# siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2015 Question Paper

> Grade 12 siSwati FAL Paper 1 question paper from the NSC June Exam 2015, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-june-july-2015/a171171e-b36d-40a3-a702-4ac6bc3161c1
- Updated: 2026-09-27
- Subject: siSwati FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Question paper
- Year: 2015
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-fal) › [siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2015 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-june-july-2015/a171171e-b36d-40a3-a702-4ac6bc3161c1)

## About this document

Siswati Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2015 · siswati. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                GRAAD 12

                      SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION

          SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)

                          LIPHEPHA LEKUCALA (P1)

                                      2015

                                                                 EMAMAKI: 80

                                                           SIKHATSI: Ema-awa 2

                           Leliphepha linemakhasi la-12.

Emalungelo agodliwe                                                    Phenya

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1    2                           DBE/2015
                                                SCE

TICONDZISO KULABAHLOLWAKO

1.       Leliphepha lehlukaniswe TIGABA LETINTSATFU:

         SIGABA A:        Sivisiso                (30)
         SIGABA B:        Sifinyeto               (10)
         SIGABA C:        Luhlelo nelulwimi       (40)

2.       Phendvula YONKHE imibuto ngeSiswati.

3.       Cala LESO NALESO sigaba ekhasini LELISHA.

4.       Dvwebela ekugcineni kwaleso NALESO sigaba.

5.       Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto letisephepheni lemibuto
         njengobe tinjalo.

6.       Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho.

7.       Caphelisisa sipelingi/lupelomagama nendlela lewakha ngayo imisho.

8.       Kwehlukaniswa kwesikhatsi:

         SIGABA A: 50 emaminithi
         SIGABA B: 30 emaminithi
         SIGABA C: 40 emaminithi

9.       Bhala ngebunono nangesandla lesifundzekako.

Emalungelo agodliwe                                                            Phenya

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1    3                           DBE/2015
                                                SCE

SIGABA A: SIVISISO

UMBUTO 1

1.1      Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.

         ITHEKSTHI A

                                           KUBA NAMAKE

         Kutsiwa nangabe unamake unako konkhe eveni. Bomake bayibamba ishisa
         ngobe bazama kutsi kube nekufutfumala ekhaya. Bekukahle kudzala ngobe
         umphakatsi bewubambisene namake kukhulisa umntfwana. Umntfwana wami
         uba ngumntfwana wakho abe ngumntfwana wemphakatsi. Nobe ngumuphi
         umtali bekakwati kwekhuta umntfwana wakamakhelwane nangabe aganga,
         futsi bekakwati kumphakela kudla nangabe alambile. Lendlela yakudzala
         yekukhulisa umntfwana iya ngekuya iyaphela, ngobe bantfu kulamalanga
         batikhatsata ngetintfo letibukene nabo. Saphelela kuphi lesisho lesitsi
         umuntfu ngumuntfu ngebantfu? Umbuto utsi bakuphi bomake nangabe simo
         sigucuke ngalendlela ebantfwaneni? Bantfwana badla tidzakamiva, bahamba
         tindzawo tekungcebeleka ngaphandle kwekuvunyelwa batali.

         Lizinga lekukhulelwa kwemantfombatane selikhuphuke kakhulu. Bonkhe
         bomake abasakwati kwekhuta bantfwana babo kutsi batigcine batintfombi
         ntfo, ngobe kutfola umntfwana kusho kunikwa imali ngumbuso. Kungako
         lomuhla sinebantfwana lababhabhatiswe kabusha banikwa ligama lekutsi
         ngema- 'street kids'. Akekho longati kutsi labantfwana bayimihambima,
         kodvwa linyenti labo linemakhaya nebatali labaphilako. Sekwentekile konkhe
         inkinga isalele bomake. Bakuphi bomake labatawutsi, 'tfuma mine Nkhosi'?
         Kungabe bomake beneliswa kuba bahle, bagcoke kahle, kube mnandzi kube
         kukhona labahluphekako? Nangelisontfo kuba njalo, bomake baswenkha
         ngatsi baya emjahweni wemahhashi. Bomake kufanele batibute kutsi
         nguwuphi umehluko labangawenta ebantfwaneni.

