# Setswana HL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2015 Memo

> Grade 12 Setswana HL Paper 1 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2015, 7 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-feb-march-2015-memo/cc44dd44-0b8c-4c7b-9c0a-eb79c5cac5d3
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Setswana HL
- Grade: Grade 12
- Language: Setswana
- Document type: Memorandum
- Year: 2015
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Setswana HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/setswana-hl) › [Setswana HL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-feb-march-2015-memo/cc44dd44-0b8c-4c7b-9c0a-eb79c5cac5d3)

## About this document

Setswana Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2015 · setswana. Memorandum, 7 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Setswana HL P1 Feb March 2015](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-feb-march-2015/a4279d01-da9f-4cc2-89cc-5078c6d9a40f) — QP · 2015 · Setswana

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                     NATIONAL
                                SENIOR CERTIFICATE

                                     MOPHATO 12

                            SETSWANA PUO YA GAE (HL)

                                PAMPIRI YA NTLHA (P1)

                              TLHAKOLE/MOPITLWE 2015

                                    MEMORANTAMO

MADUO: 70

                           Memorantamo o, o na le ditsebe di le 7.

Kwalololo e ileditswe                                                Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                      2                       DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015
                                         NSC – Memorantamo

KAROLO YA A: TEKATLHALOGANYO

Mokgwa wa go tshwaya Tekatlhaloganyo

•     Motlhatlhojwa a se sokelwe dirope fa dikarabo di na le mopeleto o o fosagetseng
      le diphoso tsa puo ntle le fa diphoso tseo di fetola bokao gonne go tobilwe go
      tlhaloganya. (Diphoso di nne di supiwe.)
•     Fa motlhatlhojwa a dirisa mafoko a puo esele mo go e e tlhatlhobiwang,
      ikgatholose mafoko ao fa karabo e santse e tlhaloganyega. O se ka wa mo jela
      maduo. Fela, lefoko le le tswang mo puong esele le a amogelesega fa le dirisitswe
      mo setlhangweng e bile le tlhokega mo karabong.
•     Mo dipotsong tse di bulegileng, dikarabo tsa EE/NNYAYA kgotsa KE A DUMELA/
      GA KE DUMELANE di se abelwe maduo. Lebaka/Tshegetso ke yona e e
      tshwanetseng go tsewa tsia.
•     NNETE/FOSAGETSE kgotsa NTLHA/KAKANYO e se abelwe leduo lepe.
      Lebaka/Tshegetso ke yona e e tshwanetseng go tsewa tsia.
•     Fa go tlhokega karabo ya lefoko le le lengwe mme motlhatlhojwa a neetse polelo
      yotlhe, mo tshwae ka nepagalo fa e le gore lefoko le le nepagetseng le thaletswe/
      le ntshofaditswe.
•     Fa go tlhokiwa dintlha di le pedi/tharo mme go tlhagisitswe tse dintsi, go tshwaiwe
      fela tse pedi/tharo tsa ntlha.
•     Amogela dipharologano tsa diteme.
•     Mo dipotsong tse go tlhophiwang karabo e e nepagetseng mo go tsona, amogela
      tlhaka e e nyalanang le karabo e e nepagetseng LE/KGOTSA karabo e e
      kwadilweng ka botlalo.
POTSO 1
1.1       1.1.1          A/bona go se nko e e tswang lemina.                                          (1)
          1.1.2          Monna yo o mo imisitseng o mo tshabetse/O tsene ka lenga la
                         seloko.                                                                      (2)
          1.1.3          Dikgwedi di ne tsa feta.                                                     (2)
          1.1.4          O ne a sa batle gore mmemogoloagwe a lemoge fa a imile.                      (2)
          1.1.5          Ka tlhagolela mookana, ya re o gola wa ntlhaba.                              (2)
          1.1.6          Go nna bodipa/motlapa/bogale.                                                (2)
          1.1.7          Mmemogoloagwe o ne a tlaa mmelesetsa makgasa./O ne a tlaa
                         mo leleka.                                                                   (2)
          1.1.8          A ka bo a dirisitse mosomelwana/dithibelapelegi/ikilela mo
                         thobalanong.                                                                 (2)
          1.1.9          O sonya nko/fa a re 'o ntuba tlhogo ka dipotso tse dintsi.'                  (2)

