# Setswana HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2015 Memo

> Grade 12 Setswana HL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2015, 7 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-june-july-2015-memo/beff294d-3852-493e-9063-b6d1d80b9dd1
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Setswana HL
- Grade: Grade 12
- Language: Setswana
- Document type: Memorandum
- Year: 2015
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Setswana HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/setswana-hl) › [Setswana HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-june-july-2015-memo/beff294d-3852-493e-9063-b6d1d80b9dd1)

## About this document

Setswana Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2015 · setswana. Memorandum, 7 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Setswana HL P1 June July 2015](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-june-july-2015/5cd88ea0-9793-4556-9db1-b7bd39f6d547) — QP · 2015 · Setswana

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                        SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION

                            SETSWANA PUO YA GAE (HL)

                               PAMPIRI YA NTLHA (P1)

                                           2015

                                   MEMORANTAMO

                                                                       MADUO: 70

                             Memorantamo o, o na le ditsebe di le 7.

Kwalololo e ileditswe                                                      Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                       2                                 DBE/2015
                                          SCE – Memorantamo

KAROLO YA A

TEKATLHALOGANYO

Mokgwa wa go tshwaya Tekatlhaloganyo
•     Motlhatlhojwa a se sokelwe dirope fa dikarabo di na le mopeleto o o fosagetseng
      le diphoso tsa puo ntle le fa diphoso tseo di fetola bokao gonne go tobilwe go
      tlhaloganya. (Diphoso di nne di supiwe.)
•     Fa motlhatlhojwa a dirisa mafoko a puo e sele mo go e e tlhatlhobiwang,
      ikgatholose mafoko ao, mme fa karabo e santse e tlhaloganyega, o se ke wa mo
      jela maduo. Fela, lefoko le le tswang mo puong e sele le a amogelesega fa le
      dirisitswe mo setlhangweng e bile le tlhokega mo karabong.
•     Mo dipotsong tse di bulegileng, dikarabo tsa EE/NNYAYA/kgotsa KE A DUMELA/
      GA KE DUMELANE di se abelwe maduo. Lebaka/Tshegetso ke yona e e
      tshwanetseng go tsewa tsia.
•     NNETE/FOSAGETSE kgotsa NTLHA/KAKANYO e se abelwe leduo lepe.
      Lebaka/Tshegetso ke yona e e tshwanetseng go tsewa tsia.
•     Fa go tlhokega karabo ya lefoko le le lengwe mme motlhatlhojwa a neetse polelo
      yotlhe, mo tshwae ka nepagalo fa e le gore lefoko le le nepagetseng le thaletswe/
      le ntshofaditswe.
•     Fa go tlhokiwa dintlha di le pedi/tharo mme go tlhagisitswe tse dintsi, go tshwaiwe
      fela tse pedi/tharo tsa ntlha.
•     Amogela dipharologano tsa diteme/ditengwana.
•     Mo dipotsong tse go tlhophiwang karabo e e nepagetseng mo go tsona, amogela
      tlhaka e e nyalanang le karabo e e nepagetseng LE/KGOTSA karabo e
      kwadilweng ka botlalo.
POTSO 1
1.1       1.1.1          Mmala/Mmala o montshonyana le ditlenanyana tsa katse.                 (2)

          1.1.2          A le mongwe./1                                                        (1)

          1.1.3          Mogwe                                                                 (1)

          1.1.4          A/Go belega.                                                          (1)

          1.1.5          Mongongoregi/Rraagwe Kedibone                                         (1)

          1.1.6          Mongongoregi o ne a tlhaletsa setlogolwana – ngwanake
                         ngwanangwanake.
                         Ga ba a katoga rraabonamogolo ka tshobotsi./Ba tshwana le ena
                         ka dilo tsotlhe/mmala.
                         Bannabagolo ba ne ba lemoga gore monna o apeile pitsa a bo a e
                         tshola.
                         Mongongoregi o ne a phota fa thoko ga nnete a gana go tswa ka
                         kgang.
                         Balesika ba epa rramosetsana go rwala ditlhako go ya kwa gaabo
                         mokgonyana wa bona, mme a nnela go ritarita.
                         Mosadi a lemoga gore golo fa ngwana o mo phamoletse
                         (Di le pedi fela)                                                     (4)

Kwalololo e ileditswe                                                                Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                         3                                  DBE/2015
                                            SCE – Memorantamo