         Kusebentela umphakatsi kudzinga bomake labatatinikela hhayi kutsi batfole
         imali. Ebhayibhelini Umdali wasebentisa make longakatiphatsi kahle
         kusindzisa umndeni wakhe. Umdali angasebentisa nobe ngumuphi make
         kusindzisa umndeni wakhe. Bomake banesiphiwo lesitsite, akekho lotsi yena
         ngeke akhone kweluleka bantfwana. Nangabe ubatsandza bantfwana
         kodvwa ungasebenti, ungativulela inkhulisa yakho uhlale ugadze bantfwana.

         Kufundzisa umntfwana wentfombatane kutetfula umtfwalo kunekutsi wondle
         yena nemntfwana wakhe.
         Indlela yekukhulisa bantfwana kubuyela emasimini kulinywe kuhlanyelwe
         kute kutfolakale kudla. Nangabe sihlanyela sipinashi nemazambane
         bantfwana badla kudla lokunemphilo. Konkhe loku kungentiwa bomake
         labalicabangelako likusasa labo. Bomake abayekele kuba 'boKhangetile'
         baphile ngadanki.

Emalungelo agodliwe                                                               Phenya

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1     4                                          DBE/2015
                                                 SCE

         Lokunye lekumele kwentiwe bomake kuthandazelana. Kuthandazelana
         kutfwalisa umtfwalo lowo lomsindzako losuke angenawo emandla
         ekuwutfwala. Make LaZwane lobekahlushwa bantfwana, bomake bamtfwalisa
         baze bayekela kumhlupha bantfwabakhe. Lomake wabonga imithandazo
         yabomake labekakhonta nabo. Baphindze bameluleka kutsi akasebentele
         iNkhosi, nembala waphendvuka wayisebentela iNkhosi. Kwefika kuye kutsi
         ngalesikhatsi ahlushwa bantfwana bakhe wasitwa imithandazo yabomake,
         bekangati kutsi ngalelinye lilanga utawuphendvuka akhonte iNkhosi. Bomake
         batsi angabongi bona akabonge iNkhosi. Kuyabonakala kutsi bomake
         banendzima lenkhulu lekumele bayidlale ekukhuliseni nasekutfwalisaneni
         etinkingeni lebabukene nato emphakatsini.

         Lokunye lokungasita bomake kutsi babe nemicimbi yemphakatsi mhlawumbe
         kane ngemnyaka lapho bahlanganisa khona emantfombatane bawahlelele
         tifundvo letiphatselene nekutiphatsa, ngobe lamanye emantfombatane
         akakwati kutsi kumele atiphatse njani ngobe batali bawo bashonile nobe
         basebentela ekudzeni. Loko kungasita ngobe kungalehlisa lizinga
         lekukhulelwa kwebantfwana. Lamanye ematfombatane atiphatsa kabi ngobe
         kute umuntfu lowalulekako.

         Kwekugcina labangakwenta bomake kutsi ngetikhatsi tabokhisimusi
         kuhlangane imindeni yonkhe yesibongo lesitsite nebantfwana babo,
         babeluleke ngetintfo letinyenti letibatsintsako, bangacela futsi nesikhulumi
         lesitsite selusuku     sibayale     ngekubabonisa    ngendlela    yekuphila.
         Ngekubambisana kwabomake live laseNingizimu Afrika lingachakata.

                  [Itsetfwe ephephandzabeni Lilanga laseNatali lamhla ti-23 iNhlaba Likhasi 30, 2013]

         1.1.1        Kusho kutsini kutsi 'Umntfwana wami ngumntfwana wemphakatsi?
                      (Khetsa YINYE imphendvulo.) Bhekisa imphendvulo yakho
                      etheksthini lengenhla.

