# Setswana HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2017 Memo

> Grade 12 Setswana HL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2017, 7 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2017-memo/00b2bd3e-ab15-4b6a-bd7e-7e9e9ba58f4c
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Setswana HL
- Grade: Grade 12
- Language: Setswana
- Document type: Memorandum
- Year: 2017
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Setswana HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/setswana-hl) › [Setswana HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2017-memo/00b2bd3e-ab15-4b6a-bd7e-7e9e9ba58f4c)

## About this document

Setswana Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2017 · setswana. Memorandum, 7 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Setswana HL P1 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2017/ca3f95c8-0dc6-46b5-8e27-d0fb0f9cd895) — QP · 2017 · Setswana

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                       NATIONAL
                                  SENIOR CERTIFICATE

                                     MOPHATO 12

                              SETSWANA PUO YA GAE (HL)

                                 PAMPIRI YA NTLHA (P1)

                                  NGWANAITSEELE 2017

                                     MEMORANTAMO

MADUO: 70

                           Memorantamo o, o na le ditsebe di le 7.

Kwalololo e ileditswe                                                Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                  2                       DBE/Ngwanaitseele 2017
                                     NSC – Memorantamo

KAROLO YA A: TEKATLHALOGANYO

Mokgwa wa go tshwaya Tekatlhaloganyo
• Motlhatlhojwa a se sokelwe dirope fa dikarabo di na le mopeleto o o fosagetseng
   le diphoso tsa puo ntle le fa diphoso tseo di fetola bokao gonne go tobilwe go
   tlhaloganya. (Diphoso di nne di supiwe.)
• Fa motlhatlhojwa a dirisa mafoko a puo e sele mo go e e tlhatlhobiwang,
   ikgatholose mafoko ao, mme fa karabo e santse e tlhaloganyega, o se ke wa mo
   jela maduo. Fela, lefoko le le tswang mo puong e sele le a amogelesega fa le
   dirisitswe mo setlhangweng e bile le tlhokega mo karabong.
• Mo dipotsong tse di bulegileng, dikarabo tsa EE/NNYAYA/kgotsa KE A DUMELA/
   GA KE DUMELANE di se abelwe maduo. Lebaka/tshegetso ke yona e e
   tshwanetseng go tsewa tsia.
• NNETE/FOSAGETSE kgotsa NTLHA/KAKANYO e se abelwe leduo lepe.
   Lebaka/Tshegetso ke yona e e tshwanetseng go tsewa tsia.
• Fa go tlhokega karabo ya lefoko le le lengwe mme motlhatlhojwa a neetse polelo
   yotlhe, mo tshwae ka nepagalo fa e le gore lefoko le le nepagetseng le thaletswe/
   le ntshofaditswe.
• Fa go tlhokiwa dintlha di le pedi/tharo mme go tlhagisitswe tse dintsi, go tshwaiwe
   fela tse pedi/tharo tsa ntlha.
• Amogela dipharologano tsa diteme.
• Mo dipotsong tse go tlhophiwang karabo e e nepagetseng mo go tsona, amogela
   tlhaka e e nyalanang le karabo e e nepagetseng LE/KGOTSA karabo e
   kwadilweng ka botlalo.

POTSO 1

1.1.1     B/Moono wa Mphebatho.                                                               (1)

1.1.2     Mo go sona go dihosetele tse di agetsweng baithuti go tswa kgakala le gaufi.        (1)

1.1.3     Masomeamabedinne/24.                                                                (1)

1.1.4     Bolotloa/Sephailane                                                                 (1)

1.1.5     Tšhono le matlwanaboithusetso                                                       (2)

1.1.6     Ke barutwana ba ba kelotlhoko e bile ba ikaeletse go ithuta/ Ke ba ba utlwang
          molao e bile ba ikaeletse go ithuta.
          (Dikarabo tse di nepagetseng tsa batlhatlhojwa di elwe tlhoko).                     (2)

1.1.7     Ee, go maleba go kaya sekolo jaaka ntlo ya lesedi gonne ke kwa barutwana
          ba rutiwang botshelo gona./ Ke kwa barutwana ba fatlhosiwang gona.
          Nnyaya, barutwana ba bantsi ba ithuta mekgwa e e sa siamang kwa dikolong.
          (Dikarabo tse di nepagetseng tsa batlhatlhojwa di elwe tlhoko).                     (2)

