# Setswana HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2021 Memo

> Grade 12 Setswana HL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2021, 7 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2021-mg/b9096f32-acfd-4848-a8ac-2e0f18de2891
- Updated: 2026-10-29
- Subject: Setswana HL
- Grade: Grade 12
- Language: Setswana
- Document type: Memorandum
- Year: 2021
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Setswana HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/setswana-hl) › [Setswana HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2021 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2021-mg/b9096f32-acfd-4848-a8ac-2e0f18de2891)

## About this document

Setswana Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2021 · setswana. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Setswana HL P1 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2021/a73a0ee2-3423-47c0-b4af-e7a9e24121c1) — QP · 2021 · Setswana

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                       NATIONAL
                                  SENIOR CERTIFICATE

                                     MOPHATO 12

                              SETSWANA PUO YA GAE (HL)

                                 PAMPIRI YA NTLHA (P1)

                                  NGWANAITSEELE 2021

                                 KAEDI YA GO TSHWAYA

MADUO: 70

                           Memorantomo o, o na le ditsebe di le 7.

Kwalololo e ileditswe                                                Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                       2                     DBE/Ngwanaitseele 2021
                                      NSC – Kaedi ya go tshwaya

KAROLO YA A: TEKATLHALOGANYO

Mokgwa wa go tshwaya Tekatlhaloganyo
     Motlhatlhojwa a se sokelwe dirope fa dikarabo di na le mopeleto o o fosagetseng
      le diphoso tsa puo ntle le fa diphoso tseo di fetola bokao gonne go tobilwe go
      tlhaloganya. (Diphoso di nne di supiwe.)
     Fa motlhatlhojwa a dirisa mafoko a puo e sele, ikgatholose mafoko ao, mme fa
      karabo e santse e tlhaloganyega, o se ka wa mo jela maduo. Fela, lefoko le le
      tswang mo puong e sele le a amogelesega fa le dirisitswe mo setlhangweng e
      bile le tlhokega mo karabong.
     Mo dipotsong tse di bulegileng, dikarabo tsa EE/NNYAYA kgotsa KE A DUMELA/
      GA KE DUMELANE di se abelwe maduo. Lebaka/Tshegetso ke yona e e
      tshwanetseng go tsewa tsia.
     NNETE/FOSAGETSE kgotsa NTLHA/KAKANYO e se abelwe leduo lepe.
      Lebaka/Tshegetso ke yona e e tshwanetseng go tsewa tsia.
     Fa go tlhokega karabo ya lefoko le le lengwe, mme motlhatlhojwa a neetse polelo
      yotlhe, mo tshwae ka nepagalo fa e le gore lefoko le le nepagetseng le thaletswe/
      le ntshofaditswe.
     Fa go tlhokiwa dintlha di le pedi/tharo, mme go tlhagisitswe tse dintsi, go
      tshwaiwe fela tse pedi/tharo tsa ntlha.
     Amogela dipharologano tsa diteme.
     Mo dipotsong tse go tlhophiwang karabo e e nepagetseng mo go tsona, amogela
      tlhaka e e nyalanang le karabo e e nepagetseng LE/KGOTSA karabo e e
      kwadilweng ka botlalo.

POTSO 1

1.1       1.1.1          D/Bofelo jwa ngwaga                                                     (1)

          1.1.2          Gompieno o fetogile.                                                    (1)

          1.1.3          Bafedile ga a kitla a falola ditlhatlhobo./O tshwenyegela gore
                         Bafedile ga a tseye dithuto tsa gagwe tsia.                             (1)

          1.1.4          Matlakala                                                               (1)

          1.1.5          Bonetetshi/saense                                                       (1)

          1.1.6          E mo iditse go ipaakanyetsa tlhatlhobo ya Bonetetshi ka botlalo/Ga
                         a ka a tsaya dithuto tsa gagwe tsia/Ga a dira sentle mo
                         ditlhatlhobong tsa Seetebosigo.                                         (2)

          1.1.7          Ba ne ba netefatsa gore ba se nne fa thoko ga ditsala go efoga go
                         tlotla/go iteega tsebe.                                                 (2)

          1.1.8          Go nna le maitshwaro a a maswe/Go itshola makgwakgwa.                   (1)
                         Go falola ditlhatlhobo tsa Seetebosigo ka lesoba la nnalete/go
                         swatoga ka la mogodu mo ditlhatlhobong.                                 (1)

