# siSwati FAL Grade 12 P1 NSC Supplementary 2016 QP

> Grade 12 siSwati FAL Paper 1 question paper from the NSC Supplementary Exam 2016, 13 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-feb-march-2016/5a6842e4-bd34-49a2-aaf2-9d21916634b2
- Updated: 2026-09-27
- Subject: siSwati FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Question paper
- Year: 2016
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 13

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-fal) › [siSwati FAL Grade 12 P1 NSC Supplementary 2016 QP](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-feb-march-2016/5a6842e4-bd34-49a2-aaf2-9d21916634b2)

## About this document

Siswati Fal · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2016 · siswati. Question paper, 13 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati FAL P1 Feb March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-feb-march-2016-memo/201f69ab-9842-4154-8154-423a317ae10e) — Memo · 2016 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                NATIONAL
                           SENIOR CERTIFICATE

                                LIBANGA 12

          SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)

                          LIPHEPHA LEKUCALA (P1)

                      INDLOVANA/INDLOVULENKHULU 2016

EMAMAKI: 80

SIKHATSI: Ema-awa 2

                           Leliphepha linemakhasi la-13.

Emalungelo agodliwe                                        Phenya

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1    2    DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016
                                                 NSC

TICONDZISO KULABAHLOLWAKO

1.       Leliphepha lehlukaniswe TIGABA LETINTSATFU:

         SIGABA A:       Sivisiso                         (30)
         SIGABA B:       Sifinyeto                        (10)
         SIGABA C:       Lulwimi ngekwesimongcondvo       (40)

2.       Phendvula YONKHE imibuto ngeSiswati.

3.       Cala LESO NALESO sigaba ekhasini LELISHA.

4.       Dvwebela ekugcineni kwaleso NALESO sigaba.

5.       Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto letisephepheni lemibuto
         njengobe tinjalo.

6.       Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho.

7.       Caphelisisa sipelingi/lupelomagama nendlela lewakha ngayo imisho.

8.       Kwehlukaniswa kwesikhatsi:

         SIGABA A: Emaminithi 50
         SIGABA B: Emaminithi 30
         SIGABA C: Emaminithi 40

9.       Bhala ngebunono nangesandla lesifundzekako.

Emalungelo agodliwe                                                               Phenya

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1    3      DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016
                                                 NSC

SIGABA A: SIVISISO

UMBUTO 1

1.1      Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.

         ITHEKSTHI A

                                 KUBANJWA KWATSANDZEKILE

         'Tsandzekile! Ngivulele ligede mntfwanami, ngafa ngemakhata,' kusho
         Magangeni eme egedeni kakhe lelihlala likhiyiwe ngenca yetigebengu
         lesetagcwala umhlaba wonkhe. Kutsi nya, kubete lobonakalako aphuma
         endlini kutewuvula ligede. Abe asavakele ngesikhahlo Magangeni entiwa
         ngemakhata lamshushudzako.

         LaDludlu eve kutsi sewukhuluma ngelulaka umyeni wakhe, aphume ayohlola
         Tsandzekile ekamelweni lakhe. Aphose ashayeke phasi nakakhandza kutsi
         litje lome inhlama. Eve sengatsi ufikelwa siyeti, adziyatele acondze emnyango
         asajakele kuyovulela umyeni wakhe. Atsi nasekajakele egedeni akhumbule
         kutsi sewukhohlwe sikhiya, kumcacele kutsi kusho kona kutsi sihambe
         naTsandzekile. Aphume asaphetse lisaha letinsimbi esandleni.

         'Lamuhla kwentenjani ngatawuvulelwa nguwe make, Tsandzekile akhona?'
         Kusho Magangeni. Atsalalise sengatsi akakeva LaDludlu. 'Sikhiya angisiboni
         kutsi sikuphi babe. Ngicela utsatse nali lisaha usahe lenkanankana. 'Utsi
         sikhiya sidliwe yini? Nanyalo yimihlolo yami kutewugucuka sigebengu emtini
         wami.' Asho alitsatsa lisaha etama kusaha inkanankana. Ngelikadze ijubeke
         inkanankana. Bahambe nemkakhe sebacondze endlini. Bahamba nje kute
         lokhulumisa lomunye, LaDludlu akakhoni nekuvula umlomo ngaletiga latibone
         ekamelweni laTsandzekile.

