# Setswana HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2016 Memo

> Grade 12 Setswana HL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2016, 15 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2016-memo/184cfadd-791e-4513-ae0e-8de272cf335f
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Setswana HL
- Grade: Grade 12
- Language: Setswana
- Document type: Memorandum
- Year: 2016
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 15

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Setswana HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/setswana-hl) › [Setswana HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2016-memo/184cfadd-791e-4513-ae0e-8de272cf335f)

## About this document

Setswana Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2016 · setswana. Memorandum, 15 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Setswana HL P3 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2016/ee0ab0d4-ffce-466e-9e01-9fd6fa9bc185) — QP · 2016 · Setswana

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                     NATIONAL
                                SENIOR CERTIFICATE

                                    MOPHATO 12

                            SETSWANA PUO YA GAE (HL)

                               PAMPIRI YA BORARO (P3)

                                NGWANAITSEELE 2016

                                    MEMORANTAMO

MADUO: 100

                          Memorantamo o, o na le ditsebe di le 15.

Kwalololo e ileditswe                                                Phetla

### Page 2

Setswana Puo ya Gae (HL)/P3
                                                        Downloaded from hlayiso.com            2                                                             DBE/Ngwanaitseele 2016
                                                                                       NSC – Memorantamo

KAROLO YA A: RUBORIKI YA GO TSHWAYA TLHAMO – PUO YA GAE (Maduo a le 50)
ELA TLHOKO:

• Dirisa ruboriki ka gale fa o tshwaya tlhamo ya boitlhamedi (Pampiri 3. KAROLO YA A).
• Maduo a go tloga go 0–50 a arogantswe ka maemo a le 5 a ditlhaloso.
• Mo ditlhokegong tsa Diteng, Puo le Setaele, maemo mangwe le mangwe a tlhaloso a arogantswe ka dikarolwana tsa maemo a a kwa
  godimo le a a kwa tlase ka seelo sa maduo se se tsamaelanang le ditlhaloso.
• Kagego ga e angwe ke karologantsho ya maemo a a kwa godimo le maemo a a kwa tlase.

     Ditlhokego                                 Phitlhelelo ka dinaledi          Phitlhelelo ka         Phitlhelelo ka tekano         Phitlhelelo e e            Ga a fitlhelela
                                                                                  matsetseleko                                           tlhaelang
 DITENG LE                                                 28–30                      22–24                      16–18                     10–12                       4–6
 IPAAKANYO                                     -Tsibogelo ya maemo a a      -Tsibogelo e e             -Tsibogelo e e            -Tsibogelo ya tomagano     -Tsibogelo e e seng

                        Maemo a a kwa godimo
                                               kwa godimo go gaisa a a      tlhamilweng ka             itumedisang               e e sa tlhomamang          maleba gotlhelele
 (Tsibogelo le                                 tlwaelegileng                matsetseleko               -Dikakanyo di lomagane    -Dikakanyo tse di sa       -Dikakanyo tse di
 dikakanyo)                                    -Dikakanyo tse di            -Dikakanyo tse di          mo go tlhaloganyegang e   tlhapang e bile di se na   tlhakatlhakaneng le go
                                               botlhale, tse di gwetlhang   maleba tota gape di        bile go kgotsofatsa       boitlhamedi                tlhoka tsepamo
 Thulaganyo ya                                 mogopolo le go supa          kgatlhisa le bosupi jwa    -E rulagane le go         -Bosupi jo bonnye jwa      -Di gasagane le go
 dikakanyo tsa                                 kgolo                        kgolo                      lomagana mo go            thulaganyo le tomagano     boelediwa
 ipaakanyo                                     -E rulagantswe le go         -E rulagantswe bontle      tlhaloganyegang go                                   -Ga e a rulagana e bile ga
                                               lomagana ka maemo a          thata le go lomagana go    tsenyeletsa matseno,                                 e a lomagana
 Temogo ya                                     dinaledi go tsenyeletsa      tsenyeletsa matseno,       mmele le bokhutlo
 maitlhomo,                                    matseno, mmele le            mmele le bokhutlo
 baamogedi le                                  bokhutlo
 bokao                                                     25–27                      19–21                      13–15                      7–9                        0–3
                                               -Tsibogelo e e               -Tsibogelo e e             -Tsibogelo e e            -Bogolo jwa tsibogelo      -Ga go na maiteko a go
 30 MADUO                                      manontlhotlho, mme e         tlhamilweng ka             itumedisang, mme e        ga bo maleba               tsibogela setlhogo

                        Maemo a a kwa tlase
                                               tlhaela ditlhokego tse di    matsetseleko               latlhegelwa ke go         -Dikakanyo tse di sa       -Dikakanyo tse di seng
                                               tsibosang tsa tlhamo ya      -Dikakanyo tse di          tlhaloganyesega           lomaganeng e bile di       maleba e bile di sa siama
                                               maemo a dinaledi             maleba gape di             -Dikakanyo di lomagane    tlhakatlhakane             gotlhelele
                                               -Dikakanyo tse di botlhale   kgatlhisa                  le go kgotsofatsa         -Ga go na bosupi jwa       -Ipaakanyo e e sa
                                               e bile di supa kgolo         -E rulagantswe bontle le   -Maemo a a rileng a       thulaganyo le tomagano     tsepamang e bile e
                                               -E rulagantswe ka            go lomagana go             thulaganyo le tomagano                               tlhakatlhakane
                                               matsetseleko le ka           tsenyeletsa matseno,       go tsenyeletsa matseno,
                                               tomagano go tsenyeletsa      mmele le bokhutlo          mmele le bokhutlo
                                               matseno, mmele le
                                               bokhutlo

Kwalololo e ileditswe                                                                                                                                                          Phetla

### Page 3

Setswana Puo ya Gae (HL)/P3
                                                Downloaded from hlayiso.com3                                                                    DBE/Ngwanaitseele 2016
                                                                   NSC – Memorantamo

