# Setswana HL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2015 Memo

> Grade 12 Setswana HL Paper 3 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2015, 15 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-feb-march-2015-memo/cdafbcb1-36c0-48e1-9fdd-7d5c2e90ca81
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Setswana HL
- Grade: Grade 12
- Language: Setswana
- Document type: Memorandum
- Year: 2015
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 15

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Setswana HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/setswana-hl) › [Setswana HL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-feb-march-2015-memo/cdafbcb1-36c0-48e1-9fdd-7d5c2e90ca81)

## About this document

Setswana Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2015 · setswana. Memorandum, 15 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Setswana HL P3 Feb March 2015](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-feb-march-2015/37d93934-7af8-4768-8b3c-e03c0826c9a4) — QP · 2015 · Setswana

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                     NATIONAL
                                SENIOR CERTIFICATE

                                    MOPHATO 12

                            SETSWANA PUO YA GAE (HL)

                               PAMPIRI YA BORARO (P3)

                             TLHAKOLE/MOPITLWE 2015

                                    MEMORANTAMO

MADUO: 100

                          Memorantamo o, o na le ditsebe di le 15.

Kwalololo e ileditswe                                                Phetla

### Page 2

Setswana Puo ya Gae (HL)/P3
                                                    Downloaded from hlayiso.com                2                                                    DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015
                                                                                       NSC – Memorantamo

KAROLO YA A: RUBORIKI YA GO TSHWAYA TLHAMO – PUO YA GAE (50 Maduo)

ELA TLHOKO:

• Dirisa ruboriki ka gale fa o tshwaya tlhamo ya boitlhamedi (Pampiri 3. KAROLO YA A).
• Maduo a go tloga go 0–50 a arogantswe ka maemo a le 5 a ditlhaloso.
• Mo ditlhokegong tsa Diteng, Puo le Setaele, maemo mangwe le mangwe a tlhaloso a arogantswe ka dikarolwana tsa maemo a a kwa
  godimo le a a kwa tlase ka seelo sa maduo se se tsamaelanang le ditlhaloso.
• Kagego ga e angwe ke karologantsho ya maemo a a kwa godimo le maemo a a kwa tlase.

     Ditlhokego                                 Phitlhelelo ka dinaledi          Phitlhelelo ka         Phitlhelelo ka tekano         Phitlhelelo e e            Ga a fitlhelela
                                                                                  matsetseleko                                           tlhaelang
 DITENG LE                                                 28–30                      22–24                      16–18                     10–12                       4–6
 IPAAKANYO                                     -Tsibogelo ya maemo a a      -Tsibogelo e e             -Tsibogelo e e            -Tsibogelo ya tomagano     -Tsibogelo e e seng

                        Maemo a a kwa godimo
                                               kwa godimo go gaisa a a      tlhamilweng ka             itumedisang               e e sa tlhomamang          maleba gotlhelele
 (Tsibogelo le                                 tlwaelegileng                matsetseleko               -Dikakanyo di lomagane    -Dikakanyo tse di sa       -Dikakanyo tse di
 dikakanyo)                                    -Dikakanyo tse di            -Dikakanyo tse di          mo go tlhaloganyegang e   tlhapang e bile di se na   tlhakatlhakaneng le go
                                               botlhale, tse di gwetlhang   maleba tota gape di        bile go kgotsofatsa       boitlhamedi                tlhoka tsepamo
 Thulaganyo ya                                 mogopolo le go supa          kgatlhisa le bosupi jwa    -E rulagane le go         -Bosupi jo bonnye jwa      -Di gasagane le go
 dikakanyo tsa                                 kgolo                        kgolo                      lomagana mo go            thulaganyo le tomagano     boelediwa
 ipaakanyo                                     -E rulagantswe le go         -E rulagantswe bontle      tlhaloganyegang go                                   -Ga e a rulagana e bile ga
                                               lomagana ka maemo a          thata le go lomagana go    tsenyeletsa matseno,                                 e a lomagana
 Temogo ya                                     dinaledi go tsenyeletsa      tsenyeletsa matseno,       mmele le bokhutlo
 maitlhomo,                                    matseno, mmele le            mmele le bokhutlo
 baamogedi le                                  bokhutlo
 bokao                                                     25–27                      19–21                      13–15                      7–9                        0–3
                                               -Tsibogelo e e               -Tsibogelo e e             -Tsibogelo e e            -Bogolo jwa tsibogelo      -Ga go na maiteko a go
 30 MADUO

                        Maemo a a kwa tlase
                                               manontlhotlho mme e          tlhamilweng ka             itumedisang mme e         ga bo maleba               tsibogela setlhogo
                                               tlhaela ditlhokego tse di    matsetseleko               latlhegelwa ke go         -Dikakanyo tse di sa       -Dikakanyo tse di seng
                                               tsibosang tsa tlhamo ya      -Dikakanyo tse di          tlhaloganyesega           lomaganeng e bile di       maleba e bile di sa siama
                                               maemo a dinaledi             maleba gape di             -Dikakanyo di lomagane    tlhakatlhakane             gotlhelele
                                               -Dikakanyo tse di botlhale   kgatlhisa                  le go kgotsofatsa         -Ga go na bosupi jwa       -Ipaakanyo e e sa
                                               e bile di supa kgolo         -E rulagantswe bontle le   -Maemo a a rileng a       thulaganyo le tomagano     tsepamang e bile e
                                               -E rulagantswe ka            go lomagana go             thulaganyo le tomagano                               tlhakatlhakane
                                               matsetseleko le ka           tsenyeletsa matseno,       go tsenyeletsa matseno,
                                               tomagano go tsenyeletsa      mmele le bokhutlo          mmele le bokhutlo
                                               matseno, mmele le
                                               bokhutlo

