# Setswana HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2019 Memo

> Grade 12 Setswana HL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2019, 15 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2019-memo/c01b0bdc-f679-4a0a-a09f-aaa666e66c1b
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Setswana HL
- Grade: Grade 12
- Language: Setswana
- Document type: Memorandum
- Year: 2019
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 15

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Setswana HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/setswana-hl) › [Setswana HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2019-memo/c01b0bdc-f679-4a0a-a09f-aaa666e66c1b)

## About this document

Setswana Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2019 · setswana. Memorandum, 15 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Setswana HL P3 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2019/f0a9e6ce-33de-423d-94c2-8372d35a8c9a) — QP · 2019 · Setswana

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                     MOPHATO 12

                              SETSWANA PUO YA GAE (HL)

                                 PAMPIRI YA BORARO (P3)

                                  NGWANAITSEELE 2019

                                  KAEDI YA GO TSHWAYA

MADUO: 100

                         Kaedi e ya go tshwaya e na le ditsebe di le 15.

Kwalololo e ileditswe                                                      Phetla

### Page 2

Setswana Puo ya Gae (HL)/P3
                                                    Downloaded from hlayiso.com                 2                                                       DBE/Ngwanaitseele 2019
                                                                                    NSC – Kaedi ya go tshwaya

KAROLO YA A: RUBORIKI YA GO TSHWAYA TLHAMO – PUO YA GAE [50 MADUO]

ELA TLHOKO:
 Dirisa ruboriki ka gale fa o tshwaya tlhamo ya boitlhamedi (Pampiri 3 KAROLO YA A).
 Maduo a go tloga go 0–50 a arogantswe ka maemo a le 5 a ditlhaloso.
 Mo ditlhokegong tsa Diteng, Puo le Setaele, maemo mangwe le mangwe a tlhaloso a arogantswe ka dikarolwana tsa maemo a a kwa godimo le
  a a kwa tlase ka seelo sa maduo se se tsamaelanang le ditlhaloso.
 Kagego ga e angwe ke karologantsho ya maemo a a kwa godimo le maemo a a kwa tlase.

     Ditlhokego                                 Phitlhelelo ka dinaledi          Phitlhelelo ka         Phitlhelelo ka tekano         Phitlhelelo e e            Ga a fitlhelela
                                                                                  matsetseleko                                           tlhaelang
 DITENG LE                                                 28–30                      22–24                      16–18                     10–12                       4–6
 IPAAKANYO                                     -Tsibogelo ya maemo a a      -Tsibogelo e e             -Tsibogelo e e            -Tsibogelo ya tomagano     -Tsibogelo e e seng

                        Maemo a a kwa godimo
                                               kwa godimo go gaisa a a      tlhamilweng ka             itumedisang               e e sa tlhomamang          maleba gotlhelele
 (Tsibogelo le                                 tlwaelegileng                matsetseleko               -Dikakanyo di lomagane    -Dikakanyo tse di sa       -Dikakanyo tse di
 dikakanyo)                                    -Dikakanyo tse di            -Dikakanyo tse di          mo go tlhaloganyegang e   tlhapang e bile di se na   tlhakatlhakaneng le go
 -Thulaganyo ya                                botlhale, tse di gwetlhang   maleba tota gape di        bile go kgotsofatsa       boitlhamedi                tlhoka tsepamo
 dikakanyo tsa                                 mogopolo le go supa          kgatlhisa le bosupi jwa    -E rulagane le go         -Bosupi jo bonnye jwa      -Di gasagane le go
 ipaakanyo                                     kgolo                        kgolo                      lomagana mo go            thulaganyo le tomagano     boelediwa
 -Temogo ya                                    -E rulagantswe le go         -E rulagantswe bontle      tlhaloganyegang go                                   -Ga e a rulagana e bile ga
 maitlhomo,                                    lomagana ka maemo a          thata le go lomagana go    tsenyeletsa matseno,                                 e a lomagana
 baamogedi,le                                  dinaledi go tsenyeletsa      tsenyeletsa matseno,       mmele le bokhutlo
 bokao                                         matseno, mmele le            mmele le bokhutlo
                                               bokhutlo
 30 MADUO                                                  25–27                      19–21                      13–15                      7–9                        0–3
                                               -Tsibogelo e e               -Tsibogelo e e             -Tsibogelo e e            -Bogolo jwa tsibogelo      -Ga go na maiteko a go

                        Maemo a a kwa tlase
                                               manontlhotlho mme e          tlhamilweng ka             itumedisang mme e         ga bo maleba               tsibogela setlhogo
                                               tlhaela ditlhokego tse di    matsetseleko               latlhegelwa ke go         -Dikakanyo tse di sa       -Dikakanyo tse di seng
                                               tsibosang tsa tlhamo ya      -Dikakanyo tse di          tlhaloganyesega           lomaganeng e bile di       maleba e bile di sa siama
                                               maemo a dinaledi             maleba gape di             -Dikakanyo di lomagane    tlhakatlhakane             gotlhelele
                                               -Dikakanyo tse di botlhale   kgatlhisa                  le go itumedisa           -Ga go na bosupi jwa       -Ipaakanyo e e sa
                                               e bile di supa kgolo         -E rulagantswe bontle le   -Maemo a a rileng a       thulaganyo le tomagano     tsepamang e bile e
                                               -E rulagantswe ka            go lomagana go             thulaganyo le tomagano                               tlhakatlhakane
                                               matsetseleko le ka           tsenyeletsa matseno,       go tsenyeletsa matseno,
                                               tomagano go tsenyeletsa      mmele le bokhutlo          mmele le bokhutlo
                                               matseno, mmele le
                                               bokhutlo

Kwalololo e ileditswe                                                                                                                                                       Phetla

### Page 3

Setswana Puo ya Gae (HL)/P3
                                                       Downloaded from hlayiso.com                 3                                                            DBE/Ngwanaitseele 2019
                                                                                       NSC – Kaedi ya go tshwaya

