# siSwati FAL Grade 12 P1 NSC Supplementary 2015 QP

> Grade 12 siSwati FAL Paper 1 question paper from the NSC Supplementary Exam 2015, 14 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-feb-march-2015/47f1c4f4-23b5-4a3b-9e19-7b912c05a68a
- Updated: 2026-09-27
- Subject: siSwati FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Question paper
- Year: 2015
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 14

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-fal) › [siSwati FAL Grade 12 P1 NSC Supplementary 2015 QP](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-feb-march-2015/47f1c4f4-23b5-4a3b-9e19-7b912c05a68a)

## About this document

Siswati Fal · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2015 · siswati. Question paper, 14 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati FAL P1 Feb March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-feb-march-2015-memo/bb02bad9-e888-4413-8189-0ee6360833eb) — Memo · 2015 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                NATIONAL
                           SENIOR CERTIFICATE

                                LIBANGA 12

          SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)

                          LIPHEPHA LEKUCALA (P1)

                      INDLOVANA/INDLOVULENKHULU 2015

EMAMAKI: 80

SIKHATSI: 2 ema-awa

                           Leliphepha linemakhasi la-14.

Emalungelo agodliwe                                        Phenya

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1    2    DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015
                                                 NSC

TICONDZISO KULABAHLOLWAKO

1.       Leliphepha lehlukaniswe TIGABA LETINTSATFU:

         SIGABA A: Sivisiso                                         (30)
         SIGABA B: Sifinyeto                                        (10)
         SIGABA C: Takhi netimiso tekusetjentiswa kwelulwimi        (40)

2.       Fundza TONKHE ticondziso ngekucophelela.

3.       Phendvula YONKHE imibuto ngeSiswati.

4.       Cala LESO NALESO sigaba ekhasini LELISHA.

5.       Dvwebela ekugcineni kwaleso NALESO sigaba.

6.       Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto letisephepheni lemibuto
         njengobe tinjalo.

7.       Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho.

8.       Bhala ngebunono nangesandla lesifundzekako.

9.       Caphelisisa sipelingi/lupelomagama nendlela lewakha ngayo imisho.

10.      Hlela sikhatsi ngalendlela:

         SIGABA A: 50 emaminithi
         SIGABA B: 30 emaminithi
         SIGABA C: 40 emaminithi

Emalungelo agodliwe                                                               Phenya

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1    3      DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015
                                                 NSC

SIGABA A: SIVISISO

UMBUTO 1

1.1      Fundza letheksthi lengentasi bese uphendvula imibuto letawulandzela.

         ITHEKSTHI A

                                    KUKHULISWA NGUGOGO

          Lomavila akatange ahlale nenina. Make wakhe wahamba Lomavila
          aseseluswane lolubovu. Waba ngumtfwalo wagogo Matitila. Bekangumtfwalo
          loncono ngobe gogo Matitila bekamtsandza futsi atidvudvuta ngaye
          ngekushiywa ngumake wakhe. Kuye gogo Matitila bekufana ncamashi
          nekutsi unendvodzakati yakhe Badzanile lotala Lomavila.

         Gogo Matitila bekamtsandza kakhulu lomtukulu wakhe futsi bekamphatsisa
         kwelicandza. Bekatsatsa yonkhe imali yemphesheni anake tidzingo
         taLomavila. Bekamtsengela wena timphahla, wena kudla netintfo tekudlala.
         Kwatsi nangalesikhatsi sekufanele aye ekhreshi, saphindze sasebenta
         kamatima kanjalo salukati, samngenisa umtukulu waso esikolweni.
         Sasitimisele kakhulu kumbona alutfo esiveni umtukulu waso.

         Uma acedza tigaba tekhreshi walungela kuya esikolweni.
         Ufundze kahle impela imiphumnela beyijabulisa sibili. Kutsite uma asafundza
         libanga le-7, wajabula gogo Matitila kutsi Lomavila sewutawuba lusito
         emsebentini wasekhaya ngobe phela besakhulakhulile. Gogo bekamfundzisa
         kutsi awashe tindishi, atsanyele nelikamelo lakhe aphindze awashe
         netimphahla takhe tesikolo. Akatange akujabulele loko Lomavila, bekabona
         kungatsi gogo uyamhlupha.

