# Setswana HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Memo

> Grade 12 Setswana HL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2017, 6 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-may-june-2017-memo/bd2b8aed-4294-43d8-a757-491f3456769d
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Setswana HL
- Grade: Grade 12
- Language: Setswana
- Document type: Memorandum
- Year: 2017
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 6

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Setswana HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/setswana-hl) › [Setswana HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-may-june-2017-memo/bd2b8aed-4294-43d8-a757-491f3456769d)

## About this document

Setswana Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2017 · setswana. Memorandum, 6 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                    SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                             SETSWANA PUO YA GAE (HL)

                                PAMPIRI YA NTLHA (P1)

                                            2017

                                    MEMORANTAMO

                                                                     MADUO: 70

                           Memorantamo o, o na le ditsebe di le 6.

Kwalololo e ileditswe                                                    Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                    2                                     DBE/2017
                                       SCE – Memorantamo

KAROLO YA A: TEKATLHALOGANYO

Mokgwa wa go tshwaya Tekatlhaloganyo

•     Motlhatlhojwa a se sokelwe dirope fa dikarabo di na le mopeleto o o fosagetseng
      le diphoso tsa puo ntle le fa diphoso tseo di fetola bokao gonne go tobilwe go
      tlhaloganya. (Diphoso di nne di supiwe.)
•     Fa motlhatlhojwa a dirisa mafoko a puo e sele mo go e e tlhatlhobiwang,
      ikgatholose mafoko ao, mme fa karabo e sa ntse e tlhaloganyega, o se ka wa mo
      jela maduo. Fela, lefoko le le tswang mo puong e sele le a amogelesega fa le
      dirisitswe mo setlhangweng e bile le tlhokega mo karabong.
•     Mo dipotsong tse di bulegileng, dikarabo tsa EE/NNYAYA kgotsa KE A DUMELA/
      GA KE DUMELANE di se abelwe maduo. Lebaka/Tshegetso ke yona e e
      tshwanetseng go tsewa tsia.
•     NNETE/FOSAGETSE kgotsa NTLHA/KAKANYO e se abelwe leduo lepe.
      Lebaka/Tshegetso ke yona e e tshwanetseng go tsewa tsia.
•     Fa go tlhokega karabo ya lefoko le le lengwe, mme motlhatlhojwa a neetse polelo
      yotlhe, mo tshwae ka nepagalo fa e le gore lefoko le le nepagetseng le thaletswe/
      le ntshofaditswe.
•     Fa go tlhokiwa dintlha di le pedi/tharo, mme go tlhagisitswe tse dintsi, go tshwaiwe
      fela tse pedi/tharo tsa ntlha.
•     Amogela dipharologano tsa diteme/ditengwana.
•     Mo dipotsong tse go tlhophiwang karabo e e nepagetseng mo go tsona, amogela
      tlhaka e e nyalanang le karabo e e nepagetseng LE/KGOTSA karabo e e
      kwadilweng ka botlalo.

POTSO 1

1.1        1.1.1       B/Belegetswe mo makgaseng.                                                (1)

           1.1.2       Ee di nyalana le bokao jwa leina la gagwe gonne, Ramakgasa o
                       rata go reka dikoloi tse di makgasa.                                      (2)

           1.1.3       Ke bokgoni jwa go baakanya dikoloi a bo a di dirisa/rekisa.               (1)

           1.1.4       Ee ke tiro e e tlwaelegileng gonne batho ba bangwe ba reka dikoloi
                       tse di senyegileng, ba di baakanya ba bo ba di rekisa.

