# siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Question Paper

> Grade 12 siSwati FAL Paper 1 question paper from the NSC June Exam 2017, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-may-june-2017/5ecd19f1-2137-4b1e-bae1-cd155fa8a558
- Updated: 2026-09-27
- Subject: siSwati FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Question paper
- Year: 2017
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-fal) › [siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-may-june-2017/5ecd19f1-2137-4b1e-bae1-cd155fa8a558)

## About this document

Siswati Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2017 · siswati. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati FAL P1 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-may-june-2017-memo/843b2b96-07cb-4252-b727-fb89870b45ef) — Memo · 2017 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                GRAAD 12

                      SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

          SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)

                           LIPHEPHA LEKUCALA (P1)

                                      2017

                                                                 EMAMAKI: 80

                                                           SIKHATSI: Ema-awa 2

                           Leliphepha linemakhasi la-12.

Emalungelo agodliwe                                                    Phenya

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1       2                       DBE/2017
                                                    SCE

TICONDZISO KULABAHLOLWAKO

1.       Leliphepha lehlukaniswe TIGABA LETINTSATFU:

         SIGABA A:       Sivisiso                            (30)
         SIGABA B:       Sifinyeto                           (10)
         SIGABA C:       Takhi netimiso telulwimi            (40)

2.       Phendvula YONKHE imibuto ngeSiswati.

3.       Cala LESO NALESO sigaba ekhasini LELISHA.

4.       Dvwebela ekugcineni kwaleso NALESO sigaba.

5.       Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto letisephepheni lemibuto
         njengobe tinjalo.

6.       Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho.

7.       Caphelisisa sipelingi/lupelomagama nendlela lewakha ngayo imisho.

8.       Kwehlukaniswa kwesikhatsi:

         SIGABA A: Emaminithi 50
         SIGABA B: Emaminithi 30
         SIGABA C: Emaminithi 40

9.       Bhala ngebunono nangesandla lesifundzekako.

Emalungelo agodliwe                                                            Phenya

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1    3                         DBE/2017
                                                 SCE

SIGABA A: SIVISISO
UMBUTO 1
1.1      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
         ITHEKSTHI A

                             TIMANGA TEMAKHI WETINDLU ENYUVESI
        1     Kuhlala ekhaya ute imali yekufundza akusho kutsi lahla litsemba.
              Umfundzi waseMthatha ngaseMananga eMpumalanga wetfweswe ticu
              aneminyaka lenge-40, usibonelo lesihle kakhulu. Mnumzane Velebaleni
              Mboneni Sihlongonyane lohleli ekhaya iminyaka lelishumi nakubili
              angafundzi, besekaphendvuke umakhi wetindlu njengobe bekabhuca 5
              ludzaka akhe tindlu alungiselela kutsi utawubuye aye esikolweni ayofeza
              liphupho lakhe lekuba neticu te-Information Technology eTshwane
              University of Technology ePitoli.
        2     Akakagcini ngekutfola leticu kuphela kodvwa uhlonishwe ngekuba
              ngumfundzi lohambe embili eklasini lakhe ngekutfola bo-A laba-14 10
              etifundvweni leti-16 labetenta. Sihlongonyane waphotfula matekuletjeni
              ngemnyaka wa-1997 kodvwa ngenca yekweswela imali ngemuva
              kwekucedza wahlala ekhaya ngobe angawutfoli umsebenti. Ingani phela
              batali bakhe kudzala bashona lobekumenta abe yintsandzane
              lengenabani. Wacala kubamba ematoho wate wangena shi ekwakheni 15
              tindlu kute akhone kutiphilisa nebantfwana bakhe labesanabo abatfola
              kumkakhe LaMakhusela lobekatalwa eNgodini khona eMpumalanga.
        3     Umkakhe lobekahlala naye endlini watinikela eNkhosini lokwamenta
              wagcina sekatfola lusito kubazalwane basesontfweni lakhe. Phela
              bazalwane bebamhawukela babona kutsi udzinga lusito kulesimo 20
              labebukene naso kulelikhaya. Phela bewungafunga utsi kudzala endza
              kuSihlongonyane LaMakhusela ngendlela abehlupheka ngayo. Lapha
              kuye inhlupheko beyibhalwe emehlweni. Bewutsi nawumbuka kanye
              kuhlengetele tinyembeti kufike lusizi lodvwa. Wawufikelwa lusizi kube
              shengatsi usihlobo sakho ugcine utiphutsata uzame kutfola longamsita 25
              ngako kute lesimo sibe nconywana. Tinyawo bewungatitsatsa ubase
              ngato ngendlela lebetihlala tihhwabe ngayo. Angiyikhulumi-ke
              yetimphahla labegcoka tona. Wawungafunga utsi wembulelwe ngugogo
              wakhe. Lokwakumenta ahlale amoyitela LaMakhusela kwakulutsandvo
              labelutfola kumyeni wakhe Sihlongonyane.                              30
        4     Bekayindvondza lehloniphako Sihlongonyane. Konkhe labekwenta
              bekabonisana nalabadzala kunaye emmangweni. Abesihlonipha lesaga
              lesitsi 'indlela ibutwa kulabasembili'. Ngiko loko lokwakumletsela
              imphumelelo kuko konkhe lakwentako. Bekatsi lapho abeka sitini akhela
              bantfu tindlu wawuze ucabange kutsi takhiwe ngunjiniyela lofundzele 35
              lomsebenti. Lokwakuba buhlungu kuSihlongonyane kwakuba kutsi atsi
              sawentile umsebenti wakhe lomuhle kube yinkinga nasekafuna imali
              yakhe. Labanye bebate bamsasatele ngetinja emitini yabo. Abengapheli
              emandla ahlala abakhumbuta njalo. Abecela nemkakhe kutsi
              ambeketelele kulenhlupheko lebabukene nayo, kutawulunga, angatsatfwa 40
              ludvumo.
Emalungelo agodliwe                                                           Phenya