         Bekutsi nakakhuluma naye akwate aphume tinyembeti, asho nekusho kutsi
         yena utawushayela lababukene nemalungelo ebantfwana lucingo asho kutsi
         uyahlukumeteka. Gogo bekamtjela kutsi loku ukwentela kutsi akhule akhone
         kutimela ngobe akati kutsi likusasa limphatseleni. Bekutsi kungasa, nango
         Lomavila abukela ithelevishini kusukela ekuseni lite liyoshona lilanga.
         Bekasukuma nasekutikhatsi tekudla, adle acedze abeke sitja ladlele kuso
         lapho ahleti khona, uma etamile utawusukuma afike asijike ekhatsi esinkini
         angasiwashi.

         'Hhawu mtukulu wami, ungatsi ungibona ngibhizi emabhodweni uphike
         kubukana nethelevishini, loku uyabona kutsi sisobabili futsi bengitsi utawuba
         ludvondvolo lwami', kusho salukati ngalelinye lilanga sesidzinwe kusebentela
         umtukulu lobesagucuke lelikhulu livila lelehluleka nekutenwaya, inyoka lucobo
         lwayo. 'Gogo mine ngenta umsebenti wesikolo, mnyenti ebangeni le-7,
         kuphendvula Lomavila ngekukhala'.

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1    4        DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015
                                                 NSC

         Wetsemba naye gogo kepha inhlitiyo yakhe beyophela ngekhatsi ngoba
         abona kutsi angahlupheka uma kungenteka ashone yena. Kute umuntfu
         lobekangavisisa umntfwana lobuya esikolweni ajike sikhwama embhedzeni
         longakagcetjwa, avule emabhodo aphakele, adle, ashiye titja lapho adlele
         khona, ahambe ayobukela ithelevishini.

         Tonkhe tinhlelo letidlala kuthelevishini betatiwa nguye. Bekangaphumelela
          uma bekungaba nemncintiswano wetinhlelo tethelevishini, tikhangisi,
          emaculo nebaculi bawo.
         Kuhambe kwahamba kwaphela iminyaka lemibili, washona gogo Matitila, solo
         akhale njalo ngemtukulu wakhe. Yashelwa ngemanti inhlanti. Bonkhe
         labebamati bala kuhlala naye. Sonhlalakahle wafuna babe waLomavila,
         wamtfola lapho bekakhona. Babe wakhe bekanalomunye umfati, Lomavila
         bekatawuhlala naye.

                                                    [Sibani Semaswati Libanga 12, Likhasi 33]

         CAPHELA:

         •        Phendvula yonkhe imibuto ngemagama akho, ngaphandle kwekuba
                  uceliwe kutsi ucaphune.
         •        Embutweni lodzinga imphendvulo yinye, bhala inombolo yembuto
                  ilandzelwe yimphendvulo.

         1.1.1        Ngubani Badzanile kuletheksthi?                                            (1)

         1.1.2        Yini leyabangela kutsi Lomavila ahlale nagogo wakhe?                       (1)

         1.1.3        Gogo Matitila bekamtsandzelani kangaka umtukulu wakhe?                     (1)

         1.1.4        Bhala KUBILI lokukhombisa kutsi gogo Matitila bekamphatsisa
                      kwelicandza Lomavila.                                                      (2)

         1.1.5        Yini leyajabulisa gogo Matitila uma Lomavila safundza libanga
                      lesikhombisa?                                                              (1)

         1.1.6        Bhala KUBILI loku gogo bekakufundzisa Lomavila.                            (2)

         1.1.7        Kuchazani loku lokulandzelako?

                      (a) Umtukulu.                                                              (1)
                      (b) Indvodzakati.                                                          (1)