                       Nnyaya ga e a tlwaelega gonne batho ba bangwe ba baakanya
                       dijanaga tse di tlisiwang mo go bona, mme ba duelelwe go di
                       baakanya.
                       (Dikarabo tse di nepagetseng tsa batlhatlhojwa di elwe tlhoko.)           (2)

           1.1.5       O kgona go di baakanya mme a di rekise kgotsa a di dirisetse
                       kgwebo ya go thusa batho ka go ba rora.                                   (2)

           1.1.6       Ke yo itsholetseng/yo o nang le dikoloi tse dintle/yo o aparang
                       diaparo tse dintle.
                       (Dikarabo tse di nepagetseng tsa batlhatlhojwa di elwe tlhoko)            (2)

Kwalolo e ileditswe                                                                     Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                     3                                DBE/2017
                                        SCE – Memorantamo

          1.1.7        O ne a sa solofela gore Ramakgasa a ka nna le madi ka a ne a
                       ipoleletse gore o dirisitse madi a ga mmaagwe go baakanya
                       dikoloi.                                                               (2)

          1.1.8        O ne a kaya gore fa motho a leka go itirela botshelo ka go dira
                       sengwe, o tlaa bona thuso le thotloetso go tswa mo go ba bangwe.
                       (Dikarabo tse di nepagetseng tsa batlhatlhojwa di elwe tlhoko)         (2)

          1.1.9        Di ne di tlala mo jarateng.
                       Di mo jela madi a mantsi.
                       O tshelela mo dikolotong.
                       (Di le PEDI fela)                                                      (2)

          1.1.10       Ke gore moreki o ne a mo duela diranta di le makgolo a le mabedi
                       mo godimo ga tlhotlhwa e a neng a e kopile, a ntse a e beile kwa
                       godimo go direla gore a ka e fokotsa fa moreki a kopa jalo.            (2)

          1.1.11       Di le pedi.                                                            (1)

          1.1.12       Ee ke dumelana le yona, ka gore kgaitsadia Ramakgasa o ba
                       fitlhetse ba ntshitse la motlhagare.                                   (2)

          1.1.13       Madi a kgwedi le kgwedi a puso e a abelang batsadi ba ba sa
                       direng go godisa bana ba bona, dikhutsana, jalojalo.                   (2)

          1.1.14       R200.00                                                                (1)

          1.1.15       Ke ntlha. O tsamaya ka koloi ya majabajaba./O kgonne go duela
                       Ramakgasa madi a a fetang a a a kopilweng.                             (2)

1.2       1.2.1        Mo go setlhangwa A, Ramakgasa o reka dijanaga tse di seng mo
                       maemong a go tsamaya mme a di baakanye pele a di dirisa/
                       rekisa;√ fa mo go setlhangwa B go rekisiwa dikoloi tse di leng mo
                       maemong a go tsamaya.√

                                                     KGOTSA

                       Mo go setlhangwa A dijanaga di beiwa fela mo jarateng;√ fa mo go
                       setlhangwa B di beilwe mo teng le kwa ntle ga kago.√                   (2)

          1.2.2        Bobedi ba tsona di bua ka ga dikoloi/di rekisa dikoloi.                (2)

                                                      PALOGOTLHE YA KAROLO YA A:              30

Kwalolo e ileditswe                                                                  Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                4                                    DBE/2017
                                   SCE – Memorantamo

KAROLO YA B: TSHOBOKANYO

Mokgwa wa go tshwaya:

Tshobokanyo e tshwanetse go tshwaiwa ka mokgwa o o latelang:

•   Kabo ya maduo
    o Maduo a le 7 a dintlha di le 7
    o Maduo a le 3 a puo
    o Palogotlhe: 10

•   Kabo ya maduo a puo fa motlhatlhojwa a dirisitse mafoko a gagwe:
    o Leduo le le 1 = Fa motlhatlhojwa a nepile dintlha di le 1–3
    o Maduo a le 2 = Fa motlhatlhojwa a nepile dintlha di le 4–5
    o Maduo a le 3 = Fa motlhatlhojwa a nepile dintlha di le 6–7

•   Kabo ya maduo a puo fa motlhatlhojwa a nopotse:
    o Lefela (0) = Fa motlhatlhojwa a nopotse dintlha di le 6–7.
    o Leduo le le 1 = Fa motlhatlhojwa a nopotse dintlha di le 1–5.