Kwalololo e ileditswe                                                                                                                                                       Phetla

### Page 3

Setswana Puo ya Gae (HL)/P3
                                                 Downloaded from hlayiso.com
                                                                           3                                                            DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015
                                                                   NSC – Memorantamo

RUBORIKI YA TLHATLHOBO TLHAMO YA PUO YA GAE [50 MADUO] (tswelelo)
      Ditlhokego              Phitlhelelo ka dinaledi           Phitlhelelo ka         Phitlhelelo ka tekano       Phitlhelelo e e tlhaelang           Ga a fitlhelela
                                                                matsetseleko
 PUO, SETAELE LE                      14–15                         11–12                         8–9                          5–6                            0–3
 GO TSELEGANYA/         -Segalo, rejisetara, setaele le   -Segalo, rejisetara,        -Segalo, rejisetara,         -Segalo, rejisetara,           -Puo ga e
 RUNA

                          Maemo a a kwa godimo
                        tlotlofoko di maleba le           setaele le tlotlofoko di    setaele le tlotlofoko di     setaele le tlotlofoko ga di    tlhaloganyesege
                        maikaelelo, baamogedi le          maleba thata le             maleba le maikaelelo,        maleba le maikaelelo,          -Segalo, rejisetara,
 Segalo, rejisetara,    bokao ka maemo a a kwa            maikaelelo, baamogedi       baamogedi le bokao           baamogedi le bokao             setaele le tlotlofoko
 setaele le tlotlofoko  godimo                            le bokao                    -Tiriso e e maleba ya puo    -Tiriso ya puo ke ya           bomaleba jwa tsona bo
 tse di maleba go       -Puo e e tlhololo, e itumedisa ka -Puo e nonofile le tiriso   go tlhagisa bokao            maemo a motheo thata           kwa tlase le maikaelelo,
 maikaelelo/            maemo a a tlhaolegileng           ya segalo e maleba          -Segalo se maleba            -Segalo, tlhopo le tiriso ya   baamogedi le bokao
 ditlamorago le        -Segalo se se nang le              -Bogolo jwa yona ga bo      -Tiriso ya malepa a a        mafoko e e seng maleba         -Tlotlofoko e nnye thata
 bokao                 maikaelelo a a tlhotlheletsang     na diphoso tsa thutapuo     tlhotlheletsang ya go        -Tlotlofoko e                  mme e dira gore go nne
                        -Ga go na diphoso tsa thutapuo le mopeleto                    tlhagisa diteng              lekanyeditswe thata            thata go tlhaloganya
 Tlhopho ya mafoko      le tsa mopeleto ka gotlhe         -Puo e tlhamilwe ka
                        -Puo e e manontlhotlho ya         matsetseleko
 Tiriso ya puo le       maemo a a kwa godimo
 melawana, tiriso ya                    13                            10                           7                            4

                        Maemo a a kwa tlase
 matshwao a puiso,      -Puo e e matsetseleko ya          -Puo e e ngokang e bile     -Tiriso ya puo e e mo        -Tiriso e e bokoa ya puo
 thutapuo le            tlhotlheletso e e nonofileng mo   e nonofile ka kakaretso     magareng, ka go tlhoka       -Mefuta ya dipolelo e
 mopeleto               segalong                          -Segalo se se siameng       tsepamo                      mennye kgotsa ga e teng
                        -Ga e na diphoso tsa thutapuo     se nonofile                 -Segalo se siame ka          gotlhelele
 15 MADUO               le tsa mopeleto ka gotlhe         -Diphoso tse di mmalwa      kakaretso le tiriso e e      -Tlotlofoko e e
                        -E tlhamilwe ka manontlhotlho     tsa thutapuo le             lekanyeditsweng ya           lekanyeditsweng tota
                                                          mopeleto                    malepa a tlhotlheletso
                                                          -E tlhamilwe bontle
                                         5                             4                            3                           2                              0–1
 KAGEGO                 -Kago e e manontlhotlho ya        -Kago e e latelanang ya     -Kago ya dintlhana tse di    -Go na le dintlha dingwe       -Dintlha tse di botlhokwa
                        setlhogo                          dintlhana                   maleba                       tse di amogelesegang           di a tlhaela
 Diponagalo tsa         -Dintlhana tse di tlhaolegileng   -E lomagane                 -Dipolelo, ditemana tse di   -Dipolelo le ditemana di       -Dipolelo le ditemana di
 setlhangwa             -Dipolelo, ditemana di bopilwe    -Dipolelo, ditemana, di     bopilweng sentle             fosagetse                      fosagetse
                        bontlentle                        latelana, di a farologana   -Tlhamo e sa ntse e na le    -Tlhamo e sa ntse e na le      -Tlhamo e tlhoka
 Kago ya ditemana le                                                                  tlhaloganyo                  tlhaloganyo                    tlhaloganyo
 go tlhangwa ga
 dipolelo

 5 MADUO
 SEELO SA MADUO                                   43–50             33–40                       23–30                        13–20                          0–10

Kwalololo e ileditswe                                                                                                                                              Phetla

### Page 4

Setswana Puo ya Gae (HL)/P3
                                 Downloaded from hlayiso.com               4                                                      DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015
                                                                   NSC – Memorantamo