      Ditlhokego                                       Phitlhelelo ka dinaledi              Phitlhelelo ka         Phitlhelelo ka tekano           Phitlhelelo e e         Ga a fitlhelela
                                                                                            matsetseleko                                              tlhaelang
 PUO, SETAELE LE                                                  14–15                          11–12                        8–9                        5–6                     0–3
 GO TSELEGANYA/                                    -Segalo, rejisetara, setaele le     -Segalo, rejisetara,        -Segalo, rejisetara,       -Segalo, rejisetara,     -Segalo, rejisetara,
 RUNA                                              tlotlofoko di maleba le             setaele le tlotlofoko di    setaele le tlotlofoko di   setaele le tlotlofoko    setaele le tlotlofoko ga

                           Maemo a a kwa godimo
                                                   maikaelelo, baamogedi le bokao      maleba thata le             maleba le maikaelelo,      bomaleba jwa tsona       di maleba le
 -Segalo, rejisetara,                              ka maemo a a kwa godimo             maikaelelo, baamogedi       baamogedi le bokao         bo kwa tlase ga          maikaelelo,
 setaele, tlotlofoko tse                           -Puo e e tlhololo, e itumedisa ka   le bokao                    -Tiriso e e maleba ya      maikaelelo,              baamogedi le bokao
 di maleba go                                      maemo a a tlhaolegileng             -Puo e nonofile le tiriso   puo go tlhagisa bokao      baamogedi le bokao       -Puo ga e
 maikaelelo/                                      -Segalo se se nang le                ya segalo e maleba          -Segalo se maleba          -Tiriso ya puo ke ya     tlhaloganyesege
 ditlamorago le bokao                             maikaelelo a a tlhotlheletsang       -Bogolo jwa yona ga bo      -Tiriso ya malepa a a      maemo a motheo           -Tlotlofoko e nnye
 -Tlhopho ya mafoko                                -Ga go na diphoso tsa thutapuo      na diphoso tsa thutapuo     tlhotlheletsang ya go      thata                    thata mme e dira gore
 -Tiriso ya puo le                                 le tsa mopeleto ka gotlhe           le mopeleto                 tlhagisa diteng            -Segalo, tlhopho le      go nne thata go
 melawana, tiriso ya                               -Puo e e manontlhotlho ya           -Puo e tlhamilwe ka                                    tiriso ya mafoko e e     tlhaloganya
 matshwao a puiso,                                 maemo a a kwa godimo                matsetseleko                                           seng maleba
 thutapuo le mopeleto                                                                                                                         -Tlotlofoko e
                                                                                                                                              lekanyeditswe thata
 15 MADUO                                                         13                               10                          7                          4

                           Maemo a a kwa tlase
                                                  -Puo e e matsetseleko ya             -Puo e e ngokang e bile     -Tiriso ya puo e e mo      -Tiriso e e bokoa ya
                                                  tlhotlheletso e e nonofileng mo      e nonofile ka kakaretso     magareng, ka go            puo
                                                  segalong                             -Segalo se se siameng       tlhoka tsepamo             -Mefuta ya dipolelo e
                                                  -Ga e na diphoso tsa thutapuo        se nonofile                 -Segalo se siame ka        mennye kgotsa ga e
                                                  le tsa mopeleto ka gotlhe            -Diphoso tse di mmalwa      kakaretso le tiriso e e    teng gotlhelele
                                                  -E tlhamilwe ka manontlhotlho        tsa thutapuo le mopeleto    lekanyeditsweng ya         -Tlotlofoko e e
                                                                                       -E tlhamilwe bontle         malepa a tlhotlheletso     lekanyeditsweng tota
 KAGEGO                                                           5                                 4                          3                          2                       0–1
                                                  -Kago e e manontlhotlho ya           -Kago e e latelanang ya     -Kago ya dintlhana tse     -Go na le dintlha        -Dintlha tse di
 -Diponagalo tsa
                                                  setlhogo                             dintlhana                   di maleba                  dingwe tse di            botlhokwa di a tlhaela
 setlhangwa
                                                  -Dintlhana tse di tlhaolegileng      -E Lomagane                 -Dipolelo, ditemana tse    amogelesegang            -Dipolelo le ditemana
 -Kago ya ditemana le
                                                  -Dipolelo, ditemana di bopilwe       -Dipolelo, ditemana, di     di bopilweng sentle        -Dipolelo le ditemana    di fosagetse
 go tlhangwa ga
                                                  bontlentle                           latelana, di a farologana   -Tlhamo e sa ntse e na     di fosagetse             -Tlhamo e tlhoka
 dipolelo
                                                                                                                   le tlhaloganyo             -Tlhamo e sa ntse e na   tlhaloganyo
 5 MADUO                                                                                                                                      le tlhaloganyo

Kwalololo e ileditswe                                                                                                                                                                             Phetla

### Page 4

Setswana Puo ya Gae (HL)/P3
                                 Downloaded from hlayiso.com                 4                                                            DBE/Ngwanaitseele 2019
                                                                 NSC – Kaedi ya go tshwaya

KAROLO YA B: RUBORIKI YA TLHATLHOBO YA SETLHANGWA SA TIRISANO [Maduo a le 25]