ELA TLHOKO:

•   Palo ya mafoko
    o Batshwai ba tshwanetse go netefatsa palo ya mafoko a a dirisitsweng.
    o A motlhatlhojwa a se jelwe maduo fa a sa tlhagisa palo e e solofetsweng
       kgotsa fa palo ya mafoko a a dirisitsweng e fosagetse. Fa a fetile palo ya
       mafoko a a lekanyeditsweng, bala go fitlha ka polelo ya bofelo e e tlang
       morago ga tekanyetso, mme o ikgatholose karolo e e setseng ya tshobokanyo.
    o Ditshobokanyo tse dikhutshwane, mme di na le dintlhakgolo tsotlhe tse di
       tlhokegang di se ke tsa sokelwa dirope.

     Dinopolo                                        Mafoko a a tshikintsweng
1    O fepe monna wa gago le bagaabo            1    Mosadi o apeela monna le balelapa
     botlhe ka tshwanelo le ka nako.                 ka botlalo.
2    Mosadi ga a busolose molomo le monna       2    Mosadi ga a arabisane le monna wa
     mo dipuisanong tsa bona.                        gagwe.
3    A lemosiwa gore monna ga a ediwe, le       3    Mosadi ga a etse monna.
     mororo a sa wediwe.
4    O nne senatla mo ditirong.                 4    O nne setswerere mo ditirong.
5    Fa o ile sedibeng le basadi ba motse, o    5    O se tsene mo ditsheleng tsa basadi.
     tlogele ditshebo tsa koo.
6    O se ka wa kgatlhwa ke baratadijo mme      6    O se ka wa rata dijo mme o ithute go
     le gona o ithute go somarela.                   boloka.
7    O tilane le ditsela tse di kgopo tsotlhe   7    O efoge go dira ditiro tse di maswe.

     Mosadi o apeela monna le balelapa ka botlalo.√ Mosadi ga a arabisane le monna
     wa gagwe.√ Mosadi ga a etse monna.√ O nne setswerere mo ditirong.√ O se
     tsene mo ditsheleng tsa basadi.√ O se ka wa rata dijo mme o ithute go boloka.√ O
     efoge go dira ditiro tse di maswe.√
                                                                  Palo ya mafoko [52]       [10]

                                                    PALOGOTLHE YA KAROLO YA B:              10

Kwalolo e ileditswe                                                                Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                 5                                   DBE/2017
                                    SCE – Memorantamo

KAROLO YA C: TIRISO YA PUO

Mokgwa wa go tshwaya Karolo C
• Mopeleto:
   o Karabo ya lefoko le le lengwe e abelwe leduo le fa mopeleto o fosagetse ntle
       fela le fa phoso e fetola bokao jwa lefoko.
   o Fa dikarabo e le dipolelo tse di tletseng, mopeleto o o fosagetseng o sokelwe
       dirope fa phoso e le mo ponagalong ya puo e e tlhatlhobiwang.
   o Fa go tlhatlhobiwa dikhutshwafatso, karabo e tshwanetse go nna le matshwao
       a puiso a a nepagetseng.
• Dipopego tsa polelo di tshwanetse go latela melawana ya dipopego tsa puo ka
   nepagalo e be e tlhagisiwe ka dipolelo tse di tletseng/go latela taelo.
• Mo dipotsong tse go tlhophiwang karabo e e nepagetseng mo go tsona, amogela
   tlhaka e e nyalanang le karabo e e nepagetseng LE/KGOTSA karabo e e
   kwadilweng ka botlalo.

3.1       D/Botoka go gaisa                                                                 (1)

3.2.      Ga go se se gaisang Wacky fa o batla boleng tota.                                 (1)

3.3       Nnyaya. Ga go ye go nna bonolo ka gore tshedimosetso ga e tlhagise aterese
          kgotsa nomoro ya mogala kwa barekisi ba ka fitlhelelwang teng.                    (2)

3.4       Ee. Ka se na le tatso e e tokafaditsweng/Nka bona tse pedi boemong jwa e le
          nngwe                                                                             (2)

3.5       Bana ba rekisa batsadi Wacky moso mongwe le mongwe.                               (2)

3.6       Ee. Bareki ba ka bona tse pedi ka tlhotlhwa ya e le nngwe/Bareki ba ka
          boloka madi.                                                                      (2)
                                                                                            [10]