RUBORIKI YA TLHATLHOBO YA SETLHANGWA SA TIRISANO SE SELEELE SA PUOTLALELETSO YA NTLHA [25 MADUO]
         Ditlhokego       Phitlhelelo ka dinaledi           Phitlhelelo ka           Phitlhelelo ka tekano         Phitlhelelo e e             Ga a fitlhelela
                                                            matsetseleko                                              tlhaelang
 DITENG,                           13–15                        10–12                         7–9                        4–6                           0–3
 THULAGANYO LE          -Tsibogelo ya maemo a a -Tsibogelo e ntle tota e e -Tsibogelo e e lekaneng           -Tsibogelo e e kwa tlase     -Tsibogelo e senola go
 SEBOPEGO               kwa godimo go gaisa se       bontshang kitso e ntle ya e e bontshang kitso ya        e e supang kitso ya          tlhoka kitso ya
                        se lebeletsweng ka gale      diponagalo tsa mofuta        diponagalo tsa mofuta      diponagalo tsa mofuta        diponagalo tsa mofuta
 Tsibogelo le dikakanyo -Dikakanyo tse di            wa setlhangwa                wa setlhangwa              wa setlhangwa                wa setlhangwa
                        botlhale, tse di             -E tsepame – ga e a          -Ga e a tsepama ka         -Go na le tsepamo e e        -Bokao jo bo
 Kokoanyo ya dikakanyo  gamogileng                   fapoga setlhogo              gotlhe – go na le go eta e rileng mme kwalo e           kgoreletsegileng ka go
 gore go rulaganngwe    -Kitso e e tseneletseng      -Diteng le dikakanyo di      fapoga mo setlhogong       fapogile setlhogo            fapoga setlhogo go go
                        ya diponagalo tsa mofuta lomagane, dintlha tse di         -Diteng le dikakanyo di    -Diteng le dikakanyo ga      feteletseng
 Maitlhomo, baamogedi,  wa setlhangwa                thadisitsweng sentle         lomagane mo go             di lomagane ka gale. Ke      -Ga go na tomagano ya
 diponagalo/melawana le -Kwalo e e tsepameng         gape di tshegetsa            utlwalang                  dintlha tse di mmalwa tse    diteng le dikakanyo
 tiriso                 -Diteng le dikakanyo di setlhogo                          -Dintlha dingwe di         di tshegetsang setlhogo      -Ke dintlha di le mmalwa
                        lomagane                     -Sebopego se se              tshegetsa setlhogo         -Tiriso e e phatlhaletseng   fela tse di tshegetsang
 MADUO 15               -Tlhaloso ya maemo a a       lolameng ka diphoso tse      -Sebopego se se maleba ya melawana ya                   setlhogo
                        kwa godimo e bile dintlha dinnye                          ka kakaretso fela go na    sebopego                     -Ga go a dirisiwa
                        tsotlhe di tshegetsa                                      le go sa nepagale go go    -Go tlodisiwa ga matlho      melawana ya sebopego
                        setlhogo                                                  rileng                     go go tseneletseng
                        -Sebopego se se maleba
                        gape se nepagetse
 PUO, SETAELE LE GO                 9–10                         7–8                          5–6                        3–4                          0–2
 TSELEGANYA/RUNA        -Segalo, rejisetara,         -Segalo, rejisetara,         -Segalo, rejisetara,       -Segalo, rejisetara,         -Segalo, rejisetara,
                        setaele le tlotlofoko tse di setaele le tlotlofoko tse di setaele le tlotlofoko di   setaele le tlotlofoko di     setaele le tlotlofoko ga di
 Segalo, rejisetara,    maleba thatathata le         maleba thata le              maleba le maitlhomo,       fosagetse go le gonnye       tsamaisane le
 setaele, maitlhomo,    maitlhomo, baamogedi le maitlhomo, baamogedi le baamogedi le tiriso                  go maitlhomo,                maitlhomo, baamogedi le
 baamogedi le tiriso    tiriso                       tiriso                       -Go diphoso dingwe tsa     baamogedi le tiriso          tiriso
                        -Thutapuo e nepagetse e -Thutapuo e nepagetse             thutapuo                   -Thutapuo e e sa             -E phephetha ka diphoso
 Tiriso ya puo le       bile e agegile sentle        ka kakaretso e bile e        -Tlotlofoko e e lekaneng   lolamang ka diphoso tse      gape e tlhakatlhakane
 melawana               -E e se nang diphoso         agegile sentle               -Diphoso ga di             dintsi                       -Tlotlofoko ga e maleba
                        gotlhelele                   -Tlotlofoko e e siameng      kgoreletse bokao           -Tlotlofoko e e              go maitlhomo
 Tlhopho ya mafoko                                   tota                                                    lekanyeditsweng              -Bokao bo kgoreletsegile
 Matshwao a puiso le                                 -Bogolo ga go na                                        -Bokao bo kgoreletsegile     tota
 mopeleto                                            diphoso

 MADUO 10
 SEELO SA MADUO                      22–25                       17–20                      12–15                       7–10                         0–5

Kwalololo e ileditswe                                                                                                                                      Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                        5               DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015
                                       NSC – Memorantamo

KAROLO YA A: TLHAMO

MEFUTA YA DITLHAMO

POTSO 1

1.        Tlhamo ya tlhaloso
          Mokwadi mo tlhamong e, o tlhalosa sengwe ka mokgwa o mmuisi a tlaa
          itemogelang se se tlhalosiwang jaaka go batlega.

          Sekao sa setlhogo: Thuto, senotlolo sa dikgoro tsa katlego.

          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo ya tlhaloso:
          •     Motlhatlhojwa o tshwanetse go bopa setshwantsho ka setlhogo se a se
                filweng.
          •     Motlhatlhojwa a tlhophe mafoko le tiriso ya mafoko a a bontshang
                maikutlo ka kelotlhoko go gorosa molaetsa sentle.
          •     Motlhatlhojwa a supe dikao tsa katlego.
          •     Puo ya botshwantshi e dirisiwe ka boitshimololedi.
          •     Motlhatlhojwa a bontshe fa a na le maitemogelo mo setlhogong se.

          Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:
          •     Kwala setlhogo se o itlhophetseng sona.
          •     Tlhagiso ya se thuto e leng sona.
          •     Motlhatlhojwa a tlhalose gore thuto e nna senotlolo sa katlego jang.
          •     Motlhatlhojwa a supe dikao tsa katlego.
          •     A akgole ditiro tsa katlego
          •     A fe maele le dikakanyo tsa gore thuto e ka fitlhelelwa jang.
2.        Tlhamo ya ngangisano.
          Mo tlhamong e, motlhatlhojwa o tlhagisa kakanyo, ntlhakemo mme o nganga
          ka maitlhomo a go dibela kemo ya gagwe.
          Kakanyo ya motlhatlhojwa e tshwanetse go totobala go simolola kwa ntlheng
          go fitlha kwa bofelong. Tlhamo e, e tshwanetse go tlhagisa letlhakore le le
          lengwe mme motlhatlhojwa a leke go pateletsa mmuisi go leba ditiragalo ka
          leitlho la gagwe.
          Sekao sa setlhogo: Tlhaelo ya ditirelo ke tlhobaboroko mo nageng ya
          Aforikaborwa.
          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo ya ngangisano:
          •     Motlhatlhojwa a simolole ka go tlhagisa ntlhakemo ya gagwe go bontsha
                boitshimololedi.
          •     A tlhagise dingangisano go tshegetsa ntlhakemo ya gagwe mme a
                tlhalose se.
          •     Tlhamo e tlhagise letlhakore le le lengwe mme dikakanyo di tlhagisiwe ka
                kgatelelo e kgolo. Go dirisiwe mefuta e e farologaneng ya didiriswa tsa
                puo le dithekeniki tsa tirisopuo.
Kwalololo e ileditswe                                                                  Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                       6               DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015
                                      NSC – Memorantamo

          •     Puo e dirisiwe ka maikutlo mme motlhatlhojwa a se ka a tlhoka maitseo.
          •     Bokhutlo bo tshwanetse go tlhagisa kakanyo e e tlhomameng, e e
                tlhaloganyegang mme e pateletse mmuisi go dumalana le e e
                tlhagisitsweng.
          •     Tlhamo ya mofuta o, e kwalwe ka pakajaanong.

          Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:
          •     Kwala setlhogo se o itlhophetseng sona.
          •     Tlhamo e tseye letlhakore.
          •     Motlhatlhojwa a tlhagise ditirelo tse di tshegetsang ntlhakemo ya gagwe
                KGOTSA tse di leng kgatlhanong.
          •     Bokhutlo bo tlhagise keletso ya se se ka diriwang.

3.        Tlhamo ya maitlhomo

          Mo mofuteng o wa tlhamo, motlhatlhojwa o leba kakanyo, a bo a tlhagisa
          maikutlo/tsibogo ya gagwe. Motlhatlhojwa a ka leba ditoro kgotsa se a
          eletsang go se fitlhelela mo botshelong jwa gagwe, mme a kwale maitlhomo a
          gagwe.

          Sekao sa setlhogo: Fa nka bo re tlhaa ...

          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo ya maitlhomo:

          •     Tlhamo ya maitlhomo e tseye letlhakore.
          •     Maikutlo a tseye karolo e e botlhokwa.
          •     Karolo e kgolo mo tlhamong e ka tlhalosa. Ditlhaloso di tshwanetse go
                bonala, maikaelelo e le go tlhagisa gape maikutlo a motlhatlhojwa a nako
                e e fetileng.
          •     Dikakanyo/Megopolo/Maikutlo di tshwanetse go senola boammaaruri le
                maitemogelo.
          •     Tlhamo e kwalwe ka pakatlang.

          Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:

          •     Kwala setlhogo se o itlhophetseng sona.
          •     A motlhatlhojwa a phutolole setlhogo.
          •     A tlhagise maitlhomo a gagwe ka se a buang ka sona
          •     A fe dikao tsa seo a buang ka sona fa go tlhokagala.
          •     A tlhomamise gore bokhutlo e nne bo bo kgotsofatsang.

4.        Tlhamo ya kanelo

          Mofuta o wa tlhamo, o anela ka sengwe kgotsa tiragalo e e fetileng. E ka
          kwalwa go tswa mo matlhakoreng a a farologaneng.

          Sekao sa setlhogo: Dipuo tse di bosula di mphetotse motho.

Kwalololo e ileditswe                                                                 Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                       7                   DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015
                                      NSC – Memorantamo

          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo ya kanelo:

          •     Ditiragalo di tshwanetse go latelana sentle, mme mmuisi a dumele gore
                di diragetse, le fa tota e le dijo tsa ditoro.
          •     Tlhamo e kwalwe ka paka e e fetileng.
          •     Matseno e nne a a ngokang.
          •     Kanelo e ntle go le gantsi e tlhagisa ntlha e e rileng.
          •     Kanelo e tshwanetse go ngoka mmuisi go tloga kwa tshimologong go
                fitlha kwa bofelong.
          •     Setaele, puo le ditiragalo di tshwanetse go itumedisa babuisi.
          •     Kanelo e e atlegileng e bontsha diteng tse di maleba ka botlalo jaaka
                pono, modumo, monko/monkgo le tiriso ya ditemosi tse dingwe.
           •    Bokhutlo e nne jo bo kgodisang.

          Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:

          •     Kwala setlhogo se o itlhophetseng sona.
          •     Tlhaloso ya setlhogo.
          •     Tlhagiso ya dikao tsa dipuo tse di ka nnang bosula.
          •     Dirisa dintlha tsa tlhaloso mo go tlhokagalang.
          •     Seabe sa dipuo mo botshelong ka kakaretso.