         1.1.8        Liciniso nobe ngumbono kutsi bantfwana labahlala nabogogo
                      bayavilapha? Sekela imphendvulo yakho ngeliphuzu LINYE.                    (2)

         1.1.9        Sifundvo sini lesisitfola kuletheksthi lengenhla? Bhala emaphuzu
                      LAMABILI.                                                                  (2)

         1.1.10       Uyavumelana yini naloku lokushiwo nguLomavila                    kutsi
                      uyahlukumeteka? Sekela ngemaphuzu LAMABILI.                                (2)

Emalungelo agodliwe                                                                     Phenya

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1             5    DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015
                                                          NSC

         1.1.11       Saphumelela yini sifiso sagogo Matitila ngaLomavila? Sekela
                      ngemaphuzu LAMABILI.                                                           (2)

         1.1.12       Ngewakho umbono waphumelela yini Lomavila kuhlala nababe
                      wakhe? Sekela ngemaphuzu LAMABILI.                                             (2)

1.2      Buka lesitfombe lesingentasi bese uphendvula imibuto letawulandzela.

         ITHEKSTHI B

                                                 Esh!..

                                                                         [Sunday Times 2011]

         1.2.1        Lona lophuma ngelifasitelo wenteni?                                            (1)

         1.2.2        Ngusiphi sikhatsi selusuku lokwenteka ngaso lokusesitfombeni?
                      Sekela ngeliphuzu LINYE.                                                       (2)

         1.2.3        Yini lokufakazela kutsi angahle aboshwe lona losesitfombeni?
                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Kunemoto yebanikati bendlu leseyifikile.
                      B   Kunemoto yemaphoyisa leseceleni kwendlu.
                      C   Lesigebengu asikhoni kubalekela emaphoyisa.
                      D   Lesigebengu sitfwele umtfwalo losindzako.                                  (1)

Emalungelo agodliwe                                                                        Phenya

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1       6     DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015
                                                    NSC

         1.2.4        Kuvela kweveni yemaphoyisa kusita ngani kulesibonwa? Bhala
                      liphuzu LINYE.                                                            (1)

         1.2.5        Nguliphi ligama lelikulesibonwa lelikhombisa kwetfuka?                    (1)

         1.2.6        Yini lengentiwa kuvikela bugebengu? Bhala emaphuzu LAMABILI.              (2)

         1.2.7        Sifundvo sini lesitfolakala    kulesitfombe   lesingenhla?    Bhala
                      emaphuzu LAMABILI.                                                        (2)
                                                                                                [30]

                                                                    SAMBA SIGABA A:             30

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1    7     DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015
                                                 NSC

SIGABA B: SIFINYETO

UMBUTO 2

Fundza letheksthi lengentasi bese uyayifinyeta ngemagama langabi ngetulu kwala-70.

Kuhle kutsi ucabangisise nangabe ufisa kuyofundza enyuvesi. Bhala sifinyeto
ngalokumele ukulandzele nawukhetsa loko lofuna kukufundzela.

CAPHELA:

•   Sifinyeto sakho asibe ngemaphuzu LASIKHOMBISA labhaleke ngemisho legcwele
    lengengci emagameni la-70.
•   Nika emaphuzu akho tinombolo leticala ku-1 kuya ku-7.
•   Umusho munye awumumatse liphuzu linye.
•   Sebentisa emagama AKHO.
•   Khombisa linani lemagama lowasebentisile kubakaki ekugcineni kwemphendvulo
    yakho.

ITHEKSTHI C

                        KUKHETSA LOFUNA KUKUFUNDZELA

Kubalulekile kutsi nawungumfundzi futsi ucabanga kufundzela luhlobo lolutsite
lwemsebenti ucale kwenta emalungiselelo ekwamukeleka etikhungweni temfundvo
lephakeme kusenesikhatsi lesanele. Loku kumele ukwente usasebangeni le-9. Phela
awumane utsi ungacedza libanga le-12 bese kuba ngikhona ucabanga kuyofundza
enyuvesi nobe ekolishi lemakhono. Landzela letinyatselo kute ungenti emaphutsa
lotatisola ngawo kusasa.