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1        4                                   DBE/2017
                                                     SCE

        5     Emuva kweminyaka lelishumi nakubili uyise lomkhulu wamvakashela
              ngeliphupho. Wamtjela kutsi konkhe kutawulunga. Kusenjalo umnakabo
              lotalwa ngubabe wakhe lomkhulu wamnika imali yekubhalisa esikolweni
              watsi akahambe ayofeza liphupho lakhe lekufundza enyuvesi. 45
              Lomnakabo abetfole imali leyaphuma ngemuva kwekushona kweyise.
              Kutfola lesipho kwaletsa inchazelo yeliphupho leyise lomkhulu.
              Sihlongonyane abengakhoni nekulala ngenca yenjabulo. Ngesikhatsi
              sekasenyuvesi umnakabo bekahlala amkhokhela lapho ashodelwa khona,
              lokwakuvamise kutsi kube ngesikhatsi kutsengwa tincwadzi. Wachubeka 50
              Sihlongonyane wangabuki emuva.
        6     Wafundza watimisela ngobe afuna kugcina liphupho lakhe, afuna lifezeke
              futsi angafuni kumphoca umnakabo ngobe naye bekanelitsemba lekutsi
              utawuphasa. Sihlongonyane utse njengobe agila letimanga, ngekuphasa
              ngemalengiso, umnakabo wajabula kakhulu uma abona imiphumela 55
              yaSihlongonyane.
        7     Abasibangaki bantfu labafana nemnakaboSihlongonyane, labangamane
              bakusite ngemali futsi bangafuni kubuyiselwa yona uma sewusebenta.
              Umusa nesihawu semnakabo samenta naye waba nenshisekelo yekusita
              labanye labadzinga lusito. Kwamenta wakhutsata nalabo besebabadzala 60
              kutsi bangabuki iminyaka babuyele etikolweni bayofundza. Nyalo
              kuleminyaka emanyuvesi sekufundvwa mahhala, kuphela nje wena uma
              utiphasele kahle utitfolela imifundzate.
                                            [Itsetfwe ephephandzabeni, i-Sunday Times, Likhasi 10]

         1.1.1        Khetsa YINYE imphendvulo. Kwenta njani kulahla litsemba?
                      A   Kungabuki.
                      B   Kungalaleli.
                      C   Kungachubeki.
                      D   kungakhulumi.                                                               (1)
         1.1.2        Shano kutsi ngumuphi umsebenti lebewentiwa nguSihlongonyane
                      ngembi kwekuya enyuvesi?                                                        (1)
         1.1.3        Nika sizatfu lebesenta bantfu bacasuke ngaSihlongonyane.                        (1)
         1.1.4        Yini lebeyenta kutsi tinyawo taLaMakhusela tihlale tihhwabile?                  (1)
         1.1.5        Bekwentekani emphilweni yemuntfu nakabuka LaMakhusela?
                      Bhala emaphuzu LAMABILI.                                                        (2)
         1.1.6        Bhala kube KUBILI lokwacelwa nguSihlongonyane kumkakhe.                         (2)
         1.1.7        Liphupho akusiyo intfo longakholelwa kuyo. Vuma nobe uphikise
                      lombono usekele ngalokukuletheksthi.                                            (2)
         1.1.8        Lenkhulumo letsi watinikela enkhosini ichaza kutsini? Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                              (2)
         1.1.9        Imfundvo iyayintjintja imphilo         yemuntfu.      Sekela     lombono
                      ngemaphuzu LAMABILI.                                                            (2)
         1.1.10       Kuletheksthi LaMakhusela uvetwa angumfati lonjani? Sekela
                      ngemaphuzu LAMABILI.                                                            (2)
Emalungelo agodliwe                                                                          Phenya