         'Ha ngaphose ngafa ngemakhata ngingafunga babe phasi kwentsaba,' kusho
         Magangeni ahlala phasi eceleni kwesitofu lesisafutfumele. 'Angibilise emanti
         khona utewutfola likhofi ukhiphe emakhata.' Asho LaDludlu atsela tinkomishi
         letimbili egedleleni khona kutewusheshe kubile.

         'Uphi Tsandzekile kwadzidzitela wena nje?' Kubuta Magangeni
         ngekumangala. 'Tsandzekile ngivuke ngamkhandza angekho ekamelweni
         lakhe.' 'Utsini?' Aphindze futsi ngelulaka. 'Ngitsi akekho babe e …' 'Utsi
         akekho uyephi? Ngabe kusengiko-ke kufundza loku? Phela akusho kutsi loku
         ngingafundzanga futsi ngingasebenti sengisiphukuphuku sekuyengwa
         bantfwana.' 'Nali likhofi babe natsa. Kudla kwakho kulapha esitofini,' kusho
         LaDludlu, asho acondza emnyango. Atsi nakatsi uyaphuma amdvonse
         ngelitjalo Magangeni. 'Uyaphi? Hlala lapha phasi, awuyi ndzawo, lamuhla
         utawulala ngalesikhatsi latawulala ngaso umntfwanakho.' 'Hawu babe,
         ngitawuselwa nebakitsi.'

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1           4        DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016
                                                        NSC

         Sikhatsi bese igabence insimbi yekucala ekuseni. Magangeni nemkakhe
         bahleti ekhishini balindze kubuya kwendvodzakati leyofundza kubangani.
         Batsi bangaketeleli beva umsinjwana ngasegedeni lokhomba kona kutsi
         kukhona lovulako kanye nemavi ebantfu labakhulumako. Magangeni
         asukume ahlole efasitelweni. Nembala abone Tsandzekile eta nemuntfu
         lomdvuna kugacenwe. Angete watsandza kwetfusa LaDludlu ngaloku
         lakubonako, abuyele phasi bese utsi, 'Buya sime lapha emva kwesivalo
         khona atewungena akhululekile.' Nembala basukume beme emva kwesivalo.
         Bangene boTsandzekile nemngani wakhe. Livele lihlale phasi lijaha ekhishini,
         Tsandzekile abeke ligedlela kute batewunatsa likhofi.

         'Hhayi lamuhla angihambi kubandza kakhulu,' kusho lijaha lidlalisa tandla
         etafuleni. Basahleti banatsa litiya chamu uyise aphetse insilane. Wakhwela
         watehlela ngayo. Kwatsi LaDludlu naketama kwelekelela yakhala etukwakhe
         naye.

                                                 [Umtfombo: Sivula Emasango, Libanga 8, likhasi 1–4]

         1.1.1        Kusho kutsini kukhandza litje lome inhlama?

                      Khetsa YINYE imphendvulo.                Bhekisa     imphendvulo       yakho
                      etheksthini lengenhla.

                      A   Akunakudla.
                      B   Akunasinkhwa.
                      C   Akunamuntfu.
                      D   Akunalitje.                                                                   (1)

         1.1.2        Kungani ligede laMagangeni lihlale likhiywe ngenkanankana?                        (1)

         1.1.3        Bese kusikhatsini nakubuya Tsandzekile ekhaya?                                    (1)

         1.1.4        Yini leyasita Magangeni kungena ekhaya lakhe?                                     (1)

         1.1.5        Uyise waTsandzekile ufundzani               kulamavi?      'Hhayi   lamuhla
                      angihambi kubandza kakhulu'.                                                      (2)

         1.1.6        Wakhombisa ngani Magangeni kutsi akasafuni kuma lapha
                      egedeni?                                                                          (2)

         1.1.7        Bhala tintfo LETIMBILI            letasita Magangeni kubona kutsi
                      Tsandzekile usegedeni.            Bhekisa imphendvulo kuletheksthi
                      lengenhla.                                                                        (2)

         1.1.8        Bhala KUBILI lokwentiwa nguMagangeni lokukhombisa kutsi
                      uhlukumeta lilungelo laLaDludlu. Bhekisa etheksthini lengenhla.                   (2)

         1.1.9        Ucabanga kutsi yini lebeyenta Tsandzekile ahlale avulela uyise
                      ligede? Sekela imphendvulo yakho ubhekise etheksthini lengehla.                   (2)

Emalungelo agodliwe                                                                            Phenya

