWAO A 50) SESOTHO PUO YA LAPENG (HL) - SLKT
 Makgetha a ho lekanyetsa                Phihlello e babatsehang                        Phihlello e supang bokgoni                        Phihlello e mahareng                                       Phihlello ya motheo feela                   Phihlello e haellang
DIKAHARE LE MORALO                                  28–30                                           22–24                                         16–18                                                        10–12                                     4–6
Tshekatsheko ya sehlooho:    -nehelano e bontshang kutlwisiso e               -nehelano e ralehileng hantle haholo           -nehelano ke e kgotsofatsang ditlhokeho                         -nehelano e momahane mona le mane             -nehelano e tswile lekoteng ho
tlhophiso ya mehopolo le     babatsehang ya sehlooho e supang bokgoni bo      -mehopolo e tsamaellana le sehlooho ka         -mehopolo e momahane ka tsela e                                 -mehopolo ke e seng ya boiqapelo, mme         hang

                            Boemo bo hodimo
dintlha, kelohloko ya        ikgethang                                        botlalo, e a kgahlisa mme e na le bopaki ba    kgotsofatsang le e kgodisang                                    e sa hlakang                                  -mehopolo ke e sa tsepamang
baamohedi ba ditaba,         -mehopolo e bontsha boqhetseke, e phepetsa       mehopolo e sutsitseng                          -o hlophisitswe ka tsela e utlwisisehang, mme                   -ho na le bopaki bo seng bokae ba             e dubakaneng
maikemisetso le maemo        monahano, mme ke e sutsitseng                    -o hlophisitswe hantle haholo ka tsela e       o momahane ka tshwanelo ho kenyeditswe                          tlhophiso le momahano ya nehelano             -ha e utlwahale, mme dintlha di
                             -e hlophisitswe hantle ka tsela e                ikgethang, mme o momahane ka tshwanelo ho      selelekela, mmele le qetelo                                                                                   a phetakakwa
                             ikgethang/babatsehang, mme e momahane ka         kenyeditswe selelekela, mmele le qetelo                                                                                                                      -ha e a hlophiswa ka tshwanelo
                             tshwanelo ho kenyeditswe selelekela, mmele le                                                                                                                                                                 le momahano ha e yo
                             qetelo
                                                    25–27                                           19–21                                         13–15                                                        7–8                                       0–3
                             -mosebetsi o tswileng matsoho le ha o haellwa    -Nehelano e radilweng hantle                   -nehelano e a kgotsofatsa le ha e sa hlaka                      -nehelano boholo e tswile lekoteng            -boiteko ha bo yo ba ho arabela
                             ke dintlha tse ikgethang tsa moqoqo o            -mehopolo ke e loketseng, mme e                mona le mane                                                    -mehopolo ha e a momahana ka                  sehlooho

                            Boemo bo tlase
                             babatsehang                                      thahasellisang                                 -mehopolo e momahane le ho kgodisa ka                           tshwanelo, mme e a lahlehisa                  -mehopolo e tswile lekoteng ka
                             -mehopolo ke e sutsitseng mme e bontsha          -o hlophisitswe hantle ka tsela e ikgethang,   tsela e mahareng                                                -nehelano ha e na bopaki ba tlhophiso le      ho phetahala, ha e a nepahala
                             boqhetseke                                       mme o momahane ka tshwanelo ho                 -ho na le tlhopiso le momahano e itseng ho                      momahano                                      -nehelano ha e a tsepama
                             -o hlophisitswe hantle ka tsela e bontshang      kenyeditswe selelekela, mmele le qetelo        kenyeleditswe le selelekela, mmele le qetelo                                                                  sehloohong, mme e dubakane
Matshwao a: 30
                             bokgoni, mme o momahane ka tshwanelo ho
                             kenyeditswe selelekela, mmele le qetelo
PUO, SETAELE LE                                     14–15                                           11–12                                           8–9                                                           5–6                                     0–3
TOKISO YA DIPHOSO            -sehalo, rejisetara, setaele le tlotlontswe di   -sehalo, rejisetara, setaele le tlotlontswe di -sehalo, rejisetara, setaele le tlotlontswe di                  -sehalo, rejisetara, setaele le tlotlontswe   -puo e sebedisitsweng ha se e
Sehalo, rejisetara, setaele, loketse sepheo ka tsela e babatsehang,           loketse sepheo, baamohedi ba ditaba mmoho      loketse sepheo, baamohedi ba ditaba mmoho                       ha di a lokela sepheo, baamohedi ba           utlwisisehang