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1        5                            DBE/2017
                                                     SCE

         1.1.11       Ngekubona kwakho yini leyenta bantfu labasha balamalanga
                      bangafundzi sikolo?                                                     (2)
         1.1.12       Bantfwana    labafundza          sikolo      bafundzani   ngemphilo
                      yaSihlongonyane?                                                        (2)
         1.1.13       LiTiko leTemfundvo lenta konkhe lokusemandleni kusita bantfwana
                      labaphuma emindenini lengenalutfo. Sekela ngemaphuzu
                      LAMABILI.                                                               (2)
         1.1.14       Umndeni ubalulekile emphilweni. Chaza lenkhulumo ubhekise
                      kulokwenteka kuSihlongonyane kuletheksthi.                              (2)

1.2      Fundzisisa lesibonwa bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI B

                          [Itsetfwe ephephabhukwini, i-Movie, 21 Mabasa 2016]

         1.2.1        Lamateki labawagcokile labakulesibonwa angabavikela kukunye
                      kwalokulandzelako. Khetsa YINYE imphendvulo.
                      A   Ekunetfweni yimvula.
                      B   Ekushayisweni timoto.
                      C   Ekuweni endleleni.
                      D   Ekuhlatjweni ngematje.                                              (1)
         1.2.2        Kungani laba labakulesibonwa baphetse emabhodlela emanti?               (1)
         1.2.3        Ngutiphi tifo lebangaphepha kuto laba labakulesibonwa? Bhala
                      emaphuzu LAMABILI.                                                      (2)
         1.2.4        Nika buhle nebubi bekutivocavocela emgwacweni.                          (2)
                                                                      SAMBA SESIGABA A:       30

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1    6                                DBE/2017
                                                 SCE

SIGABA B: SIFINYETO

UMBUTO 2

Fundza letheksthi lelandzelako bese ubhala emaphuzu lasikhombisa lamayelana
netindlela tekugwema tingoti temgwaco.

TICONDZISO
1.       Bhala emaphuzu LASIKHOMBISA ngemisho legcwele ngemagama
         LANGENGCI kula-60.
2.       Imisho yakho ayibe netinombolo kusuka ku-1 kuya ku-7.
3.       Bhala liphuzu LINYE emshweni ngamunye.
4        Sebentisa emagama AKHO.
5.       Khombisa linani lemagama lowasebentisile ekugcineni kwesifinyeto uwafake
         kubakaki.

ITHEKSTHI C

                      TINDLELA TEKUGWEMA TINGOTI TEMGWACO
Bantfu labanyenti bayafa etindleleni ngenca yekungashayeli ngekucophelela. Kumele
ulandzele tindlela letitsite nawushayela imoto emgwacweni kute uphephe. Kumele
ulungise imoto yakho ngembi kwekutsatsa luhambo loludze. Ciniseka kutsi konkhe
kusebenta kahle, akukho lutfo lolungabanga ingoti nawushayela.
Kushayela lokuphephile emgwacweni kudzinga kutsi kulandzelwe imitsetfo yemgwaco
ngalokugcwele. Bashayeli labanyenti betimoto batifaka engotini yekulimala nobe kufa
ngekungalandzeli imitsetfo yemgwaco. Phela imigwaco inetimphawu lokumele
tilandzelwe nguloyo naloyo mshayeli. Loku kufaka ekhatsi nalabo labahamba
ngetinyawo.
Lokunye lokungenta kutsi bantfu bashayele ngekuphepha emigwacweni kunganatsi
tjwala nangabe umshayeli ashayela. Banyenti bashayeli labashayela timoto tabo
banatsile. Loku kuphambana nemtsetfo wengwaco.
Shayela ngelitubane lelemukelekile. Kushayela ngelitubane lelisetulu ngiko futsi
lokusizatfu sekuwa nekushayisana kwetimoto esikhatsini lesinyenti. Sivinini lesikhulu
senta imoto ingalawuleki futsi siyabulala.
Kubalulekileke kutsi umshayeli wemoto ashayele ngekucophelela lokukhulu, avule
emehlo kute abone labawela umgwaco nobe tilwane. Nangabe kungacikelelwa loku
kungadaleka tingoti letinkhulu kufe bantfu labangenacala.
Kushayela libanga lelidze kungenta kutsi umshayeli akhatsale. Kumele umshayeli
atinike sikhatsi sekuphumula ngemuva kwekuhamba libanga lelidze, alale. Kushayela
wetela kwenta kutsi kube matima kubuka indlela kantsi kungabanga kutsi imoto iwe
nobe ishayise.
Kusebentisa iselulafoni kwenta ungaboni kutsi kwentekani embi kwakho, imoto
iphaphalate bese kudaleka ingoti. Ngako-ke kubalulekile kutsi ungayisebentisi
iselulafoni nangabe ushayela imoto.
                                                           [Itsetfwe iLanga, 17 Inyoni 2016]

