# Setswana HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2020 Memo

> Grade 12 Setswana HL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2020, 16 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2020-memo/9ace0a92-f0a5-40f6-8e61-a60f84154d96
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Setswana HL
- Grade: Grade 12
- Language: Setswana
- Document type: Memorandum
- Year: 2020
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 16

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Setswana HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/setswana-hl) › [Setswana HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2020-memo/9ace0a92-f0a5-40f6-8e61-a60f84154d96)

## About this document

Setswana Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2020 · setswana. Memorandum, 16 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Setswana HL P3 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2020/b717859c-ee0e-4950-8166-3979e0bb8335) — QP · 2020 · Setswana

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                              SENIOR CERTIFICATE/
                          NATIONAL SENIOR CERTIFICATE

                                     MOPHATO 12

                              SETSWANA PUO YA GAE (HL)

                                 PAMPIRI YA BORARO (P3)

                                  NGWANAITSEELE 2020

                                  KAEDI YA GO TSHWAYA

MADUO: 100

                         Kaedi e ya go tshwaya e na le ditsebe di le 16.

Kwalololo e ileditswe                                                      Phetla

### Page 2

Setswana Puo ya Gae (HL)/P3
                                                    Downloaded from hlayiso.com               2                                                         DBE/Ngwanaitseele 2020
                                                                                 SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya

KAROLO YA A: RUBORIKI YA GO TSHWAYA TLHAMO – PUO YA GAE (MADUO A LE 50)

ELA TLHOKO:
 Dirisa ruboriki ka gale fa o tshwaya tlhamo ya boitlhamedi (Pampiri 3. KAROLO YA A).
 Maduo a go tloga go 0–50 a arogantswe ka maemo a le 5 a ditlhaloso.
 Mo ditlhokegong tsa Diteng, Puo le Setaele, maemo mangwe le mangwe a tlhaloso a arogantswe ka dikarolwana tsa maemo a a kwa
  godimo le a a kwa tlase ka seelo sa maduo se se tsamaelanang le ditlhaloso.
 Kagego ga e angwe ke karologantsho ya maemo a a kwa godimo le maemo a a kwa tlase.

     Ditlhokego                                 Phitlhelelo ka dinaledi          Phitlhelelo ka         Phitlhelelo ka tekano         Phitlhelelo e e            Ga a fitlhelela
                                                                                  matsetseleko                                           tlhaelang
 DITENG LE                                                 28–30                      22–24                      16–18                     10–12                       4–6
 IPAAKANYO                                     -Tsibogelo ya maemo a a      -Tsibogelo e e             -Tsibogelo e e            -Tsibogelo ya tomagano     -Tsibogelo e e seng

                        Maemo a a kwa godimo
                                               kwa godimo go gaisa a a      tlhamilweng ka             itumedisang               e e sa tlhomamang          maleba gotlhelele
 (Tsibogelo le                                 tlwaelegileng                matsetseleko               -Dikakanyo di lomagane    -Dikakanyo tse di sa       -Dikakanyo tse di
 dikakanyo)                                    -Dikakanyo tse di            -Dikakanyo tse di          mo go tlhaloganyegang e   tlhapang e bile di se na   tlhakatlhakaneng le go
 -Thulaganyo ya                                botlhale, tse di gwetlhang   maleba tota gape di        bile go kgotsofatsa       boitlhamedi                tlhoka tsepamo
 dikakanyo tsa                                 mogopolo le go supa          kgatlhisa le bosupi jwa    -E rulagane le go         -Bosupi jo bonnye jwa      -Di gasagane le go
 ipaakanyo                                     kgolo                        kgolo                      lomagana mo go            thulaganyo le tomagano     boelediwa
 -Temogo ya                                    -E rulagantswe le go         -E rulagantswe bontle      tlhaloganyegang go                                   -Ga e a rulagana e bile ga
 maitlhomo,                                    lomagana ka maemo a          thata le go lomagana go    tsenyeletsa matseno,                                 e a lomagana
 baamogedi le                                  dinaledi go tsenyeletsa      tsenyeletsa matseno,       mmele le bokhutlo
 bokao                                         matseno, mmele le            mmele le bokhutlo
                                               bokhutlo
 30 MADUO                                                  25–27                      19–21                      13–15                      7–9                        0–3
                                               -Tsibogelo e e               -Tsibogelo e e             -Tsibogelo e e            -Bogolo jwa tsibogelo      -Ga go na maiteko a go

                        Maemo a a kwa tlase
                                               manontlhotlho, mme e         tlhamilweng ka             itumedisang, mme e        ga bo maleba               tsibogela setlhogo
                                               tlhaela ditlhokego tse di    matsetseleko               latlhegelwa ke go         -Dikakanyo tse di sa       -Dikakanyo tse di seng
                                               tsibosang tsa tlhamo ya      -Dikakanyo tse di          tlhaloganyesega           lomaganeng e bile di       maleba e bile di sa siama
                                               maemo a dinaledi             maleba gape di             -Dikakanyo di lomagane    tlhakatlhakane             gotlhelele
                                               -Dikakanyo tse di botlhale   kgatlhisa                  le go kgotsofatsa         -Ga go na bosupi jwa       -Ipaakanyo e e sa
                                               e bile di supa kgolo         -E rulagantswe bontle le   -Maemo a a rileng a       thulaganyo le tomagano     tsepamang e bile e
                                               -E rulagantswe ka            go lomagana go             thulaganyo le tomagano                               tlhakatlhakane
                                               matsetseleko le ka           tsenyeletsa matseno,       go tsenyeletsa matseno,
                                               tomagano go tsenyeletsa      mmele le bokhutlo          mmele le bokhutlo
                                               matseno, mmele le
                                               bokhutlo

Kwalololo e ileditswe                                                                                                                                                       Phetla

### Page 3

Setswana Puo ya Gae (HL)/P3
                                                        Downloaded from hlayiso.com                  3                                                                   DBE/Ngwanaitseele 2020
                                                                                        SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya

RUBORIKI YA TLHATLHOBO YA TLHAMO YA PUO YA GAE [MADUO A LE 50] (TSWELETSO)
     Ditlhokego                                       Phitlhelelo ka dinaledi               Phitlhelelo ka          Phitlhelelo ka tekano       Phitlhelelo e e tlhaelang           Ga a fitlhelela
                                                                                            matsetseleko
 PUO, SETAELE LE                                               14–15                            11–12                         8–9                          5–6                            0–3
 GO TSELEGANYA/                                    -Segalo, rejisetara, setaele le     -Segalo, rejisetara,        -Segalo, rejisetara,         -Segalo, rejisetara,           -Segalo, rejisetara,
 RUNA

                           Maemo a a kwa godimo
                                                   tlotlofoko di maleba le             setaele le tlotlofoko di    setaele le tlotlofoko di     setaele le tlotlofoko ga di    setaele le tlotlofoko
                                                   maikaelelo, baamogedi le            maleba thata le             maleba le maikaelelo,        maleba le maikaelelo,          bomaleba jwa tsona bo
 -Segalo, rejisetara,                              bokao ka maemo a a kwa              maikaelelo, baamogedi       baamogedi le bokao           baamogedi le bokao             kwa tlase le maikaelelo,
 setaele le tlotlofoko                             godimo                              le bokao                    -Tiriso e e maleba ya puo    -Tiriso ya puo ke ya           baamogedi le bokao
 tse di maleba go                                  -Puo e e tlhololo, e itumedisa ka   -Puo e nonofile le tiriso   go tlhagisa bokao            maemo a motheo thata           -Puo ga e
 maikaelelo/                                       maemo a a tlhaolegileng             ya segalo e maleba          -Segalo se maleba            -Segalo, tlhopo le tiriso ya   tlhaloganyesege
 ditlamorago le                                   -Segalo se se nang le                -Bogolo jwa yona ga bo      -Tiriso ya malepa a a        mafoko e e seng maleba         -Tlotlofoko e nnye thata,
 bokao                                            maikaelelo a a tlhotlheletsang       na diphoso tsa thutapuo     tlhotlheletsang ya go        -Tlotlofoko e                  mme e dira gore go nne
 -Tlhopho ya mafoko                                -Ga go na diphoso tsa thutapuo      le mopeleto                 tlhagisa diteng              lekanyeditswe thata            thata go tlhaloganya
 -Tiriso ya puo le                                 le tsa mopeleto ka gotlhe           -Puo e tlhamilwe ka
 melawana, tiriso ya                               -Puo e e manontlhotlho ya           matsetseleko
 matshwao a puiso,                                 maemo a a kwa godimo
 thutapuo le                                                   12–13                              10                           7                             4

                         Maemo a a kwa tlase
 mopeleto                                         -Puo e e matsetseleko ya             -Puo e e ngokang e bile     -Tiriso ya puo e e mo        -Tiriso e e bokoa ya puo
                                                  tlhotlheletso e e nonofileng mo      e nonofile ka kakaretso     magareng, ka go tlhoka       -Mefuta ya dipolelo e
 15 MADUO                                         segalong                             -Segalo se se siameng       tsepamo                      mennye kgotsa ga e teng
                                                  -Ga e na diphoso tsa thutapuo        se nonofile                 -Segalo se siame ka          gotlhelele
                                                  le tsa mopeleto ka gotlhe            -Diphoso tse di mmalwa      kakaretso le tiriso e e      -Tlotlofoko e e
                                                  -E tlhamilwe ka manontlhotlho        tsa thutapuo le             lekanyeditsweng ya           lekanyeditsweng tota
                                                                                       mopeleto                    malepa a tlhotlheletso
                                                                                       -E tlhamilwe bontle
                                                                  5                               4                            3                             2                            0–1
 KAGEGO                                           -Kago e e manontlhotlho ya           -Kago e e latelanang ya     -Kago ya dintlhana tse di    -Go na le dintlha dingwe       -Dintlha tse di botlhokwa
                                                  setlhogo                             dintlhana                   maleba                       tse di amogelesegang           di a tlhaela
 -Diponagalo tsa                                  -Dintlhana tse di tlhaolegileng      -E lomagane                 -Dipolelo, ditemana tse di   -Dipolelo le ditemana di       -Dipolelo le ditemana di
 setlhangwa                                       -Dipolelo le ditemana di bopilwe     -Dipolelo le ditemana di    bopilweng sentle             fosagetse                      fosagetse
 -Kago ya ditemana                                bontlentle                           a latelana, di a            -Tlhamo e sa ntse e na le    -Tlhamo e sa ntse e na le      -Tlhamo e tlhoka
 le go tlhangwa ga                                                                     farologana                  tlhaloganyo                  tlhaloganyo                    tlhaloganyo
 dipolelo

 5 MADUO

Kwalololo e ileditswe                                                                                                                                                                           Phetla

### Page 4

Setswana Puo ya Gae (HL)/P3
                                 Downloaded from hlayiso.com                 4                                                                DBE/Ngwanaitseele 2020
                                                                SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya

KAROLO YA B: RUBORIKI YA TLHATLHOBO YA SETLHANGWA SA TIRISANO [MADUO A LE 25]
        Ditlhokego          Phitlhelelo ka dinaledi             Phitlhelelo ka            Phitlhelelo ka tekano             Phitlhelelo e e             Ga a fitlhelela
                                                                matsetseleko                                                   tlhaelang
 DITENG,                              13–15                         10–12                            7–9                          4–6                           0–3
 THULAGANYO LE             -Tsibogelo ya maemo a a        -Tsibogelo e ntle tota e e     -Tsibogelo e e lekaneng      -Tsibogelo e e kwa tlase     -Tsibogelo e senola go
 SEBOPEGO                  kwa godimo go gaisa se         bontshang kitso e ntle ya      e e bontshang kitso ya       e e supang kitso ya          tlhoka kitso ya
                           se lebeletsweng ka gale        diponagalo tsa mofuta          diponagalo tsa mofuta        diponagalo tsa mofuta        diponagalo tsa mofuta
 -Tsibogelo le dikakanyo   -Dikakanyo tse di              wa setlhangwa                  wa setlhangwa                wa setlhangwa                wa setlhangwa
 -Kokoanyo ya dikakanyo    botlhale, tse di               -E tsepame – ga e a            -Ga e a tsepama ka           -Go na le tsepamo e e        -Bokao jo bo
 gore go rulaganngwe       gamogileng                     fapoga setlhogo                gotlhe – go na le go eta e   rileng, mme kwalo e          kgoreletsegileng ka go
 Maitlhomo, baamogedi,     -Kitso e e tseneletseng        -Diteng le dikakanyo di        fapoga mo setlhogong         fapogile setlhogo            fapoga setlhogo go go
 diponagalo/melawana le    ya diponagalo tsa mofuta       lomagane, dintlha tse di       -Diteng le dikakanyo di      -Diteng le dikakanyo ga      feteletseng
 tiriso                    wa setlhangwa                  thadisitsweng sentle           lomagane mo go               di lomagane ka gale. Ke      -Ga go na tomagano ya
                           -Kwalo e e tsepameng           gape di tshegetsa              utlwalang                    dintlha tse di mmalwa tse    diteng le dikakanyo
 MADUO 15                  -Diteng le dikakanyo di        setlhogo                       -Dintlha dingwe di           di tshegetsang setlhogo      -Ke dintlha di le mmalwa
                           lomagane                       -Sebopego se se                tshegetsa setlhogo           -Tiriso e e phatlhaletseng   fela tse di tshegetsang
                           -Tlhaloso ya maemo a a         lolameng ka diphoso tse        -Sebopego se se maleba       ya melawana ya               setlhogo
                           kwa godimo e bile dintlha      dinnye                         ka kakaretso fela go na      sebopego                     -Ga go a dirisiwa
                           tsotlhe di tshegetsa                                          le go sa nepagale go go      -Go tlodisiwa ga matlho      melawana ya sebopego
                           setlhogo                                                      rileng                       go go tseneletseng
                           -Sebopego se se maleba
                           gape se nepagetse
 PUO, SETAELE LE GO                    9–10                           7–8                            5–6                          3–4                          0–2
 TSELEGANYA/RUNA           -Segalo, rejisetara,           -Segalo, rejisetara,           -Segalo, rejisetara,         -Segalo, rejisetara,         -Segalo, rejisetara,
                           setaele le tlotlofoko tse di   setaele le tlotlofoko tse di   setaele le tlotlofoko di     setaele le tlotlofoko di     setaele le tlotlofoko ga di
 -Segalo, rejisetara,      maleba thatathata le           maleba thata le                maleba le maitlhomo,         fosagetse go le gonnye       tsamaisane le
 setaele, maitlhomo,       maitlhomo, baamogedi le        maitlhomo, baamogedi le        baamogedi le tiriso          go maitlhomo,                maitlhomo, baamogedi le
 baamogedi le tiriso       tiriso                         tiriso                         -Go diphoso dingwe tsa       baamogedi le tiriso          tiriso
 -Tiriso ya puo le         -Thutapuo e nepagetse e        -Thutapuo e nepagetse          thutapuo                     -Thutapuo e e sa             -E phephetha ka diphoso
 melawana                  bile e agegile sentle          ka kakaretso e bile e          -Tlotlofoko e e lekaneng     lolamang ka diphoso tse      gape e tlhakatlhakane
 -Tlhopho ya mafoko        -E e se nang diphoso           agegile sentle                 -Diphoso ga di               dintsi                       -Tlotlofoko ga e maleba
 -Matshwao a puiso le      gotlhelele                     -Tlotlofoko e e siameng        kgoreletse bokao             -Tlotlofoko e e              go maitlhomo
 mopeleto                                                 tota                                                        lekanyeditsweng              -Bokao bo kgoreletsegile
                                                          -Bogolo ga go na                                            -Bokao bo kgoreletsegile     tota
 MADUO 10                                                 diphoso

Kwalololo e ileditswe                                                                                                                                              Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                    5                      DBE/Ngwanaitseele 2020
                                  SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya

KAROLO YA A: TLHAMO

POTSO 1

1.1       Tlhamo ya kanelo

          Mofuta o wa tlhamo, o anela ka ga sengwe kgotsa tiragalo e e fetileng. E ka
          kwalwa go tswa mo matlhakoreng a a farologaneng.

          Sekao sa setlhogo: Ipabalelotseleng ke boikarabelo jwa mongwe le
          mongwe.

          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo ya kanelo.

               Ditiragalo di tshwanetse go latelana sentle, mme mmuisi a dumele (go
                dumelesege) gore di diragetse, le fa tota e le dijo tsa ditoro.
               Tlhamo e kwalwe ka paka e e fetileng.
               Matseno e nne a a ngokang.
               Kanelo e ntle go le gantsi e tlhagisa ntlha e e rileng.
               Kanelo e tshwanetse go ngoka mmuisi go tloga kwa tshimologong go
                fitlha kwa bofelong.
               Setaele, puo le ditiragalo di tshwanetse go itumedisa babuisi.
               Kanelo e e atlegileng e bontsha diteng tse di maleba ka botlalo jaaka
                pono, modumo, monko/monkgo le tiriso ya ditemosi tse dingwe
               Go tshwanetswe ga elwa tlhoko gore mofuta o wa tlhamo o a tlhalosa.
               Bokhutlo e nne jo bo kgodisang.

          Se se lebeletsweng mo motlhatlhojweng:

               Setlhogo se a itlhophetseng sona.
               Tlhaloso ya setlhogo.
               Tlhagiso ya dintlha tse di supang boikarabelo jwa ipabalelotseleng.
               Tlhagiso ya mosola wa go ipabalela mo ditseleng.
               Tlhagiso ya ditlamorago tsa go ipabalela le go sa ipabalele mo ditseleng.
               Tshobokanyo ya dintlha le go supa maikutlo a gagwe.                             [50]

1.2       Tlhamo ya maitlhomo

          Mo mofuteng o wa tlhamo motlhatlhojwa o leba kakanyo, a bo a tlhagisa
          maikutlo/tsibogo ya gagwe. Motlhatlhojwa a ka leba ditoro kgotsa se a
          eletsang go se fitlhelela mo botshelong jwa gagwe, mme a kwale maitlhomo a
          gagwe.