Buta bese ufuna lwati mayelana naloko lofuna kukufundzela. Umbuto wekucala
wubhekise ngakuwe. Tibute kutsi ngabe unalo yini lutsandvo, likhono nemandla
ekufinyelela kulesifiso sakho salomsebenti lotawufundzela, ngabe ngukuphi
lonelikhono lekukwenta kalula. Buta labanye labatifundziswa labenta wona lomsebenti
kute utfole buhle nebubi bawo. Lolunye lwati lufune emaphephandzabeni naleminye
imitfombo yelwati longayitfola njengaku-inthanethi.

Akha luhlelo lotalulandzela. Kumele wati kutsi ufuna kufundzelani usesebangeni le-9
bese ukhetsa tifundvo letihambisana naloko lofuna kukufundzela.
Hlelela kutfola emamaki laphakeme kuletifundvo lotikhetsile ngekutimisela kute
uphumelele luhlolo lwelibanga le-11. Phela lemiphumela yelibanga le-11 ngiyo
lotayifaka ihambisane nesicelo sakho sekwemukelwa enyuvesi nobe ekolishi
lekufundzisa emakhono.

Cabanga ngetidzingo letihambisana naloko lofuna kukufundzela. Ciniseka ngetifundvo
lekumele utiphase nangabe ufuna kwemukelwa.
Tibute kutsi utalutfola kuphi lwati loluphelele ngalesifundvo. Loku kusho kutsi ufune
indzawo, kungaba yifekthri nome lihhovisi lapho utawutfola futsi ubone ngemehlo
bantfu benta lomsebenti bukhoma. Kumele wati kutsi lusito lwetimali utalutfola kuphi.
Loku kufaka ekhatsi emabhazari netimalimboleko.

Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1    8      DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015
                                                 NSC

Ciniseka kutsi ngabe loluhlobo lwemsebenti lutakusita ngani emphilweni yakho.
Hlela tinhloso takho ngaloko lofuna kukwenta. Veta kutsi uhlose kucala ngani bese
ucabanga naloko lokuyinhloso yesikhashana, lotakutfola ngemuva kwemnyaka munye,
lemibili kuya kulemitsatfu.

Tsatsa sinyatselo. Ngemuva kwekwenta konkhe loku lokungenhla, kumele utsatse
sincumo sekutimisela kusebenta kamatima, utibone sewuphumelela ngemuva
kweminyaka lemine uba nguloko bewufisa kuba ngiko futsi sewukhona kutiphilisa.
Buyeketa sincumo lositsetse. Akubonakale kutsi sitakuletsela ematfuba lanjani.
Nangabe lesincumo lositsetse sifuna kutsi untjintje indlela yekuphila, yenta njalo.
Timisele kungagudluki esincumeni sakho. Beka imfundvo embili.

Titjele kutsi sewukulungele. Nasewukwentile konkhe kumele ugcine ngekutitjela kutsi
sewusesimeni sekufundzela lomsebenti. Titjele kutsi ungakwenta kantsi futsi
utakwenta. Ungavumeli labanye bakususe kuloku lose utimisele kukwenta. Lokwehlule
lomunye akusho kutsi nawe kutakwehlula.

                                                   [Ihunyushwe kuKhetha, DHET and SAQA]       [10]

                                                                  SAMBA SIGABA B:             10

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1    9     DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015
                                                 NSC

SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI

UMBUTO 3: KUHLATIYA SIKHANGISI

CAPHELA:

• Emphendvulweni ledzinga ligama linye kuphela, bhala inombolo yembuto neligama
  leliyimphendvulo kuphela.
• Emibutweni lenetimphendvulo letinyenti lokumele kukhetfwe kuto, bhala inombolo
  yembuto kanye neletha lemele imphendvulo nobe imphendvulo lephelele.

ITHEKSTHI D

Fundza lesikhangisi lesingentasi bese uphendvula imibuto letawulandzela.