          1.1.7          E raya gore o ne a tsamaya a ja kwa a ileng gona./O etela malapa
                         a itse gore o tlaa tsholelwa.                                            (2)

          1.1.8          Mongongoregi o imisitse morwadie./Kedibone o tseetse mmaagwe
                         monna./ Go tsholwa ga ngwana yo o tshwanang le Mongongoregi
                         mo lapeng.                                                               (2)

          1.1.9          O ne a ota/fela.                                                         (2)

          1.1.10         Matsapa ke gore rraagwe bana ke rraagwe Kedibone e leng
                         Mongongoregi./Kedibone o ne a lailwe gore a se ke a bua
                         nnete./Rraagwe bana o ne a lobiwa.                                       (2)

          1.1.11         Ke kakanyo, ngwana o tlile a tlhokafetse./Go na le pelaelo ya gore
                         Kedibone a ka tswa a dirile sengwe.                                      (2)

          1.1.12         Ee, palo ya bana ba ga Kedibone e ne e raya moruti e re o
                         tshwanetse a bo a nyetswe./Go tshwana ga bana ba gagwe go ne
                         go dira gore moruti a belaele gore ke bana ba rre a le
                         mongwe./Tsholofelo ke gore batsadi ka bobedi ba tshwanetse go
                         nna teng mo dikolobetsong tsa bana./Moruti o ne a batla maina a
                         batsadi mme a sa tlhagelele.
                         (Dikarabo tse di nepagetseng tsa batlhatlhojwa di elwe tlhoko.)          (2)

1.2       1.2.1          Ke nako ya dijo./Ba lelapa ba dutse mmogo ba a ja./Rre o thusa
                         ngwana wa mosetsana gore a kgone go ja sentle.                           (2)

          1.2.2          Mašwi                                                                    (1)

          1.2.3          Mo mosong/Motshegare                                                     (1)

          1.2.4          Mo setshwantshong go rena mowa wa boitumelo le kagiso fa mo
                         temeng go se na kagiso mo lelapeng.                                      (2)

          1.2.5          Ee, o tlamela lelapa ka dijo le lerato fa kwa ga Mongongoregi go le
                         tlala.                                                                   (2)

                                                                MADUO A KAROLO YA A:              30

Kwalololo e ileditswe                                                                    Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                  4                                    DBE/2015
                                     SCE – Memorantamo

KAROLO YA B

TSHOBOKANYO

Mokgwa wa go tshwaya:

Tshobokanyo e tshwanetse go tshwaiwa ka mokgwa o o latelang:
•   Kabo ya maduo
    o    Maduo a le 7 a dintlha di le 7
    o    Maduo a le 3 a puo
    o    Palogotlhe: 10
•   Kabo ya maduo a puo fa motlhatlhojwa a dirisitse mafoko a gagwe:

     o Leduo le le 1 = Fa motlhatlhojwa a nepile dintlha di le 1–3
     o Maduo a le 2 = Fa motlhatlhojwa a nepile dintlha di le 4–5
     o Maduo a le 3 = Fa motlhatlhojwa a nepile dintlha di le 6–7
•   Kabo ya maduo a puo fa motlhatlhojwa a nopotse:

     o Lefela (0) = Fa motlhatlhojwa a nopotse dintlha di le 6–7.
     o Leduo le le 1 = Fa motlhatlhojwa a nopotse dintlha di le 1–5.
ELA TLHOKO:
•   Palo yamafoko
     o Batshwai ba tshwanetse go netefatsa palo ya mafoko a a dirisitsweng.
     o A motlhatlhojwa a se jelwe maduo fa a sa tlhagisa palo e e solofetsweng
       kgotsa fa palo ya mafoko a a dirisitsweng e fosagetse. Fa a fetile palo ya
       mafoko a a lekanyeditsweng, bala go fitlha ka polelo ya bofelo e e tlang
       morago ga tekanyetso mme o ikgatholose karolo e e setseng ya tshobokanyo.
     o Ditshobokanyo tse dikhutshwane mme di na le dintlhakgolo tsotlhe tse di
       tlhokegang di se ke tsa sokelwa dirope.