Kwalololo e ileditswe                                                                   Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                      3                    DBE/Ngwanaitseele 2021
                                     NSC – Kaedi ya go tshwaya

          1.1.9          Nnyaya, o santse a tsena sekolo, ka jalo o tshwanetse go tlhoma
                         mogopolo mo dithutong.
                         (Dikarabo tse di nepagetseng tsa batlhatlhojwa di elwe tlhoko)           (2)

          1.1.10         E kaya gore nako ya ditlhatlhobo e fitlhile/ngwaga o fedile/nako ya
                         bonyana e fedile/dingwaga tsa go gola di tsamaetse ka bonako.
                         (Dikarabo tse di nepagetseng tsa batlhatlhojwa di elwe tlhoko.)          (2)

          1.1.11         Ke kakanyo. O ne a itheile gore Bafedile o tlile go ba ntsha mo
                         khumanegong.                                                             (2)

          1.1.12         Go ne go le makgaphilakgaphila kwa matloborobalong a
                         basetsana/motsetse o ja ka seatla/e le semphete ke go fete.              (1)

          1.1.13         Ke go bona fa dipotso tsa pampiri ya ditlhatlhobo di le thata/go ne
                         go le lefifi, a sa itse sepe.                                            (2)

          1.1.14         Go ne go itlhaganetswe/ba ne ba itlhaganetse.                            (2)

          1.1.15         Ke nnete. O ne a le mo lebelong la dipitse a ipotsa gore sefoka ke
                         sa ga mang magareng ga gagwe le dipotso tsa ditlhatlhobo./O ne a
                         ipaakanyeditse ditlhatlhobo.                                             (2)

1.2       1.2.1          Mo go SETLHANGWA A go na le tlhakatlhakano mo phaposing ya
                         ditlhatlhobo ka ntlha ya go idibala ga morutwana√ fa mo go
                         SETLHANGWA B go sa bontshe tlhakatlhakano, gonne barutwana
                         botlhe ba dutse ba kwala ditlhatlhobo√.

                         Mo go SETLHANGWA A, go mosetsana yo o goang√ fa mo go
                         SETLHANGWA B ba didimetse botlhe, ba a kwala.√
                         (Dikarabo tse di nepagetseng tsa batlhatlhojwa di elwe tlhoko)           (4)

          1.2.2          Yunibesithi, kholetšhe, thekenikono
                         (DI LE PEDI FELA)                                                        (2)

                                                       PALOGOTLHE YA KAROLO YA A:                 30

Kwalololo e ileditswe                                                                    Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                 4                    DBE/Ngwanaitseele 2021
                                NSC – Kaedi ya go tshwaya

KAROLO YA B: TSHOBOKANYO

Mokgwa wa go tshwaya Tshobokanyo:

Tshobokanyo e tshwanetse go tshwaiwa ka mokgwa o o latelang:

   Kabo ya maduo
    o Maduo a le 7 a dintlha di le 7
    o Maduo a le 3 a puo
    o Palogotlhe: 10

   Kabo ya maduo a puo fa motlhatlhojwa a dirisitse mafoko a gagwe:
    o Leduo le le 1 = Fa motlhatlhojwa a nepile dintlha di le 1–3
    o Maduo a le 2 = Fa motlhatlhojwa a nepile dintlha di le 4–5
    o Maduo a le 3 = Fa motlhatlhojwa a nepile dintlha di le 6–7

   Kabo ya maduo a puo fa motlhatlhojwa a nopotse:
    o Lefela (0) = Fa motlhatlhojwa a nopotse dintlha di le 6–7.
    o Leduo le le 1 = Fa motlhatlhojwa a nopotse dintlha di le 4-5
    o Leduo le le 2 = Fa motlhatlhojwa a nopotse dintlha di le 2–3.

ELA TLHOKO:

   Palo ya mafoko
    o Batshwai ba tshwanetse go netefatsa palo ya mafoko a a dirisitsweng.
    o A motlhatlhojwa a se jelwe maduo fa a sa tlhagisa palo e e solofetsweng kgotsa
      fa palo ya mafoko a a dirisitsweng e fosagetse. Fa a fetile palo ya mafoko a a
      lekanyeditsweng, bala go fitlha ka polelo ya bofelo e e tlang morago ga
      tekanyetso, mme o ikgatholose karolo e e setseng ya tshobokanyo.
    o Ditshobokanyo tse dikhutshwane, mme di na le dintlhakgolo tsotlhe tse di
      tlhokegang di se ka tsa sokelwa dirope.