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1         5         DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016
                                                      NSC

         1.1.10       Veta lwati lolutfolakala kulenkhulumo letsi: 'ngingafunga babe
                      phasi kwentsaba.' Bhala emaphuzu LAMABILI.                                       (2)

         1.1.11       Bhala emaphuzu LAMABILI lenta kutsi kube lula kubamba
                      Tsandzekile.                                                                     (2)

         1.1.12       Bhala KUBILI lebekungentiwa nguMagangeni kucedza lenhlupheko
                      yekulindzela kuvulelwa ligede.                                                   (2)

         1.1.13       Ngekubona kwakho lomonakalo lowentiwe egedeni utawulungiswa
                      ngayiphi indlela? Bhala kube KUBILI.                                             (2)

         1.1.14       Sifundvo sini lositfolako kulendzaba njengemfundzi?                              (2)

1.2      Fundzisisa lesitfombe bese uphendvula imibuto letawulandzela.

         ITHEKSTHI B

                  Buka malume udlala             Uyati mshana
                  ngemanti nagezi ngobe          uyangicansula,
                  wati kutsi awukubhadali.       kodvwa ukhuluma
                                                 liciniso.               Onga
                  Nje ungavuma wena
                  kutsi bakusebentise                                    emanti
                  bangakubhadali?
                                                                         nagezi.

                                       [Umtfombo: 'Ilanga LaseNatali' 2 Mabasa, Likhasi 9, 2015]

         1.2.1        Khetsa imphendvulo yakho. Leligama lelitsi, 'mshana,' kulesibonwa
                      lisho kutsini?

                      A   Ngumntfwana wamzala.
                      B   Ngumntfwana wemfowetfu.
                      C   Ngumntfwana wadzadzewetfu.
                      D   Ngumntfwana wemntfwanami.                                                    (1)

         1.2.2        Ngukuphi kulesibonwa lokukhombisa                kutsi    emanti     nagezi
                      kusetjentiswa kabi? Bhala kube KUBILI.                                           (2)

Emalungelo agodliwe                                                                           Phenya

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1    6      DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016
                                                 NSC

         1.2.3        Ngusiphi sijeziso lesi malume anganikwa sona kuloku lokwenteka
                      kulesibonwa lesingenhla? Bhala KUBILI.                                  (2)

         1.2.4        Nguyiphi ingoti lengadalwa ngulentsambo yagezi lehamba phasi?
                      Bhala liphuzu libe LINYE.                                               (1)
                                                                                              [30]

                                                              SAMBA SESIGABA A:               30

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1    7       DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016
                                                 NSC

SIGABA B: SIFINYETO

UMBUTO 2

Fundza letheksthi lelandzelako bese ubhala emaphuzu lasikhombisa lamayelana
nekwehlisa sisindvo semtimba.

TICONDZISO

1.       Bhala emaphuzu LASIKHOMBISA ngemisho legcwele ngemagama
         LANGENGCI kula- 60.
2.       Imisho yakho ayibe netinombolo kusuka ku-1 kuya ku-7.
3.       Bhala liphuzu LINYE emshweni ngamunye.
4.       Sebentisa emagama AKHO.
5.       Khombisa linani lemagama lowasebentisile ekugcineni kwesifinyeto uwafake
         kubakaki.

ITHEKSTHI C: SIFINYETO

                           KWEHLISA SISINDVO SEMTIMBA

Tinyenti tintfo longatenta ngekwehlisa sisindvo semtimba esikhatsini salomuhla.
Kukhona tinkholelo letiphambili lesingeke satibalekela ngobe setidvunge imicondvo
yebantfu. Bantfu batsi kudla lokunemphilo kuyabita. Bayakhohlwa kutsi kudla lokwakha
imphilo akusho kudla lokubukeka kahle, akusho futsi kudla lokubitako. Lokubaluleke
kakhulu kudla kudla lokunemsoco lokutitselo netibhidvo kute sisindvo semtimba sehle
ngalokufanele.

Labanye batsi kutilambisa kungehlisa sisindvo semtimba. Ungalingi usebentise
kutilambisa njengendlela yekwehlisa umtimba. Kutivocavoca ngiyona ndlela umuntfu
langayisebentisa kwehlisa sisindvo semtimba.

Lokunye lokwehlisa sisindvo semtimba kuya kudokodela nobe emtfolamphilo
losebenta ngekwehlisa sisindvo semtimba. Yena angakunika emaphilisi nobe imitsi
lehlisa sisindvo semtimba. Loku kukhutsata kuvakashela labo labasebenta
ngekwehlisa sisindvo semtimba.