          1.1.10         Ee, Mmaagwe Mmabothata o ne a tshaba morago ga loso lwa
                         monna wa gagwe, Mmabothata le ena o batla go tshaba fa a
                         lemoga gore o imile.                                                         (2)

Kwalololo e ileditswe                                                                     Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                      3                      DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015
                                         NSC – Memorantamo

          1.1.11         Ke ntlha. O ne a fepa dintsi ka go di gorisa dijana tse di maswe.           (2)

          1.1.12         Ee – O solofela fa mmaagwe a ka mo tshola botoka go na le
                         mmemogoloagwe.

                         Nnyaya – Mmaagwe ga a ise a godise ngwana, ka jalo a ka mo
                         tlhokomela jang?/Ga a itse mmaagwe o mmone fela mo meriting.
                         (Dikarabo tse di nepagetseng tsa batlhatlhojwa di elwe tlhoko)              (2)

1.2       1.2.1          Thuto/Boithutedi/Bokamoso                                                   (2)

          1.2.2          Setshwantsho se bontsha basetsana/basimane ba sekolo, fa
                         temana e bua ka mosetsana yo o tlogetseng sekolo ka ntlha ya
                         boimana.                                                                    (2)

                         Mosetsana/Basetsana ba ba mo setshwantshong ba tsweletse
                         pele ka dithuto fa mosetsana wa temana ena a tlaa kgorelediwa ke
                         go ima./Basetsana ba ba mo setshwantshong ba itumetse, ba a
                         tshameka fa Mmabothata ena a hutsafetse a dutse mo
                         pankaneng./Setshwantsho se na le basimane ba sekolo fa temana
                         e bua ka mosetsana fela.                                                    (2)

          1.2.3          Temothuo/Bonetetshi/Disaense tsa Botshelo.                                  (1)

                                                        PALOGOTLHE YA KAROLO YA A:                   30

Kwalololo e ileditswe                                                                    Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                  4                         DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015
                                     NSC – Memorantamo

KAROLO YA B
TSHOBOKANYO
Mokgwa wa go tshwaya Tshobokanyo
Tshobokanyo e tshwanetse go tshwaiwa ka mokgwa o o latelang:
•   Kabo ya maduo
    o    Maduo a le 7 a dintlha di le 7
    o    Maduo a le 3 a puo
    o    Palogotlhe: 10
•   Kabo ya maduo a puo fa motlhatlhojwa a dirisitse mafoko a gagwe:
    o    Leduo le le 1 = Fa motlhatlhojwa a nepile dintlha di le 1–3
    o    Maduo a le 2 = Fa motlhatlhojwa a nepile dintlha di le 4–5
    o    Maduo a le 3 = Fa motlhatlhojwa a nepile dintlha di le 6–7
•   Kabo ya maduo a puo fa motlhatlhojwa a nopotse:

    o    Lefela (0) = Fa motlhatlhojwa a nopotse dintlha di le 6–7.
    o    Leduo le le 1 = Fa motlhatlhojwa a nopotse dintlha di le 1–5.
ELA TLHOKO:
•   Palo ya mafoko
    o Batshwai ba tshwanetse go netefatsa palo ya mafoko a a dirisitsweng.
    o A motlhatlhojwa a se jelwe maduo fa a sa tlhagisa palo e e solofetsweng
       kgotsa fa palo ya mafoko a a dirisitsweng e fosagetse. Fa a fetile palo ya
       mafoko a a lekanyeditsweng, bala go fitlha ka polelo ya bofelo e e tlang
       morago ga tekanyetso mme o ikgatholose karolo e e setseng ya tshobokanyo.
    o Ditshobokanyo tse dikhutshwane mme di na le dintlhakgolo tsotlhe tse di
       tlhokegang di se ke tsa sokelwa dirope.
POTSO 2
     Dinopolo                                            Mafoko a a tshikintsweng
1    Motse o nnile mo tidimalong lobaka lo          1    Motse o ne o sisibetse go se yo o
     loleele.                                            dirang modumo.
2    Go se na ope yo o bulang lebati le fa e le     2    Batho ba ne ba itswaletse ka matlo.
     go okomela ka fensetere. Jaanong le
     banna tota ba ne ba itswaletse mo teng ga
     matlo.
3    Tau e tshositse motsana jaaka e kete ke        3    Batho ba ne ba tshogile thata,
     leroborobo, banna ba diganka ba fetogile            banna ba boifa tota.
     magatlapa.
4    Go ne go se na modisa ope yo o nang le         4    Badisa ba ne ba sa ye madisong e
     maikaelelo a go bolotsa, le batsadi ba sa           bile ba sa kgalemelwe ke ope.
     ba kgadiepetse.
5    Morago ga pitso motse o ne o                   5    Batho ba ne ba wetswe ke letshogo
     tlamparetswe ke letshogo. Bontsi jwa banni          e bile ba sa ipotetse le ka ditlhare.
     bo ne bo le mo thoromong, motho a tshaba
     le go pota setlhare ka fa morago.
Kwalololo e ileditswe                                                                   Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                 5                      DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015
                                    NSC – Memorantamo

6    Go ne go dikologiwa fela fa thoko ga matlo,   6    Ba ne ba tshaba le go tsamaela
     go ya nokeng e le tiro ya diganka, mme go          kgakala le matlo, go sa rwalelwe le
     rwalela go tlhoka sebete.                          fa e le go ga metsi.
7    Go ne go se na yo o tsamayang a le esi,       7    Batho ba ne ba tsamaya ka
     gongwe le gongwe fa batho ba leng teng,            ditlhopha.
     go engwe ka ditlhopha.

Motse o ne o sisibetse go se yo o dirang modumo.√ Batho ba ne ba itswaletse ka
matlo. √ Batho ba ne ba tshogile thata banna ba boifa tota.√ Badisa ba ne ba sa ye
madisong e bile ba sa kgalemelwe ke ope.√ Batho ba ne ba wetswe ke letshogo e bile
ba sa ipotetse le ka ditlhare.√ Ba ne ba tshaba le go tsamaela kgakala le matlo, go sa
rwalelwe le fa e le go ga metsi.√ Batho ba ne ba tsamaya ka ditlhopha.√

                                                                    Palo ya mafoko: 85          [10]

                                                   PALOGOTLHE YA KAROLO YA B:                   10

Kwalololo e ileditswe                                                               Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                   6                    DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015
                                      NSC – Memorantamo

KAROLO YA C

TIRISO YA PUO

Mokgwa wa go tshwaya Karolo C

•     Mopeleto:
      o   Karabo ya lefoko le le lengwe e abelwe leduo le fa mopeleto o fosagetse ntle
          fela le fa phoso e fetola bokao jwa lefoko.
      o   Fa dikarabo e le dipolelo tse di tletseng, mopeleto o o fosagetseng o sokelwe
          dirope fa phoso e le mo ponagalong ya puo e e tlhatlhobiwang.
      o   Fa go tlhatlhobiwa dikhutshwafatso, karabo e tshwanetse go nna le matshwao
          a puiso a a nepagetseng.

•     Dipopego tsa polelo di tshwanetse go latela melawana ya dipopego tsa puo ka
      nepagalo e be e tlhagisiwe ka dipolelo tse di tletseng/go latela taelo.
•     Mo dipotsong tse go tlhophiwang karabo e e nepagetseng mo go tsona, amogela
      tlhaka e e nyalanang le karabo e e nepagetseng LE/KGOTSA karabo e e
      kwadilweng ka botlalo.