        Ditlhokego            Phitlhelelo ka dinaledi           Phitlhelelo ka            Phitlhelelo ka tekano     Phitlhelelo e e tlhaelang          Ga a fitlhelela
                                                                 matsetseleko
 DITENG,                               13–15                         10–12                          7–9                          4–6                           0–3
 THULAGANYO LE             -Tsibogelo ya maemo a a        -Tsibogelo e ntle tota e e     -Tsibogelo e e lekaneng    -Tsibogelo e e kwa tlase e   -Tsibogelo e senola go
 SEBOPEGO                  kwa godimo go gaisa se         bontshang kitso e ntle ya      e e bontshang kitso ya     e supang kitso ya            tlhoka kitso ya diponagalo
                           se lebeletsweng ka gale        diponagalo tsa mofuta wa       diponagalo tsa mofuta      diponagalo tsa mofuta wa     tsa mofuta wa setlhangwa
 -Tsibogelo le dikakanyo   -Dikakanyo tse di botlhale,    setlhangwa                     wa setlhangwa              setlhangwa                   -Bokao jo bo
 -Kokoanyo ya dikakanyo    tse di gamogileng              -E tsepame – ga e a            -Go na le tsepamo e e      -Ga e a tsepama mme          kgoreletsegileng ka go
 gore go rulaganngwe       -Kitso e e tseneletseng ya     fapoga setlhogo                rileng mme e eta e         kwalo e fapogile setlhogo    fapoga setlhogo go go
 -Maitlhomo, baamogedi,    diponagalo tsa mofuta wa       -Diteng le dikakanyo di        fapoga mo setlhogo         -Diteng le dikakanyo ga di   feteletseng
 diponagalo/melawana le    setlhangwa                     lomagane, dintlha tse di       -Diteng le dikakanyo di    lomagane ka gale. Ke         -Ga go na tomagano ya
 tiriso                    -Kwalo e e tsepameng           thadisitsweng sentle gape      lomagane mo go             dintlha tse di mmalwa tse    diteng le dikakanyo
                           -Diteng le dikakanyo di        di tshegetsa setlhogo          utlwalang                  di tshegetsang setlhogo      -Ke dintlha di le mmalwa
 MADUO 15                  lomagane                       -Sebopego se se                -Dintlha dingwe di         -Tiriso e e phatlhaletseng   fela tse di tshegetsang
                           -Tlhaloso ya maemo a a         lolameng ka diphoso tse        tshegetsa setlhogo         ya melawana ya               setlhogo
                           kwa godimo e bile dintlha      dinnye                         -Sebopego se se            sebopego                     -Ga go a dirisiwa melawana
                           tsotlhe di tshegetsa                                          maleba ka kakaretso        -Go tlodisiwa ga matlho      ya sebopego
                           setlhogo                                                      fela go na le go sa        go go tseneletseng
                           -Sebopego se se maleba                                        nepagale go go rileng
                           gape se nepagetse
 PUO, SETAELE LE GO                     9–10                           7–8                          5–6                          3–4                          0–2
 TSELEGANYA/RUNA           -Segalo, rejisetara, setaele   -Segalo, rejisetara,           -Segalo, rejisetara,       -Segalo, rejisetara,         -Segalo, rejisetara, setaele,
 -Segalo, rejisetara,      le tlotlofoko tse di maleba    setaele le tlotlofoko tse di   setaele le tlotlofoko di   setaele le tlotlofoko di     tlotlofoko ga di tsamaisane
 setaele, maitlhomo,       thatathata le maitlhomo,       maleba thata le                maleba le maitlhomo,       fosagetse go le gonnye       le maitlhomo, baamogedi le
 baamogedi le tiriso       baamogedi le tiriso            maitlhomo, baamogedi le        baamogedi le tiriso        go maitlhomo, baamogedi      tiriso
 -Tiriso ya puo le         -Thutapuo e nepagetse e        tiriso                         -Go diphoso dingwe tsa     le tiriso                    -E phephetha ka diphoso
 melawana                  bile e agegile sentle          -Thutapuo e nepagetse ka       thutapuo                   -Thutapuo e e sa             gape e tlhakatlhakane
 -Tlhopho ya mafoko        -E e se nang diphoso           kakaretso e bile e agegile     -Tlotlofoko e e lekaneng   lolamang ka diphoso tse      -Tlotlofoko ga e maleba go
 -Matshwao a puiso le      gotlhelele                     sentle                         -Diphoso ga di             dintsi                       maitlhomo
 mopeleto                                                 -Tlotlofoko e e siameng        kgoreletse bokao           -Tlotlofoko e e              -Bokao bo kgoreletsegile
 MADUO 10                                                 tota                                                      lekanyeditsweng              tota
                                                          -Bogolo ga go na diphoso                                  -Bokao bo kgoreletsegile

Kwalololo e ileditswe                                                                                                                                                     Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                     5                        DBE/Ngwanaitseele 2019
                                    NSC – Kaedi ya go tshwaya

KAROLO YA A: TLHAMO

POTSO 1

1.1       Tlhamo ya kanelo
          Mofuta o wa tlhamo, o anela ka ga sengwe kgotsa tiragalo e e fetileng. E ka
          kwalwa go tswa mo matlhakoreng a a farologaneng.
          Sekao sa setlhogo: Ruri tselakgopo ga e latse nageng …
          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo ya kanelo.

               Ditiragalo di tshwanetse go latelana sentle, mme mmuisi a dumele gore
                di diragetse.
               Tlhamo e kwalwe ka paka e e fetileng.
               Matseno e nne a a ngokang.
               Kanelo e ntle go le gantsi e tlhagisa ntlha e e rileng.
               Kanelo e tshwanetse go ngoka mmuisi go tloga kwa tshimologong go
                fitlha kwa bofelong.
               Setaele, puo le ditiragalo di tshwanetse go itumedisa babuisi.
               Kanelo e e atlegileng e bontsha diteng tse di maleba ka botlalo jaaka
                pono, modumo, lonko/monkgo le tiriso ya ditemosi tse dingwe.
               Go tshwanetswe ga elwa tlhoko gore mofuta o wa tlhamo o a anela.
               Bokhutlo e nne jo bo kgodisang.
          Se se lebeletsweng mo motlhatlhojweng:
               Setlhogo se a itlhophetseng sona.
               Tlhaloso ya setlhogo ka boripana
               Matseno e nne a a ngokang.
               Tlhagiso ya ditiragalo tse di mo tseisitseng tselakgopo.
               Tlhaloso ya ditiragalo tse di tidisitseng/ tse bakileng go lala nageng.
               Tlhagiso ya ditlamorago tsa tselakgopo e e sa latseng nageng.
               Tshobokanyo ya dintlha.                                                           [50]
1.2       Tlhamo ya tlhaloso
          Mofuta o wa tlhamo, o tlhalosa ka ga sengwe kgotsa tiragalo e e fetileng. E ka
          kwalwa go tswa mo matlhakoreng a a farologaneng.
          Sekao sa setlhogo: Dipula tsa merwalela.
          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo ya tlhaloso.
              Motlhatlhojwa o tshwanetse go bopa tlhamo ka setlhogo se a se filweng.
              Motlhatlhojwa a tlhophe mafoko mme a a dirise go bontsha maikutlo go
               utlwatsa molaetsa.
              Go dirisiwe mafoko go bopa le go utlwatsa pono, modumo le kutlo go
               tlhalosa mofuta o wa tlhamo.
              Puo ya botshwantshi e dirisiwe go tiisa kgang/tiragalo.
              Motlhatlhojwa a bontshe fa a tlhaloganya setlhogo se.