                            Boemo bo hodimo
tlotlontswe ke tse lokelang  baamohedi ba ditaba mmoho le maemo               le maemo haholo                                le maemo                                                        ditaba mmoho le maemo                         -sehalo, rejisetara, setaele le
sepheo/tshusumetso le        -tshebediso ya hae ya puo e a ikgetha, mme e     -tshebediso ya puo e matla, mme ho             -tshebediso ya puo ke e loketseng, mme e                        -puo e sebedisitswe feela ka tsela ya         tlotlontswe ha di a lokela
maemo                        bontsha boitshepo ka tsela e tsotehang           sebedisitswe sehalo se loketseng ka nako       fetisa moelelo ka tshwanelo                                     motheo                                        baamohedi ba ditaba, sepheo
Kgetho ya mantswe            -o sebedisitse sehalo se matla, mme se           tsohle                                         -puo ya bonono ke e loketseng, mme e                            -sehalo mmoho le moelelo o hlahiswang         le maemo
Tshebediso ya puo le         susumetsang ka tsela e ikgethang                 -boholo ba mosebetsi ha o na diphoso tsa       sebedisitswe ka tshwanelo                                       ke tema ke tse sa lokelang                    -tshebediso ya tlotlontswe e
tlwaelo, matshwao a ho bala  -o batla o hloka diphoso tsa puo le tsa mopeleto tshebediso ya puo le mopeleto                  -sehalo se sebedisitswe ka tshwanelo:                           -ho sebedisitswe tlotlontswe ya motheo        haellang haholo hoo nehelano
le mopeleto                  -o radilwe ka bokgoni bo tsotehang.              -o radilwe hantle ka tshwanelo                 -o radilwe ka tsela e mahareng feela                            feela                                         e sa utlwisiseheng
                                                      13                                              10                                             7                                                             4
                             -tshebediso ya puo ke e sefutho, mme e           -tshebediso ya puo ke e nepahetse, mme e       -tshebediso ya puo ke e kgotsofatsang le ha                     -puo ke ya motheo feela, mme e
                             susumetsang sehalo sa tema                       loketseng maemo                                ho na le ho sa tsamaelane mona le mane                          sebedisitswe ka tsela e haellang

                            Boemo bo tlase
                             -o batla o hloka diphoso tsa puo le tsa mopeleto -sehalo ke se matla, mme se loketseng          -ka kakaretso sehalo ke se loketseng le ha                      -popeho ya dipolelo ke e tshwanang e se
                             -o radilwe ka bokgoni bo tsotehang               -ho na le diphoso tse seng kae tsa puo le tsa  puo ya bonono e le e haellang                                   nang motswako
                                                                              mopeleto                                                                                                       -tlotlontswe e haella haholo feela
                                                                              -o radilwe hantle