                      A   Ngumntfwana lohlala emphakatsini.
                      B   Ngumntfwana lodlala emphakatsini.
                      C   Ngumntfwana lolulekwa ngumphakatsi.
                      D   Ngumntfwana lodla emphakatsini.                                                (1)

         1.1.2        Kusho kutsini kutsi bomake abayekele kuba boKhangetile?                            (1)

         1.1.3        Kusita ngani kuba yincenye yabomake labathandazako? Bhala
                      KUNYE. Bhekisa kuletheksthi lengenhla.                                             (1)

         1.1.4        Ngekubona kwakho ngusiphi sihloko lekungakhulunywa ngaso
                      kulomcimbi waKhisimusi. Bhekisa kuletheksthi lengenhla.                            (1)

         1.1.5        Ngumntfwana lonjani          lekutsiwa     ngumhambuma          nawufundza
                      letheksthi lengenhla?                                                              (2)

         1.1.6        Nika tinhlobo LETIMBILI tekudla lokunemphilo lokutfolakala
                      kuletheksthi lengenhla.                                                            (2)

Emalungelo agodliwe                                                                             Phenya

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1    5                                       DBE/2015
                                                SCE

         1.1.7        Bhala   tintfo  LETIMBILI   bomake      labangasitana     ngato
                      nabahlangene. Bhekisa imphendvulo kuletheksthi lengenhla.                     (2)

         1.1.8        Bhala tintfo     LETIMBILI      letentiwa   bantfwana     kantsi   batali
                      abatitsandzi.                                                                 (2)

         1.1.9        Kungani bantfwana bemantfombatane bangasakhoni kutigcina
                      batintfombi ntfo?
                      Sekela imphendvulo yakho ngeliphuzu LINYE.                                    (2)

         1.1.10       Chaza kutsi lenkhulumo letsi: 'Umuntfu ngumuntfu ngebantfu' isho
                      kutsini. Bhala emaphuzu LAMABILI.                                             (2)

         1.1.11       Bhala tintfo LETIMBILI locabanga kutsi hulumende angancandza
                      ngato       kukhulelwa     kwebantfwana      bemantfombatane
                      asesemancane.                                                                 (2)

         1.1.12       Kungumbono nobe kuliciniso kutsi              kukhulisa     umntfwana
                      wentfombatane kutetfula umtfwalo.                                             (2)

         1.1.13       Catsanisa indlela yekukhulisa umntfwana esikhatsini sanyalo
                      nesakudzala.                                                                  (2)

         1.1.14       Bhala tintfo LETIMBILI bomake labalibala kutenta, bakhohlwe
                      bantfwana      labahluphekako. Bhekisa imphendvulo    yakho
                      kuletheksthi lengenhla.                                                       (2)

Emalungelo agodliwe                                                                        Phenya

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1    6                                        DBE/2015
                                                SCE

1.2      Fundzisisa lesitfombe bese uphendvula imibuto letawulandzela.

         ITHEKSTHI B

            1. Khumalo! uwuve
          njani lomhlangano
          lebesikuwo wekutsi
          kumele sisite bantfu
          labadla imbuya
          ngelutsi?

                                                                  2. Uyabona Zwane,
                                                                njengatsi
                                                                bosomabhizinisi kumele
                                                                sivule ematfuba
                                                                emisebenti
                                                                emmangweni lesiphila
                                                                kuwo.

                                                      [Sibani SeMaswati, Libanga 11, likhasi 139]

         1.2.1        Lenkhulumo letsi, kudla imbuya ngelutsi isho kutsini?
                      Khetsa imphendvulo yakho.

                      A   Kutitsandzela imbuya.
                      B   Kutidlela imbuya.
                      C   Kuyidla ngelutsi.
                      D   Kuhlupheka kakhulu.                                                         (1)

         1.2.2        Nawufundza lenkhulumo lesefreyimini 2, nguwaphi ematfuba
                      emisebenti bosomabhizinisi labangawavula kwenetisa tidzingo
                      temmango wangakini.? Bhala kube KUBILI.                                         (2)