Kwalololo e ileditswe                                                             Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                  5                     DBE/Ngwanaitseele 2021
                                 NSC – Kaedi ya go tshwaya

POTSO 2

    Dinopolo                                             Mafoko a a tshikintsweng
1   Ba tshwanetse go dirisana ka botlalo go            1 Badiredipuso ba dirisane mmogo
    atolosa dikgatlhego tsa setšhaba.                    mo dikgatlhegong tsa morafe.
2   Ba tshwanetse go diragatsa ditaelo tse ba di       2 Ba diragatse molao gore ba se
    neilweng ka fa molaong e bile di sa thulane le       robe Molaotheo.
    molaotheo ka gope.
3   Ga go modiri ope yo o nang le tetla ya go          3 Ba se dirise dithata tsa bona go
    dirisa thata ya gagwe go tlhotlheletsa badiri ba     tlhotlheletsa kgotsa go patika
    bangwe kana go ba gatelela ka mokgwa                 badirammogo.
    mongwe.
4   Ba na le tšhono ya go tlhagisa dilelo tsa bona     4 Ba tlhagise dingongorego tsa
    ka tsela e e maleba le kwa kemeding e e              bona kwa go leng maleba.
    maleba.
5   Ba ineele go godisa, go rotloetsa badirikabona     5 Ba ineele mo kgodisong,
    le go nna le botsalano jo bo se nang selabe.         thotloetsong le botsalanong jo bo
                                                         phepa.
6   Ba iphape mo ditirong tsa mekgatlo ya              6 Ba efoge dipolotiki mo tirong.
    sepolotiki ka nako ya tiro.
7   Ba dirisane le ba bangwe ntle le kgobelelo.        7 Ba nne le tirisano e e se nang
                                                         kgatelelo.

Badiredipuso ba dirisane mmogo mo dikgatlhegong tsa morafe.√ Ba diragatse molao
gore ba se robe molaotheo.√ Ba se dirise dithata tsa bona go tlhotlheletsa kgotsa go
patika badirammogo.√ Ba tlhagise dingongorego tsa bona kwa go leng maleba.√ Ba
ineele mo kgodisong, thotloetsong le botsalanong jo bo phepa.√ Ba efoge dipolotiki mo
tirong.√ Ba nne le tirisano e e se nang kgatelelo.√
                                                                   Palo ya mafoko = 61        [10]

                                                   PALOGOTLHE YA KAROLO YA B:                 10

Kwalololo e ileditswe                                                                Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                  6                     DBE/Ngwanaitseele 2021
                                 NSC – Kaedi ya go tshwaya

KAROLO YA C: TIRISO YA PUO

Mokgwa wa go tshwaya Karolo C

     Mopeleto:
      o Karabo ya lefoko le le lengwe e abelwe leduo le fa mopeleto o fosagetse ntle
          fela le fa phoso e fetola bokao jwa lefoko.
      o Fa dikarabo e le dipolelo tse di tletseng, mopeleto o o fosagetseng o sokelwe
          dirope fa phoso e le mo ponagalong ya puo e e tlhatlhobiwang.
      o Fa go tlhatlhobiwa dikhutshwafatso, karabo e tshwanetse go nna le matshwao
          a puiso a a nepagetseng.
     Dipopego tsa polelo di tshwanetse go latela melawana ya dipopego tsa puo ka
      nepagalo e be e tlhagisiwe ka dipolelo tse di tletseng/go latela taelo.
     Mo dipotsong tse go tlhophiwang karabo e e nepagetseng mo go tsona, amogela
      tlhaka e e nyalanang le karabo e e nepagetseng LE/KGOTSA karabo e e
      kwadilweng ka botlalo.

POTSO 3

3.1       C/Ditlhako                                                                           (1)

3.2       Selekano/fonto ya ditlhaka tse ditshweu e godisitswe mme e tsentswe mo
          bontshong/fonto ya ditlhaka tsa yona e godisitswe.                                   (1)

3.3       Ke go digela bareki./Go bontsha boleng jwa ditlhako                                  (1)

3.4       Go bontsha go nna thata(bothata)/go tia ga ditlhako.                                 (2)

3.5       Go tsenyeletsa kgaisano mo papatsong.                                                (1)

3.6       Modirisopego - Dilo tse di siameng di diretswe go nnela ruri!/
          Modirisotaelo - Reka setlhako sa 'toughees' mo lebentleleng la ditlhako!/
          Ikgapele malatsi a boikhutso!                                                        (2)