Matshwao a: 15
SEBOPEHO                                                              5                                               4                                             3                                              2                                       0–1
Makgetha a tema: popeho                       -kgodiso ya sehlooho ke e babatsehang           -dintlha ke tse loketseng, mme tse hodisang    -dintlha tse loketseng di hodisa sehlooho ka    -tse ding tsa dintlha ke tse utlwahalang      -dintlha tsa bohlokwa di a
ya dipolelo le kgodiso ya                     -katoloso ya dintlha ke e ikgethang             sehlooho                                       tsela e mahareng                                -dipolelo le diratswana di na le diphoso      haella
diratswana le bolelele bo                     -dipolelo le diratswana di bopilwe ka tsela e   -momahano e bopilweng ke e supang bokgoni      -dipolelo le diratswana di bopilwe ka tsela e   -moqoqo o a utlwisiseha le ha o le            -dipolelo le diratswana tse
hlokehang                                     ikgethang                                       -dipolelo le diratswana di loketse nehelano,   mahareng                                        diphoso                                       hlahisitsweng ke tse
                                                                                              mme di fapafapanngwa ka tshwanelo              -moqoqo o ntse o hlahisa moelelo                                                              fosahetseng
Matshwao a: 5                                                                                                                                                                                                                              -moqoqo ha o na moelelo o
                                                                                                                                                                                                                                           lebeletsweng

         Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello                                                                                                                                                                               Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3                     5                       DBE/Pudungwana 2017
                                          NSC – Memorandamo

Ditaelo ho motshwai:

•     Mohlahlobuwa o lokela ho ngola ka sehlooho SE LE SENG FEELA KAROLONG YA A,
      mme a ngole ka dihlooho TSE PEDI KAROLONG YA B.
•     Karolo ka nngwe e na le ruburiki ya yona.
•     Sebedisa diruburiki tseo o di fuweng bakeng sa ho tshwaya tema ka nngwe.
•     Mohlahlobuwa a etse moralo bakeng sa tema ya hae.
•     Ha mohlahlobuwa a tswile lekoteng nehelanong, etsa tsena tse latelang:
      -   Abela mohlahlobuwa matshwao bakeng sa dikahare ho fella kgatong ya pele feela.
      -   Abela mohlahlobuwa matshwao bakeng sa tshebediso ya puo ho fella kgatong ya pele
          feela.
      -   Abela mohlahlobuwa matshwao bakeng sa sebopeho ho fella kgatong ya pele feela.
•     Mohlahlobuwa a etse moralo bakeng sa tema ya hae: Motshwai a lekole dintlha (mehopolo
      ya sehlooho le e e tshehetsang) ho bona kamoo e lebisang tlhahisong ya diratswana le
      tema yohle kateng.

Tataiso bakeng sa ho tshwaya moqoqo:

Sehella lentswe kapa polelo e fosahetseng mola, o be o bontshe mofuta wa phoso hodima
lentswe/polelo ka ho sebedisa matshwao ana a latelang:

/       bakeng sa ho arola mantswe a ngotsweng a kopantswe empa a lokela ho arolwa;
—, +    bakeng sa ho kopanya mantswe a arohantsweng empa a ngolwa a kopane;
mn      bakeng sa mongolo (orthography) o fosahetseng;
mp      bakeng sa mopeleto o fosahetseng;
mt      bakeng sa tshebediso ya matshwao a puo a fosahetseng kapa moo ho hlokehang
        letshwao la puo;
p       bakeng sa puo e sa sebediswang ka nepo kapa ka tshwanelo/tlwaelo;
۸       bakeng sa lentswe, karolwana ya lentswe le matshwao a ho bala a siilweng dipakeng
        tsa mantswe a mang;
//      bakeng sa ho arola diratswana.
←       bakeng sa ha mohlahlobuwa a qadile polelo hara mola;
↑↓      bakeng sa ha mohlahlobuwa a fetoletse dintlha tsa hae a qadile ka eo a lokelang
        ho qetella ka yona.

SENOTLOLO SA HO TSHWAYA:

    Makgetha a tekanyetso                       Matshwao      Senotlolo

    Dikahare le Moralo                          30            DM =
    Puo le Setaele le Tokiso ya diphoso         15            PST =
    Sebopeho                                    05            Seb =
    Matshwao ohle                               50

Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello                         Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3                     6                      DBE/Pudungwane 2017
                                          NSC – Memorandamo