                               COSHA KOMA NENDLALA!
                GUCUKELA EMAHEWINI NUMBER (1)

                            SIVUSELELA UMOYA WEBUNTFU

              EMAHEWU NUMBER (1)
              • Entiwe ngemphuphu mbamba.
              • AneVithamini B12 leyenta umtimba ungadzinwa.
              • Ayacabula kubobabe labasebenta matima.
              • Asutsisa sikhatsi lesidze.
              • Acuketse iFayibha leyenta kutsi kudla kugayeke malula.
              • Avela ngemafleyiva lamatsatfu – bhanana, shokolethi nesitrobheri.

                                                       [Ihunyushwe kulikhathono leMageu]

Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1    10    DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015
                                                 NSC

3.1      Sitsini sicubulo salesikhangisi?                                                    (1)

3.2      Bhala kube KUBILI lokungenta batsengi batsenge EMAHEWU NUMBER (1).                  (2)

3.3      Kuliciniso nobe ngumbono kutsi nawunatsa EMAHEWU NUMBER (1) ucosha
         koma nendlala? Sekela ngeliphuzu LINYE.                                             (2)

3.4      Nika tizatfu LETIMBILI letenta kutsi emagama lalandzelako abhaleke
         ngekwehluka kulamanye.

                                                                                             (2)

3.5      Nciphisa ligama lelidvwetjelwe kulomusho longentasi.
         Acuketse iFayibha leyenta kutsi kudla kugayeke malula.                              (1)

3.6      Bhala LELINYE ligama lelinemcondvo lophikisana naleli lelidvwetjelwe
         kulomusho lolandzelako:
         Ayacabula kubobabe labasebenta matima.                                              (1)

3.7      Gucula leligama lelidvwetjelwe libe sabito selucobo.
         AneVithamini B12 leyenta umtimba ungadzinwa.                                        (1)
                                                                                             [10]

Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1      11           DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015
                                                   NSC

UMBUTO 4: IKHATHUNI

CAPHELA:

•      Emphendvulweni ledzinga ligama linye kuphela, bhala inombolo yembuto neligama
      leliyimphendvulo kuphela.
•      Emibutweni lenetimphendvulo letinyenti lokumele kukhetfwe kuto, bhala inombolo
      yembuto kanye neletha lemele imphendvulo nobe imphendvulo lephelele.

Fundza lekhathuni lengentasi bese uphendvula imibuto letawulandzela.

ITHEKSTHI E

                             Bantfwabami yini
                             leniyitsandza
                             kakhulu njengoba
                             nikhula nje?

                                                 Sipho, mine        Ucinisile wena
                                                 sengikhatsele      thandi,
                                                 kufundza           sesifundza
                             Nangimkhulu
                             ngifuna kuba        tincwadzi.         njengetiboshwa.
                             ngunesi.

                                                                   [Isolezwe, October 2013]

4.1        Lekhathuni iphatselene nani? Sekela ngeliphuzu LINYE.                                       (2)

4.2        Bhala indlela lephikako yalenkhulumo                    ledvwetjelwe       kulomusho
           lolandzelako:
           Nangimkhulu ngifuna kuba ngunesi.                                                           (1)

4.3        Lungisa ligama lelibhaleke kabi kulomusho longentasi.
           Ucinisile wena thandi, sesifundza njengetiboshwa.                                           (1)

4.4        Gucula leligama lelidvwetjelwe          kulomusho         lolandzelako      likhombe
           imphambosi yekwentana.
           Sipho, mine sengikhatsele kufundza.                                                         (1)

4.5        Bhala lomusho ube sesikhatsini lesitako.
           Ngifuna kuba ngunesi.                                                                       (1)

Emalungelo agodliwe                                                                           Phenya

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1      12      DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015
                                                   NSC

4.6        Shano kutsi lesento lesidvwetjelwe kulomusho longentasi sikuyiphi indlela
           yesento.
           Sengikhatsele kufundza.
           Khetsa YINYE imphendvulo kuleti.