     Dinopolo                                            Mafoko a a tshitshintsweng
1    'Pelo le boboko ke dingwe tsa dirwe tse di      1   Pelo le boboko di botlhokwa mo
     botlhokwa mo mmeleng wa motho.'                     botshelong.
2    'Fa pelo e ka re tsi, dirwe tsotlhe tsa mmele   2   Dirwe tsa mmele di ikaegile ka
     di a tlhonama.'                                     pelo.
3    'Dipalopalo di supa gore bolwetse jo bo kotsi   3   Bolwetse jwa pelo bo kotsi go feta
     go gaisa malwetse a mangwe a a tshwanang            kankere le sukiri.
     le kankere le sukiri.'
4    'Bolwetse jo, bo tlholwa gantsi ke go thibana   4   Bolwetse jwa pelo bo bakwa ke go
     ga ditshika go go kgoreletsang madi go              tswalega ga ditshika go go
     elelela kwa pelong.'                                thibelang go elela ga madi.
5    'Fa madi a sa elele kwa bobokong kgotsa         5   Bolwetse bo ka tlholwa ke fa madi
     kwa pelong, dirwe tse di a koafala mme di           a sa elelele go ya kwa bobokong.
     utlwe botlhoko, ka jalo botshelo jwa mongwe
     bo tsene mo kotsing.'

Kwalololo e ileditswe                                                               Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                5                                      DBE/2015
                                   SCE – Memorantamo

6    'Malwetse a, a re tlhasela ka ntlha ya go sa 6    Go ja dijo tse di itekanetseng go
     tlhokomele dijo tse di siametseng mebele ya       fokotsa bogale jwa bolwetse.
     rona.'
7    'O ka ikatisa ka go dira tshingwana, go 7         Go ikatisa go re faposa malwetse.
     tsamaya sekgala se se telejana.'

Pelo le boboko di botlhokwa mo botshelong.√ Dirwe tsa mmele di ikaegile ka pelo.√
Bolwetse jwa pelo bo kotsi go feta kankere le sukiri.√ Bolwetse jwa pelo bo bakwa ke
go tswalega ga ditshika go go thibelang go elela ga madi.√ Bolwetse bo ka tlholwa ke
fa madi a sa elelele go ya kwa bobokong.√ Go ja dijo tse di itekanetseng go fokotsa
bogale jwa bolwetse.√ Go ikatisa go re faposa malwetse.√
                                                                  [Palo ya mafoko 71]        [10]

                                                          MADUO A KAROLO YA B:               10

Kwalololo e ileditswe                                                               Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                  6                                          DBE/2015
                                     SCE – Memorantamo

KAROLO YA C

TIRISO YA PUO

Mokgwa wa go tshwaya Karolo C
•     Mopeleto:
      o Karabo ya lefoko le le lengwe e abelwe leduo le fa mopeleto o fosagetse ntle
          fela le fa phoso e fetola bokao jwa lefoko.
      o Fa dikarabo e le dipolelo tse di tletseng, mopeleto o o fosagetseng o sokelwe
          dirope fa phoso e le mo ponagalong ya puo e e tlhatlhobiwang.
      o Fa go tlhatlhobiwa dikhutshwafatso, karabo e tshwanetse go nna le matshwao
          a puiso a a nepagetseng.
•     Dipopego tsa polelo di tshwanetse go latela melawana ya dipopego tsa puo ka
      nepagalo e be e tlhagisiwe ka dipolelo tse di tletseng/go latela taelo.
•     Mo dipotsong tse go tlhophiwang karabo e e nepagetseng mo go tsona, amogela
      tlhaka e e nyalanang le karabo e e nepagetseng LE/KGOTSA karabo e e
      kwadilweng ka botlalo.

3.1       D/24 Lwetse                                                                              (1)

3.2       Moletlo wa go keteka Letsatsi la Ngwao Boswa le Mabelo a Boitumediso                     (2)

3.3       Bašwa/Baagi ba Mohlakeng/Mongwe le mongwe yo o kgatlhegelang setso
          kgotsa mabelo.                                                                           (1)

3.4       Sedirwa sa polelo.                                                                       (1)

3.5       Dipontsho tsa dijo/moaparo/mmino wa setso.                                               (1)

3.6       Go bontsha ditheo tse di tshegeditseng ditiragalo tsa letsatsi ka matlole./
          Baetleetsi                                                                               (2)

3.7       Ee, papatso e bontsha go tlaa nna le mmino go natefisa letsatsi ka e
          tlhagisitse bašwa ba mmino wa setso. Papatso e tlhagisa fa go tlaa nna le
          natefiso ya setso le baletsi.
          (Dikarabo tse di nepagetseng tsa batlhatlhojwa di elwe tlhoko.)                          (2)
                                                                                                   [10]