         1.2.3        Kukhona lokungafani kulamadvodza lasesitfombeni. Nika KUBILI
                      kwaloko.                                                                        (2)

         1.2.4        Sifundvo sini lesingasitfola kulenkhulumo yalamadvodza?
                      Bhala liphuzu libe LINYE.                                                       (1)
                                                                                                      [30]

                                                                     SAMBA SESIGABA A:                30

Emalungelo agodliwe                                                                          Phenya

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1    7                                           DBE/2015
                                                SCE

SIGABA B: SIFINYETO
UMBUTO 2
Fundza letheksthi lelandzelako bese ubhala tintfo letisikhombisa letimayelana
nekubingelela.
TICONDZISO

1.       Bhala emaphuzu LASIKHOMBISA ngemisho legcwele ngemagama
         LANGENGCI kula-60.
2.       Imisho yakho ayibe netinombolo kusuka ku-1 kuya ku-7.
3.       Bhala liphuzu LINYE emshweni ngamunye.
4.       Sebentisa emagama AKHO.
5.       Khombisa linani lemagama lowasebentisile ekugcineni kwesifinyeto uwafake
         kubakaki.
ITHEKSTHI C

                                      KUBINGELELA
Kubingelela kusho kubonana. Ngaphandle kwekuvusela, kubingelela kwandzisa
nebuhlobo. Kubingelela kwehluke kanyenti. Labanye batsi kuvusela kantsi labanye
batsi kubuta imphilo. Nangabe ubona umuntfu mbingelele. Kubingelela kulisikomphilo.
Asibingeleli ngoba sifuna kwatiwa nobe kunconywa. Kubuhlungu kubingelela umuntfu
angavumi futsi kwephula umoya kucedze nelutsandvo. Nangabe ubingelela umuntfu
angavumi, yena usala nesikweleti sekutsi akazange avume.
Kubingelela sicalo lesihle ngobe kusekucaleni kwenkhulumo. Nangabe ucala
inkhulumo ungakabingeleli kwangatsi uyabeya labo lokhuluma nabo. Longabingeleli,
wenta kutsi inkhulumo yakhe ingemukeleki. Nangabe umuntfu akubingelela
akunanatele kusho kutsi uyakwati. Lapho usuke akutsintse emanonini bese kutsi
cosololo. Kubingelela kusho kubamba umuntfu ngesandla. Kubamba umuntfu
ngesandla kusho kutsi uyamemukela awumtondzi, kusho kusondzelana,
kunganyanyani. Kucina kwesandla nawubingelela, kuyikhuluma kuyicedze indzaba.
Lokunye futsi emehlo, ayakhuluma. Nawubingelela ngenhlitiyo lemhlophe ubona
ngebuso lobujabulile.
Kubingelela kwenteka nobe ngasiphi sikhatsi kitsi bantfu labamnyama. Indlu
lemnyama ayinaso sikhatsi sekubuka liwashi nayibingelela. Ayisho kutsi sakubona
ekuseni sakubona emini, sakubona ntsambama. Loko kungenta kutsi sibuke liwashi
nangabe sibingelela. NgeSiswati awumbingeleli umuntfu asekudzeni, ulindza kutsi
abe sedvute bese uyambingelela. Ngesilungu kubingelelwa ngesikhatsi, awukwati
kubingelela umuntfu longamati. Ngesintfu sakitsi ubingelela umuntfu nobe ungamati.
Kubingelela kwentiwa natilwane. Longabingeleli udlulwa nasilwane imbala. Tilwane
nangabe tihlangana tiye tinukane. Nangabe tehluleka lapho tiyalwa. Nato indlela yato
yekuchumana. Nobe ungatiwa kahle umlandvo wetilwane tiye tibhonse nangabe tiva
umswane walenye inkhomo. Bantfu abasito tilwane ababingelelane.
Umuntfu nobe uyavuma nobe akavumi kubalulekile kutsi umbingelele ngobe loko
kukhomba kutsi ungumuntfu uyaphila, asibingelelane njengebantfu.
                             [Itsetfwe ephephandzabeni, iSolezwe lamhla ti-20 Juni Likhasi 7, 2012.]