           A     Indlela lesalibito.
           B     Indlela leyamile.
           C     Indlela lecondzisako.
           D     Indlela yesimo.                                                                 (1)

4.7        Kulomusho longentasi kuneligama lelimele sandziso sesimo. Likhokhe
           ulibhale.
           Bantfwabami yini leniyitsandza kakhulu?                                               (1)

4.8        Yini lekhombisa kutsi thishela umile kantsi bafundzi bahleti?
           Bhala emaphuzu LAMABILI.                                                              (2)
                                                                                                 [10]

UMBUTO 5: IPHROZI

CAPHELA:

•      Emphendvulweni ledzinga ligama linye kuphela, bhala imibono yembuto neligama
      leliyimphendvulo kuphela.
•      Emibutweni lenetimphendvulo letinyenti lokumele kukhetfwe kuto, bhala inombolo
      yembuto kanye neletha lemele imphendvulo nobe imphendvulo lephelele.

5.1        Fundza letheksthi lengentasi bese uphendvula imibuto letawulandzela.

           ITHEKSTHI F

                                             KULOBOLA

           'Ahambe njani emalungiselelo lapha Hluphi?' Kubuta Dan. 'Hheyi sengatsi
            ngiyaphupha Dan. Lokukhulu lokungijabulisile ngulokutsi sewucedzile
            kulobola. Sekuphelile lokukhiphana lebesolo sikwenta. Sekungashiwo
            sitsandvwa kutsi makhekhe makhekhe,' kuchuba Hluphi.

           'Ngulonemona longakhuluma atsi awukenti lutfo. Konkhe sekume ngemumo
           Dan,' kusho Hluphi. Tihlobo talapha ekhaya tifikile, tonkhe tihamba ngetimoto
           takalokusho. Lelilanga libusisekile njenganakutalwa inkhosi. Inkhomo
           lehlatjiwe iyewusikwa lapho kutsengiswa khona inyama. Bomakhelwane
           bayaphitsitela, nabo batewufaka tandla.

           Bonogada bafikile, tigebengu angeke talibona lelidlalako. 'Ngiyetsemba
            uyenetiseka ngalamalungiselelo lengiwentile sitsandvwa,' kusho Dan.
           'Ngiyabonga mntfwanaketfu. Ngiyetsemba kutsi nasesihlala sobabili,
            utangiwashela, ungiphekele nekudla lokumnandzi. Angitsi Hluphi?' Kuchuba
            Dan.

                                                                                  [Icanjiwe]

Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1      13       DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015
                                                   NSC

         5.1.1        Bhala ligama lelitfolakala kuletheksthi lengenhla leliphikisa leli
                      lelidvwetjelwe emshweni longentasi.
                      Ngabe yini lekukwatise kangaka Dan?                                         (1)

         5.1.2        Siga senkhulumo lesitsi 'makhekhe makhekhe' sisetjentiswa
                      nakwente njani? Bhala emaphuzu LAMABILI.                                    (2)

         5.1.3        Sinongo sini senkhulumo lesivetwe emshweni longentasi?
                      Lolusuku lubusisekile njenganakutalwa inkhosi.                              (1)

         5.1.4        Gucula emagama ladvwetjelwe kulomusho akhombe kuphika.

                      Lokukhulu lokungijabulisile ngulokutsi sewucedzile.                         (2)

         5.1.5        Sebentisa libito lelitsi   'inkhomo'    emishweni     lemibili   livete
                      imicondvo lehlukene.                                                        (2)

         5.1.6        Bhala ligama libe LINYE endzaweni yemagama ladvwetjelwe.
                      Inkhomo lehlatjiwe iyewusikwa lapho kutsengiswa khona inyama.               (1)

         5.1.7        Bhala inchazelo yalesisho lesitsi,
                      'Angeke balibone lelidlalako.'
                      Khetsa imphendvulo yakho.