1.1.8     Tlotlo le boikobo.                                                                  (2)

1.1.9     E kaya gore o rutegile thata.                                                       (2)

Kwalololo e ileditswe                                                               Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                 3                      DBE/Ngwanaitseele 2017
                                    NSC – Memorantamo

1.1.10    Ke ntlha gonne kgoro ya sekolo e lebagane thwi le kantoro ya gagwe gore a
          bone sengwe le sengwe.                                                            (2)

1.1.11    Ke motsadi, mogakolodi, tsala.
          O tshola barutwana ka go lekana.
          Barutabana mo go ena ba mo maemong a a tshwanang/ ba a lekana.
          O tlotla tiro ya gagwe.
          (Di le PEDI fela).                                                                (2)

1.1.12    Ee, le ne le fetogile go nna ina lebe seromo gonne o ne a tlotlwa/ go ne go
          ikanwa ka ena/ a ratiwa e bile a reediwa.                                         (2)

1.1.13    Tshwene gonne o bidiwa Motshweneng.                                               (2)

1.1.14    Ke morutabana yo o sa rutegang/ ke morutabana yo o tshabang tiro/ yo o sa
          itseng tiro ya gagwe.
          (Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko).                   (2)

1.2.1     Tikologo ya sekolo sa setlhangwa A e ntle e na le ditšheše tsa mebalabala√√
          fa ya setlhangwa B e e se na ditšheše√√./
          Tikologo ya sekolo sa setlhangwa A e na le phate ya lenaga e e
          tlhokomelwang sentle fa ya setlhangwa B√√ e se na phate ya lenaga mme go
          le go setlha fela√√.                                                              (4)

1.2.2     Sekolo sa sekontari/sekolo se segolo                                              (2)

                                                  PALOGOTLHE YA KAROLO YA A:                30

Kwalololo e ileditswe                                                             Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                4                       DBE/Ngwanaitseele 2017
                                   NSC – Memorantamo

KAROLO YA B: TSHOBOKANYO

Mokgwa wa go tshwaya:
Go tshwaya go ikaegile ka tsenyeletso ya dintlha tse di batliwang mo potsong.
Tshobokanyo e tshwanetse go tshwaiwa ka mokgwa o o latelang:

•   Kabo ya maduo
    o Maduo a le 7 a dintlha di le 7
    o Maduo a le 3 a puo
    o Palogotlhe: 10

•   Kabo ya maduo a puo fa motlhatlhojwa a dirisitse mafoko a gagwe:
    o Leduo le le 1 = Fa motlhatlhojwa a nepile dintlha di le 1–3
    o Maduo a le 2 = Fa motlhatlhojwa a nepile dintlha di le 4–5
    o Maduo a le 3 = Fa motlhatlhojwa a nepile dintlha di le 6–7

•   Kabo ya maduo a puo fa motlhatlhojwa a nopotse:
    o Leduo le le 1 = Fa motlhatlhojwa a nopotse dintlha di le 1–5.
    o Lefela(0) = Fa motlhatlhojwa a nopotse dintlha di le 6–7.

ELA TLHOKO:
• Palo ya mafoko
   o   Batshwai ba tshwanetse go netefatsa palo ya mafoko a a dirisitsweng.
   o   A motlhatlhojwa a se jelwe maduo fa a sa tlhagisa palo e e solofetsweng
       kgotsa fa palo ya mafoko a a dirisitsweng e fosagetse. Fa a fetile palo ya
       mafoko a a lekanyeditsweng, bala go fitlha ka polelo ya bofelo e e tlang
       morago ga tekanyetso mme o ikgatholose karolo e e setseng ya
       tshobokanyo.
   o   Ditshobokanyo tse dikhutshwane mme di na le dintlhakgolo tsotlhe tse di
       tlhokegang di se ke tsa sokelwa dirope.