                                                                        SAMBA SESIGABA B:                10
Emalungelo agodliwe                                                                             Phenya

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1    8                                        DBE/2015
                                                SCE

SIGABA C: LUHLELO NEKUSETJENTISWA KWELULWIMI

UMBUTO 3: SIKHANGISI

ITHEKSTHI D

Fundza lesikhangisi lesingentasi bese uphendvula imibuto letawulandzela.

  •   Yenta ingcondvo
      ikhaliphe.
  •   Ikunika emandla.
  •   Yentiwe ngesitilobheri.
  •   Ikunika vithamini C.
  •   Yentelwe bonkhe bantfu
  •   Utame tonkhe tinhlobo
      tabojamu kodvwa
      sitilobheri ngiso kuphela
      lesihamba embili.

                            [Itsetfwe ephephabhukwini, i-Drum Magazine, lamhlati-24 Mabasa 2013]

3.1      Sitsini sicubulo salesikhangisi?                                                            (1)

3.2      Nguyiphi ivithamini loyitfolako ngekudla jamu iRhodes?
         Khetsa YINYE imphendvulo.

         A       Vithamini D.
         B       Vithamini A.
         C       Vithamini C.
         D       Vithamini B.                                                                        (1)

3.3      Nguyiphi inkhulumo lehhungako kulesikhangisi lesingenhla?                                   (1)
Emalungelo agodliwe                                                                         Phenya

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1          9                                       DBE/2015
                                                      SCE

3.4          Nguyiphi inkhulumo letsatsa luhlangotsi kulesikhangisi lesingenhla?
             Usho ngani?                                                                                     (2)

3.5          Bhala mcondvofana waleligama lelidvwetjelwe kulomusho longentansi.

             'Yenta ingcondvo ikhaliphe.'                                                                    (1)

3.6          Kungani lesicubulo sesikhangisi sibhalwe ngetinhlavu letinkhulu?                                (2)

3.7          Usho kutsini lona lokhangisako nakatsi sitilobheri ngujamu lohamba embili?                      (2)
                                                                                                             [10]

UMBUTO 4: IKHATHUNI

Fundza lekhathuni bese uphendvula imibuto letawulandzela.

ITHEKSTHI E

      IFREYIMU 1        Ha! ha! Ijimu                       IFREYIMU 2
                                            Ngijabulile
                        iyasebenta,         ngobe nami
                        buka nje kutsi      ngiyehla
                        senginjani.         kulomtimba
                                            lomkhulu.

                                                            Ngiyakubongisa vele umfati
                                                            kumele abe sikhutsali.

      IFREYIMU 3                                            IFREYIMU 4       Ngiyamtondza
                          Nami ngiyanilandzela Tumi
                          ngiyehla, kancane kancane                          lomfati ngobe
  Suka la!                                                                   akafuni ngibe muhle.
                          ngifuna kukhipha lunyawo.
  Zodvwa
  ufuna
  kufana
  nami.

                                                                              [www.cartoons.co.za]

4.1          Yini lebangela kutsi Tumi losefreyimini 3 atfukutsele ngalendlela?                              (2)

Emalungelo agodliwe                                                                                 Phenya

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1    10                                         DBE/2015
                                                SCE

4.2      Shano kutsi loluvelomagama loludvwetjelwe efreyimini 1 lukhombani.
         Khetsa YINYE imphendvulo.

         A        Lukhomba kutfukutsela.
         B        Lukhomba kukhatsateka.
         C        Lukhomba kudvumala.
         D        Lukhomba kujabula.                                                                    (1)

4.3      Khokha ligama lelisichasiso kulomusho longentasi.

         'Ngijabulile ngobe nami ngiyehla kulomtimba lomkhulu.'                                         (1)