5.        Tlhamo e e sa tseyeng letlhakore

          Mo tlhamong e, motlhatlhojwa o tlisa tekatekanyo mo matlhakoreng otlhe a
          dingangisano. O leba matlhakore otlhe a setlhogo a bo a tlhagisa dintlha tsa
          thulano a sa tseye letlhakore.
          Motlhatlhojwa a ka tlhagisa ntlhakemo ya gagwe mme go na le tekatekanyo
          ya dintlha tse di emelelang setlhogo le tse di leng kgatlhanong le sona e bile
          di sekasekiwa mo tsamaong ya kwalo ya tlhamo.

          Sekao sa setlhogo: Gompieno maemo kwa ditirong ke a botlhe.

          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo e e sa tseyeng letlhakore:

          •     Motlhatlhojwa a simolole ka go tlhagisa ntlhakemo ya gagwe go bontsha
                boitshimololedi.
          •     A fe mefutafuta ya dingangisano go tshegetsa ntlhakemo ya gagwe mme
                a tlhalose se.
          •     Tlhamo e tlhagise matlhakore a le mabedi mme dikakanyo di tlhagisiwa
                ka kgatelelo e kgolo. Go dirisiwe mefuta e e farologaneng ya didiriswa tsa
                puo le dithekeniki tsa tirisopuo.
          •     Tlhagisa dikakanyo sentle e bile o di tshegetse.
          •     Dira gore go dumelanwe le wena gape o se ineele bonolo.
          •     Puo e tsose maikutlo mme motlhatlhojwa a se ka a tlhoka maitseo.
          •     Popego e rulagane ka kelotlhoko le ka tlhomamo e lebeletse kemo ya
                botlhe.

Kwalololo e ileditswe                                                                     Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                       8              DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015
                                      NSC – Memorantamo

          •     Ngangisano e nne e e tswileng diatla go supa tlhaloganyo e e utlwalang.
          •     Bokhutlo bo tshwanetse go tlhagisa kakanyo e e tlhomameng, e e
                tlhaloganyegang mme e pateletse mmuisi go dumalana le e e
                tlhagisitsweng.
          •     Tlhamo ya mofuta o, e kwalwe ka pakajaanong.

           Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:

          •     Kwala setlhogo se o itlhophetseng sona.
          •     Tlhaloso ya setlhogo.
          •     Tlhagiso ya maemo a a farologaneng kwa ditirong.
          •     Maikarabelo a maemo le gore a ama jang matshelo a batho.
          •     Maitsholo mo maemong a a farologaneng.
          •     Bokhutlo bo supe kemo ya motlhatlhojwa.

6.        Tlhamo ya kanelo

          Mofuta o wa tlhamo, o anela ka sengwe kgotsa tiragalo e e fetileng. E ka
          kwalwa go tswa mo matlhakoreng a a farologaneng.

          Sekao sa setlhogo: Setshwantsho.

          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo ya kanelo:

          •     Ditiragalo di tshwanetse go latelana sentle, mme mmuisi a dumele gore
                di diragetse, le fa tota e le dijo tsa ditoro.
          •     Tlhamo e kwalwe ka paka e e fetileng.
          •     Matseno e nne a a ngokang.
          •     Kanelo e ntle go le gantsi e tlhagisa ntlha e e rileng.
          •     Bokhutlo e nne jo bo kgodisang.
          •     Kanelo e tshwanetse go ngoka mmuisi go tloga kwa tshimologong go
                fitlha kwa bofelong.
           •    Setaele, puo le ditiragalo di tshwanetse go itumedisa babuisi.
           •    Kanelo e e atlegileng e bontsha diteng tse di maleba ka botlalo jaaka
                pono, modumo, monko/monkgo le tiriso ya ditemosi tse dingwe.
           •    Go tshwanetswe go elwe tlhoko gore mofuta o wa tlhamo o a tlhalosa.

          Se se lebeletsweng mo go batlhatlhojwa:
           •    Motlhatlhojwa a fe tlhamo ya gagwe setlhogo.
           •    Matseno e nne a a ngokang mme a itsise setlhogo.
           •    Ditiragalo tsa tlhamo di tsamaelane le setshwantsho mme di se fapoge.
           •    Kanelo e tlhagise ntlha e e rileng.
           •    Bokhutlo e nne jo bo kgodisang le jo bo itumedisang.

          Tlhamo ya tlhaloso

          Mokwadi mo tlhamong e, o tlhalosa sengwe ka mokgwa o mmuisi a tlaa
          itemogelang se se tlhalosiwang jaaka go batlega.

Kwalololo e ileditswe                                                                Phetla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                       9              DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015
                                      NSC – Memorantamo

          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo ya tlhaloso:
          •     Motlhatlhojwa o tshwanetse go bopa setshwantsho ka mafoko.
          •     Motlhatlhojwa a tlhophe mafoko le tiriso ya mafoko a a bontshang
                maikutlo ka kelotlhoko go gorosa molaetsa sentle.
          •     Go dirisiwe ditshwantsho tsa pono, modumo, kutlo, go tlhalosa mofuta o
                wa tlhamo sentle.
          •     Puo ya botshwantshi e dirisiwe ka boitshimololedi.
          •     Motlhatlhojwa a bontshe fa a na le maitemogelo mo setlhogong se.

          Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:

          •     Kwala setlhogo se o itlhophetseng sona.
          •     Tlhaloso ya setlhogo.
          •     Motlhatlhojwa a tlhagise le go tlhalosa ditiro tse di amanang le se se
                tlhagelelang mo setshwantshong.
          •     A dirise puo ya botshwantshi ka boitshimololedi.
          •     Bokhutlo bo ngoke babuisi le go kgatlhegela ditiro tsa se a se
                tlhagisitseng.

7.        Tlhamo ya kanelo

          Mofuta o wa tlhamo, o anela ka sengwe kgotsa tiragalo e e fetileng. E ka
          kwalwa go tswa mo matlhakoreng a a farologaneng.