          Sekao sa setlhogo: Fa nka falola ditlhatlhobo tsa bogare jwa ngwaga …

          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo ya maitlhomo:

Kwalololo e ileditswe                                                                  Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                    6                      DBE/Ngwanaitseele 2020
                                  SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya

              Tlhamo ya maitlhomo e tseye letlhakore.
              Maikutlo a nne le seabe sa botlhokwa.
              Karolo e kgolo mo tlhamong e ka tlhalosa. Ditlhaloso di tshwanetse go
               bonala, maikaelelo e le go tlhagisa gape maikutlo a motlhatlhojwa a nako
               e e fetileng.
              Dikakanyo/Megopolo/Maikutlo di tshwanetse go senola boammaaruri le
               maitemogelo.

          Se se lebeletsweng mo motlhatlhojweng:
              Setlhogo se a itlhophetseng sona.
              Tlhaloso ya setlhogo.
              A tlhagise botlhokwa jwa go falola ditlhatlhobo tsa bogare jwa ngwaga.
              A tlhagise boitumelo jo a ka bo bonang ka go falola ditlhatlhobo tse.
              A ete a ama dikungwelo tse a ka di bonang ka go falola ditlhatlhobo tse.
              A tlhagise ditlamorago le diphetogo tse di ka bakwang ke go falola.
              Bokhutlo e nne jo bo kgodisang.                                                 [50]

1.3       Tlhamo ya tlhaloso

          Mokwadi mo tlhamong e, o tlhalosa sengwe ka ga mokgwa o mmuisi a tlaa
          itemogelang se se tlhalosiwang jaaka go batlega.

          Sekao sa setlhogo: Ditlhopho tsa 2019.

          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo ya tlhaloso:

               Motlhatlhojwa o tshwanetse go bopa setshwantsho ka mafoko a a
                filweng.
               Motlhatlhojwa a tlhophe mafoko le tiriso ya mafoko a a bontshang
                maikutlo ka kelotlhoko go gorosa molaetsa sentle.
               Go dirisiwe ditshwantsho tsa pono, modumo, kutlo, go tlhalosa mofuta o
                wa tlhamo sentle.
               Puo ya botshwantshi e dirisiwe ka boitshimololedi go tiisa kgang/tiragalo.
               Motlhatlhojwa a bontshe fa a na le maitemogelo mo setlhogong se

          Se se lebeletsweng mo motlhatlhojweng:

               Setlhogo se a itlhophetseng sona.
               Tlhaloso ya setlhogo.
               A tlhagise letlha la ditlhopho le mofuta wa tsona.
               Tlhagiso ya ditiragalo tse di amanang le ditlhopho tsa 2019.
               Tlhagiso ya ditlamorago le diphetogo tsa ditlhopho tseo.
               Bokhutlo e nne jo bo kgodisang.                                                [50]

Kwalololo e ileditswe                                                                 Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                   7                      DBE/Ngwanaitseele 2020
                                 SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya

1.4       Tlhamo e e sa tseyeng letlhakore
          Mofuta o wa tlhamo o tlhagisa ngangisano e e lekalekanang go emela kgotsa
          go nna kgatlhanong le sengwe se setlhogo se buang ka ga sona, kemo ya
          mokwadi e tlhagisiwa fela kwa bokhutlong.
          Sekao sa setlhogo: A kgololosego e dirile gore batho ba latlhegelwe ke
          botho jwa bona?
          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo e e sa tseyeng letlhakore.
              Tlhamo e itshupe ka go lekalekana, e se tseye letlhakore.
              E tlhagise matlhakore a mabedi a a farologaneng a ngangisano e e rileng.
              E lebelele kemo ya botlhe, fela mokwadi a itebelele ka dinako dingwe
              Puo e nne e e tsosang maikutlo.
              Ngangisano e dire tlhaloganyo e e utlwalang
              Bokhutlo bo supe kemo ya mokwadi.

          Se se lebeletsweng mo motlhatlhojweng:
              Setlhogo se a itlhophetseng sona.
              Tlhaloso ya setlhogo.
              A tlhagise ditiragalo tse di supang go latlhegelwa le go sa latlhegelwe ke
               botho ga batho ka ntlha ya kgololosego.
              A tlhagise ditlamorago tsa ditiragalo tsa go latlhegelwa le go sa
               latlhegelwe ke botho.
              Tlhamo e tlhagise se se ka diriwang go godisa botho kgotsa go thibela go
               latlhegelwa ke botho.
              A supe maikutlo le ntlhakemo ya gagwe kwa bokhutlong.                          [50]
1.5       Tlhamo ya ngangisano
          Mo tlhamong e, motlhatlhojwa o tlhagisa kakanyo, ntlhakemo, mme a nganga
          ka maitlhomo a go dibela kemo ya gagwe.
          Kakanyo ya motlhatlhojwa e tshwanetse go totobala go simolola kwa ntlheng
          go fitlha kwa bofelong. Tlhamo e, e tshwanetse go tlhagisa letlhakore le le
          lengwe, mme motlhatlhojwa a leke go pateletsa mmuisi go leba ditiragalo ka
          leitlho la gagwe.
          Sekao sa setlhogo: Ikonomi kgotsa itsholelo ya naga ya rona e ka tokafala
          fa moporesidente e ka nna mosadi. Dumela kgotsa o ganetse.
          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo ya ngangisano:
              Motlhatlhojwa a simolole ka go tlhagisa ntlhakemo ya gagwe go bontsha
               boitshimololedi.
              A neye mefutafuta ya dingangisano go tshegetsa ntlhakemo ya gagwe,
               mme a tlhalose se.
              Tlhamo e tlhagise letlhakore le le lengwe, mme dikakanyo di tlhagisiwe ka
               kgatelelo e kgolo.
              Go dirisiwe mefuta e e farologaneng ya didiriswa tsa puo le dithekeniki
               tsa tiriso ya puo.
Kwalololo e ileditswe                                                                Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                   8                     DBE/Ngwanaitseele 2020
                                 SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya

               Puo e dirisiwe ka maikutlo, mme motlhatlhojwa a se ka a tlhoka maitseo.
               Bokhutlo bo tshwanetse go tlhagisa kakanyo e e tlhomameng, e e
                tlhaloganyegang, mme e pateletse mmuisi go dumelana le tse di
                tlhagisitsweng.
               Tlhamo ya mofuta o, e kwalwe ka pakajaanong.