POTSO 4

4.1       D/A lenyatso                                                                      (1)

4.2       Mafoko a reng 'ke go naya metsotso e le 90 fela go dula foo', le go itshwara
          letheka go supa lenyatso.                                                         (2)

4.3       O dutse mo setilong sa palo ya 1 gonne e le mofenyi wa MTN8 2014./O batla
          go tshosetsa monna yo o emeng ka dinao le go mo kgoba marapo.
          [Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko].                   (2)

4.4       Bo kaya gore ba ile go gapa kgaisano e/ba ile go nna bafenyi ba kgaisano e.       (2)

4.5       Metsotswana                                                                       (1)

4.6       Monna a re o mo naya metsotso e le 90 fela go dula foo.                           (1)

4.6       Ke ya Sekgele sa MTN8                                                             (1)
                                                                                            [10]

Kwalolo e ileditswe                                                                Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                 6                               DBE/2017
                                    SCE – Memorantamo

POTSO 5

5.1       Tlhalosi ya kopanelo                                                         (1)

5.2       Polelwanakala-ina                                                            (1)

5.3       Letlhaodi la popego                                                          (1)

5.4       Yo o matsatsarapa ngwana o ba siile botlhe.                                  (1)

5.5       Ga mo tsaya sebaka.                                                          (1)

5.6       Lediri + leina                                                               (2)

5.7       Ka dithole                                                                   (1)

5.8       Siilwe                                                                       (1)

5.9       Mme o tsamaya le bona go ya tirong./Morutabana o bona barutwana ba buisa
          kuranta.                                                                     (1)
                                                                                       [10]

                                                  PALOGOTLHE YA KAROLO YA C:           30
                                                  PALOGOTLHE YA TLHATLHOBO:            70

Kwalololo e ileditswe

## Related documents

- [Setswana HL P1 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2017-memo/00b2bd3e-ab15-4b6a-bd7e-7e9e9ba58f4c) — Setswana HL · Memo · 2017 · Setswana
- [Setswana HL P1 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-feb-march-2017-memo/24a6ea32-9f78-4e19-a389-c3b4e27ae308) — Setswana HL · Memo · 2017 · Setswana
- [Setswana HL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-may-june-2023-mg/ccea2147-f24f-4909-8005-bc6ba6f8285b) — Setswana HL · Memo · 2023 · Setswana
- [Setswana HL P1 May June 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-may-june-2021-mg/b6aa764b-82d4-4686-8a6a-06b1616ab457) — Setswana HL · Memo · 2021 · Setswana
- [Setswana HL P1 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-may-june-2018-memo/93e765b2-e648-40ba-9d85-bedcc1f970e7) — Setswana HL · Memo · 2018 · Setswana
- [Setswana HL P1 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-may-june-2016-memo/20bc9468-eede-46d1-a3e7-d14edcb84f23) — Setswana HL · Memo · 2016 · Setswana

## More from Grade 12 Setswana HL

- [Gr 12 Setswana HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-setswana-hl-atp-2023-24/afd996d6-a11a-4a4d-8bf9-e13a89494ac1) — ATP
- [Setswana P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/setswana-p1-hl-june-2025-question-paper/48b7dc5e-fbd2-4ae3-905c-24387aecf8aa) — QP · 2025 · Setswana
- [NW 12 SETSWANA HL P1 QP JUNE 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-setswana-hl-2025-nw-june-exam-question-paper-paper-1-setswana/039aaf68-9097-4cad-8785-98f3161c7059) — QP · 2025 · Setswana
- [Setswana HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2024/b17fd600-b447-4440-9ad6-24d1957ed359) — QP · 2024 · Setswana
- [Setswana HL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p2-nov-2024/383f45ba-7815-40ab-8e1c-30784dc8044d) — QP · 2024 · Setswana
- [Setswana HL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2024/f38615cc-04f4-4b71-9122-faee2a51239a) — QP · 2024 · Setswana

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