                                                             SAMBA SESIGABA B:                 10

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1        7                                   DBE/2017
                                                     SCE

SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI

UMBUTO 3: SIKHANGISI

Fundza lesikhangisi lesingentasi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

ITHEKSTHI D

                             TSENGA I-EASY WAVES WELULE
                            TINWELE NGAYO ITATIKHULUMELA

            Ungalungisa tinwele
             nge-Easy Waves
             atiphindzi tonakale.
            Igcina tinwele tabomake
             tishelela futsi ticine
             ngalokuphindvwe
             katsatfu.
            Ineshampu, irileksa
             kanye nekhondishina.
            Ungasebentisa yona
             tinwele takho titsamba
             njengeteluswane.
            Iyatfolakala ngemanani
             laphasi kuto tonkhe
             titolokati letitsengisa
             emafutsa.

                                         [Itsetfwe ephephabhukwini, i-Movie 1 Imphala 2016]

3.1        Nika lesikhangisi sihloko lesifanele.                                                       (1)

3.2        Bhala sinongo senkhulumo lesidvwetjelwe kulomusho longentasi.
           Bhala imphendvulo kuphela.

           Tinwele takho titsamba njengeteluswane.                                                     (1)

Emalungelo agodliwe                                                                           Phenya

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1      8                             DBE/2017
                                                   SCE

3.3      Khetsa YINYE imphendvulo. Shano kutsi lenkhulumo lekulomusho longetasi
         iluhlobo luni.
         Ungalungisa tinwele nge-Easy Waves atiphindzi tonakale.
         A       Inkhulumo letsintsa imiva.
         B       Inkhulumo lehhungako.
         C       Inkhulumo leyimfundzisolite.
         D       Inkhulumo lengemaciniso.                                                      (1)
3.4      Shano kutsi lencenye ledvwetjelwe kuleligama lelingentasi imeleni.
         Tonkhe 'titolokati' letitsengisa emafutsa.                                            (1)
3.5      Kuliciniso nobe kuliphutsa kutsi lenkhulumo lengentasi itsatsa luhlangotsi?
         Usho ngani?
         'Igcina tinwele tabomake tishelela futsi ticine ngalokuphindvwe katsatfu.'            (2)
3.6      Bhala KUBILI lokukulesikhangisi lokumikhicito yaka-EASY WAVES.                        (2)
3.7      Ngekubuka kwakho          yini sizatfu   lesenta   labodzadze   babeke   iminwe
         emilonyeni yabo?                                                                      (2)
                                                                                               [10]

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1       9                                     DBE/2017
                                                    SCE

UMBUTO 4: IKHATHUNI
Fundza lekhathuni bese uphendvula imibuto lelandzelako.
ITHEKSTHI E

                 1. Sanibonani
                                                    3. Umntfwana wakho nguye
               bothishela. Ngijake
                                                   lobashaya bonkhe, utawutfola
                  emsebentini,
                    ngiletfwa                    titifiketi letinyenti kantsi uyimvu.
                ngulelipheshana.