RUBORIKI YA TLHATLHOBO YA TLHAMO YA PUO YA GAE [Maduo a le 50] (tsweletso)
      Ditlhokego              Phitlhelelo ka dinaledi           Phitlhelelo ka         Phitlhelelo ka tekano     Phitlhelelo e e tlhaelang           Ga a fitlhelela
                                                                matsetseleko
 PUO, SETAELE LE                      14–15                         11–12                       8–9                         5–6                            0–3
 GO TSELEGANYA/         -Segalo, rejisetara, setaele le   -Segalo, rejisetara,      -Segalo, rejisetara,         -Segalo, rejisetara,           -Puo ga e
 RUNA                   tlotlofoko di maleba le           setaele le tlotlofoko di  setaele le tlotlofoko di     setaele le tlotlofoko ga di    tlhaloganyesege

                         Maemo a a kwa godimo
                        maikaelelo, baamogedi le          maleba thata le           maleba le maikaelelo,        maleba le maikaelelo,          -Segalo, rejisetara,
 Segalo, rejisetara,    bokao ka maemo a a kwa            maikaelelo, baamogedi     baamogedi le bokao           baamogedi le bokao             setaele le tlotlofoko
 setaele le tlotlofoko  godimo                            le bokao                  -Tiriso e e maleba ya puo    -Tiriso ya puo ke ya           bomaleba jwa tsona bo
 tse di maleba go       -Puo e e tlhololo, e itumedisa ka -Puo e nonofile le tiriso go tlhagisa bokao            maemo a motheo thata           kwa tlase le maikaelelo,
 maikaelelo/            maemo a a tlhaolegileng           ya segalo e maleba        -Segalo se maleba            -Segalo, tlhopo le tiriso ya   baamogedi le bokao
 ditlamorago le        -Segalo se se nang le              -Bogolo jwa yona ga bo    -Tiriso ya malepa a a        mafoko e e seng maleba         -Tlotlofoko e nnye thata,
 bokao                 maikaelelo a a tlhotlheletsang     na diphoso tsa thutapuo tlhotlheletsang ya go          -Tlotlofoko e                  mme e dira gore go nne
                        -Ga go na diphoso tsa thutapuo le mopeleto                  tlhagisa diteng              lekanyeditswe thata            thata go tlhaloganya
 Tlhopho ya mafoko      le tsa mopeleto ka gotlhe         -Puo e tlhamilwe ka
                        -Puo e e manontlhotlho ya         matsetseleko
 Tiriso ya puo le       maemo a a kwa godimo
 melawana, tiriso ya                  12–13                           10                          7                           4

                        Maemo a a kwa tlase
 matshwao a puiso,      -Puo e e matsetseleko ya          -Puo e e ngokang e bile -Tiriso ya puo e e mo          -Tiriso e e bokoa ya puo
 thutapuo le            tlhotlheletso e e nonofileng mo   e nonofile ka kakaretso   magareng, ka go tlhoka       -Mefuta ya dipolelo e
 mopeleto               segalong                          -Segalo se se siameng     tsepamo                      mennye kgotsa ga e teng
                        -Ga e na diphoso tsa thutapuo     se nonofile               -Segalo se siame ka          gotlhelele
 15 MADUO               le tsa mopeleto ka gotlhe         -Diphoso tse di mmalwa kakaretso le tiriso e e         -Tlotlofoko e e
                        -E tlhamilwe ka manontlhotlho     tsa thutapuo le           lekanyeditsweng ya           lekanyeditsweng tota
                                                          mopeleto                  malepa a tlhotlheletso
                                                          -E tlhamilwe bontle
                                         5                             4                          3                           2                            0–1
 KAGEGO                 -Kago e e manontlhotlho ya        -Kago e e latelanang ya -Kago ya dintlhana tse di      -Go na le dintlha dingwe       -Dintlha tse di botlhokwa
                        setlhogo                          dintlhana                 maleba                       tse di amogelesegang           di a tlhaela
 Diponagalo tsa         -Dintlhana tse di tlhaolegileng   -E lomagane               -Dipolelo, ditemana tse di   -Dipolelo le ditemana di       -Dipolelo le ditemana di
 setlhangwa             -Dipolelo le ditemana di bopilwe -Dipolelo le ditemana di bopilweng sentle               fosagetse                      fosagetse
                        bontlentle                        a latelana, di a          -Tlhamo e sa ntse e na le    -Tlhamo e sa ntse e na le      -Tlhamo e tlhoka
 Kago ya ditemana le                                      farologana                tlhaloganyo                  tlhaloganyo                    tlhaloganyo
 go tlhangwa ga
 dipolelo

 5 MADUO
 SEELO SA MADUO                                 43–50                33–40                     23–30                       13–20                          0–10

Kwalololo e ileditswe                                                                                                                                                  Phetla

### Page 4

Setswana Puo ya Gae (HL)/P3
                                     Downloaded from hlayiso.com           4                                                                 DBE/Ngwanaitseele 2016
                                                                   NSC – Memorantamo