Kwalololo e ileditswe                                                             Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                  5                         DBE/Ngwanaitseele 2017
                                     NSC – Memorantamo

POTSO 2

                        DINOPOLO                           MAFOKO A A TSHIKINTSWENG
1    Rejisetara e e tlhametswe magareng ga tse         1   Rejisetara e dirisediwa go boloka
     dingwe go tshola maina a bana ba ba                   maina a bana ba ba sotliwang
     sotliwang kana ba go itshelwang moriti o o            kgotsa ba ba ikgatholosiwang.
     tsididi ka bona.
2    Rejisetara e e sedimosa maemo a bana ba           2   E senola tshedimosetso ka ga
     ba sotliwang le ba go itshelwang moriti o o           maemo a ba tshelang mo go ona.
     tsididi ka bona ba iphitlhelang ba tshela mo
     go ona.
3    E senola dintlha tsa botlhokwa tse di ka          3   E tlhagisa dintlha tse di ka
     dirisiwang go sireletsa bana gore tshotlo ya          thusang gore tshotlo e se
     bona e se eteegele.                                   oketsege.
4    Rejisetara e leba dikgetse le ditirelo tsa bana   4   E tlhokomela dikgetse le ditirelo
     bao ka leitlho le le ntšhotšho.                       tsa bona.
5    Rejisetara e ke sediriswa sa go abela,            5   E naya bao ba ba sireletsang
     barutegi ba setlhopha sa tshireletso ya bana,         dintlha tsa botlhokwa ka ga bona.
     tshedimosetso ya botlhokwa ka ga bana ba.
6    E senola mekgwa le mefuta ya tshotlo le           6   E supa mekgwa le mefuta ya
     ikgatholoso e bana ba mekamekanang le                 tshotlo le itlhokomoloso e ba
     yona.                                                 tshwaraganeng le yona.
7    Rejisetara e e abelana ka dintlha tse di          7   E ntsha dintlha tse di thusang ka
     tlhokegang go rulaganya kabo ya matlotlo go           kabo ya madi go thibela tshotlo le
     ema kgatlhanong tshotlo le ikgatholoso ya             itlhokomoloso mo nageng.
     bana mo maemong a                  bosetšhaba,
     diporofense le bommasepala.

Rejisetara e dirisediwa go boloka maina a bana ba ba sotliwang kgotsa ba ba
ikgatholosiwang.√ E senola tshedimosetso ka ga maemo a ba tshelang mo go ona.√
E tlhagisa dintlha tse di ka thusang gore tshotlo e se oketsege.√ E tlhokomela dikgetse
le ditirelo tsa bana bao.√ E naya bao ba ba sireletsang dintlha tsa botlhokwa ka ga
bona.√ E supa mekgwa le mefuta ya tshotlo le itlhokomoloso e ba tshwaraganeng
le yona.√ E ntsha dintlha tse di thusang ka kabo ya madi go thibela tshotlo le
itlhokomoloso mo nageng.√
                                                                    Palo ya mafoko [90]

                                                       PALOGOTLHE YA KAROLO YA B:               10

Kwalololo e ileditswe                                                                 Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                  6                       DBE/Ngwanaitseele 2017
                                     NSC – Memorantamo

KAROLO YA C: TIRISO YA PUO
Mokgwa wa go tshwaya Karolo C
• Mopeleto:
   o    Karabo ya lefoko le le lengwe e abelwe leduo le fa mopeleto o fosagetse ntle
        fela le fa phoso e fetola bokao jwa lefoko.
   o    Fa dikarabo e le dipolelo tse di tletseng, mopeleto o o fosagetseng o sokelwe
        dirope fa phoso e le mo ponagalong ya puo e e tlhatlhobiwang.
   o    Fa go tlhatlhobiwa dikhutshwafatso, karabo e tshwanetse go nna le
        matshwao a puiso a a nepagetseng.
• Dipopego tsa polelo di tshwanetse go latela melawana ya dipopego tsa puo ka
   nepagalo e be e tlhagisiwe ka dipolelo tse di tletseng/go latela taelo.
• Mo dipotsong tse go tlhophiwang karabo e e nepagetseng mo go tsona, amogela
   tlhaka e e nyalanang le karabo e e nepagetseng LE/KGOTSA karabo e e
   kwadilweng ka botlalo.
POTSO 3
3.1       C/ tlhokomela moriri.                                                               (1)
3.2.      Le kwadilwe ka ditlhaka tse dikgolo/ le go ntshofadiwa go feta mafoko a
          mangwe.                                                                             (2)
3.3       Maikutlo a go itshepa/go ikgatlha.                                                  (2)
3.4       Legapu/lekatane.                                                                    (1)
3.5       Bogologolo.                                                                         (1)
3.6       Tlhokomela.                                                                         (1)
3.7       Ee, papatso e tlhagisitse basadi fela ka mefuta e e farologaneng ya meriri.
          Difatlhego tse di tlhagisitsweng mo papatsong ke tsa batho ba basadi fela.
          Nnyaya, meriri ya batho ba banna le basadi e a tshwana./Mo malatsing a
          gompieno banna bangwe ba tshola meriri ya bona fela jaaka ya basadi.
          (Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko).                     (2)
                                                                                              [10]
POTSO 4
4.1       C/Kutlobotlhoko.                                                                    (1)
4.2       Wena – leemeditho.                                                                  (2)
4.3       Ke eletsa go ka bonana le wena mo mafaratlhatheng fela.                             (1)
4.4       Mesangwana/mesamonyana/ setshwantsho sa ditlhapi/ sofa/setulo sa
          borobasogo/ didularopeng/dikhumphiutha.                                             (2)
4.5       Bong: Monna le mosadi.
          Pono: Monna o rwele diporele tsa matlho mme mosadi ga a di rwala.
          (Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko.)                     (2)
4.6       Ee, ba a buisana.
          (Dikarabo tsa batlhatlhojwa tse di nepagetseng di elwe tlhoko).                     (2)
                                                                                              [10]
Kwalololo e ileditswe                                                               Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                 7                 DBE/Ngwanaitseele 2017
                                    NSC – Memorantamo