          Se se lebeletsweng mo motlhatlhojweng:
               Setlhogo se a itlhophetseng sona.
               Tlhaloso ya setlhogo.
               Tlhamo e tseye letlhakore la go dumela kgotsa go ganetsa.
               Tlhagiso ya ntlhakemo le go e dibela ka bosupi jo bo rileng.
               A tlhagise molemo le ditlamorago tsa ntlhakemo ya gagwe.
               Tlhagiso ya dintlha tsa ngangisano tse di tshegetsang ntlhakemo ya
                gagwe ka setlhogo.
               Tlhagiso ya tshikinyo ya se se ka dirwang go tshegetsa ntlhakemo ya
                gagwe.                                                                       [50]
1.6       Tlhamo ya kanelo

          Mofuta o wa tlhamo, o anela ka sengwe kgotsa tiragalo e e fetileng. E ka
          kwalwa go tswa mo matlhakoreng a a farologaneng.

          Sekao sa setlhogo: Ga ke a ka ka itse …

          Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go tshwaiwa
          tlhamo ya kanelo.
               Ditiragalo di tshwanetse go latelana sentle, mme mmuisi a dumele gore
                di diragetse, le fa tota e le dijo tsa ditoro.
               Tlhamo e kwalwe ka paka e e fetileng.
               Matseno e nne a a ngokang.
               Kanelo e ntle go le gantsi e tlhagisa ntlha e e rileng.
               Kanelo e tshwanetse go ngoka mmuisi go tloga kwa tshimologong go
                fitlha kwa bofelong.
               Setaele, puo le ditiragalo di tshwanetse go itumedisa babuisi.
               Kanelo e e atlegileng e bontsha diteng tse di maleba ka botlalo jaaka
                pono, modumo, monko/monkgo le tiriso ya ditemosi tse dingwe
               Go tshwanetswe ga elwa tlhoko gore mofuta o wa tlhamo o a tlhalosa.
               Bokhutlo e nne jo bo kgodisang.
          Se se lebeletsweng mo motlhatlhojweng:
               Setlhogo se a itlhophetseng sona.
               Tlhaloso ya setlhogo
               A tlhagise ditiragalo tse di senolang bonnete jwa go sa itseng ga gagwe
                (jwa setlhogo se).
               Tlhagiso ya ditlamorago tse di nnileng gona ka go sa itse.
               Tlhagiso ya gore go ka dirwa eng fa go ntse jaana kgotsa gore go se nne
                jaana.
               Bokhutlo jo bo kgodisang.                                                    [50]

Kwalololo e ileditswe                                                               Phetla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                      9                      DBE/Ngwanaitseele 2020
                                    SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya

1.7       1.7.1          Tlhamo ya kanelo
                         Mofuta o wa tlhamo, o anela ka sengwe kgotsa tiragalo e e
                         fetileng. E ka kwalwa go tswa mo matlhakoreng a a farologaneng.
                         Sekao sa setlhogo: Setshwantsho.
                         Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go
                         tshwaiwa tlhamo ya kanelo.
                            Ditiragalo di tshwanetse go latelana sentle, mme mmuisi a
                             dumele gore di diragetse, le fa tota e le dijo tsa ditoro.
                            Tlhamo e kwalwe ka paka e e fetileng.
                            Matseno e nne a a ngokang.
                            Kanelo e ntle go le gantsi e tlhagisa ntlha e e rileng.
                            Kanelo e tshwanetse go ngoka mmuisi go tloga kwa
                             tshimologong go fitlha kwa bofelong.
                            Setaele, puo le ditiragalo di tshwanetse go itumedisa babuisi.
                            Kanelo e e atlegileng e bontsha diteng tse di maleba ka botlalo
                             jaaka pono, modumo, monko/monkgo le tiriso ya ditemosi tse
                             dingwe.
                            Go tshwanetswe ga elwa tlhoko gore mofuta o wa tlhamo o a
                             tlhalosa.
                            Bokhutlo e nne jo bo kgodisang.
                         Tlhamo ya tlhaloso
                         Mokwadi mo tlhamong e, o tlhalosa sengwe ka mokgwa o mmuisi
                         a tlaa itemogelang se se tlhalosiwang jaaka go batlega.
                         Sekao sa setlhogo: Setshwantsho.
                         Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go
                         tshwaiwa tlhamo ya tlhaloso:
                            Motlhatlhojwa o tshwanetse go bopa setshwantsho ka mafoko
                             a a filweng.
                            Motlhatlhojwa a tlhophe mafoko le tiriso ya mafoko a a
                             bontshang maikutlo ka kelotlhoko go gorosa molaetsa sentle.
                            Go dirisiwe ditshwantsho tsa pono, modumo, kutlo, go tlhalosa
                             mofuta o wa tlhamo sentle.
                            Puo ya botshwantshi e dirisiwe ka boitshimololedi go tiisa
                             kgang/tiragalo.
                            Motlhatlhojwa a bontshe fa a na le maitemogelo mo
                             setshwantshong se.
                         Se se lebeletsweng go tswa mo motlhatlhojweng:
                          Setlhogo se se nyalanang le setshwantsho se a itlhopetseng
                            sona.
                          Tlhaloso ya setlhogo.
                          A tlhagise mabaka a a tlholang ditiragalo tse di amanang le se
                            se tlhagelelang mo setshwantshong.
                          A tlhagise ditlamorago tsa maemo a a tlhagelelang mo
                            setshwantshong.
                          Thotloetso go baagi go rotloetsa se se mo setshwantshong.
                          Bokhutlo bo supe maikutlo a gagwe.                                     [50]

Kwalololo e ileditswe                                                                    Phetla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                     10                      DBE/Ngwanaitseele 2020
                                    SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya

          1.7.2          Tlhamo ya kanelo

                         Mofuta o wa tlhamo, o anela ka sengwe kgotsa tiragalo e e
                         fetileng. E ka kwalwa go tswa mo matlhakoreng a a farologaneng.