POTSO 3

3.1       B/Go etleetsa letlole la legae la bagodi.                                             (1)

3.2       E le mene/4                                                                           (1)

3.3       Batswana/Maswati/Bapedi/Bavenda (Vhavenda)                                            (1)

3.4       Wa setso/ya dipina/la lesedi/la bagodi                                                (1)

3.5       Letsatsi le, ke la go keteka ngwaoboswa fa konsarata e le ya dipina le mmino
          wa setso.                                                                             (2)

3.6       Ee, e bontsha fa e le basadi fela ba ba tlaa bong ba tsaya karolo.                    (2)

3.7       Ee, batho botlhe ba tlaa itse go le gontsi ka ga dipina le mmino wa setso./
          batho ba tlaa itse dipina le mmino wa merafe e mengwe.                                (2)
                                                                                                [10]

POTSO 4

4.1       Monna yo o fa gare/yo mosesane.                                                       (1)

4.2       O ja thata/ga a tlhokomele dijo tse a di jang.                                        (1)

4.3       Tsweetswee!                                                                           (1)

4.4       Bagaetsho, tsweetswee nkadimeng ditsebe!                                              (1)

4.5       Ka gore o nonne thata/go feta selekano.                                               (2)

Kwalololo e ileditswe                                                               Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                 7                     DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015
                                    NSC – Memorantamo

4.6       Ke tsa go lekanyetsa seemo sa bokete jwa ga Pule.                                    (2)

4.7       Nnyaya, o lebega a lekana le Pule/le ena o tlhoka go katisiwa.                       (2)
                                                                                               [10]

POTSO 5

5.1       Banna ba tlhaloganya gore metsi a na le eng.                                         (2)

5.2       Badisa ba ne ba tlabolwe ke molelo o ba o gotsitseng kwa nageng.                     (2)

5.3       A utlwa lentswe le bua gore ke ura ya lesomenngwe, go setse ura e le nngwe.          (2)

5.4       Tlhalosi ya tshwantshanyomokgwa.                                                     (1)

5.5       Thata                                                                                (1)

5.6       Gonne motlakase o ne o ba sopaanya menwana ya diatla.                                (1)

5.7       Tlhalosi ya sediriso.                                                                (1)
                                                                                               [10]

                                                   PALOGOTLHE YA KAROLO YA C:                  30
                                                                 PALOGOTLHE:                   70

Kwalololo e ileditswe

## Related documents

- [Setswana HL P2 Feb March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p2-feb-march-2015-memo/a2ff0dd0-da58-494b-9753-75719b8b040c) — Setswana HL · Memo · 2015 · Setswana
- [Setswana HL P3 Feb March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-feb-march-2015-memo/cdafbcb1-36c0-48e1-9fdd-7d5c2e90ca81) — Setswana HL · Memo · 2015 · Setswana
- [Setswana HL P1 June July 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-june-july-2015-memo/beff294d-3852-493e-9063-b6d1d80b9dd1) — Setswana HL · Memo · 2015 · Setswana
- [Setswana HL P1 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-feb-march-2018-memo/1df1b582-168a-44c2-9abe-dc8082e929ed) — Setswana HL · Memo · 2018 · Setswana
- [Setswana HL P1 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-feb-march-2017-memo/24a6ea32-9f78-4e19-a389-c3b4e27ae308) — Setswana HL · Memo · 2017 · Setswana
- [Setswana HL P1 Feb March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-feb-march-2016-memo/dfa47044-d2e6-4c83-b1a4-d2763e8d00ba) — Setswana HL · Memo · 2016 · Setswana

## More from Grade 12 Setswana HL

- [Gr 12 Setswana HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-setswana-hl-atp-2023-24/afd996d6-a11a-4a4d-8bf9-e13a89494ac1) — ATP
- [Setswana P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/setswana-p1-hl-june-2025-question-paper/48b7dc5e-fbd2-4ae3-905c-24387aecf8aa) — QP · 2025 · Setswana
- [NW 12 SETSWANA HL P1 QP JUNE 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-setswana-hl-2025-nw-june-exam-question-paper-paper-1-setswana/039aaf68-9097-4cad-8785-98f3161c7059) — QP · 2025 · Setswana
- [Setswana HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2024/b17fd600-b447-4440-9ad6-24d1957ed359) — QP · 2024 · Setswana
- [Setswana HL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p2-nov-2024/383f45ba-7815-40ab-8e1c-30784dc8044d) — QP · 2024 · Setswana
- [Setswana HL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2024/f38615cc-04f4-4b71-9122-faee2a51239a) — QP · 2024 · Setswana

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