                      A   Angeke balibone lihhashi leligijimako.
                      B   Abanayo ithelevishini.
                      C   Angeke badlale ibhola.
                      D   Angeke baphumelele.                                                     (1)

         5.1.8        Bhala ligama lelikhomba lutsandvo lelisetjentiswe emshweni
                      longentasi.

                      Sekungashiwo sitsandvwa kutsi 'makhekhe makhekhe.'                          (1)

         5.1.9        Sebentisa ligama lelitsi 'bosidlani' emshweni kute kuvele kutsi
                      uyayati inchazelo yalo.                                                     (1)

         5.1.10       Bhala lomusho lolandzelako ucale ngekutsi, Dan watsi kuHluphi ...
                      'Ngiyetsemba uyenetiseka ngalamalungiselelo lengiwentile,' kusho
                      Dan.                                                                        (2)

Emalungelo agodliwe                                                                     Phenya

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1           14        DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2015
                                                        NSC

5.2      Fundza lesitfombe lesingentasi bese uphendvula imibuto letawulandzela.
          ITHEKSTHI G

         IFREYIMU 1                                       IFREYIMU 2
            Ngiyasebenta                                                   Menenja ngicela kuhamba
            Ngisebentela                                                   ngiye ekhaya inyanga
            umndeni wami.                                                  iphelile.

                                                              Kulungille hamba
                                                              sitawubonana
                                                              sewubuya.

         IFREYIMU 3                                       IFREYIMU 4             Mani, mani dilayiva
                            Mshayeli ngilayishe ngiya                            silayishe nesalukati
                            edolobheni.                                          sami.

                                                                                       [www.mining.com]

         5.2.1        Shano kutsi loluhlavu loludvwetjelwe lukuyiphi imphambosi yesento
                      emshweni longentasi.
                      Ngisebentela umndeni wami.                                                          (1)
         5.2.2        Nika bunyenti baleligama lelidvwetjelwe lelisefreyimini 1.                          (1)

         5.2.3        Bhala libitomfakela lelitfolakala efreyimini 2.                                     (1)

         5.2.4        Nika sinciphiso saleligama lelidvwetjelwe efreyimini 4.                             (1)
         5.2.5        Bhala LELINYE ligama lelinemcondvo lofana naleli lelidvwetjelwe
                      kulomusho longentasi.
                      Mani dilayiva silayishe salukati.                                                   (1)
         5.2.6        Bhala lomusho lolandzelako ube sesikhatsini lesisandza kwengca.
                      Ngiya edolobheni.                                                                   (1)
                                                                                                          [20]
                                                                          SAMBA SIGABA C:                 40
                                                                      SAMBA SAKO KONKHE:                  80

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati FAL P2 Feb March 2015](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-feb-march-2015/8cb0768d-0055-4b2d-846e-f88abcc34e0f) — siSwati FAL · QP · 2015 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Feb March 2015](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-feb-march-2015/b3299b99-70d7-4f3b-ab7e-0c47a5a4ddcd) — siSwati FAL · QP · 2015 · siSwati
- [Siswati FAL P1 June July 2015](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-june-july-2015/a171171e-b36d-40a3-a702-4ac6bc3161c1) — siSwati FAL · QP · 2015 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-feb-march-2017/fe327a8e-988a-4276-aa17-7998e439a3a9) — siSwati FAL · QP · 2017 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Feb March 2016](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-feb-march-2016/5a6842e4-bd34-49a2-aaf2-9d21916634b2) — siSwati FAL · QP · 2016 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Feb March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-feb-march-2015-memo/b1bfdcb0-9dd4-4468-afd3-b7b8703150ca) — siSwati FAL · Memo · 2015 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati FAL

- [Gr 12 Siswati FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-fal-atp-2023-24/ce3a9844-e0b6-45d1-8a07-5bc3b067b26c) — ATP
- [Siswati FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/77baa88e-747f-42f2-a24c-b0a40682e171) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/dac07b60-c65f-4973-8d28-afc3ae437e5c) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2024-mg/f889ad88-6744-4f37-b042-7909905094da) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024-mg/a2d461e4-1cd9-482a-abb8-55e4fd93508d) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-nov-2024-mg/0bd3d12a-8f2b-400b-b143-8166bf7d47e2) — Memo · 2024 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