Kwalololo e ileditswe

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                     6                       DBE/Ngwanaitseele 2019
                                    NSC – Kaedi ya go tshwaya

          Se se lebeletsweng mo motlhatlhojweng:

               Setlhogo se a itlhophetseng sona.
               Tlhaloso ya setlhogo ka boripana.
               Matseno e nne a a ngokang.
               A tlhagise letlha le ngwaga wa letsatsi la merwalela.
               A tlhagise ditiragalo tsa letsatsi leo ka botlalo.
               A supe mafelo a a amegileng.
               A tlhagise ditlamorago tsa merwalela.
               Bokhutlo e nne jo bo kgodisang.                                                  [50]

1.3       Tlhamo ya maitlhomo

          Mo mofuteng o wa tlhamo motlhatlhojwa o leba kakanyo, a bo a tlhagisa
          maikutlo/tsibogo ya gagwe. Motlhatlhojwa a ka leba ditoro kgotsa se a
          eletsang go se fitlhelela mo botshelong jwa gagwe, mme a kwale maitlhomo a
          gagwe.

          Sekao sa setlhogo: Fa nka ipona ke fetotse seemo sa kwa lapeng …

          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo ya maitlhomo:

                  Tlhamo ya maitlhomo e tseye letlhakore.
                  Maikutlo a nne le seabe sa botlhokwa.
                  Karolo e kgolo mo tlhamong e e ka tlhalosa. Ditlhaloso di tshwanetse
                   go
                    bonala, maikaelelo e le go tlhagisa gape maikutlo a motlhatlhojwa a
                    nako e e fetileng.
                  Dikakanyo/Megopolo/Maikutlo di tshwanetse go senola boammaaruri
                   le maitemogelo.

          Se se lebeletsweng mo motlhatlhojweng:

                  Setlhogo se a itlhophetseng sona.
                  Tlhaloso ya setlhogo ka boripana.
                  Matseno e nne a a ngokang.
                  A tlhagise seemo sa kwa lapeng.
                  A tlhagise tse a tlaa di dirang le ka moo a tlaa di dirang ka teng go
                   fetola seemo sa kwa lapeng.                                                   [50]
                  A tlhagise ditlamorago tsa go fetola maemo a kwa lapeng.
                  Bokhutlo jo bo maleba.

Kwalololo e ileditswe

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                   7                    DBE/Ngwanaitseele 2019
                                  NSC – Kaedi ya go tshwaya

1.4       Tlhamo ya kanelo

          Mofuta o wa tlhamo, o anela ka sengwe kgotsa tiragalo e e fetileng. E ka
          kwalwa go tswa mo matlhakoreng a a farologaneng.

          Sekao sa setlhogo: Kgomo mogobeng e wetswa ke namane.

          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo ya kanelo.

               Ditiragalo di tshwanetse go latelana sentle, mme mmuisi a dumele gore
                di diragetse.
               Tlhamo e kwalwe ka paka e e fetileng.
               Kanelo e ntle go le gantsi e tlhagisa ntlha e e rileng.
               Kanelo e tshwanetse go ngoka mmuisi go tloga kwa tshimologong go
                fitlha kwa bofelong.
               Setaele, puo le ditiragalo di tshwanetse go itumedisa babuisi.
               Kanelo e e atlegileng e bontsha diteng tse di maleba ka botlalo jaaka
                pono, modumo, lonko/monkgo le tiriso ya ditemosi tse dingwe
               Go tshwanetse ga elwa tlhoko gore mofuta o wa tlhamo o a anela.
               Bokhutlo e nne jo bo kgodisang.

          Se se lebeletsweng mo motlhatlhojweng:

               Setlhogo se a itlhophetseng sona.
               Tlhaloso ya setlhogo ka boripama
               Matseno e nne a a ngokang.
               Tlhagiso ya ditiragalo tse di senolang se se kaiwang ke setlhogo ka go
                wetswa mogobeng ke namane
               Tlhagiso ya ditlamorago tsa go wetswa mogobeng ke namane.
               Tshobokanyo ya dintlha.                                                     [50]

1.5        Tlhamo e e sa tseyeng letlhakore

           Mofuta o wa tlhamo o tlhagisa ngangisano e e lekalekanang go emela kgotsa
           go nna kgatlhanong le sengwe se setlhogo se buang ka ga sona, kemo ya
           mokwadi e tlhagisiwa fela kwa bokhutlong.

           Sekao sa setlhogo: A tiriso ya thekenoloji e nolofatsa dithuto?

           Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
           tlhamo e e sa tseyeng letlhakore.

               Tlhamo e itshupe ka go lekalekana, e se tseye letlhakore.
               E tlhagise matlhakore a mabedi a a farologaneng a ngangisano e e
                rileng.
               E lebelele kemo ya botlhe, fela mokwadi a itebelele ka dinako dingwe.
               Puo e nne e e tsosang maikutlo.
               Ngangisano e nne le tlhaloganyo e e utlwalang.
               Bokhutlo bo supe kemo ya mokwadi.