KAROLO YA B: RUBORIKI YA TLHATLHOBO YA SETLHANGWA SA TIRISANO [Maduo a le 25]
         Ditlhokego       Phitlhelelo ka dinaledi           Phitlhelelo ka           Phitlhelelo ka tekano           Phitlhelelo e e             Ga a fitlhelela
                                                            matsetseleko                                                tlhaelang
 DITENG,                           13–15                        10–12                         7–9                          4–6                           0–3
 THULAGANYO LE          -Tsibogelo ya maemo a a -Tsibogelo e ntle tota e e -Tsibogelo e e lekaneng             -Tsibogelo e e kwa tlase     -Tsibogelo e senola go
 SEBOPEGO               kwa godimo go gaisa se       bontshang kitso e ntle ya e e bontshang kitso ya          e e supang kitso ya          tlhoka kitso ya
                        se lebeletsweng ka gale      diponagalo tsa mofuta        diponagalo tsa mofuta        diponagalo tsa mofuta        diponagalo tsa mofuta
 Tsibogelo le dikakanyo -Dikakanyo tse di            wa setlhangwa                wa setlhangwa                wa setlhangwa                wa setlhangwa
                        botlhale, tse di             -E tsepame – ga e a          -Ga e a tsepama ka           -Go na le tsepamo e e        -Bokao jo bo
 Kokoanyo ya dikakanyo  gamogileng                   fapoga setlhogo              gotlhe – go na le go eta e   rileng, mme kwalo e          kgoreletsegileng ka go
 gore go rulaganngwe    -Kitso e e tseneletseng      -Diteng le dikakanyo di      fapoga mo setlhogong         fapogile setlhogo            fapoga setlhogo go go
                        ya diponagalo tsa mofuta lomagane, dintlha tse di         -Diteng le dikakanyo di      -Diteng le dikakanyo ga      feteletseng
 Maitlhomo, baamogedi,  wa setlhangwa                thadisitsweng sentle         lomagane mo go               di lomagane ka gale. Ke      -Ga go na tomagano ya
 diponagalo/melawana le -Kwalo e e tsepameng         gape di tshegetsa            utlwalang                    dintlha tse di mmalwa tse    diteng le dikakanyo
 tiriso                 -Diteng le dikakanyo di setlhogo                          -Dintlha dingwe di           di tshegetsang setlhogo      -Ke dintlha di le mmalwa
                        lomagane                     -Sebopego se se              tshegetsa setlhogo           -Tiriso e e phatlhaletseng   fela tse di tshegetsang
 MADUO 15               -Tlhaloso ya maemo a a       lolameng ka diphoso tse      -Sebopego se se maleba       ya melawana ya               setlhogo
                        kwa godimo e bile dintlha dinnye                          ka kakaretso fela go na      sebopego                     -Ga go a dirisiwa
                        tsotlhe di tshegetsa                                      le go sa nepagale go go      -Go tlodisiwa ga matlho      melawana ya sebopego
                        setlhogo                                                  rileng                       go go tseneletseng
                        -Sebopego se se maleba
                        gape se nepagetse
 PUO, SETAELE LE GO                 9–10                         7–8                          5–6                          3–4                          0–2
 TSELEGANYA/RUNA        -Segalo, rejisetara,         -Segalo, rejisetara,         -Segalo, rejisetara,         -Segalo, rejisetara,         -Segalo, rejisetara,
                        setaele le tlotlofoko tse di setaele le tlotlofoko tse di setaele le tlotlofoko di     setaele le tlotlofoko di     setaele le tlotlofoko ga di
 Segalo, rejisetara,    maleba thatathata le         maleba thata le              maleba le maitlhomo,         fosagetse go le gonnye       tsamaisane le
 setaele, maitlhomo,    maitlhomo, baamogedi le maitlhomo, baamogedi le baamogedi le tiriso                    go maitlhomo,                maitlhomo, baamogedi le
 baamogedi le tiriso    tiriso                       tiriso                       -Go diphoso dingwe tsa       baamogedi le tiriso          tiriso
                        -Thutapuo e nepagetse e -Thutapuo e nepagetse             thutapuo                     -Thutapuo e e sa             -E phephetha ka diphoso
 Tiriso ya puo le       bile e agegile sentle        ka kakaretso e bile e        -Tlotlofoko e e lekaneng     lolamang ka diphoso tse      gape e tlhakatlhakane
 melawana               -E e se nang diphoso         agegile sentle               -Diphoso ga di               dintsi                       -Tlotlofoko ga e maleba
                        gotlhelele                   -Tlotlofoko e e siameng      kgoreletse bokao             -Tlotlofoko e e              go maitlhomo
 Tlhopho ya mafoko                                   tota                                                      lekanyeditsweng              -Bokao bo kgoreletsegile
 Matshwao a puiso le                                 -Bogolo ga go na                                          -Bokao bo kgoreletsegile     tota
 mopeleto                                            diphoso

 MADUO 10
 SEELO SA MADUO                      22–25                       17–20                      12–15                        7–10                          0–5

Kwalololo e ileditswe                                                                                                                                              Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                    5                      DBE/Ngwanaitseele 2016
                                      NSC – Memorantamo

KAROLO YA A: TLHAMO

POTSO 1

1.1       Tlhamo ya kanelo

          Mofuta o wa tlhamo, o anela ka ga sengwe kgotsa tiragalo e e fetileng. E ka
          kwalwa go tswa mo matlhakoreng a a farologaneng.

           Sekao sa setlhogo: A lemoga gore e le ruri le fa o ka e buela lengopeng,
                              magakabe a a go bona!

          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo ya kanelo:
          •     Ditiragalo di tshwanetse go latelana sentle, mme mmuisi a dumele gore
                di diragetse, le fa tota e le dijo tsa ditoro.
          •     Tlhamo e kwalwe ka paka e e fetileng.
          •     Matseno e nne a a ngokang.
          •     Kanelo e ntle go le gantsi e tlhagisa ntlha e e rileng.
          •     Kanelo e tshwanetse go ngoka mmuisi go tloga kwa tshimologong go
                fitlha kwa bofelong.
          •     Setaele, puo le ditiragalo di tshwanetse go itumedisa babuisi.
          •     Kanelo e e atlegileng e bontsha diteng tse di maleba ka botlalo jaaka
                pono, modumo, monkgo le tiriso ya ditemosi tse dingwe.
           •    Bokhutlo e nne jo bo kgodisang.

          Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:
          •     A kwale ka ga setlhogo se a itlhophetseng sona.
          •     A tlhalose setlhogo.
          •     A tlhagise ditiragalo tsotlhe jaaka di diragetse, le se se mo gorositseng
                mo maitemogelong a.                                                            [50]

1.2       Tlhamo ya tlhaloso
          Mokwadi mo tlhamong e, o tlhalosa sengwe ka mokgwa o mmuisi a tlaa
          itemogelang se se tlhalosiwang jaaka go batlega.