3.7       Nnyaya gonne e bapatsa ditlhako tsa sekolo./E tlaa ungwela fela bana ba
          sekolo.                                                                              (2)
                                                                                               [10]

POTSO 4

4.1       B/ Se se kwa godimo.                                                                 (1)

4.2       Go senola gore mosimane ga a ipaakanyetsa go kwala pampiri ya Dipalo/o
          ntse a sa tsene sekolo.
          (Dikarabo tse di nepagetseng tsa batlhatlhojwa di elwe tlhoko)                       (2)

4.3       Mosimane o šakgetse/galefile.                                                        (1)
          Monna o gakgametse.                                                                  (1)

4.4       Ke fa mosimane a re o rekile pampiri ya dipalo.                                      (1)

Kwalololo e ileditswe                                                                 Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P1                    7                  DBE/Ngwanaitseele 2021
                                   NSC – Kaedi ya go tshwaya

4.5       Senokwane                                                                        (1)

4.6       Ya dipalo                                                                        (1)

4.7       Nnyaya ga go a siama, ke tlolomolao go rekisa pampiri ya ditlhatlhobo/ go        (2)
          rekisa le go reka dithoto tse di utswilweng/go ruta bana ba rona bonweenwee.     [10]
          (Dikarabo tse di nepagetseng tsa batlhatlhojwa di elwe tlhoko).

POTSO 5

5.1       Ke ne ka fitlhela tsala ya me madi a me a dijo/Rre o ne a fitlhela nkoko kwa
          Marapyane. (go boloka)                                                           (1)

5.2       Ithaya                                                                           (1)

5.3       Bogolo                                                                           (1)

5.4       Letlhalosi la mokgwa                                                             (1)

5.5       A mpotsa/a botsa/a re: “A go ne go le monate?”                                   (1)

5.6       Tlhalosi ya sediriso                                                             (1)

5.7       Lediri +. leina                                                                  (2)

5.8       Thuanyisediri                                                                    (1)

5.9       Leo, letsatsi ga nkitla ke le lebala.                                             (1)
                                                                                           [10]

                                                    PALOGOTLHE YA KAROLO YA C:             30
                                                    PALOGOTLHE YA TLHATLHOBO:              70

Kwalololo e ileditswe

## Related documents

- [Setswana HL P2 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p2-nov-2021-mg/052652b3-4741-45fc-902a-55b499241721) — Setswana HL · Memo · 2021 · Setswana
- [Setswana HL P3 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2021-mg/4f2e73dd-473f-482e-82d1-0f76e17e2c46) — Setswana HL · Memo · 2021 · Setswana
- [Setswana HL P1 May June 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-may-june-2021-mg/b6aa764b-82d4-4686-8a6a-06b1616ab457) — Setswana HL · Memo · 2021 · Setswana
- [Setswana HL P1 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2023-mg/bc6f0439-8545-4871-b43c-46131e87608a) — Setswana HL · Memo · 2023 · Setswana
- [Setswana HL P1 Nov 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2020-memo/0570d752-2432-4a4b-a808-cb884396ae63) — Setswana HL · Memo · 2020 · Setswana
- [Setswana HL P1 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2019-memo/882bc65a-66ee-46e9-b93c-7afc51f8c757) — Setswana HL · Memo · 2019 · Setswana

## More from Grade 12 Setswana HL

- [Gr 12 Setswana HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-setswana-hl-atp-2023-24/afd996d6-a11a-4a4d-8bf9-e13a89494ac1) — ATP
- [Setswana P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/setswana-p1-hl-june-2025-question-paper/48b7dc5e-fbd2-4ae3-905c-24387aecf8aa) — QP · 2025 · Setswana
- [NW 12 SETSWANA HL P1 QP JUNE 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-setswana-hl-2025-nw-june-exam-question-paper-paper-1-setswana/039aaf68-9097-4cad-8785-98f3161c7059) — QP · 2025 · Setswana
- [Setswana HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2024/b17fd600-b447-4440-9ad6-24d1957ed359) — QP · 2024 · Setswana
- [Setswana HL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p2-nov-2024/383f45ba-7815-40ab-8e1c-30784dc8044d) — QP · 2024 · Setswana
- [Setswana HL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2024/f38615cc-04f4-4b71-9122-faee2a51239a) — QP · 2024 · Setswana

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