Kwalololo e ileditswe

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                    8                      DBE/Ngwanaitseele 2019
                                   NSC – Kaedi ya go tshwaya

           Se se lebeletsweng mo motlhatlhojweng:
            Setlhogo se a itlhophetseng sona.
            Tlhaloso ya setlhogo ka boripana.
            A tlhagise mefuta e e farologaneng ya didiriswa tsa thekenoloji tse di
               dirisiwang mo dithutong.
            A tlhagise makoa le mesola ya go dirisa thekenoloji mo dithutong.
            Tlhagiso ya ditiragalo tse di amang tiriso ya thekenoloji mo dithutong.
            Tlhagiso ya ditlamorago tsa tiriso ya thekenoloji mo dithutong.
            Bokhutlo bo supe maikutlo le ntlhakemo ya gagwe.                                  [50]
1.6       Tlhamo ya ngangisano
          Mo tlhamong e, motlhatlhojwa o tlhagisa kakanyo, ntlhakemo, mme a nganga
          ka maitlhomo a go dibela kemo ya gagwe.
          Kakanyo ya motlhatlhojwa e tshwanetse go totobala go simolola kwa ntlheng
          go fitlha kwa bofelong. Tlhamo e, e tshwanetse go tlhagisa letlhakore le le
          lengwe, mme motlhatlhojwa a leke go pateletsa mmuisi go leba ditiragalo ka
          leitlho la gagwe.

          Sekao sa setlhogo: Tshireletsego le pabalesego ya barutwana le
                             barutabana mo dikolong ke tlhobaboroko. Dumela
                             kgotsa o ganetse.
          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo ya ngangisano:
               Motlhatlhojwa a simolole ka go tlhagisa ntlhakemo ya gagwe go bontsha
                boitshimololedi.
               A neye mefutafuta ya dingangisano go tshegetsa ntlhakemo ya gagwe,
                mme a tlhalose se.
               Tlhamo e tlhagisa letlhakore le le lengwe, mme dikakanyo di tlhagisiwa
                ka kgatelelo e kgolo.
               Go dirisiwe mefuta e e farologaneng ya didiriswa tsa puo le dithekeniki
                tsa tiriso ya puo.
               Puo e dirisiwe ka maikutlo, mme motlhatlhojwa a se ka a tlhoka maitseo.
               Bokhutlo bo tshwanetse go tlhagisa kakanyo e e tlhomameng, e e
                tlhaloganyegang, mme e pateletse mmuisi go dumelana le tse di
                tlhagisitsweng.
               Tlhamo ya mofuta o, e kwalwe ka pakajaanong.
          Se se lebeletsweng mo motlhatlhojweng:
               Setlhogo se a itlhophetseng sona.
               Tlhamo e tseye letlhakore.
               Tlhagiso ya ditiragalo tsa go sirelediwa le go sa sirelediwe mo dikolong.
               A tlhagise botlhokwa le matsapa a a ka itemogelwang ka go sirelediwa le
                go sa sirelediwe mo dikolong.
               A tlhagise ditlamorago tsa go nna le tshireletsego le go e tlhoka mo
                dikolong.
               A tlhagise kgakololo go ba ba tlhomang le ba ba sa tlhomeng
                matsholotshireletso kwa dikolong.
               Tlhagiso ya ntlhakemo ya motlhatlhojwa ka setlhogo.
               Tshobokanyo e tlhagise ntlhakemo ya motlhatlhojwa.                             [50]

Kwalololo e ileditswe

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                       9                     DBE/Ngwanaitseele 2019
                                      NSC – Kaedi ya go tshwaya

1.7       1.7.1          Tlhamo ya kanelo

                         Mofuta o wa tlhamo, o anela ka sengwe kgotsa tiragalo e e
                         fetileng. E ka kwalwa go tswa mo matlhakoreng a a farologaneng.

                         Dikao tsa ditlhogo: ditshwantsho.

                         Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go
                         tshwaiwa tlhamo ya kanelo.

                            Ditiragalo di tshwanetse go latelana sentle, mme mmuisi a
                             dumele gore di diragetse.
                            Tlhamo e kwalwe ka paka e e fetileng.
                            Matseno e nne a a ngokang.
                            Kanelo e ntle go le gantsi e tlhagisa ntlha e e rileng.
                            Kanelo e tshwanetse go ngoka mmuisi go tloga kwa
                             tshimologong go fitlha kwa bofelong.
                            Setaele, puo le ditiragalo di tshwanetse go itumedisa babuisi.
                            Kanelo e e atlegileng e bontsha diteng tse di maleba ka botlalo
                             jaaka pono, modumo, lonko/monkgo le tiriso ya ditemosi tse
                             dingwe.
                            Go tshwanetswe ga elwa tlhoko gore mofuta o wa tlhamo o a
                             anela.
                            Bokhutlo e nne jo bo kgodisang.

                         Tlhamo ya tlhaloso

                         Mokwadi mo tlhamong e, o tlhalosa sengwe ka mokgwa o mmuisi
                         a tlaa itemogelang se se tlhalosiwang jaaka go batlega.

                         Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go
                         tshwaiwa tlhamo ya tlhaloso:

                            Motlhatlhojwa o tshwanetse go bopa tlhamo ka setshwantsho
                             se a se filweng.
                            Motlhatlhojwa a tlhophe mafoko mme a a dirise go bontsha
                             maikutlo go utlwatsa molaetsa.
                            Go dirisiwe mafoko go bopa le go utlwatsa pono, modumo le
                             kutlo go tlhalosa mofuta o wa tlhamo.
                            Puo ya botshwantshi e dirisiwe go tiisa kgang/tiragalo.
                            Motlhatlhojwa a bontshe fa a tlhaloganya setshwantsho se.

                         Se se lebeletsweng go tswa mo motlhatlhojweng:

                            Setlhogo se se nyalanang le setshwantsho se a itlhopetseng
                             sona.
                            Tlhaloso ya setlhogo ka boripana.
                            A tlhalose se se ka tswang se tlisitse tiragalo e e mo
                             setshwantshong.