          Sekao sa setlhogo: Dintwa tsa dipalangwa tsa botlhe di kgoreletsa batho
          e bile di fedisa matshelo.

          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo ya tlhaloso:
          • Motlhatlhojwa o tshwanetse go bopa setshwantsho ka setlhogo se a se
              filweng.
          • Motlhatlhojwa a tlhophe mafoko le tiriso ya mafoko a a bontshang
              maikutlo ka kelotlhoko go ntsha molaetsa sentle.
          • Go dirisiwe ditshwantsho tsa pono, modumo le kutlo go tlhalosa mofuta o
              wa tlhamo sentle.
          • Puo ya botshwantshi e dirisiwe ka boitshimololedi.
          • Motlhatlhojwa a bontshe fa a na le maitemogelo mo setlhogong se.                   [50]

Kwalololo e ileditswe                                                                 Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                    6                      DBE/Ngwanaitseele 2016
                                      NSC – Memorantamo

          Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:
          • A kwale ka ga setlhogo se a itlhophetseng sona.
          • A tlhalose setlhogo ka botlalo.
          • A tlhagise dintwa tse di farologaneng ka botlalo.
          • A tlhagise se se tlhodileng dintwa tse.
          • A sobokanye dintlha.

1.3       Tlhamo e e sa tseyeng letlhakore

          Mo tlhamong e, motlhatlhojwa o tlisa tekatekanyo mo matlhakoreng otlhe a
          dingangisano. O leba matlhakore otlhe a setlhogo a bo a tlhagisa dintlha tsa
          thulano a sa tseye letlhakore.
          Motlhatlhojwa a ka tlhagisa ntlhakemo ya gagwe, mme go na le tekatekanyo
          ya dintlha tse di emelelang setlhogo le tse di leng kgatlhanong le sona e bile
          di sekasekiwa mo tsamaong ya kwalo ya tlhamo.

          Sekao sa setlhogo: Ikonomi kgotsa itsholelo ya naga ke maikarabelo a
          moagi mongwe le mongwe.

          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo e e sa tseyeng letlhakore:

          •     Tlhamo e tlhagise matlhakore a le mabedi, mme dikakanyo di tlhagisiwa
                ka kgatelelo e kgolo. Go dirisiwe mefuta e e farologaneng ya didiriswa tsa
                puo le dithekeniki tsa tirisopuo.
          •     Tlhagisa dikakanyo sentle e bile o di tshegetse
          •     Dira gore go dumelanwe le wena gape o se ineele bonolo.
          •     Puo e tsose maikutlo, mme motlhatlhojwa a se ka a tlhoka maitseo.
          •     Popego e rulagane ka kelotlhoko le ka tlhomamo e lebeletse kemo ya
                botlhe.
          •     Ngangisano e nne e e tswileng diatla go supa tlhaloganyo e e utlwalang.
          •     Bokhutlo bo tshwanetse go tlhagisa kakanyo e e tlhomameng, e e
                tlhaloganyegang, mme e pateletse mmuisi go dumalana le e e
                tlhagisitsweng.
          •     Tlhamo ya mofuta o, e kwalwe ka pakajaanong.

          Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:
          • A kwale ka ga setlhogo se a itlhophetseng sona.
          • A tlhalose setlhogo.
          • A tlhagise dintlha tse di supang matlhakore a mabedi
          • A tshegetse matlhakore a mabedi ka dikao.
          • A tlhagise matlhakore a mabedi mabapi le ikonomi ya naga.
          • A sobokanye dintlha le go supa kemo ya gagwe kwa bokhutlong.                       [50]

Kwalololo e ileditswe                                                                 Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                  7                      DBE/Ngwanaitseele 2016
                                    NSC – Memorantamo

1.4       Tlhamo ya ngangisano

          Mo tlhamong e, motlhatlhojwa o tlhagisa kakanyo, ntlhakemo, mme o nganga
          ka maitlhomo a go dibela kemo ya gagwe.
          Kakanyo ya motlhatlhojwa e tshwanetse go totobala go simolola kwa ntlheng
          go fitlha kwa bofelong. Tlhamo e, e tshwanetse go tlhagisa letlhakore le le
          lengwe, mme motlhatlhojwa a leke go pateletsa mmuisi go leba ditiragalo ka
          leitlho la gagwe.

          Sekao sa setlhogo: Go buisa go a sedimosa e bile go a tlhalefisa. Dumela
          kgotsa o ganetse tlhagiso e.

          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo ya ngangisano:
          • Motlhatlhojwa a simolole ka go tlhagisa ntlhakemo ya gagwe go bontsha
              boitshimololedi.
          • A neye mefutafuta ya dingangisano go tshegetsa ntlhakemo ya gagwe
              mme a tlhalose se.
          • Tlhamo e tlhagise letlhakore le le lengwe, mme dikakanyo di tlhagisiwe
              ka kgatelelo e kgolo. Go dirisiwe mefuta e e farologaneng ya didiriswa tsa
              puo le dithekeniki tsa tirisopuo.
          • Puo e dirisiwe ka maikutlo, mme motlhatlhojwa a se ka a tlhoka maitseo.
          • Bokhutlo bo tshwanetse go tlhagisa kakanyo e e tlhomameng, e e
              tlhaloganyegang e bile e pateletsa mmuisi go dumelana le tse di
              tlhagisitsweng.
          • Tlhamo ya mofuta o e kwalwe ka pakajaanong.

          Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:
          • A kwale ka ga setlhogo se a itlhophetseng sona.
          • A tlhalose setlhogo le tlhagiso ya ntlhakemo ya gagwe.
          • A bolele ntlhakemo ya gagwe, mme a e dibele ka bosupi jo bo rileng.
          • A tlhagise melemo le ditlamorago tsa ntlhakemo ya gagwe.
          • A tlhagise dintlha tsa ngangisano tse di tshegetsang ntlhakemo ya
              gagwe.
          • Kwa bokhutlong a akgole kgotsa a tlhagise tshitshinyo ya se se ka
              diriwang go rotloetsa ntlhakemo ya gagwe.                                       [50]

1.5       Tlhamo e e sa tseyeng letlhakore

          Mo tlhamong e, motlhatlhojwa o tlisa tekatekanyo mo matlhakoreng otlhe a
          dingangisano. O leba matlhakore otlhe a setlhogo a bo a tlhagisa dintlha tsa
          thulano a sa tseye letlhakore.
          Motlhatlhojwa a ka tlhagisa ntlhakemo ya gagwe, mme go na le tekatekanyo
          ya dintlha tse di emelelang setlhogo le tse di leng kgatlhanong le sona e bile
          di sekasekiwa mo tsamaong ya kwalo ya tlhamo.

          Sekao sa setlhogo:      Dipolao tsa mapodisi ke kgwetlho e tona mo
          setšhabeng.

Kwalololo e ileditswe                                                                Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                    8                      DBE/Ngwanaitseele 2016
                                      NSC – Memorantamo

          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo e e sa tseyeng letlhakore:
          •     Motlhatlhojwa a simolole ka go tlhagisa ntlhakemo ya gagwe go bontsha
                boitshimololedi.
          •     A fe mefutafuta ya dingangisano go tshegetsa ntlhakemo ya gagwe, mme
                a tlhalose se.
          •     Tlhamo e tlhagise matlhakore a le mabedi mme dikakanyo di tlhagisiwe
                ka kgatelelo e kgolo. Go dirisiwe mefuta e e farologaneng ya didiriswa tsa
                puo le dithekeniki tsa tirisopuo.
          •     A tlhagise dikakanyo sentle e bile a di tshegetse
          •     A dire gore go dumelanwe le ena gape a se ineele bonolo.
          •     Puo e tsose maikutlo, mme motlhatlhojwa a se ka a tlhoka maitseo.
          •     Popego e rulagane ka kelotlhoko le ka tlhomamo e lebeletse kemo ya
                botlhe.
          •     Ngangisano e nne e e tswileng diatla go supa tlhaloganyo e e utlwalang.
          •     Bokhutlo bo tshwanetse go tlhagisa kakanyo e e tlhomameng, e e
                tlhaloganyegang, mme e pateletse mmuisi go dumalana le e e
                tlhagisitsweng.
          •     Tlhamo ya mofuta o, e kwalwe ka pakajaanong.

          Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:
          • A kwale ka ga setlhogo se a itlhophetseng sona.
          • A tlhalose setlhogo.
          • A tlhagise dintlha tse di supang matlhakore a mabedi ka dipolao tsa
              mapodisi.
          • A tlhagise dipalopalo tsa mapodisi a a bolawang.
          • A tlhagise ditsela tsa matlhakore a mabedi tse di ka salwang morago mo
              dipolaong tsa mapodisi.
          • A supe ntlhakemo ya gagwe kwa bokhutlong.                                          [50]

1.6       Tlhamo ya maitlhomo

          Mo mofuteng o wa tlhamo, motlhatlhojwa o leba kakanyo, a bo a tlhagisa
          maikutlo/tsibogo ya gagwe. Motlhatlhojwa a ka leba ditoro kgotsa se a
          eletsang go se fitlhelela mo botshelong jwa gagwe, mme a kwale maitlhomo a
          gagwe.

          Sekao sa setlhogo: Mošwa yo o nang le seabe mo metshamekong a ka
          efoga botlhokatsebe.

          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo ya maitlhomo:
          • Tlhamo ya maitlhomo e tsaya letlhakore.
          • Maikutlo a tseye karolo e e botlhokwa.
          • Karolo e kgolo mo tlhamong e ka tlhalosa. Ditlhaloso di tshwanetse go
              bonala, maikaelelo e le go tlhagisa gape maikutlo a motlhatlhojwa.
          • Dikakanyo/Megopolo/Maikutlo di tshwanetse go senola boammaaruri le
              maitemogelo.
          • Tlhamo e kwalwe ka pakatlang.

Kwalololo e ileditswe                                                                 Phetla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                      9                     DBE/Ngwanaitseele 2016
                                        NSC – Memorantamo

          Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:
          •     A kwale ka ga setlhogo se a itlhophetseng sona.
          •     A motlhatlhojwa a phutholole setlhogo.
          •     Tlhamo e tlhagise maitlhomo a gagwe ka ga metshameko le go efoga
                botlhokatsebe.
          •     Tlhagiso ya dilo tse motlhatlhojwa a lebeletsweng go di tlhokomela jaaka:
                - maitsholo a a lebeletsweng
                - melao ya metshameko
                - a ka tlhagisa kemo ya gagwe jaaka motshameki.
          •    A fe dikao tsa se a buang ka ga sona fa go kgonega.
          •    Bokhutlo e nne jo bo sobokanyang maitlhomo e bile bo kgotsofatsa.                [50]
1.7       1.7.1          Tlhamo ya tlhaloso
                         Mokwadi mo tlhamong e, o tlhalosa sengwe ka mokgwa o mmuisi
                         a tlaa itemogelang se se tlhalosiwang jaaka go batlega.
                         Sekao sa setlhogo: Setshwantsho.
                         Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go
                         tshwaiwa tlhamo ya tlhaloso:
                         • Motlhatlhojwa o tshwanetse go bopa setshwantsho ka mafoko.
                         • Motlhatlhojwa a tlhophe mafoko le tiriso ya mafoko a a
                             bontshang maikutlo ka kelotlhoko go gorosa molaetsa sentle.
                         • Go dirisiwe ditshwantsho tsa pono, modumo le kutlo go
                             tlhalosa mofuta o wa tlhamo sentle.
                         • Puo ya botshwantshi e dirisiwe ka boitshimololedi.
                         • Motlhatlhojwa a bontshe fa a na le maitemogelo mo
                             setlhogong se.
                         Tlhamo ya kanelo
                         Mofuta o wa tlhamo, o anela ka sengwe kgotsa tiragalo e e
                         fetileng. E ka kwalwa go tswa mo matlhakoreng a a farologaneng.
                         Sekao sa setlhogo: Setshwantsho.
                         Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go
                         tshwaiwa tlhamo ya kanelo:
                         • Ditiragalo di tshwanetse go latelana sentle, mme mmuisi a
                             dumele gore di diragetse, le fa tota e le dijo tsa ditoro.
                         • Tlhamo e kwalwe ka paka e e fetileng.
                         • Matseno e nne a a ngokang.
                         • Kanelo e ntle go le gantsi e tlhagisa ntlha e e rileng.
                         • Bokhutlo e nne jo bo kgodisang.
                         • Kanelo e tshwanetse go ngoka mmuisi go tloga kwa
                             tshimologong go fitlha kwa bofelong.
                         • Setaele, puo le ditiragalo di tshwanetse go itumedisa babuisi.
                         • Kanelo e e atlegileng e bontsha diteng tse di maleba ka botlalo
                             jaaka pono, modumo, monko/monkgo le tiriso ya ditemosi tse
                             dingwe
                         • Go tshwanetswe go elwe tlhoko gore mofuta o wa tlhamo o a
                             anela.