KAROLO YA B: DITEMA TSA KGOKAHANO

POTSO YA 2

2.1      LENGOLO LA KOPO

         Sebopeho
         • Aterese di pedi. Aterese ya mongodi wa lengolo e ngolwa ho tloha
            mahareng a leqephe ho leba letsohong le letona, e nto latelwa ke
            letsatsi, kgwedi le selemo;
         • Aterese ya ya ngollwang e ngolwa ka letsohong le letshehadi. e qala ka
            maemo a tshebetso a ya ngollwang ebe ho latela aterese ya hae ka
            botlalo;
         • Tlasa aterese ho ngolwa tumediso (Monghadi, mofumahadi kapa
            mofumahatsana);
         • Tlasa tumediso ho ngolwa mola wa sehlooho – o totobatsang sepheo sa
            lengolo, e nto ba selelekela;
         • Mmele – ke moo mohlahlobuwa a ngolang ka dikahare tse totobetseng
            tsa ho ngolwa ha lengolo lena le itshetlehileng hodima dintlha tsa
            mmapa wa monahano;
         • Qetelo ke ya semmuso, mme e ngolwa e le ‘Ka botshepehi, Ka
            boikokobetso jj;
         • Ya ngolang o ngola lebitso la hae ka botlalo ka mora qetelo, ebe o a
            saena.

         Dikahare:
         • Mohlahlobuwa a ka hlahisa sepheo sa lengolo e leng ho kopa dithuso tsa
            dijo le diaparo.
         • a ka hlalosa seo mokgatlo o ka se etsang ha o ka fumantshwa dithuso
            tseo.                                                                             [25]

2.2      PUISANO

         Sebopeho:
         • Puisano ke tema e ngolwang ho hlahisa puisano e teng pakeng tsa batho
           ba babedi kapa ho feta.
         • Lebitso la sebui le ngolwe ka letsohong le letshehadi la leqephe, le bile le
           latelwa ke letshwao la kgutlopedi (jk. Karabo:);
         • Puisano e itshetlehe hodima dintlha tsa mmapa wa monahano.

         Dikahare:
         • Mohlahlobuwa a ka hlahisa mabaka a hae a etsang hore Karabo a hane
            ho ya yunibesithing.
         • a ka tiisetsa le ho tshepisa motswadi wa hae (Karabo) hore ha a ka
            fumantshwa monyetla wa ho etsa seo a se labalabelang, a ka ba le
            bokamoso bo tjhabileng.                                                           [25]

Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello                      Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3                  7                   DBE/Pudungwana 2017
                                        NSC Memorandamo

2.3      ATIKELE E YANG MAKASINENG

         Sebopeho
         • Atikele e ba le sehlooho se hohelang mahlo;
         • Lebitso la moqolotsi wa ditaba le sebaka seo atikele e ngolletsweng teng
           di ngolwa ka hodima seratswana sa pele;
         • E arolwa ka dikholomo tse bopilweng ka diratswana tse kgutshwanyane;
         • Ditaba di hlahiswa ka sebopeho sa boloko;
         • Dintlha di lokodiswe ka tsela ya phiramite/fanele.
         • Atikele e itshetlehe hodima dintlha tsa mmapa wa monahano.

         Dikahare:
         • Mohlahlobuwa a ka hlalosa kamoo ditsotsi di qhekanyetsang batho
            kateng.
         • a ka qoqa, a eletsa kamoo ba lokelang ho ba sedi kateng ha ba le
            metjhining ya di-ATM.                                                          [25]

2.4      LENANETSAMAISO LE METSOTSO YA KOPANO

         Lenanetsamaiso ke moralo le tlhophiso ya ditaba tse tla tshohlwa kopanong
         ya mokgatlo. Hangata lenanetsamaiso le tsamaya le tsebiso ya mohla wa
         kopano, sebaka le nako eo kopano e tla tshwarwa ka yona. Sebopeho sa
         lenanetsamaiso la dikopano hangata se a tshwana, mme se akaretsa dintlha
         tse latelang:

         Sebopeho:

         1. Pulo ya kopano le kamohelo;
         2. Tlhomamiso ya kopano;
         3. Mabitso a ba teng le ba siyo;
         4. Metsotso ya kopano e fetileng;
         5. Tse tswang metsotsong;
         6. Ditaba tse ntjha tsa letsatsi leo:
            6.1 Ho hlwaya dibaka tse aparetsweng ke botlokotsebe
            6.2 Mokgwa wa tshebetso
         7. Tse ka tlatsetsang;
         8. Kgetho ya letsatsi la kopano e latelang;
         9. Ho kwala.