                         Sekao sa setlhogo: Setshwantsho.

                         Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go
                         tshwaiwa tlhamo ya kanelo.

                            Ditiragalo di tshwanetse go latelana sentle, mme mmuisi a
                             dumele gore di diragetse, le fa tota e le dijo tsa ditoro.
                            Tlhamo e kwalwe ka paka e e fetileng.
                            Matseno e nne a a ngokang.
                            Kanelo e ntle go le gantsi e tlhagisa ntlha e e rileng.
                            Kanelo e tshwanetse go ngoka mmuisi go tloga kwa
                             tshimologong go fitlha kwa bofelong.
                            Setaele, puo le ditiragalo di tshwanetse go itumedisa babuisi.
                            Kanelo e e atlegileng e bontsha diteng tse di maleba ka botlalo
                             jaaka pono, modumo, monko/monkgo le tiriso ya ditemosi tse
                             dingwe.
                            Go tshwanetswe ga elwa tlhoko gore mofuta o wa tlhamo o a
                             tlhalosa.
                            Bokhutlo e nne jo bo kgodisang.

                         Tlhamo ya tlhaloso

                         Mokwadi mo tlhamong e, o tlhalosa sengwe ka mokgwa o mmuisi
                         a tlaa itemogelang se se tlhalosiwang jaaka go batlega.

                         Sekao sa setlhogo: Setshwantsho.

                         Dintlha tse di latelang di tshwanetse go elwa tlhoko fa go
                         tshwaiwa tlhamo ya tlhaloso:

                            Motlhatlhojwa o tshwanetse go bopa setshwantsho ka mafoko
                             a a filweng.
                            Motlhatlhojwa a tlhophe mafoko le tiriso ya mafoko a a
                             bontshang maikutlo ka kelotlhoko go gorosa molaetsa sentle.
                            Go dirisiwe ditshwantsho tsa pono, modumo, kutlo, go tlhalosa
                             mofuta o wa tlhamo sentle.
                            Puo ya botshwantshi e dirisiwe ka boitshimololedi go tiisa
                             kgang/tiragalo.
                            Motlhatlhojwa a bontshe fa a na le maitemogelo mo
                             setshwantshong se.

Kwalololo e ileditswe                                                                    Phetla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                     11                    DBE/Ngwanaitseele 2020
                                    SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya

                         Se se lebeletsweng go tswa mo motlhatlhojweng:
                          Setlhogo se se nyalanang le setshwantsho se a itlhopetseng
                             sona.
                          Tlhaloso ya setlhogo
                          A tlhalose ditlhokego tsa se se diragalang mo
                             setshwantshong.
                          A tlhagise mabaka a a tlholang ditiragalo tse di amanang le se
                             se tlhagelelang mo setshwantshong.
                          A tlhagise ditlamorago tsa maemo a a tlhagelelang mo
                             setshwantshong.
                          Thotloetso go baagi mabapi le se se diragalang mo
                             setshwantshong.
                          Bokhutlo bo supe maikutlo a gagwe.                                  [50]

                                                       PALOGOTLHE YA KAROLO YA A:              50

Kwalololo e ileditswe                                                                 Phetla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                   12                        DBE/Ngwanaitseele 2020
                                  SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya

KAROLO YA B: DITLHANGWA TSA TIRISANO

POTSO 2

2.1       LEKWALO LA BOTSALANO

          Lekwalo la botsalano ke le le kwalelwang motho mongwe yo o rileng e ka nna
          wa losika kgotsa tsala go tlhaeletsana jaaka go leboga, itsise, kopa,
          keleletsomasego jalojalo. Palo ya mafoko a lona e nne 180-200 diteng fela.

          Dintlha tse di tshwanetseng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa lekwalo la
          botsalano:

               Lekwalo le, le leleele, ka lona motlhatlhojwa o buisana le balosika, ditsala
                le bangwe fela ba a ka neng a itsane nabo.
               Go se ka ga nna le diphoso tsa mofuta ofe mo lekwalong le.
               Motlhatlhojwa a ka ya lolololo ka dikgang tse a batlang go di tlotla.
               A kwale matseno a a ngokang mmuisi go buisa lekwalo le go supa motho
                yo a mo kwalelang.
               Motlhatlhojwa a kwale aterese ya mokwadi fela.

          Se se lebeletsweng go tswa mo motlhatlhojweng:

               Aterese e le nngwe (ya mokwadi).
               A tlhagise kgaisano e a e fentseng.
               A tlhagise ipaakanyo ya gagwe mo kgaisanong e e fetileng gore a feletse
                a tlhophilwe.
               A tlhagise maikaelelo a gagwe ka dikgaisano tse di tlang tsa kontinente.
               A ka tlhagisa ditlhokego tsa go tlhophiwa mo setlhopheng se se yang go
                emela naga.
               Bokhutlo e nne jo bo tlhagisang boitumelo jwa gagwe ka se se
                diragetseng le se se tlang.                                                      [25]

2.2       LEKWALO LA SEMMUSO

          Lekwalo la semmuso ke le le kwalelwang setheo sengwe se se rileng.
          Mokwadi o kopa sengwe e ka nna phatlhatiro kgotsa thuso ya mokgwa
          mongwe: a ka ngongorega, a akgola kgotsa a gomotsa mo maemong a
          mangwe. Palo ya mafoko a lona e nne 180-200 diteng fela.

          Dintlha tse di tshwanetseng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa lekwalo la
          semmuso:

              Lekwalo le, le le khutshwane, le na le dintlhakgolo ka ga se se batliwang
               kgotsa se se kopiwang.
              Ditlhokego tse di farologaneng tsa lekwalo la semmuso di tlhagisiwe ka
               tlhomamo (popego le setaele).
              Diaterese di nne pedi, ya mokwadi le ya moamogedi.
              Puo e tlhamalale, e lebe kgankgolo e e leng maitlhomo a gago.
              Le supe bokhutlo jo bo tlhamaletseng, mme bo latelwe ke sefane le
               ditlhakaina tsa mokwadi.