Kwalololo e ileditswe                                                                  Phetla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                     10                     DBE/Ngwanaitseele 2016
                                        NSC – Memorantamo

                         Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:

                         • Setlhogo se nyalane le setshwantsho se a se itlhophetseng.
                         • A tlhalose ka ga setlhogo.
                         • A tlhagise ditiragalo tse di amanang le se se tlhagelelang mo
                           setshwantshong.
                         • Tiriso ya mafoko a a tlhagisang pono, modumo le kutlo go
                           tlhalosa se se diragalang mo setshwantshong.
                         • A supe boitshimololedi.
                         • Thotloetso go baagi go efoga kgotsa go rotloetsa se se
                           diragalang mo setshwantshong.
                         • Bokhutlo bo supe maikutlo a gagwe.                                   [50]

          1.7.2          Tlhamo ya kanelo

                         Mofuta o wa tlhamo, o anela ka sengwe kgotsa tiragalo e e
                         fetileng. E ka kwalwa go tswa mo matlhakoreng a a farologaneng.

                         Sekao sa setlhogo: Setshwantsho.

                         Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go
                         tshwaiwa tlhamo ya kanelo:
                         • Ditiragalo di tshwanetse go latelana sentle, mme mmuisi a
                             dumele gore di diragetse, le fa tota e le dijo tsa ditoro.
                         • Tlhamo e kwalwe ka paka e e fetileng.
                         • Matseno e nne a a ngokang.
                         • Kanelo e ntle go le gantsi e tlhagisa ntlha e e rileng.
                         • Bokhutlo e nne jo bo kgodisang.
                         • Kanelo e tshwanetse go ngoka mmuisi go tloga kwa
                             tshimologong go fitlha kwa bofelong.
                         • Setaele, puo le ditiragalo di tshwanetse go itumedisa babuisi.
                         • Kanelo e e atlegileng e bontsha diteng tse di maleba ka botlalo
                             jaaka pono, modumo, monko/monkgo le tiriso ya ditemosi tse
                             dingwe
                         • Go tshwanetswe go elwe tlhoko gore mofuta o wa tlhamo o a
                             anela.

                         Tlhamo ya tlhaloso
                         Mokwadi mo tlhamong e, o tlhalosa sengwe ka mokgwa o mmuisi
                         a tlaa itemogelang se se tlhalosiwang jaaka go batlega.
                         Sekao sa setlhogo: Setshwantsho.

                         Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go
                         tshwaiwa tlhamo ya tlhaloso:
                         • Motlhatlhojwa o tshwanetse go bopa setshwantsho ka mafoko.
                         • Motlhatlhojwa a tlhophe mafoko le tiriso ya mafoko a a
                             bontshang maikutlo ka kelotlhoko go gorosa molaetsa sentle.

Kwalololo e ileditswe                                                                  Phetla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                     11                    DBE/Ngwanaitseele 2016
                                        NSC – Memorantamo

                         •   Go dirisiwe ditshwantsho tsa pono, modumo kutlo go tlhalosa
                             mofuta o wa tlhamo sentle.
                         •   Puo ya botshwantshi e dirisiwe ka boitshimololedi.
                         •   Motlhatlhojwa a bontshe fa a na le maitemogelo mo
                             setlhogong se.

                         Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:

                         • Setlhogo se nyalane le setshwantsho se a se itlhophetseng.
                         • A tlhalose setlhogo.
                         • A tlhagise ditiragalo tse di amanang le se se tlhagelelang mo
                           setshwantshong.
                         • Tiriso ya mafoko a a tlhagisang pono, modumo le kutlo go
                           tlhalosa se se diragalang mo setshwantshong.
                         • A supe boitshimololedi.
                         • Thotloetso go baagi go efoga kgotsa go rotloetsa se se
                           diragalang mo setshwantshong.
                         • Bokhutlo bo supe maikutlo a gagwe.                                  [50]

                                                     PALOGOTLHE YA KAROLO YA A:                50

Kwalololo e ileditswe                                                                 Phetla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                  12                    DBE/Ngwanaitseele 2016
                                     NSC – Memorantamo