         (Lenanetsamaiso le metsotso ya kopano di itshetlehe hodima dintlha tsa
         mmapa wa monahano.)

         Metsotso ya kopano:
         Metsotso ya kopano ke tlaleho ya ditaba tsa kopano e neng e tshwerwe mme
         e lokela ho tsamaellana le dintlha tsa lenanetsamaiso.                            [25]

Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello                   Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3                  8                     DBE/Pudungwana 2017
                                        NSC Memorandamo

2.5      INTHAVIU E NGOLWANG
         Sebopeho:
         • Dipotso di hlophiswe hantle ho nonya dikarabo tse tla nehelana ka
            tlhahisoleseding ka botlalo;
         • Lebitso la sebui le ngolwe ka letsohong le letshehadi la leqephe, le bile le
            latelwa ke letshwao la kgutlopedi (jk. Teboho:);
         • Mmotsi o botsa mmotsuwa dipotso tse itshetlehileng ka kgaello ya metsi
            mme mmotsuwa o araba dipotso tsena;
         • Sehalo e be se loketseng kopano ena, puo e be ya semmuso.
         • Inthaviu e itshetlehe hodima dintlha tsa mmapa wa monahano
         Dikahare:
         Motshwai a ananele nehelano e ikamahantseng le kgaello ya metsi.
         Ela hloko: Ha mohlahlobuwa a sebedisitse lereo ramotse e le majoro, morena
         wa sebaka kapa lekhanselara a se fuwe kotlo.                                       [25]
2.6      LENGOLO MMOHO LE TOKOMANE YA BOITSEBISO
         Sebopeho:
         • Aterese di pedi. Aterese ya mongodi wa lengolo e ngolwa ho tloha
            mahareng a leqephe ho leba letsohong le letona, e nto latelwa ke letsatsi,
            kgwedi le selemo;
         • Aterese ya ya ngollwang e ngolwa ka letsohong le letshehadi. E qala ka
            maemo a tshebetso a ya ngollwang ebe ho latela aterese ya hae ka
            botlalo;
         • Tlasa aterese ho ngolwa tumediso (Monghadi, mofumahadi kapa
            mofumahatsana);
         • Tlasa tumediso ho ngolwa mola wa sehlooho – o totobatsang sepheo
            sa lengolo, e nto ba selelekela;
         • Mmele – ke moo mohlahlobuwa a ngolang ka dikahare tse totobetseng
            tsa ho ngolwa ha lengolo lena le itshetlehe hodima dintlha tsa mmapa
            wa monahano;
         • Qetelo ke ya semmuso, mme e ngolwa e le ‘Ka botshepehi, Ka
            boikokobetso jj;
         • Ya ngolang o ngola lebitso la hae ka botlalo ka mora qetelo, ebe o a
            saena.
         Tokomane ya boitsebiso:
         Dintlha e be tse tsamaelanang le tse batlilweng phatlalatsong ya sekgeo sa
         mosebetsi
         Sebopeho:
         • Dintlha tsa boitsebiso e be tse felletseng;
         • Tsa thuto;
         • Hlakisa diphihlelo tsa hao;
         • Dipaki.
         Dikahare:
         • Mohlahlobuwa o ngolla Tharollo Selepe lengolo la kopo ya mosebetsi.              [25]

                                                   MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B:             50
                                                    MATSHWAO OHLE A PAMPIRI ENA:            100

Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello                    Phetla

### Page 9

Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3
                                 Downloaded from hlayiso.com              9                                                             DBE/Pudungwana 2017
                                                                   NSC – Memorandamo