Letinye tetindlela tekudla longaphila ngato kutsi unciphise kudla inyama lenyenti. Yidle
ungengci etikhatsini letintsatfu ngeliviki. Inyama lenyenti ingakubangela kutsi umtimba
utsele kakhulu, sisindvo senyuke. Banyenti bantfu labakhuluphaliswa kudla inyama
lebovu lenyenti kakhulu.

Lokunye lokungentiwa kunatsa emanti lamanyenti cishe tingilazi letisiphohlongo
ngelusuku. Emanti akhipha konkhe kungcola lokukhona emtimbeni wakho. Umtimba
wakho uyehla nangabe unatsa emanti lamanyenti. Caphela unganatsi emanti wendlule
kuloku lokubekiwe. Asititayeteni kunatsa emanti njalo nasicedza kudla kute sisindvo
semtimba sehle ngalokulingene.

Kudla ungakutfosi ngemafutsa lamanyenti futsi ungakubilisi kuze kwece ngobe
kutawuphela umsoco. Kudla lokubilisiwe kwenta sisindvo semtimba singenyuki sihlale
sehle ngalokufanele. Kufanele sicaphele kutsi emafutsa ayawukhukhumukisa
umtimba.

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1       8        DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016
                                                    NSC

Dlani kuphela ngetikhatsi letifanele tekudla. Kuhlala udla njalo kukhuphula sisindvo
semtimba. Asiyinakekeleni imitimba yetfu kute ihlale inesisindvo lesilingene. Bani
nendlela yakho yekudla, kakhulukati nangabe usemicinjini nobe etindzaweni
tekutijabulisa. Ungadli yonkhe lentfo lebekwa embikwakho.
                                                 [Umtfombo: Bona, February 2013. Likhasi 56–57]

                                                                    SAMBA SESIGABA B:              10

Emalungelo agodliwe                                                                       Phenya

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1    9       DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016
                                                 NSC

SIGABA C: TAKHI NETIMISO TELULWIMI

UMBUTO 3: SIKHANGISI

Fundza lesikhangisi lesingentasi bese uphendvula imibuto letawulandzela.

ITHEKSTHI C

                                                        [Umtfombo: Get It, March 2014]

3.1      Lesikhangisi siphatselene nayiphi incenye yemtimba?                                      (1)

3.2      Bhala libitomfakela lelisetjentiswe kulesikhangisi lesingenhla?                          (1)

3.3      Kusho kutsini kutsi labasebentisa yona abawuvali umlomo?

         Khetsa YINYE imphendvulo.

         A       Bahlala bavule imilomo.
         B       Bakhuluma ngayo njalo.
         C       Bahlala bakhamise imilomo.
         D       Bahlala babambe imilomo.                                                         (1)

3.4      Bhala mcondvofana waleligama lelidvwetjelwe kulomusho longentasi.
         Awujuluki nawugcobise yona. Bhala imphendvulo kuphela.                                   (1)

3.5      Nguyiphi inkhulumo letsatsa luhlangotsi kulesikhangisi lesingenhla?
         Usho ngani?                                                                              (2)

Emalungelo agodliwe                                                                      Phenya

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1    10     DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016
                                                 NSC

3.6      Bhala sinciphiso saleligama lelidvwetjelwe kulomusho longentansi.

         'Iponds ikongela imali.'                                                             (1)

3.7      Khokha umusho kulesikhangisi lesingenhla lokhombisa kutsi iPonds inciphisa
         iminyaka.                                                                            (1)

3.8      Ngekubona kwakho bekuyini inhloso yalokhangisako ngalesikhangisi? Bhala
         kube KUBILI.                                                                         (2)
                                                                                              [10]

UMBUTO 4: IKHATHUNI

Fundza lekhathuni bese uphendvula imibuto letawulandzela.

ITHEKSTHI E

       INKHULUMO 1                                INKHULUMO 2

       Uyati mngani wami Sticks,                  Mine wena Dumo ngite
       ngiyamtsandza Madumane                     imikhono yekudlala. Ngiyekele
       kodvwa hhayi kutsi ngivuke                 ngisadla ematsambo
       ngisebente ekhaya.                         engcondvo, futsi ngomile
                                                  ngifuna nejuzi.