Kwalololo e ileditswe                                                                   Phetla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                  13                       DBE/Ngwanaitseele 2020
                                 SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya

          Se se lebeletsweng go tswa mo motlhatlhojweng:

              Diaterese tse pedi (ya mokwadi le moamogedi).
              Setlhogo sa lekwalo le ditumediso di kwalwe.
              Thadiso ya tiragalo ya go šwa ga mogwaafatshe kgotsa mokhukhu.
              A tlhagise thuso e a e kopang mo go rrakgwebo.
              A tlhagise mabaka a a dirang gore a kopele bana ba thuso.
              Bokhutlo e nne jo bo maleba ka se se solofetsweng.
              Tlhagiso ya leina/ditlhakaina le sefane. Dinomoro tsa mogala.                   [25]

2.3       PUO

          Puo ke karolo ya botlhokwa ya go fatlhosa. Mo mabakeng a mantsi motho o
          neelana ka puo mo dikopanong kgotsa meletlong. Puo ya go bua le setšhaba
          e farologana le fa o bua le setlhotšhwana sa batho. Palo ya mafoko a yona ke
          180-200 diteng fela.

          Dintlha tse di tshwanetseng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa puo:

              Maikaelelo a kopano
              Mofuta wa kopano e o yang go bua kwa go yona.
              Puo e tshwanetse go ngoka bareetsi fa e simololwa.
              Dintlha di tshwanetse go agiwa ka tolamo go tila go phatlalala.
              Mmui a tseye bareetsi ba gagwe tsia.
              Tiriso ya dipolelo tse dikhutshwane ka dikakanyo tse di bonolo.
              Tiriso ya dikao tse di tlwaelegileng.
              Puo e e tlhagisiwang e nne le matseno, mmele le bokhutlo.
              Ditebogo go bareetsi kwa bokhutlong.

          Se se lebeletsweng mo motlhatlhojweng:

              Setlhogo sa puo.
              Ditumediso go bareetsi le ditebogo go ba ba tlileng kopanong.
              Tshimologo e nne maatla e ngoke theetso. E ka nna motlae kgotsa
               nopolo.
              Tlhaloso ya maitlhomo a kopano.
              Naya dintlha ka ga kotsi ya metsi a kgeleloleswe mo loagong.
              A tlhagise dintlha tsa dilo tse di tlholang bothata jo.
              A tlhagise ditogamaano/ditsela tse di ka latelwang go fedisa bothata jo.
              Bokhutlo e nne jo bo maleba.                                                    [25]

Kwalololo e ileditswe                                                                 Phetla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                  14                       DBE/Ngwanaitseele 2020
                                 SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya

2.4       PEGELO

          Pegelo e kwalelwa setheo se se rileng, motlhatlhojwa o neelana ka
          diphitlhelelo le dikatlanegiso tsa se a neng a laetswe go se dira. Palo ya
          mafoko a lona e nne 180–200 diteng fela.

          Dintlha tse di tshwanetseng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa pegelo:

               Leina la setheo, moromedi le moamogedi di tlhagisiwe.
               Setlhogo sa pegelo se bolele ka botlalo gore go begwa ka ga eng.
               E kwalwa ka pakapheti.
               Motlhatlhojwa a tlhagise diphitlhelelo le dikatlanegiso.
               Motlhatlhojwa a saene, a supe tiro kgotsa maemo a gagwe le letlha le a
                kwadileng pegelo ka lona.

          Se se lebeletsweng mo motlhatlhojweng:

               Setlhogo le ditumediso di kwalwe.
               Motlhatlhojwa a tlhagise kopo ya go batlisisa a bo a bege dipatlisiso tsa
                gagwe ka ga batlhankedi ba tsamaiso ya ditlhopho.
               Tlhagisa diphitlhelelo go tswa mo dipatlisisong.
               Neelana ka dikatlanegiso tsa gore go ka diriwa eng go siamisa dintlha tse
                lekoko le sa di itumelelang.
               Bokhutlo e nne jo bo solofetsweng.                                             [25]

2.5       ATHIKELE YA MAKASINE

          Athikele ya makasine ke karolwana ya makasine e batho ba kwalang dikgang
          dingwe kgotsa ba bega sengwe gore se buisiwe ke botlhe. Palo ya mafoko a
          lona e nne 180-200 diteng fela.

          Dintlha tse di tshwanetseng go elwa tlhoko fa go tshwaiwa pegelo:

               Neelana ka setlhogo se se bonalang sentle o bo o tsenye ditlhogwana
                tse di tlhaloganyegang sentle.
               Motlhatlhojwa a dirise mokgwa wa go bua o o totileng motho.
               O patelesega gore kgang ya gagwe e ngokele, mme e sa latlhe dintlha
                tsa botlhokwa.
               Simolola ka dintlha tsa botlhokwa thata: mang, jang, leng, kae, goreng le
                go fitlhela kae.
               Dintlha di tlhagisiwe ka boripana le ka tsepamo.
               Mokwadi a leke go tlhaeletsana ka mokgwa wa go sa latlhe mooko wa
                kgang mme o fitlhelela mmuisi.
               Sobokanya ka tsepamo kwa ntle le go fitlha boammaaruri.
               Leina la mokwadi le tlhagisiwe kwa tshimologong ya athikele.

Kwalololo e ileditswe                                                                 Phetla

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                  15                      DBE/Ngwanaitseele 2020
                                 SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya

          Se se lebeletsweng mo motlhatlhojweng:

               Setlhogo e nne se se ngokang, se na le kgogedi.
               Mo temaneng ya ntlha a sobokanye dintlha ka ga bolwetse jwa TB.
               A tlhagise dipalopalo le dipegelo tsa dipatlisiso tse di dirilweng ka
                bolwetse jwa TB, le fa e le tsa boitlhamedi.
               A tlhagise maikutlo a a renang mabapi le bolwetse jo.
               A rotloetse babuisi go ya go itlhola mabapi le bolwetse jo.
               A tlhagise ka fa balwetse ba bolwetse jo ba tlhokomelwang ka gona.
               A tlhagise molemo wa go dirisa kalafi e e neelwang go tlhokomela
                balwetse.
               A dirise mafoko a a ngokang kgatlhego ya go itekola bolwetse jwa TB.          [25]

2.6       MAIKAO/MAIPOLELO (LOKWALOIKITSISO) LE LEKWALOPHELEGETSO

          Palo ya mafoko a maikao/maipolelo mmogo le lekwalophelegetso ke 180-200
          diteng fela,

          MAIKAO/MAIPOLELO

          Maikao/Maipolelo (lokwaloikitsiso) ke lokwalo le mokwadi a ipapatsang/
          ithekisang ka lona. Lo kwalelwa ditheo le mafapha a puso fa mong a batla
          tiro. Ke tshedimosetso e e kitlaneng e e maleba thata le mofuta wa tiro e e
          kopiwang.