POTSO 5

5.1       Lesupi.                                                                      (1)

5.2       Leitiri.                                                                     (1)

5.3       Modirisopego.                                                                (1)

5.4       Pakajaanong.                                                                 (1)

5.5       Bonnye/monokela.                                                             (1)

5.6       Le mororo bangwe ba sa itse go buisa le go kwala.                            (1)

5.7       Gaisanwa.                                                                    (1)

5.8       Maemo a ntlha a ne a tsewa ke Kanye.                                         (1)

5.9       Borre ba nne ba rotloediwe go tsena sekolo.                                  (2)
                                                                                       [10]

                                                  PALOGOTLHE YA KAROLO YA C:           30
                                                                PALOGOTLHE:            70

Kwalololo e ileditswe

## Related documents

- [Setswana HL P2 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p2-nov-2017-memo/3cc0fb3e-b555-4fd8-9df1-db1e35062dd3) — Setswana HL · Memo · 2017 · Setswana
- [Setswana HL P1 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-may-june-2017-memo/bd2b8aed-4294-43d8-a757-491f3456769d) — Setswana HL · Memo · 2017 · Setswana
- [Setswana HL P1 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-feb-march-2017-memo/24a6ea32-9f78-4e19-a389-c3b4e27ae308) — Setswana HL · Memo · 2017 · Setswana
- [Setswana HL P1 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2023-mg/bc6f0439-8545-4871-b43c-46131e87608a) — Setswana HL · Memo · 2023 · Setswana
- [Setswana HL P1 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2021-mg/b9096f32-acfd-4848-a8ac-2e0f18de2891) — Setswana HL · Memo · 2021 · Setswana
- [Setswana HL P1 Nov 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2020-memo/0570d752-2432-4a4b-a808-cb884396ae63) — Setswana HL · Memo · 2020 · Setswana

## More from Grade 12 Setswana HL

- [Gr 12 Setswana HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-setswana-hl-atp-2023-24/afd996d6-a11a-4a4d-8bf9-e13a89494ac1) — ATP
- [Setswana P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/setswana-p1-hl-june-2025-question-paper/48b7dc5e-fbd2-4ae3-905c-24387aecf8aa) — QP · 2025 · Setswana
- [NW 12 SETSWANA HL P1 QP JUNE 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-setswana-hl-2025-nw-june-exam-question-paper-paper-1-setswana/039aaf68-9097-4cad-8785-98f3161c7059) — QP · 2025 · Setswana
- [Setswana HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2024/b17fd600-b447-4440-9ad6-24d1957ed359) — QP · 2024 · Setswana
- [Setswana HL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p2-nov-2024/383f45ba-7815-40ab-8e1c-30784dc8044d) — QP · 2024 · Setswana
- [Setswana HL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2024/f38615cc-04f4-4b71-9122-faee2a51239a) — QP · 2024 · Setswana

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