KAROLO YA B: DITLHANGWA TSA TIRISANO
POTSO 2
2.1       LEKWALO LA BOTSALANO
          Lekwalo la botsalano ke le le kwalelwang motho mongwe yo o rileng, e ka
          nna wa lesika kgotsa tsala go tlhaeletsana jaaka go leboga, itsise, kopa,
          keleletsomasego, jalojalo.
          Dintlha tse di tshwanetseng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa lekwalo la
          botsalano:
          •     Lekwalo le, le le khutshwane le neela dintlhakgolo ka se o buang ka ga
                sona. Palo ya mafoko a lona ke 180-200 diteng fela.
          •     Le supe maikutlo a mokwadi fela le se ka la teba thata.
          •     Le se ka la nna le diphoso tsa mofuta ofe.
          •     Le fe tshedimosetso ya se go buiwang ka ga sona.
          •     Aterese ke ya mokwadi fela.
          Se se lebeletsweng go tswa mo batlhatlhojweng:
          •    Aterese e nne nngwe, ya mokwadi.
          •    Ditumediso di kwalwe.
          •    A thadise maikaelelo a batsadi ka moletlo wa kamogelo le letlha la ona.
          •    A tlhagise dithuto tsa monnawe le gore o goroga leng.
          •    A tlhalose maikutlo a gagwe gongwe le se se solofetsweng mo go
               malome.
          •    Bokhutlo e nne jo bo maleba ka se se solofetsweng. Mokwadi a kwale
               leina la gagwe fela.                                                         [25]
2.2       LEKWALO LA SEMMUSO
          Lekwalo la semmuso ke le le kwalelwang setheo sengwe se se rileng.
          Mokwadi o kopa sengwe e ka nna phatlhatiro kgotsa thuso ya mokgwa
          mongwe; a ka ngongorega, a akgola kgotsa a gomotsa mo maemong a
          mangwe.
          Dintlha tse di tshwanetseng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa lekwalo la
          semmuso:
          • Lekwalo le, le le khutshwane le na le dintlhakgolo ka ga se se batliwang
              kgotsa se se kopiwang. Palo ya mafoko a lona ke 180-200 diteng fela.
          • Le se ka la nna le diphoso tsa mofuta ofe.
          • Le nne le tshedimosetso ya se go buiwang ka ga sona.
          • Diaterese di nne pedi, ya mokwadi le ya moamogedi.
          • Le nne le dinomoro tsa mogala kwa mokwadi a ka fitlhelelwang gona.
          Se se lebeletsweng go tswa mo batlhatlhojweng:
          • Aterese ya mokwadi le ya moamogedi.
          • Setlhogo sa lekwalo le ditumediso di kwalwe.
          • Thadiso ka ga dikhuduego le sebako sa tsona ka botlalo.
          • Tlhagiso ya dikgobalo tsa mapodisi le palo ya bagobadi.
          • Mafoko a kgomotso le thotloetso go Komišenara le mapodisi.
          • Bokhutlo e nne jo bo maleba ka se se solofetsweng. Tlhagiso ya
             leina/ditlhakaina le sefane. Dinomoro tsa mogala.                              [25]

Kwalololo e ileditswe                                                              Phetla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                   13                      DBE/Ngwanaitseele 2016
                                      NSC – Memorantamo

2.3       LENANEOTEMA LE METSOTSO

          Lenaneotema le metsotso ke karolo ya botlhokwa ya go tlhaeletsana. Ke
          kitsiso le kgobokanyo ya dintlhakgolo tse go tlileng go buiwa ka tsona mo
          kopanong e e rileng. E thusa batlapitsong go itse se ba se bilediwang le go re
          ba tle pitsong ba ipaakantse.
          Dintlha tse di tshwanetseng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa lenaneotema
          le metsotso:
          •        Tshedimosetso ya kopano e tshwanetse go kwalwa.
          •        Letlha le lenaneotema le tswang ka lona le tshwanetse gore le se ka la
                   atamelana thata le letlha la kopano.
          •        Palo ya dintlha tsa kopano e ka nna teng gore lenanetema le se ka la
                   fetolwa ka nako ya kopano.
          •        Palo ya mafoko a lenaneotema mmogo le metsotso ke 180-200 diteng
                   fela.
          •        Kwala metsotso ka pakapheti.

          Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:
          •        Kwala letlha le lenaneotema le tswang ka lona.
          •        Dintlha tsa se se tlaa buiwang kwa kopanong, di rulagantswe ka
                   botlhokwa jwa tsona.
          •        Nako le lefelo le kopano e tlaa tshwarelwang kwa go lona.
          •        Mo metsotsong, tlhagisa letlha le kopano e tshwerweng ka lona.
          •        Kwala nako e kopano e tshwerweng ka yona.
          •        Tlhagisa dintlha tse di tšhotlhilweng kwa kopanong.
          •        Tlhagisa tshobokanyo ya se se tshikintsweng le se go dumalanweng
                   ka sona.
          •        Palo ya mafoko a yona ke 180-200 diteng fela.
                                                                                               [25]
          •        Letlha la kopano e e latelang le a fiwa.

2.4       ATHIKELE YA MAKASINE

          Athikele ya makasine ke karolwana ya makasine e batho ba kwalang dikgang
          dingwe kgotsa ba bega sengwe gore se buisiwe ke botlhe.

          Dintlha tse di tshwanetseng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa athikele ya
          makasine:
          • Kgang e neelwa setlhogo se se itlhalosang e bile se gogela.
          • Motlhatlhojwa o na le kgololosego ya bobegakgang.
          • Palo ya mafoko a lona ke 180-200 diteng fela.
          • O patelesega gore kgang ya gagwe e ngokele, mme e sa nyeletse
              bonnete jwa kgang.
          • Temana ya ntlha e tshwere bontsi jwa dikgang gonne e araba dipotso
              Kae? Mang? Leng? Jang? E tlhagisa dilo tse di tlhokegang gore mmele
              o itekanele.
          • Leina la mokwadi le tlhagisiwe kwa tshimologong ya athikele.