          Sekao sa setlhogo: Setshwantsho.

          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo ya kanelo:
          •     Ditiragalo di tshwanetse go latelana sentle, mme mmuisi a dumele gore
                di diragetse, le fa tota e le dijo tsa ditoro.
          •     Tlhamo e kwalwe ka paka e e fetileng.
          •     Matseno e nne a a ngokang.
          •     Kanelo e ntle go le gantsi e tlhagisa ntlha e e rileng.
          •     Bokhutlo e nne jo bo kgodisang.
          •     Kanelo e tshwanetse go ngoka mmuisi go tloga kwa tshimologong go
                fitlha kwa bofelong.
           •    Setaele, puo le ditiragalo di tshwanetse go itumedisa babuisi.
           •    Kanelo e e atlegileng e bontsha diteng tse di maleba ka botlalo jaaka
                pono, modumo, monko/monkgo le tiriso ya ditemosi tse dingwe
           •    Go tshwanetswe go elwe tlhoko gore mofuta o wa tlhamo o a tlhalosa.

          Se se lebeletsweng mo go batlhatlhojwa:
           •    Motlhatlhojwa a fe tlhamo ya gagwe setlhogo.
           •    Matseno e nne a a ngokang mme a itsise setlhogo.
           •    Ditiragalo tsa tlhamo di tsamaelane le setshwantsho mme di se fapoge.
           •    Kanelo e tlhagise ntlha e e rileng.
           •    Bokhutlo e nne jo bo kgodisang le jo bo itumedisang.

Kwalololo e ileditswe                                                                Phetla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                      10              DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015
                                      NSC – Memorantamo

          Tlhamo ya tlhaloso

          Mokwadi mo tlhamong e, o tlhalosa sengwe ka mokgwa o mmuisi a tlaa
          itemogelang se se tlhalosiwang jaaka go batlega.

          Sekao sa setlhogo: Setshwantsho.

          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo ya tlhaloso:

          •     Motlhatlhojwa o tshwanetse go bopa setshwantsho ka mafoko.
          •     Motlhatlhojwa a tlhophe mafoko le tiriso ya mafoko a a bontshang
                maikutlo ka kelotlhoko go gorosa molaetsa sentle.
          •     Go dirisiwe ditshwantsho tsa pono, modumo, kutlo, go tlhalosa mofuta o
                wa tlhamo sentle.
          •     Puo ya botshwantshi e dirisiwe ka boitshimololedi.
          •     Motlhatlhojwa a bontshe fa a na le maitemogelo mo setlhogong se.

          Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:

          •     Motlhatlhojwa a fe tlhamo ya gagwe setlhogo.
          •     Matseno e nne a a ngokang mme a itsise setlhogo.
          •     Ditiragalo tsa tlhamo di tsamaelane le setshwantsho mme di se fapoge.
          •     Kanelo e tlhagise ntlha e e rileng.
          •     Bokhutlo e nne jo bo kgodisang le jo bo itumedisang.

8.        Tlhamo ya kanelo

          Mofuta o wa tlhamo, o anela ka sengwe kgotsa tiragalo e e fetileng. E ka
          kwalwa go tswa mo matlhakoreng a a farologaneng.

          Sekao sa setlhogo: Setshwantsho.

          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo ya kanelo:

          •     Ditiragalo di tshwanetse go latelana sentle, mme di supe se se
                diragetseng.
          •     Tlhamo e kwalwe ka paka e e fetileng.
          •     Matseno e nne a a ngokang.
          •     Kanelo e ntle go le gantsi e tlhagisa ntlha e e rileng.
          •     Kanelo e tshwanetse go ngoka mmuisi go tloga kwa tshimologong go
                fitlha kwa bofelong.
           •    Setaele, puo le ditiragalo di tshwanetse go itumedisa babuisi.
           •    Kanelo e e atlegileng e bontsha diteng tse di maleba ka botlalo jaaka
                pono, modumo, monkgo le tiriso ya ditemosi tse dingwe.
           •    Go tshwanetswe go elwe tlhoko gore mofuta o wa tlhamo o a tlhalosa.
           •    Bokhutlo e nne jo bo kgodisang.

Kwalololo e ileditswe                                                                Phetla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                      11              DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015
                                      NSC – Memorantamo

          Tlhamo ya tlhaloso

          Mokwadi mo tlhamong e, o tlhalosa sengwe ka mokgwa o mmuisi a tlaa
          itemogelang se se tlhalosiwang jaaka go batlega.

          Sekao sa setlhogo: Setshwantsho.

          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo ya tlhaloso:

          •     Motlhatlhojwa o tshwanetse go bopa setshwantsho ka mafoko.
          •     Motlhatlhojwa a tlhophe mafoko le tiriso ya mafoko a a bontshang
                maikutlo ka kelotlhoko go gorosa molaetsa sentle.
          •     Go dirisiwe ditshwantsho tsa pono, modumo, kutlo, go tlhalosa mofuta o
                wa tlhamo sentle.
          •     Puo ya botshwantshi e dirisiwe ka boitshimololedi.
          •     Motlhatlhojwa a bontshe fa a na le maitemogelo mo setlhogong se.

          Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:

          •     Motlhatlhojwa a fe tlhamo ya gagwe setlhogo.
          •     Matseno e nne a a ngokang mme a itsise setlhogo.
          •     Ditiragalo tsa tlhamo di tsamaelane le setshwantsho mme di se fapoge.
          •     Kanelo e tlhagise ntlha e e rileng.
          •     Bokhutlo e nne jo bo kgodisang le jo bo itumedisang.