                  INKHULUMO 3
           'Ingoma ikudla kwendlebe.
           Asiyilaleleni, silekelele
           nebatali ngemsebenti.'
           Kusho Madumane.

                                                        [Umtfombo: www.cartoons.co.za]

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1       11      DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016
                                                    NSC

4.1      Bhala umusho losenkhulumeni 2 lokhombisa kutsi Sticks uyavilapha?                        (1)

4.2      Shano kutsi lesisho lesidvwetjelwe enkhulumeni 2 sisho kutsini.

         Khetsa YINYE imphendvulo.

         A       Sisho kungcebeleka.
         B       Sisho kukhala.
         C       Sisho kucabanga.
         D       Sisho kudla.                                                                     (1)

4.3      Bhala ligama lelisha lelichaza ligama lelidvwetjelwe enkhulumeni 1.                      (1)

4.4      Phikisa leligama lelidvwetjelwe lapha ngentasi.

         'Uyati mngani wami Sticks, ngiyamtsandza Madumane.'                                      (2)

4.5      Akha umusho          ngalelibito   lelidvwetjelwe   kulomusho    longentasi    libe
         ngumentiwa.

         Mine ngite imikhono yekudlala.                                                           (1)

4.6      Bhala libitomfutiselo lelingena ngaphasi kwetinatfo kulekhathuni lengenhla,
         unike sakho sibonelo sesinatfo lesingekho kulesibonwa.                                   (2)

4.7      Ngukuphi lokukhombisa kutsi labantfu labakulekhathuni bangcebelekile?
         Bhala KUBILI.                                                                            (2)
                                                                                                  [10]

UMBUTO 5

5.1      IPHROZI

         Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.

         ITHEKSTHI F

                                             EMA-IDOLS

         Lomncintiswano ukhombisa kukhula minyaka yonkhe. Manyenti emakhono
         labukiswa bantfu kuwo njengoba ungenelwa bantfu labehlukene
         labanemakhono lehlukene. Kusukela ekuhlabeleleni, ekwenteni imilingo,
         kudansa nalokunye lokubukisa ngemakhono. Kunyenti lokumangalisako
         lokubonakala kulomncintiswano.

         Lamanye emakhono ashiya emajaji ashacekile, etfukile, agcwele tinyembeti
         nalokunye. Kulomnyaka kulindzeleke kutsi senyuke sibalo kunaleso
         salomnyaka londlulile sebantfu laba- 6 000 lababukise ngemakhono abo.
         Ngekusho kwaKee-Leen Irvine, longuSibonakonkhe aphindze abe
         ngumdidiyeli lomkhulu walomncintiswano, kwacelwa bantfu kutsi baphume
         ngebunyenti kutewubukisa ngemakhono abo.

Emalungelo agodliwe                                                                     Phenya

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1         12        DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016
                                                      NSC

         'Sifuna kutsi bantfu batfutfukise emakhono abo bangagcini ngekwenta intfo
         yinye, kodvwa bavete nalokunye labangakuyenta ngawo lamakhono,' kusho
         Irvine ananela ngekutsi bamukele wonkhe umuntfu bangakhetsi iminyaka
         nobe luhlobo lolutsite lwelikhono. Nangabe nje utibona kutsi unelithalente
         entfweni letsite nakanjani siyakumema kutsi ungenele. Kwati bani. Sibindzi
         uyabulala, sibindzi uyaphilisa. Sifuna bantfu babe banyenti bacime lilanga.
         Akwakhiwe emacembu etemiculo. Kuhlabela kuyamtfokotisa umuntfu
         lodzangele.
                                                 [Umtfombo: Isolezwe 15 iNdlovana, Likhasi 8, 2014]

         5.1.1        Bhala ligama lelichaza lilanga.

                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Lisango
                      B   Lijika
                      C   Lijoka
                      D   Libala                                                                       (1)

         5.1.2        Shano kutsi lomusho longentasi ucuketse hlobo luni lwesabito.
                      (Bhala imphendvulo kuphela).