Kwalololo e ileditswe                                                                 Phetla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                  14                      DBE/Ngwanaitseele 2016
                                     NSC – Memorantamo

          Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:
          • Setlhogo se se nang le kgogedi.
          • Tlhagiso ya se se lebeletsweng mo bakgweetsing le se tota e leng
             botlhaswa jwa bona.
          • Thadiso ya seemo sa ditlamorago tsa botlhaswa jwa bakgweetsi jaaka se
             se tlhagelelang mo setshwantshong.
          Thotloetso go bakgweetsi go nna kelotlhoko le go tshegetsa molao wa tsela.          [25]
2.5       MMUISANO
          Mmuisano ke mokgwa wa tlhaeletsano o o dirisiwang ke batho ba le babedi
          kgotsa go feta ba buisana ka ga dikakanyo kgotsa ka ga setlhogo sengwe se
          se rileng. Sebopego sa yona ke sa dipotsotherisano fela ona o dirisiwa
          gongwe le gongwe ke mongwe le mongwe.
          Dintlha tse di tshwanetseng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa mmuisano:
          •     Mmuisano o kwalwa ka mokgwa o moterama a kwalang ka ona.
          •     Go nna dibui di le pedi kgotsa go feta.
          •     Dipolelo tsa dibui di nne dikhutshwane.
          •     Diteng di supe boitlhamedi, kelelo ya dintlha le go tsamaelana ga
                ditiragalo. Palo ya mafoko a lona ke 180-200 diteng fela.
          •     Maina, maemo a tiro kana maikarabelo a loago a dibui a tlhagelele
                sentle.
          •     Matseno, mmele le bokhutlo di dirisiwe sentle. Kgang e e bontshe,
                tshimologo, setlhoa le tharabololo.
          •     Puo le moono di tsamaelane le ditiragalo.
          •     Puo e nne e e tlhamaletseng kgotsa e e loileng go tsamaelana le se se
                buiwang.
          •     Matshwao a puiso a tsamaelane le puisano.

          Se se lebeletsweng mo motlhatlhojweng:
           •    Mmuisano o tote kgang ya molwetse.
           •    Dikgang tsa molwetse le mooki di supe matshwenyego, thotloetso le
                tharabololo.
           •    Puo e nne e e tlhamaletseng.
           •    Bokhutlo e nne jo bo lebeletsweng.                                            [25]

2.6       PUO
          Puo ke karolo e e botlhokwa ya go fatlhosa. Mo mabakeng a mantsi motho o
          neelana ka puo mo dikopanong kgotsa meletlong. Puo ya go bua le setšhaba
          e farologana le ya go bua le setlhotšhwana sa batho.
          Dintlha tse di tshwanetseng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa puo:
          •      Matseno, mmele le bokhutlo.
          •      Maikalelo a kopano.
          •      Mofuta wa kopano e o yang go bua kwa go yona.
          •      Dintlha di se ke tsa phatlhalala.
          •      Dipolelo tse dikhutshwane ka dikakanyo tse di bonolo.

Kwalololo e ileditswe                                                                Phetla

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                    15                       DBE/Ngwanaitseele 2016
                                       NSC – Memorantamo

          •      Tiriso ya dikao tse di tlwaelegileng.
          •      Ditebogo go bareetsi kwa bokhutlong.
          •      Palo ya mafoko a yona ke 180-200 diteng fela.
          •      Tiriso ya puo e senole kgolo, go se nne le ditlhapa le tshotlo.

          Se se lebeletsweng mo batlhatlhojweng:

          •   Setlhogo sa puo.
          •   Ditumediso go bareetsi le ditebogo tsa ba ba tlieng kopanong.
          •   Tshimologo e nne maatla, e ngoke theetso. E ka nna motlae kgotsa
              nopolo.
          •   Seemo sa masepala wa ga jaana le maikaelelo a lekoko la lona go
              tsenela ditlhopho.
          •   Ditirelo le diphetogo tse lekoko le ikaeletseng go di tlisa mo toropong.
          Bokhutlo e nne jo bo maleba ka se se solofetsweng.
                                                                                                 [25]

                                                      PALOGOTLHE YA KAROLO YA B:                 50
                                                      PALOGOTLHE YA TLHATLHOBO:                  100

Kwalololo e ileditswe

## Related documents

- [Setswana HL P1 Nov 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2016-memo/5182bf38-3345-442c-990a-446fdfdf0a9d) — Setswana HL · Memo · 2016 · Setswana
- [Setswana HL P2 Nov 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p2-nov-2016-memo/e982f830-eef3-45c9-9e52-2c0b10528f13) — Setswana HL · Memo · 2016 · Setswana
- [Setswana HL P3 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-may-june-2016-memo/beed25fb-6099-4a92-8fa6-04809e2dad6d) — Setswana HL · Memo · 2016 · Setswana
- [Setswana HL P3 Feb March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-feb-march-2016-memo/8f5f7539-d980-4e22-b5fa-b09800b44216) — Setswana HL · Memo · 2016 · Setswana
- [Setswana HL P3 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2023-mg/3550da10-e582-41d5-945c-c9c292023687) — Setswana HL · Memo · 2023 · Setswana
- [Setswana HL P3 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2021-mg-1/eb9fcbab-6ff6-4b95-99be-22115367abe0) — Setswana HL · Memo · 2022 · Setswana

## More from Grade 12 Setswana HL

- [Gr 12 Setswana HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-setswana-hl-atp-2023-24/afd996d6-a11a-4a4d-8bf9-e13a89494ac1) — ATP
- [Setswana P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/setswana-p1-hl-june-2025-question-paper/48b7dc5e-fbd2-4ae3-905c-24387aecf8aa) — QP · 2025 · Setswana
- [NW 12 SETSWANA HL P1 QP JUNE 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-setswana-hl-2025-nw-june-exam-question-paper-paper-1-setswana/039aaf68-9097-4cad-8785-98f3161c7059) — QP · 2025 · Setswana
- [Setswana HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2024/b17fd600-b447-4440-9ad6-24d1957ed359) — QP · 2024 · Setswana
- [Setswana HL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p2-nov-2024/383f45ba-7815-40ab-8e1c-30784dc8044d) — QP · 2024 · Setswana
- [Setswana HL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2024/f38615cc-04f4-4b71-9122-faee2a51239a) — QP · 2024 · Setswana

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