4.4      Cala lomusho ngekutsi, Zodwa utsi …

         'Ngiyamtondza lomfati ngobe akafuni ngibe muhle,' kusho Zodvwa.                                (2)

4.5      Nika mcondvophika waleligama lelidvwetjelwe kulomusho longentasi.

         'Ngiyakubongisa, vele umfati kumele abe sikhutsali.'                                           (1)

4.6      Tsatsa lelibito lelidvwetjelwe efreyimini 3 uliyise ebunyentini.                               (1)

4.7      Ngukuphi kulekhathuni lokukhombisa kutsi labantfu basejimini. Nika KUBILI.                     (2)
                                                                                                        [10]

UMBUTO 5: IPHROZI

5.1      Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.

         ITHEKSTHI F

                                    TFOLA UMHLABA WAKHO

         Bantfu sebanjengetjani, loku kuholela ekutseni nendzawo yekuhlala inciphe.
         Mihla yonkhe ubatfola behla benyuka bafunana nendzawo yekuhlala.
         Labanye kulabo ubeva batsi bona bamukwa umhlaba wabokhokho babo
         ngaleta tikhatsi, sebayawufuna, ngumtsetfo lobanika imvumo yekutsi
         lomhlaba wabo.

         Bantfu labamukwa umhlaba bangenta ticelo bawutfole. Indzaba lenje ifakelwa
         tibuko bese bayasitwa labo bantfu nakuphumeleleka.
         Lokubandzisa inhloko kutsi kuletindzawo letifunwako letinye sekwakhiwa
         tindzawo tekuhlala tinyamatane, emadamu ekonga emanti kanye netindzawo
         tekugcina imvelo.

         Kulabantfu labakhala ngendzawo yabo kukhona labanembono lotsi
         akuvulelwe lamanti ahambe naletinyamatane tibulawe batfole inyama,
         nangabe sebayitfolile lendzawo yabo bangacala kusebentisa emapulazi
         ngoba labanye babo abasebenti. Bantfu bagcine batsi nobe nguliphi libala
         batalisebentisa. Kuyacaca kutsi umuntfu uvuka ekuseni atsamele sicelu.
                                         [Itsetfwe encwadzini, Letfwese Libanga -9 Likhasi 27, 2005]

Emalungelo agodliwe                                                                            Phenya

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1    11                                  DBE/2015
                                                SCE

         5.1.1        Nika ligama LINYE esikhundleni salomusho lotsetfwe kuletheksthi
                      lengenhla.

                      'Tindzawo tekuhlala tinyamatane.'
                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Lihhoko.
                      B   Siciwi.
                      C   Sikhehle.
                      D   Sibaya.                                                               (1)

         5.1.2        Nciphisa leligama lelidvwetjelwe kulomusho longentasi.
                      (Bhala imphendvulo kuphela).

                      'Indzaba lenje ifakelwa tibuko.'                                          (1)

         5.1.3        Lungisa lomusho lolandzelako,

                      'Bangacala basebente epulazi.'                                            (1)

         5.1.4        Bhala lomusho longentasi ube sesikhatsini lesitako.

                      'Umuntfu uvuka ekuseni atsamele sicelu.'                                  (1)

         5.1.5        Kuletheksthi lengenhla khokha umusho lonesifaniso uwubhale
                      phasi bese uyasidvwebela.                                                 (2)

         5.1.6        Hlanganisa lemisho lemibili ibe ngumusho munye ngekusebentisa
                      sihlanganiso.

                      'Bantfu bafuna umhlaba wabo. Bantfu bakhatsele kwehla benyuka.'           (2)

         5.1.7        Sebentisa leligama lelidvwetjelwe kulomusho longentasi livete
                      umcondvo lowehlukile kunalowo losetheksthini lengenhla.