                      'Lomncintiswano ukhombisa kukhula minyaka yonkhe.'                               (1)

         5.1.3        Lungisa liphutsa lelulwimi kulomusho lolandzelako,

                      'Abavete lokunye labangakuyenta ngemakhono.'                                     (1)

         5.1.4        Bhala lenombolo lengentasi ngemagama lagcwele eSiswati,
                      6 000.                                                                           (1)

         5.1.5        Bhala emagama LAMABILI laphikisanako endzimeni yesitsatfu
                      kuletheksthi lengenhla.                                                          (2)

         5.1.6        Tsatsa lelibitombici lelidvwetjelwe kuletheksthi lengenhla wakhe
                      ngalo umusho.                                                                    (2)

         5.1.7        Endzimeni yekugcina kuletheksthi lengenhla kunelibitogcogca,
                      litsatse wakhe ngalo umusho.                                                     (2)

         5.1.8        Bhala lomusho lolandzelako ube sesikhatsini lesitako.

                      'Sifuna kutsi bantfu batfutfukise emakhono abo.'                                 (2)

         5.1.9        Shano kutsi lemisho lelandzelako ikutiphi tindlela tesento.

                      (a) Emajaji asala ashacekile, etfukile, futsi agcwele tinyembeti
                          nalokunye.

                      (b) Kuhlabela kuyamtfokotisa umuntfu lodzangele.                                 (2)

Emalungelo agodliwe                                                                           Phenya

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1               13           DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2016
                                                            NSC

5.2      SITFOMBE

         Fundza lesibonwa lesilandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.

         ITHEKSTHI G

            1. Vusi ufunwa                             3. Hawu! Sipho, linyenti
            ngimi. Nawucedza                           lifuna kudvweba
            sikolo                                     njengami.                     5. Bani nesibindzi,
            uyofundzelani?                                                           lomsebenti
                                                                                     wekudvweba unemali.

                                   2. Umcabango wami         4. Mine ngeke
                                   utsi angilandzele         ngidle butfongo
                                   wena ngibe                ngitawutimisela.
                                   ngumdvwebi.

                                                        [Umtfombo: Drum-Magazine, Likhasi le-15 2000]

         5.2.1        Khetsa YINYE imphendvulo lechaza lomusho,
                      'Mine ngeke ngidle butfongo, ngitawutimisela'.

                      A        Ngitawusebenta ngidla.
                      B        Ngitawusebenta ngilele.
                      C        Ngitawusebenta ngiphumule.
                      D        Ngitawusebenta matima.                                                          (1)

         5.2.2        Likhombani leligama lelidvwetjelwe enkhulumeni 2?                                        (1)

         5.2.3        Tsatsa lelibito lelidvwetjelwe enkhulumeni 5 wakhe ngalo umusho
                      lonemcondvo lowehlukile kunalowo losemshweni.                                            (2)

         5.2.4        Hlobo luni lweluvelomagama loludvwetjelwe enkhulumeni 3?                                 (1)

         5.2.5        Shano kutsi leligama lelidvwetjelwe kulomusho longentasi, liphetse
                      yiphi imphambosi.

                      'Vusi ufunwa ngimi.                                                                      (1)
                                                                                                               [20]

                                                                                  SAMBA SESIGABA C:            40
                                                                                SAMBA SAKO KONKHE:             80

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati FAL P3 Feb March 2016](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-feb-march-2016/3f963199-b129-4f16-8cca-73b690537dbe) — siSwati FAL · QP · 2016 · siSwati
- [Siswati FAL P1 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-may-june-2016/d20324a1-222a-4a40-b604-3925939a411d) — siSwati FAL · QP · 2016 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2016/d4f85a0a-4ee4-47f0-a802-cdae98cbe94e) — siSwati FAL · QP · 2016 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-feb-march-2017/fe327a8e-988a-4276-aa17-7998e439a3a9) — siSwati FAL · QP · 2017 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Feb March 2015](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-feb-march-2015/47f1c4f4-23b5-4a3b-9e19-7b912c05a68a) — siSwati FAL · QP · 2015 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Feb March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-feb-march-2016-memo/d2eec8f8-5c2a-450e-992e-3db2437b1544) — siSwati FAL · Memo · 2016 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati FAL

- [Gr 12 Siswati FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-fal-atp-2023-24/ce3a9844-e0b6-45d1-8a07-5bc3b067b26c) — ATP
- [Siswati FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/77baa88e-747f-42f2-a24c-b0a40682e171) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/dac07b60-c65f-4973-8d28-afc3ae437e5c) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2024-mg/f889ad88-6744-4f37-b042-7909905094da) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024-mg/a2d461e4-1cd9-482a-abb8-55e4fd93508d) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-nov-2024-mg/0bd3d12a-8f2b-400b-b143-8166bf7d47e2) — Memo · 2024 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