Kwalololo e ileditswe

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                      10                     DBE/Ngwanaitseele 2019
                                      NSC – Kaedi ya go tshwaya

                            A tlhagise mabaka a a amanang le se se tlhagelelang mo
                             setshwantshong.
                            A tlhagise mosola le ditlamorago tsa se se diragalang mo
                             setshwantshong.
                            A tlhagise se se ka diriwang go rotloetsa, tokafatsa kgotsa go
                             efoga maemo a a senolwang ke setshwantsho.
                            Bokhutlo bo supe maikutlo a gagwe.                                  [50]

          1.7.2          Tlhamo ya kanelo

                         Mofuta o wa tlhamo, o anela ka sengwe kgotsa tiragalo e e
                         fetileng. E ka kwalwa go tswa mo matlhakoreng a a farologaneng.

                         Dikao tsa ditlhogo: ditshwantsho.

                         Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go
                         tshwaiwa tlhamo ya kanelo.

                            Ditiragalo di tshwanetse go latelana sentle, mme mmuisi a
                             dumele gore di diragetse.
                            Tlhamo e kwalwe ka paka e e fetileng.
                            Matseno e nne a a ngokang.
                            Kanelo e ntle go le gantsi e tlhagisa ntlha e e rileng.
                            Kanelo e tshwanetse go ngoka mmuisi go tloga kwa
                             tshimologong go fitlha kwa bofelong.
                            Setaele, puo le ditiragalo di tshwanetse go itumedisa babuisi.
                            Kanelo e e atlegileng e bontsha diteng tse di maleba ka botlalo
                             jaaka pono, modumo, lonko/monkgo le tiriso ya ditemosi tse
                             dingwe.
                            Go tshwanetswe ga elwa tlhoko gore mofuta o wa tlhamo o a
                             anela.
                            Bokhutlo e nne jo bo kgodisang.

                         Tlhamo ya tlhaloso

                         Mokwadi mo tlhamong e, o tlhalosa sengwe ka mokgwa o mmuisi
                         a tlaa itemogelang se se tlhalosiwang jaaka go batlega.

                         Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go
                         tshwaiwa tlhamo ya tlhaloso:

                            Motlhatlhojwa o tshwanetse go bopa tlhamo ka setshwantsho
                             se a se filweng.
                            Motlhatlhojwa a tlhophe mafoko mme a a dirise go bontsha
                             maikutlo go utlwatsa molaetsa.
                            Go dirisiwe mafoko go bopa le go utlwatsa pono, modumo le
                             kutlo go tlhalosa mofuta o wa tlhamo.
                            Puo ya botshwantshi e dirisiwe go tiisa kgang/tiragalo.
                            Motlhatlhojwa a bontshe fa a tlhaloganya setshwantsho se.

Kwalololo e ileditswe

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                      11                     DBE/Ngwanaitseele 2019
                                      NSC – Kaedi ya go tshwaya

                         Se se lebeletsweng go tswa mo motlhatlhojweng:

                            Setlhogo se se nyalanang le setshwantsho se a itlhophetseng
                             sona.
                            Tlhaloso ya setlhogo ka boripana.
                            A tlhagise mabaka a a amanang le se se tlhagelelang mo
                             setshwantshong.
                            A tlhagise mosola le ditlamorago tsa se se diragalang mo
                             setshwantshong.
                            A tlhagise se se ka diriwang go rotloetsa, tokafatsa kgotsa go
                             efoga maemo a a senolwang ke setshwantsho.
                            Bokhutlo bo supe maikutlo a gagwe.                                  [50]

                                                        PALOGOTLHE YA KAROLO YA A:               50

Kwalololo e ileditswe

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                   12                    DBE/Ngwanaitseele 2019
                                   NSC – Kaedi ya go tshwaya

KAROLO YA B: DITLHANGWA TSA TIRISANO

POTSO 2

2.1       LEKWALO LA BOTSALANO

          Lekwalo la botsalano ke le le kwalelwang motho mongwe yo o rileng e ka nna
          wa losika kgotsa tsala go tlhaeletsana jaaka go leboga, itsise, kopa,
          keleletsomasego jalojalo.

          Dintlha tse di tshwanetseng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa lekwalo la
          botsalano:
               Lekwalo le, le le leele, ka lona motlhatlhojwa o buisana le balosika,
                ditsala le bangwe fela ba a ka neng a itsane nabo.
               Go se ka ga nna le diphoso tsa mofuta ofe mo lekwalong le.
               Motlhatlhojwa a ka ya lolololo ka dikgang tse a batlang go di tlotla.
               Kelelo ya dikakanyo e ngoke mmuisi go buisetsa pele go tloga kwa
                tshimologong go ya kwa bokhutlong.
               Motlhatlhojwa a kwale aterese ya mokwadi fela.
               Palo ya mafoko a lona e nne 180–200 diteng fela.

          Se se lebeletsweng go tswa mo motlhatlhojweng:
               Aterese e le nngwe (ya mokwadi).
               A tlhagise maikutlo a gagwe ka thuso/kemonokeng e a e boneng go tswa
                mo go morutabana.
               A tlhagise ka moo thuso ya morutabana e mo tswetseng mosola ka teng
                le maikaelelo a gagwe ka isago.
               A tlhagise ditebogo tsa gagwe ka botlalo.
               Bokhutlo e nne jo bo maleba.                                                 [25]

2.2       LEKWALO LA SEMMUSO

          Lekwalo la semmuso ke le le kwalelwang modiredi wa setheo sengwe se se
          rileng. Mokwadi o kopa sengwe e ka nna phatlhatiro kgotsa thuso ya mokgwa
          mongwe: a ka ngongorega, a akgola kgotsa a gomotsa mo maemong a
          mangwe. Palo ya mafoko a lona e nne 180–200 diteng fela.