                 2. Loku kumayelana
              nemali lekumele ikhokhwe
               yemcimbi wekuvalelisa
                bafundzi belibanga-12.
                                                          [Itsetfwe ku-Drum, Lweti 2016. Likhasi 60]

4.1      Khokha libitomfakela lelisenkhulumeni 3.                                                      (1)
4.2      Khetsa YINYE imphendvulo kuleti letilandzelako lesho kutsi 'ubashaya
         bonkhe'.
         A       Ubatsandza bonkhe.
         B       Ubedlula bonkhe.
         C       Ubahleba bonkhe.
         D       Ubakhulumisa bonkhe.                                                                  (1)
4.3      Khokha buniyo kulomusho longentasi.
         'Umntfwana wakho nguye lobashaya bonkhe.'                                                     (1)
4.4      Lesakhi lesidvwetjelwe enkhulumeni 1 sikhombani?                                              (1)
4.5      Tsatsa sabito selinani kulomusho longentasi bese usisebentisa emshweni
         lotakhele wona.
         'Nguye lobashaya bonkhe.'                                                                     (2)
4.6      Kulomusho longentasi tsatsa sandziso sendzawo usisebentise emshweni
         lotakhele wona.
         'Ngijake emsebentini.'                                                                        (2)
4.7      Tsatsa leligama 'imvu' lelidvwetjelwe kulomusho longentasi wakhe ngalo
         umusho livete umcondvo lowehlukile kunalowo lokulomusho.
         'Umntfwana wakho nguye lobashaya bonkhe, utawutfola titifiketi letinyenti
         kantsi 'uyimvu'.'                                                                             (2)
                                                                                                       [10]
Emalungelo agodliwe                                                                          Phenya

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1        10                                   DBE/2017
                                                     SCE

UMBUTO 5: IPHROZI

5.1      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
         ITHEKSTHI F

                          KUBA SIBONELO KULUSHA LWANAMUHLA

         Sicelo lijaha lelineminyaka le-22 lelingahlali phasi. Utsandza kwelekelela
         mama wakhe lebekabakhulisa ngemali yekutsengisa emakokisi abe asebenta
         epulazini. Esikhundleni sekudla tidzakamiva, watsatsa sincumo sekubamba
         ematoho asesemncane kuze afundzise futsi anakekele sesi wakhe.
         Bekasebenta emajalidini nakaphuma esikolweni, ekuseni avukele esikolweni
         kuyovulela bafundzi ligede njengobe bekangulophetse bafundzi esikolweni.
         Ngemali lebekayenta alekelela unina ngekutsengisa emakokisi wakwati
         kumphumuta kusebenta epulazini. Wachubeka wagcina sekatsengisa ticatfulo
         emgwacweni. Loko kwenta kutsi acokelele kakhulu imali yekuyofundza
         esikhungweni semfundvo lephakeme.
         Esikolweni waphasa kahle Imetsi, Isayensi neSingisi. Loko kwamenta watfola
         umfundzate wekuyofundzela ticu tebudokotela enyuvesi yase-Wits.
         Kutimisela kwaphumelelisa liphupho lakhe wantjintja emachinga nemasu
         lebekawasebentisa. Lomfundzi bekaneliphupho lekugcina asezingeni
         lelisetulu letemphilo atosita bantfu labasha abe aphuma emndenini
         lohluphekako.
         Waba yincenye yebafundzi lebaphumelela ngemalengiso. Bumatima ladlula
         kubo benta wabona tintfo letimcoka ngetulu kwayo yonkhe intfo. 'Ngifisa
         shengatsi nginganiketa lusha inkhundla lapho kutewukhulunywa kabanti
         ngekuphumelela emphilweni,' kusho Sicelo abambe sitifiketi sebudokotela.
                                   [Itsetfwe ephephandzabeni, Isolezwe, 25 Inyoni 2016, Likhasi 22]

         5.1.1        Endzimeni yekucala kuneligama lelingakapeleki kahle lilungise.                   (1)
         5.1.2        Lesakhi lesidvwetjelwe kulomusho longentasi sikhombani?
                      'Bekabakhulisa ngemali yekutsengisa emakokisi.'                                  (1)
         5.1.3        Kulomusho lolandzelako gucula ligama lelidvwetjelwe libe bunye.
                      'Wachubeka watsengisa ticatfulo.'                                                (1)
         5.1.4        Bhala lomusho ube sesikhatsini lesitako.
                      'Utsandza kulekelela unina.'                                                     (1)
         5.1.5        Bhala lemisho lelandzelako            ulungise     emaphutsa       elulwimi
                      kulamagama lafakwe kubakaki.