                      'Bantfu bagcine batsi nobe nguliphi libala batalisebentisa.'              (2)

         5.1.8        Cala lomusho ngekutsi, Cha ...

                      'Ngumtsetfo lobanika imvumo yekutsi lomhlaba ngewabo.'                    (2)

         5.1.9        Nika luhlobo lwemphambosi kulesento lesidvwetjelwe usho kutsi
                      labantfu bentani.

                      'Mihla yonkhe ubatfola behla benyuka bafunana nendzawo
                      yekuhlala.'                                                               (2)

Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lekwengeta (FAL)/P1    12                                         DBE/2015
                                                SCE

5.2      SITFOMBE

         Fundza lesitfombe lesilandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.

                      1. Nangabe ungumfundzi                 2. Siyabonga thishela
                      kubalulekile kuvuka,                   kutsi usikhutsate.
                      ugeze, udle utadishe.                  Sitawuthula dvu nangabe
                      Phela kubamba                          sitadisha.
                      letingelako.

                                      3. Mine ngicela
                                      kufundza nani, kute
                                      ngitewuphumelela.

                                                 [Itsetfwe encwadzini, Giya Ngigiye, Likhasi le-159, 2010]

         5.2.1        Khetsa YINYE        imphendvulo       lechaza      lomusho,      'Kubamba
                      Letingelako'.

                      A   Kuphumelela lobamba inyamatane.
                      B   Kuphumelela lofuna lwati.
                      C   Kuphumelela lovilapha kakhulu.
                      D   Kuphumelela logijima kakhulu.                                                  (1)

         5.2.2        Hlobo luni lwesabito lesidvwetjelwe enkhulumeni lesefreyimini 3?                   (1)

         5.2.3        Tsatsa lesentakutsi lesidvwetjwelwe              kulomusho       longentasi
                      utakhele ngaso umusho.
                      'Sitawuthula dvu nangabe sitadisha.'                                               (2)

         5.2.4        Bhala umusho losenkhulumeni                lesefreymini      2    locuketse
                      libitomfakela bese uyalidvwebela.                                                  (1)

         5.2.5        Shano kutsi lomusho lotsi: Nangabe ungumfundzi kubalulekile
                      kuvuka, ugeze, udle utadishe,' ukuyiphi indlela yesento.                           (1)
                                                                                                         [20]

                                                                     SAMBA SESIGABA C:                   40
                                                                   SAMBA SAKO KONKHE:                    80
Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati FAL P2 June July 2015](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-june-july-2015/e70211c2-b668-4642-974f-15332ab1fb4e) — siSwati FAL · QP · 2015 · siSwati
- [Siswati FAL P3 June July 2015](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-june-july-2015/4686c50e-b26b-44ea-a7c2-27ea16fcf62c) — siSwati FAL · QP · 2015 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Feb March 2015](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-feb-march-2015/47f1c4f4-23b5-4a3b-9e19-7b912c05a68a) — siSwati FAL · QP · 2015 · siSwati
- [Siswati FAL P1 May June 2021](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-may-june-2021/f549a34c-45c5-480c-98e1-1710c824b88e) — siSwati FAL · QP · 2021 · siSwati
- [Siswati FAL P1 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-may-june-2018/4f59036b-6d98-48cf-a080-2cab3d581700) — siSwati FAL · QP · 2018 · siSwati
- [Siswati FAL P1 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-may-june-2017/5ecd19f1-2137-4b1e-bae1-cd155fa8a558) — siSwati FAL · QP · 2017 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati FAL

- [Gr 12 Siswati FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-fal-atp-2023-24/ce3a9844-e0b6-45d1-8a07-5bc3b067b26c) — ATP
- [Siswati FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/77baa88e-747f-42f2-a24c-b0a40682e171) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/dac07b60-c65f-4973-8d28-afc3ae437e5c) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2024-mg/f889ad88-6744-4f37-b042-7909905094da) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024-mg/a2d461e4-1cd9-482a-abb8-55e4fd93508d) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-nov-2024-mg/0bd3d12a-8f2b-400b-b143-8166bf7d47e2) — Memo · 2024 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