POTSO 4

4.1       Sakerete/Motsoko                                                                         (1)

4.2       Botshelo jwa gago bo mo kotsing./O tla nyelela./Ipabalele                                (1)

4.3       Bolwetse jwa mafatlha/TB/kankere                                                         (1)

4.4       Tlhalosi ya tshwantshanyomokgwa                                                          (1)

4.5       Jwa gago                                                                                 (1)

Kwalololo e ileditswe                                                                    Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                   7                                 DBE/2015
                                      SCE – Memorantamo

4.6       Se ipabalele!/O se ipabalele/Batsamaya ka dinao ga ba ipabalele.                 (1)

4.7       Se senola maikutlo a kgalefo/tšhakgalo ka monna a kgalemela mosimane
          gore a itlhokomele mo motsokong.                                                 (2)

4.8       Ee, o tshwarisa bolwetse jwa mafatlha le pelo gape mosi wa teng o tshwaetsa
          le batho ba ba sa o tsubeng.
          (Dikarabo tse di nepagetseng tsa batlhatlhojwa di elwe tlhoko.)                  (2)
                                                                                           [10]

POTSO 5

5.1       Tlhalosi ya felo.                                                                (1)

5.2       Esi                                                                              (1)

5.3       Ditsile a lejwa dikhularo ke nna./Ditsile a lejwa ke nna dikhularo.              (1)

5.4       Ikodisa/Ikgomotsa/Ititeise/Ipotsa/Ikaraba                                        (1)

5.5       Polelwanakalaina                                                                 (1)

5.6       Maitseboa/Fa letsatsi le ya go dikela/Lotlatlana                                 (1)

5.7       Yotlhe nako ya bona e sentswe ke dikgogakgogano.                                 (2)

5.8       Ba lelapa la ga Mongongoregi ba nna kgakala le Ditsobotla./Bana ba ga
          Kedibone ba nna ba oketsega./Malomaagwe Mongongoregi a nna setulo kwa
          ntlheng gore a utlwe mafoko sentle.                                              (2)
                                                                                           [10]

                                                              MADUO A KAROLO YA C:         30
                                                                      PALOGOTLHE:          70

Kwalololo e ileditswe

## Related documents

- [Setswana HL P2 June July 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p2-june-july-2015-memo/dc062659-19cb-412d-8b1f-b1c79b507c32) — Setswana HL · Memo · 2015 · Setswana
- [Setswana HL P3 June July 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-june-july-2015-memo/7f6750bc-97d0-4989-a00f-ab37bbb1d0eb) — Setswana HL · Memo · 2015 · Setswana
- [Setswana HL P1 Feb March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-feb-march-2015-memo/cc44dd44-0b8c-4c7b-9c0a-eb79c5cac5d3) — Setswana HL · Memo · 2015 · Setswana
- [Setswana HL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-may-june-2023-mg/ccea2147-f24f-4909-8005-bc6ba6f8285b) — Setswana HL · Memo · 2023 · Setswana
- [Setswana HL P1 May June 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-may-june-2021-mg/b6aa764b-82d4-4686-8a6a-06b1616ab457) — Setswana HL · Memo · 2021 · Setswana
- [Setswana HL P1 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-may-june-2018-memo/93e765b2-e648-40ba-9d85-bedcc1f970e7) — Setswana HL · Memo · 2018 · Setswana

## More from Grade 12 Setswana HL

- [Gr 12 Setswana HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-setswana-hl-atp-2023-24/afd996d6-a11a-4a4d-8bf9-e13a89494ac1) — ATP
- [Setswana P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/setswana-p1-hl-june-2025-question-paper/48b7dc5e-fbd2-4ae3-905c-24387aecf8aa) — QP · 2025 · Setswana
- [NW 12 SETSWANA HL P1 QP JUNE 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-setswana-hl-2025-nw-june-exam-question-paper-paper-1-setswana/039aaf68-9097-4cad-8785-98f3161c7059) — QP · 2025 · Setswana
- [Setswana HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2024/b17fd600-b447-4440-9ad6-24d1957ed359) — QP · 2024 · Setswana
- [Setswana HL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p2-nov-2024/383f45ba-7815-40ab-8e1c-30784dc8044d) — QP · 2024 · Setswana
- [Setswana HL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2024/f38615cc-04f4-4b71-9122-faee2a51239a) — QP · 2024 · Setswana

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