                                                   PALOGOTLHE YA KAROLO YA A:                 50

Kwalololo e ileditswe                                                                Phetla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                     12              DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015
                                     NSC – Memorantamo

KAROLO YA B: DITLHANGWA TSA TIRISANO
POTSO 2
2.1       LEKWALO LA BOTSALANO
          Lekwalo la botsalano ke lekwalo le le kwalelwang motho yo o rileng, e ka nna
          wa losika le tsala go tlhaeletsana jaaka go leboga, itsise, kopa,
          keleletsomasego, jalojalo.
          Dintlha tse di tshwanetseng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa lekwalo la
          botsalano:
          •     Lekwalo le, le lekhutshwane, a neele dintlhakgolo ka se a buang ka ga
                sona.
          •     A supe maikutlo a gagwe fela a se ke a teba thata.
          •     A se ka a nna le diphoso tsa mofuta ofe.
          •     A fe tshedimosetso ya se a se buang ka sona.
          •     A kwale aterese ya mokwadi fela.
          Se se lebeletsweng go tswa mo batlhatlhojweng:
          Aterese e nne nngwe, ya mokwadi.
          • Ditumediso di kwalwe.
          • Tlhagisa kgogakgogano e e diragetseng kwa patlong.
          • Kopo ya go tsereganya e tlhagelele ka botlalo.
          • Tlhalosa maikutlo a gago.
          • Bokhutlo e nne jo bo maleba ka se se solofetsweng.
2.2       MMUISANO

          Mmuisano ke mokgwa wa tlhaeletsano o o dirisiwang ke batho ba le babedi
          kgotsa go feta ba aroganya dikakanyo kgotsa ba buisana ka setlhogo sengwe
          se se rileng. Sebopego sa yona ke sa dipotsotherisano fela ona o dirisiwa
          gongwe le gongwe ke mongwe le mongwe.
          Dintlha tse di tshwanetseng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa mmuisano:
          •     Setlhogo se supe gore mmuisano ke ka ga eng.
          •     Kagego e nne ya mokgwa o terama e kwalwang ka ona.
          •     Maina a dibui a tshwanetse go tlhagelela sentle.
          •     Dipolelo tsa dibui di nne di dikhutshwane.
          •     Matseno, mmele le bokhutlo di dirisiwe sentle.

          Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:
          •    Motlhatlhojwa a tlhagise setlhogo sa mmuisano.
          •    Diteng tsa setlhangwa di se ka tsa fapoga setlhogo.
          •    Maina a ditlhopha tse di gaisanang a tlhagisiwe.
          •    Kgang e bontshe setlhoa le tharabololo.
          •    Puo le moono di tsamaelane le ditiragalo.
          •    Puo e nne e e tlhamaletseng kgotsa e e loileng go tsamaelana le se se
               buiwang
          •    Matshwao a puiso a tsamaelane le puisano.
          •    Bokhutlo e nne jo bo maleba ka se se solofetsweng.
Kwalololo e ileditswe                                                               Phetla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                     13               DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015
                                     NSC – Memorantamo

2.3       ATHIKELE YA MAKASINE
          Athikele ya makasine ke karolwana ya makasine e batho ba kwalang dikgang
          dingwe kgotsa ba bega sengwe gore se buisiwe ke botlhe.
          Dintlha tse di tshwanetseng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa athikele ya
          makasine:
          •     Kgang e neelwa setlhogo se se itlhalosang e bile se gogela.
          •     Motlhatlhojwa o na le kgololosego ya bobegadikgang.
          •     O patelesega gore kgang ya gagwe e ngokele, mme e sa nyeletse
                bonnete jwa kgang.
          •     Temana ya ntlha e tshwere bontsi jwa dikgang gonne e araba dipotso
                Kae? Mang? Leng? Jang?
          •     Temana ya ntlha e tshwere bontsi jwa dikgang gonne e tlhagisa dilo tse
                di tlhokegang gore mmele o itekanele.
          •     Leina la mmegadikgang le tlhagisiwe kwa tshimologong ya athikele.
          Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:
           •   Naya athikele setlhogo se se maleba.
           •   Setlhogo se se filweng se nne le kgogedi.
           •   Tlhalosa gore boitekanelo ke eng.
           •   Tlhagisa mefuta ya dijo tse di siametseng go aga mmele o o
               itekanetseng.
           •   Tlhagisa mekgwa e e farologaneng ya go ikatisa.
           •   Rotloetsa batho go tshela botshelo jo bo itekanetseng.
2.4       LEKWALO LA SEMMUSO GO BA KGATISO
          Lekwalo la semmuso ke le le kwalelwang setheo sengwe se se rileng,
          mokwadi o kopa sengwe e ka nna phatlhatiro kgotsa thuso ya mokgwa
          mongwe mo setheong seo.

          Dintlha tse di tshwanetseng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa lekwalo la
          semmuso:
          •     Lekwalo le, le le khutshwane, o neela dintlhakgolo ka se o se batlang
                kgotsa o se kopang.
          •     Le se ka la nna le diphoso tsa mofuta ofe.
          •     Neelana ka tshedimosetso ya se o batlang go ba lemogisa sona.
          •     Kwala dinomoro tsa mogala kwa o ka fitlhelwang gona.
          •     Kwala diaterese di le pedi, ya mokwadi le ya moamogedi.
          Se se lebeletsweng go tswa mo batlhatlhojweng:
          •    Setlhogo sa lekwalo le ditumediso di kwalwe.
          •    Ba tlhagise maikutlo a bona tebang le ditshwantsho tse di sa itumediseng
               le puo e e fosagetseng gore di ama jang matshelo a bona jaaka bagolo le
               thuto e e maswe e bana ba ka e kgatlhegelang.
          •    Ba neele dikao ka go neelana ka lesedi la setshwantsho le puo e e
               fosagetseng.
          •    Ba phefofatse puo ya bona fa ba neela dikao.
          •    Bokhutlo e nne jo bo maleba ka se se solofetsweng.
Kwalololo e ileditswe                                                                Phetla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                       14              DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015
                                       NSC – Memorantamo

2.5       PEGELO
          Pegelo ke tlhaloso e e rulagantsweng ya ditiro kgotsa ditiragalo, maitemogelo
          le diphitlhelelo tsa motlhatlhojwa. Pegelo e neelana ka kitsiso go tloga go
          lephata lengwe go ya go le lengwe. E thusa go boloka molaetsa kgotsa
          tiragalo nngwe ya botlhokwa mo setheong.