          Dintlha tse di tshwanetseng go             elwa   tlhoko   fa   go   tshwaiwa
          maikao/maipolelo (lokwaloikitsiso):

              Lokwalo lo lo tlhagisa dintlha tse di tsepameng.
              Lokwalo lo lo kwalwe ka tsela e e leng gore motho yo o sa go itseng a ka
               kgatlhega fela fa a buisa maikao/maipolelo a gago lekgetlho lwa ntlha.
              Tlhagisa tshedimosetso e e lolameng, e tsepame, mme e nne
               khutshwane.
              Tshedimosetso ka mong e nne maleba le ditlhokego tsa tiro.
              Supa bokgoni jwa boeteledipele le bokgoni jwa go dira le setlhopha le jwa
               go dira o le esi fa go kgonagala.

          Se se lebeletsweng go tswa mo motlhatlhojweng:

              Motlhatlhojwa a neele tshedimosetso ka ga; maina, bong, letsatsi la
               botsalo, dinomoro tsa mogala, borutegi, bokgoni, maitemogelo a tiro
               jalojalo.
              Borutegi
              Maitemogelo a tiro e e kopiwang.
              Tshedimosetso ya lekwalo la go kgweetsa.
              Basupi ba le babedi.

Kwalololo e ileditswe                                                                Phetla

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Setswana Puo ya Gae (HL)/P3                  16                       DBE/Ngwanaitseele 2020
                                 SC/NSC – Kaedi Ya Go Tshwaya

          LEKWALOPHELEGETSO

          Lekwalophelegetso ke lekwalo la semmuso le le kwalelwang setheo sengwe
          se go diriwang kopo kwa go sona. Lekwalo le, ke tshobokanyo ya maikaelelo
          a mokwadi le kopo ya tiro e e phasaladitsweng.

          Dintlha tse di tshwanetseng           go   elwa   tlhoko   fa   go      tshwaiwa
          lekwalophelegetso:

              Lekwalo le, le le khutshwane, le na le dintlhakgolo ka ga se se batliwang
               kgotsa se se kopiwang.
              Ditlhokego tse di farologaneng tsa lekwalo la semmuso di tlhagisiwe ka
               tlhomamo (popego le setaele).
              Diaterese di nne pedi, ya mokwadi le ya moamogedi.
              Le supe bokhutlo jo bo tlhamaletseng bo latelwe ke sefane le ditlhakaina
               tsa mokwadi. Le nne le dinomoro tsa mogala gore go ikgolaganngwe le
               mokopi.

          Se se lebeletsweng go tswa mo motlhatlhojweng:

             Diaterese tse pedi (ya mokwadi le moamogedi).
             Setlhogo sa lekwalo se tlhagise tiro e e kopiwang
             Ditumediso di kwalwe.
             Kopo e tlhagisiwe ka botlalo le ka boikobo.
             Tlhagiso ya kgatlhego ya gagwe mo tirong eo.
             Thadiso ya ditlhokego tsa botlhokwa tsa tiro tse a nang le tsona.
             A tlhagise tsholofetso ya boineelo jwa gagwe mo tirong eo.
             Bokhutlo e nne jo bo maleba ka se se solofetsweng.
             Tlhagiso ya leina/ditlhakaina le sefane. Dinomoro tsa mogala.                    [25]

                                                     PALOGOTLHE YA KAROLO YA B:                50
                                                     PALOGOTLHE YA TLHATLHOBO:                 100

Kwalololo e ileditswe

## Related documents

- [Setswana HL P1 Nov 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2020-memo/0570d752-2432-4a4b-a808-cb884396ae63) — Setswana HL · Memo · 2020 · Setswana
- [Setswana HL P2 Nov 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p2-nov-2020-memo/1417cd79-1ba1-4716-a4a3-61b3b31b5229) — Setswana HL · Memo · 2020 · Setswana
- [Setswana HL P3 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2023-mg/3550da10-e582-41d5-945c-c9c292023687) — Setswana HL · Memo · 2023 · Setswana
- [Setswana HL P3 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2021-mg-1/eb9fcbab-6ff6-4b95-99be-22115367abe0) — Setswana HL · Memo · 2022 · Setswana
- [Setswana HL P3 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2021-mg/4f2e73dd-473f-482e-82d1-0f76e17e2c46) — Setswana HL · Memo · 2021 · Setswana
- [Setswana HL P3 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2019-memo/c01b0bdc-f679-4a0a-a09f-aaa666e66c1b) — Setswana HL · Memo · 2019 · Setswana

## More from Grade 12 Setswana HL

- [Gr 12 Setswana HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-setswana-hl-atp-2023-24/afd996d6-a11a-4a4d-8bf9-e13a89494ac1) — ATP
- [Setswana P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/setswana-p1-hl-june-2025-question-paper/48b7dc5e-fbd2-4ae3-905c-24387aecf8aa) — QP · 2025 · Setswana
- [NW 12 SETSWANA HL P1 QP JUNE 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-setswana-hl-2025-nw-june-exam-question-paper-paper-1-setswana/039aaf68-9097-4cad-8785-98f3161c7059) — QP · 2025 · Setswana
- [Setswana HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p1-nov-2024/b17fd600-b447-4440-9ad6-24d1957ed359) — QP · 2024 · Setswana
- [Setswana HL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p2-nov-2024/383f45ba-7815-40ab-8e1c-30784dc8044d) — QP · 2024 · Setswana
- [Setswana HL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/setswana-hl-p3-nov-2024/f38615cc-04f4-4b71-9122-faee2a51239a) — QP · 2024 · Setswana

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