          Dintlha tse di tshwanetseng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa lekwalo la
          semmuso:
              Lekwalo le, le lekhutshwane, le na le dintlhakgolo ka ga se se batliwang
               kgotsa se se kopiwang.
              Ditlhokego tse di farologaneng tsa lekwalo la semmuso di tlhagisiwe ka
               tlhomamo.
              Diaterese di nne pedi, ya mokwadi le ya moamogedi.
              Leba kgankgolo e e leng maitlhomo a gago.
              Puo e tlhamalale.
              Le supe bokhutlo jo bo tlhamaletseng bo latelwe ke sefane le ditlhakaina
               tsa mokwadi.

Kwalololo e ileditswe

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                   13                      DBE/Ngwanaitseele 2019
                                   NSC – Kaedi ya go tshwaya

          Se se lebeletsweng go tswa mo motlhatlhojweng:
              Diaterese tse pedi (ya mokwadi le moamogedi).
              Setlhogo sa lekwalo le ditumediso di kwalwe.
              Tlhagiso ya maitlhomo a go kwala lekwalo la tebogo.
              A leboge mokhuduthamaga ka tiro e e manontlhotlho ya go thankgolola
               leano la tshireletso mo dikolong a bo a mo itumelele.
              Bokhutlo e nne jo bo maleba ka se se solofetsweng.
              Tlhagiso ya leina/ditlhakaina, sefane le dinomoro tsa mogala.                   [25]

2.3       LENANEOTEMA LE METSOTSO YA KOPANO

          Lenaneotema le metsotso ke karolo ya botlhokwa ya go tlhaeletsana. Ke
          kitsiso le kgobokanyo ya dintlhakgolo tse go tlileng go buiwa ka ga tsona mo
          kopanong e e rileng. E thusa batlapitsong go itse se ba se bilediwang le gore
          ba tle ba ipaakantse.

          Dintlha tse di tshwanetseng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa lenaneotema
          le metsotso ya kopano:
               Taletso ya kopano e e nang le tshedimosetso ka ga letlha, lefelo, nako e
                tshwanetse go kwalwa.
               Letlha le lenaneotema le tswang ka lona le se ka la atamelana le letlha la
                kopano.
               Dintlha tsa kopano di ka nna teng gore lenaneotema le se ka la fetolwa
                ka nako ya kopano.
               Metsotso e tlhagise ka boripana ditshwetso tse di tshotsweng ka ga
                dintlha tse di tlotlilweng.
               Dintlha tsa metsotso di nyalane le lenaneotema.
               Kwala metsotso ka pakapheti.
               Palo ya mafoko a lenaneotema le metsotso e nne 180–200 diteng fela.

          Se se lebeletsweng mo motlhatlhojweng:
               Tlhagisa leina la setlamo/setheo kwa godimo ga lenaneotema.
               Kwala letlha le lenaneotema le tswang ka lona.
               Dintlha tsa se se tlaa buiwang kwa kopanong, di rulaganngwe ka
                botlhokwa jwa tsona.
               Nako, letlha le lefelo la kopano di tlhagisiwe mo lenaneotemeng.
               Metsotso e nne le setlhogo se se tllhagisang leina la setlamo/setheo.
               Tlhagisa letlha, nako le lefelo le kopano e tshwerweng ka lona.
               Tlhagisa dintlha tse di tšhotlhilweng kwa kopanong.
               Tlhagisa tshobokanyo ya se se tshikintsweng le se go dumalanweng ka
                sona.
               Letlha la kopano e e latelang le tlhagisiwe.
               Motseketletso ka modulasetulo, mokwaledi le letlha                             [25]

Kwalololo e ileditswe

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                    14                      DBE/Ngwanaitseele 2019
                                    NSC – Kaedi ya go tshwaya

2.4       MMUISANO

          Mmuisano ke mokgwa wa tlhaeletsano o o dirisiwang ke batho ba le babedi
          kgotsa go feta; ba buisana ka ga dikakanyo kgotsa setlhogo sengwe se se
          rileng. Sebopego sa ona ke sa dipotsotherisano fela ona o dirisiwa gongwe le
          gongwe ke mongwe le mongwe.

          Dintlha tse di tshwanetseng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa mmuisano:
              Mmuisano o kwalwa ka mokgwa o moterama a kwalang ka ona.
              Go nna le dibui di le pedi kana go feta.
              Dipolelo tsa dibui di nne dikhutshwane ka dikakanyo tse di bonolo.
              Maina, maemo a tiro kana maikarabelo a loago le a dibui, a tlhagelele
               sentle.
              Puo le moono di tsamaelane le ditiragalo.
              Puo e nne e e tlhamaletseng kgotsa e e loileng go tsamaelana le se se
               buiwang.
              Matshwao a puiso a tsamaelane le puisano.
              Diteng di supe boitlhamedi, kelelo ya dintlha le go tsamelana ga ditiragalo.
              Matseno, mmele le bokhutlo di dirisiwe sentle.
              Palo ya mafoko a e nne 180–200 diteng fela

          Se se lebeletsweng mo motlhatlhojweng:
              Mmuisano o tote botlhokwa jwa tekanyetsokabo le mekgwa ya go boloka
               madi.
              Dikgang tsa modiredi wa banka di tlhagise maitlhomo a go dira
               tekanyetsokabo le go boloka madi.
              Ditsibogelo le dipotso tsa moeteledipele wa barutwana le modiredi wa
               banka di tote se go buiwang ka ga sona.
              Modiredi wa banka a rotloetse moeteledipele wa barutwana go ba thusa
               go dira tekanyetsokabo le go boloka madi.
              Mmuisano e nne o o tlhamaletseng ka dikakanyo tse di bonolo.
              Bokhutlo e nne jo bo lebeletsweng.                                               [25]

2.5       THADISO

          Thadiso ga se gantsi e latela mokgwa o o rileng wa go kwala. Thadiso e leka
          go nna le nnete le go se gobelele; e e sa siamang e tlhagelela go le gantsi fa
          mokwadi a thuba pelo, a dira ditshwaelo tsa bokgopo/tšhakgalo.