                      (a) Make (bapheka) kudla lokumnandzi.                                            (1)
                      (b) Licembu (dlala) ibhola.                                                      (1)

Emalungelo agodliwe                                                                           Phenya

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1          11                                   DBE/2017
                                                       SCE

         5.1.6        Shano kutsi letento letidvwetjelwe ticuketse tiphi tindlela tesento.
                      (a) Kutimisela kwaphumelelisa liphupho lakhe.                                        (1)
                      (b) Bekavuka, ageze ayovulela bafundzi ligede.                                       (1)
         5.1.7        Kulomusho longentasi khokha siphawulo usisebentise emshweni
                      lotakhele wona.
                      'Atosita bantfu labasha.'                                                            (2)
         5.1.8        Bhala emagama LAMABILI lasho 'tifundvo'.                                             (2)
         5.1.9        Cala lomusho lolandzelako ngekutsi: Sicelo watsi …
                      'Ngifisa shengatsi nginganiketa lusha inkhundla.'                                    (2)
5.2      Fundza lesibonwa bese uphendvula imibuto lelandzelako.
         ITHEKSTHI G

         IFREYIMU 1
                                                                     Lebu ucabanga kutsi
                                                                    utawutsatsa lendzebe.

       IFREYIMU 2                                    IFREYIMU 3
                              Lebu lendzawo
                               logijima kuyo
                              inematje, asiye
                                  ekhaya.

                                                        Angeke ngihambe
                                                        ngingumsubatsi.

       IFREYIMU 4

                       Maye! Ngalimala, noma
                        ngiwile angingakhali
                       ngimemete, batawuze
                            bangishuthe
                         ngekhamera yabo.

                                        IFREYIMU 5

                                           Kugijima endzaweni
                                              lengakaphephi
                                             akusikahle, buka
                                         ulimele. Hamba uyocela
                                         lusito kuthishelanhloko.

                                                     Itsetfwe kuMovie, Inyoni 2015, Likhasi 64]

Emalungelo agodliwe                                                                               Phenya

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1          12                            DBE/2017
                                                       SCE

         5.2.1        Lelibito lelitsi 'thishelanhloko' liluhlobo luni?

                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Libitomfakela.
                      B   Libitogcogca.
                      C   Libitombici.
                      D   Libitomvama.                                                           (1)

         5.2.2        Khokha ligama lethekhnikhi lelisetjentiswe efreyimini 4.                   (1)

         5.2.3        Bhala kuvuma kweligama lelidvwetjelwe efreyimini 4.                        (1)

         5.2.4        Cedzela     lomusho      ngeligama           lelinenchazelo   lefanako
                      neyalelidvwetjelwe efreyimini 2.

                      Asiye ...                                                                  (1)

         5.2.5        Leligama lelidvwetjelwe efreyimini 3 lichazani?                            (2)
                                                                                                 [20]

                                                                      SAMBA SESIGABA C:          40
                                                                    SAMBA SAKO KONKHE:           80

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati FAL P2 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-may-june-2017/fec20888-0d78-402d-94b7-c0b3d54af907) — siSwati FAL · QP · 2017 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2017/34bc0c5a-7661-4129-95b3-41aabcdb644c) — siSwati FAL · QP · 2017 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-feb-march-2017/fe327a8e-988a-4276-aa17-7998e439a3a9) — siSwati FAL · QP · 2017 · siSwati
- [Siswati FAL P1 May June 2021](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-may-june-2021/f549a34c-45c5-480c-98e1-1710c824b88e) — siSwati FAL · QP · 2021 · siSwati
- [Siswati FAL P1 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-may-june-2018/4f59036b-6d98-48cf-a080-2cab3d581700) — siSwati FAL · QP · 2018 · siSwati
- [Siswati FAL P1 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-may-june-2016/d20324a1-222a-4a40-b604-3925939a411d) — siSwati FAL · QP · 2016 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati FAL

- [Gr 12 Siswati FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-fal-atp-2023-24/ce3a9844-e0b6-45d1-8a07-5bc3b067b26c) — ATP
- [Siswati FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/77baa88e-747f-42f2-a24c-b0a40682e171) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/dac07b60-c65f-4973-8d28-afc3ae437e5c) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2024-mg/f889ad88-6744-4f37-b042-7909905094da) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024-mg/a2d461e4-1cd9-482a-abb8-55e4fd93508d) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-nov-2024-mg/0bd3d12a-8f2b-400b-b143-8166bf7d47e2) — Memo · 2024 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