          Dintlha tse di tshwanetseng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa pegelo:

          •     Setlhogo sa pegelo se bolela sentle gore e ka ga eng.
          •     Motho yo o tshwanetseng go amogela pegelo o tlhagisitswe.
          •     E kwadilwe ka pakapheti.
          •     Dintlha tsa botlhokwa di totobaditswe.
          •     Ditlhogwana di kwadilwe ka ditlhaka tse dikgolo.
          •     Ditlhogwana di neilwe dinomoro gore di fitlhelelwe bonolo.
          •     Motlhatlhojwa o kwadile mosaeno le letlha le a kwadileng ka lona.

          Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:

          •    Tlhagisa setlhogo le letlha la pegelo.
          •    E tswa go mang mme e ya go mang.
          •    Tlhagisa leina la mogobadi le nako e tiragalo e diragetseng ka yona.
          •    Dintlha go tlhalosa se se diragetseng di tlhagisiwe sentle mo temaneng ya
               ntlha.
          •    Lefelo le nako di tlhagisiwe.
          •    Dikgato tse di tserweng morago ga kgobalo.
          •    Dikatlenegiso di tlhagisiwe.
          •    Tshaeno le letlha ka mokwaledi wa baithuti.

2.6       TSA BOTSHELO JWA MOSWI

          Tsa botshelo jwa moswi ke tshedimosetso ka botlalo fela e le khutshwane ka
          ga botshelo jwa yo o tlhokafetseng.

          Dintlha tse di tshwanetseng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa tsa botshelo
          jwa moswi:

          •     Neelana ka tshedimosetso e ntsi ka moo o ka kgonang ka teng fela e nne
                maleba.
          •     Tlhagisa tshedimosetso e e tletseng ka dintlha tse di latelang:
                Leina la moswi, letlha la matsalo, boemo jwa tsalo, batsadi, boagi,
                dithutego, tiro, seabe mo setšhabeng (fa go tlhokega), kemo ya nyalo (fa
                a nyetswe), sebakwa sa loso.
          •     Phefofatso e dirisiwe mo go ka kgonegang.
          Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:
          •    Leina la moswi le batsadi ba gagwe.
          •    O tshotswe leng kwa kae?
          •    Dikolo tse a di tseneng le ditiro mo setšhabeng.
          •    Maemo a nyalo le bana.

Kwalololo e ileditswe                                                                 Phetla

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                     15             DBE/Tlhakole–Mopitlwe 2015
                                     NSC – Memorantamo

          •    Tlhagisa le letlha le a tlhokafetseng ka lona le se se bakileng loso.
          •    Tlhagisa ka boripana dintlha dingwe ka maitemogelo a moswi a ba lelapa
               le ditsala ba ka mo ikgopotsang ka sona.
          •    Mafoko a go robatsa moswi ka kagiso.
          •    Leboko la kgotla ya moswi le ka tsenngwa fa go tlhokega.

                                                  PALOGOTLHE YA KAROLO YA B:                50
                                                                PALOGOTLHE:                 100

Kwalololo e ileditswe

## Related documents

- [Setswana HL P1 Feb March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-feb-march-2015-memo/cc44dd44-0b8c-4c7b-9c0a-eb79c5cac5d3) — Setswana HL · Memo · 2015 · Setswana
- [Setswana HL P2 Feb March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p2-feb-march-2015-memo/a2ff0dd0-da58-494b-9753-75719b8b040c) — Setswana HL · Memo · 2015 · Setswana
- [Setswana HL P3 June July 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-june-july-2015-memo/7f6750bc-97d0-4989-a00f-ab37bbb1d0eb) — Setswana HL · Memo · 2015 · Setswana
- [Setswana HL P3 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-feb-march-2018-memo/6cee1af9-6585-40df-96d5-c8d9a3fb573b) — Setswana HL · Memo · 2018 · Setswana
- [Setswana HL P3 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-feb-march-2017-memo/66a734b6-68d0-4428-8781-04c6fda39247) — Setswana HL · Memo · 2017 · Setswana
- [Setswana HL P3 Feb March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-feb-march-2016-memo/8f5f7539-d980-4e22-b5fa-b09800b44216) — Setswana HL · Memo · 2016 · Setswana

## More from Grade 12 Setswana HL

- [Gr 12 Setswana HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-setswana-hl-atp-2023-24/afd996d6-a11a-4a4d-8bf9-e13a89494ac1) — ATP
- [Setswana P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/setswana-p1-hl-june-2025-question-paper/48b7dc5e-fbd2-4ae3-905c-24387aecf8aa) — QP · 2025 · Setswana
- [NW 12 SETSWANA HL P1 QP JUNE 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-setswana-hl-2025-nw-june-exam-question-paper-paper-1-setswana/039aaf68-9097-4cad-8785-98f3161c7059) — QP · 2025 · Setswana
- [Setswana HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2024/b17fd600-b447-4440-9ad6-24d1957ed359) — QP · 2024 · Setswana
- [Setswana HL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p2-nov-2024/383f45ba-7815-40ab-8e1c-30784dc8044d) — QP · 2024 · Setswana
- [Setswana HL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2024/f38615cc-04f4-4b71-9122-faee2a51239a) — QP · 2024 · Setswana

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