RUBURIKI YA HO LEKANYETSA TEMA YA KGOKAHANO – SESOTHO PUO YA LAPENG [MATSHWAO A 25]
      Makgetha a ho                 Phihlello e           Phihlello e supang      Phihlello e mahareng       Phihlello ya motheo           Phihlello e haellang
        lekanyetsa                 babatsehang                 bokgoni                                               feela
 DIKAHARE, MORALO                      13–15                    10–12                       7–9                       4–6                           0–3
 LE SEBOPEHO                -Nehelano e               -Nehelano e ntle haholo   -Nehelano e lekaneng e    -Nehelano ya motheo e          -Nehelano e totobatsa
                            babatsehang ya            e bontshang tsebo e ntle bontshang tsebo ya         bontshang tsebo ya             kgaello ya tsebo ya
 (Nehelano le mehopolo)     sehlooho e supang         ya makgetha a mofuta      makgetha a mofuta ona     makgetha a itseng feela        makgetha a mofuta ona
 Ho rala, ho hlophisa       bokgoni bo ikgethang      ona wa tema               wa tema                   a mofuta ona wa tema           wa tema
 mehopolo                   -Mehopolo e matla e       -Nehelano ha e kgere e    - Nehelano e na le        - Nehelano ha e a              -Moelelo o nyotobetswa
 Kelohloko ya               sutsitseng                tsepame sehloohong        tsepamo e itseng feela    tsepama sehloohong ka          ke ho kgera ho hoholo
 maikemisetso,              -Tsebo e batsi ya         -Mehopolo le dikahare ke sehloohong empa e a        ho phethahala ho na le         -Mehopolo le dikahare ha
 baamohedi ba ditaba le     makgetha a mofuta ona     tse momahaneng, tse       kgera                     ho kgera ho itseng             di na momahano
 maemo                      wa tema                   hlalositsweng ka botebo, -Mehopolo le dikahare di -Mehopolo le dikahare ha         -Ke dintlha tse mmalwa
                            -Nehelano ha e kgere e    mme dintlha di tshehetsa na le momahano e           se ka mehla di                 haholo tse tshehetsang
 MATSHWAO A 15              tsepame sehloohong        sehlooho                  amohelehang               momahaneng                     sehlooho
                            -Mehopolo le dikahare ke -Sebopeho ke se            -Ke dintlha tse itseng    -Sehlooho se tshehetswa        -Ha ho na boiteko bo
                            tse momahaneng            loketseng se nang le      feela tse tshehetsang     ke dintlha tse itseng feela    entsweng ho sebedisa
                            -Dintlha tsohle di        diphoso tse mmalwa        sehlooho                  -Sebopeho se foofo             sebopeho se
                            tshehetsa sehlooho,                                 -Ka kakaretso sebopeho    feela, mme se na le            nepahetseng
                            mme di hlalositswe ka                               ke se loketseng empa se bohlotsa bo boholo
                            botebo                                              nang le diphoso tse
                            -Sebopeho ke se                                     itseng
                            nepahetseng
 PUO, SETAELE LE                        9–10                      7–8                       5–6                       3–4                            0–2
 TOKISO YA DIPHOSO          -Sehalo, rejistara,       -Sehalo, rejistara,       -Sehalo, rejistara,       -Sehalo, rejistara,            -Sehalo, rejistara,
                            setaele le tlotlontswe di setaele le tlotlontswe di setaele le tlotlontswe di setaele le tlotlontswe ha      setaele le tlotlontswe ha
 Sehalo rejistara, setaele, loketse ka ho fetisisa    loketse ka ho fetisisa    loketse maikemisetso,     di a lokela maikemisetso,      di dumellane le
 maikemisetso,              maikemisetso,             maikemisetso,             baamohedi ba ditaba le    baamohedi ba ditaba le         maikemisetso,
 baamohedi ba ditaba le     baamohedi ba ditaba le    baamohedi ba ditaba le    maemo                     maemo hantle                   baamohedi ba ditaba le
 maemo                      maemo                     maemo                     -Nehelano e na le         -Tshebediso ya puo e           maemo
 Tshebediso ya puo,         -Tshebediso ya puo e      -Ka kakaretso tshebediso diphoso tse itseng tsa     fosahetse e bile e tletse      -Nehelano e tletse
 tlwaelo ya tshebediso ya   nepahetse e bile e        ya puo ke e nepahetseng tshebediso ya puo           diphoso tse ngata              diphoso e dubakane
 puo, kgetho ya mantswe, bopehile hantle              e bileng e bopehile       -Tshebediso ya            -Tshebediso e seng kae         -Tlotlontswe ha e
 matshwao a puo le          -Nehelano ha e na         hantle                    tlotlontswe ke e lekaneng ya tlotlontswe                 dumellane le maemo
 mopeleto                   diphoso                   -Tshebediso ya            -Diphoso ha se tse        -Moelelo o                     -Moelelo o
                                                      tlotlontswe e ntle haholo nyotobetsang moelelo      nyotobeditswe                  nyotobeditswe haholo
 MATSHWAO A 10                                        -Nehelano boholo ha e
                                                      na diphoso

Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello                                                                                          Phetla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3                  10                         DBE/Pudungwana 2017
                                       NSC – Memorandamo

KAROLO YA B: DITEMA TSA KGOKAHANO

SENOTLOLO SA HO TSHWAYA:

  Makgetha a Tekanyetso                              Matshwao      Senotlolo

Dikahare, Moralo le Sebopeho                               5      DMS. =
Puo, Setaele le Tokiso ya diphoso                         10      PST =
                            Matshwao ohle                 25

Difuperweng tsa memorandamo ona di se sebediswe ntle ho tumello

## Related documents

- [Sesotho HL P1 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p1-nov-2017-memo/bac3e306-a15d-4722-9d96-ffdca384821c) — Sesotho HL · Memo · 2017 · Sesotho
- [Sesotho HL P2 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p2-nov-2017-memo/960b7387-5771-4544-9ef4-4e6c6e0d1466) — Sesotho HL · Memo · 2017 · Sesotho
- [Sesotho HL P3 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-may-june-2017-memo/aa9b77a6-c407-4915-9cb0-d5ef339d6ec5) — Sesotho HL · Memo · 2017 · Sesotho
- [Sesotho HL P3 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-feb-march-2017-memo/4ef0a31c-2440-4590-b057-04b3a8bd1a24) — Sesotho HL · Memo · 2017 · Sesotho
- [Sesotho HL P3 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-2018-final-memo/3d741bb7-9547-4ac0-b430-3b31d01fb217) — Sesotho HL · Memo · 2018 · Sesotho
- [Sesotho HL P3 Nov 2014 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-nov-2014-memo/c8618d0e-0722-4de3-b848-1ed734c21e82) — Sesotho HL · Memo · 2014 · Sesotho

## More from Grade 12 Sesotho HL

- [Sesotho P1(HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-p1-hl-june-2025-question-paper/ecc59bd2-a93c-4e3c-b7f1-96d1f0b6c43c) — QP · 2025 · Sesotho
- [Sesotho HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-sesotho/44a31934-9c44-479d-812c-e5d13917eed7) — QP · 2025 · Sesotho
- [SESOTHO HL P1 GR12 QP SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p1-gr12-qp-sept2024/959f31af-7884-4335-9863-010e8abbbf72) — QP · 2024 · Sesotho
- [SESOTHO HL P3 QP GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-qp-gr12-sept-2024/d2b93201-81bd-49ab-8264-505fead4132d) — QP · 2024 · Sesotho
- [Sesotho HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p1-nov-2024/7ce368a4-d941-4b42-b669-3fdc5ce85779) — QP · 2024 · Sesotho
- [Sesotho HL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-nov-2024/9fd7ee63-7427-41f8-b7e1-7e23853d8504) — QP · 2024 · Sesotho

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