          Dintlha tse di tshwanetseng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa thadiso:
               Setlhogo se tlhagise leina la buka.
               Tsibogo ya mong ka tiro ya bokwadi.
               Go neelana ka tshedimosetso e e maleba tebang le diteng tsa buka mme
                o tsose mowa wa kgatlhegelo, sk:
               o Leina la mokwadi, motlhagisi, motaki, setlhogo sa lokwalo, leina la
                   mophasalatsi, setlamo se se tlhagisang mmogo le tlhotlhwa (fa go le
                   maleba).
               o Maikaelelo a go neela tshedimosetso kgotsa go tsosa kgatlhegelo ka
                   ga buka e e buisitsweng

Kwalololo e ileditswe

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                   15                      DBE/Ngwanaitseele 2019
                                   NSC – Kaedi ya go tshwaya

               Ga go na popego e e tshwanetseng go salwa morago.
               Palo ya mafoko a yona e nne 180-200 diteng fela.

          Se se lebeletsweng mo motlhatlhojweng:
               Tlhagiso ya mofutakwalo wa lokwalo lo lo thadisiwang.
               Tlhagiso ya setlhogo sa buka, mokwadi, baphasalatsi, tshikinyo ya gore e
                buisiwe ke bana ba dingwaga dife, tlhotlhwa le gore e bonwa kae.
               Tlhagiso ya morero le ditiragalokgolo.
               Thadiso e nne nnete e bile e se gobelele.
               Mothadisi a tseye tshwetso le go naya maikutlo a gagwe.
               Thadiso e nne le kgogedi.                                                      [25]

2.6       TSA BOTSHELO JWA MOSWI

          Tsa botshelo jwa moswi ke tshedimosetso e e botlalo fela e le khutshwane ka
          ga botshelo jwa yo motho yo o tlhokafetseng.

          Dintlha tse di tshwanetseng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa tsa botshelo
          jwa moswi:

              Neelana ka tshedimosetso e ntsi ka mo o ka kgonang ka teng fela e nne
               maleba.
              Tlhagisa tshedimosetso e e tletseng ka dintlha tse di latelang: leina la
               moswi (o ka tlhagisa leina le moswi a tlwaelegileng ka lona), letlha la
               botsalo, boemo jwa tsalo, batsadi, boagi, dithutego, tiro, seabe mo
               setšhabeng (fa go tlhokega), kemo ya nyalo (fa a nyetswe), bana fa ba le
               teng, sebakwa sa loso, ba a ba tlogelang kwa morago, kgannyana e badiri
               le ba lelapa ba tlaa ikgopotsang moswi ka yona, leboko la thoriso la gaabo
               le mafoko a go robatsa moswi.
              Palo ya mafoko e nne 180–200 diteng fela.

          Se se lebeletsweng mo motlhatlhojweng:
              Setlhogo se nne le maina a moswi ka botlalo.
              Tiriso ya phefofatso.
              Leina la moswi le batsadi ba gagwe.
              Maemo a tsalo.
              O tshotswe leng kwa kae?
              Dikolo tse a di tseneng.
              Lefelo le a neng a dira kwa go lona (fa go tlhokega).
              Maemo a nyalo le bana.
              Tlhagisa se se bakileng loso le letlha le a tlhokafetseng ka lona.
              Tlhagisa ka boripana ka ditiro tse ba neng ba mo itse ka tsona kgotsa ba
               ba ka mo ikgopotsang ka tsona.
              Mafoko a go robatsa moswi ka kagiso.
              Leboko la kgotla ya moswi le ka tsenngwa fa go tlhokega.
          ELA TLHOKO: Morutwana a kwale ka ga moswi e seng motshedi.                           [25]
                                                     PALOGOTLHE YA KAROLO YA B:                50
                                                     PALOGOTLHE YA TLHATLHOBO:                 100

Kwalololo e ileditswe

## Related documents

- [Setswana HL P1 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2019-memo/882bc65a-66ee-46e9-b93c-7afc51f8c757) — Setswana HL · Memo · 2019 · Setswana
- [Setswana HL P3 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2023-mg/3550da10-e582-41d5-945c-c9c292023687) — Setswana HL · Memo · 2023 · Setswana
- [Setswana HL P3 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2021-mg-1/eb9fcbab-6ff6-4b95-99be-22115367abe0) — Setswana HL · Memo · 2022 · Setswana
- [Setswana HL P3 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2021-mg/4f2e73dd-473f-482e-82d1-0f76e17e2c46) — Setswana HL · Memo · 2021 · Setswana
- [Setswana HL P3 Nov 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2020-memo/9ace0a92-f0a5-40f6-8e61-a60f84154d96) — Setswana HL · Memo · 2020 · Setswana
- [Setswana HL P3 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2018-final-memo/da5453d5-0a7d-4657-bcce-fda7d10426de) — Setswana HL · Memo · 2018 · Setswana

## More from Grade 12 Setswana HL

- [Gr 12 Setswana HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-setswana-hl-atp-2023-24/afd996d6-a11a-4a4d-8bf9-e13a89494ac1) — ATP
- [Setswana P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/setswana-p1-hl-june-2025-question-paper/48b7dc5e-fbd2-4ae3-905c-24387aecf8aa) — QP · 2025 · Setswana
- [NW 12 SETSWANA HL P1 QP JUNE 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-setswana-hl-2025-nw-june-exam-question-paper-paper-1-setswana/039aaf68-9097-4cad-8785-98f3161c7059) — QP · 2025 · Setswana
- [Setswana HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2024/b17fd600-b447-4440-9ad6-24d1957ed359) — QP · 2024 · Setswana
- [Setswana HL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p2-nov-2024/383f45ba-7815-40ab-8e1c-30784dc8044d) — QP · 2024 · Setswana
- [Setswana HL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2024/f38615cc-04f4-4b71-9122-faee2a51239a) — QP · 2024 · Setswana

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
