# siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2021 Memo

> Grade 12 siSwati FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2021, 7 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-may-june-2021-mg/e8bc1eae-4cc8-43a3-b4b6-21f458c671ec
- Updated: 2026-10-29
- Subject: siSwati FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Memorandum
- Year: 2021
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-fal) › [siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2021 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-may-june-2021-mg/e8bc1eae-4cc8-43a3-b4b6-21f458c671ec)

## About this document

Siswati Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2021 · siswati. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati FAL P1 May June 2021](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-may-june-2021/f549a34c-45c5-480c-98e1-1710c824b88e) — QP · 2021 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

             SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
         NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

           SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)

                       LIPHEPHA LEKUCALA (P1)

                                  2021

                       TICONDZISO TEKUMAKA

                                                      EMAMAKI: 80

                       Leliphepha linemakhasi la-7.

Emalungelo agodliwe                                        Phenya

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1       2                    DBE/2021
                                        SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

SIGABA A: SIVISISO

UMBUTO 1

Ticondziso tekumaka sivisiso:

   Bahlolwa abangajeziswa uma banemaphutsa esipelingi nelulwimi emibutweni
    lemidze ngobe injongongco kuvisisa.
   Nangabe umhlolwa asebentisa emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati
    akanganakwa lawo magama, kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana
    nembuto akangajeziswa. Nangabe kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi
    etheksthini kantsi liyafuneka emphendvulweni, loko kwemukelekile.
   Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule
    ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kufanele
    banike sizatfu nobe bachaze ngalokugcwele nobe besekele.
   Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki
    akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/
    LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza
    ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
   Nangabe umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa
    baphendvula ngemisho legcwele kufanele kwemukelwe nangabe ligama
    lelifunekako lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe.
   Nangabe umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsatfu kodvwa bahlolwa banike
    langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/lamatsatfu ekucala.
   Inkhulumosigodzi (lulwimisigodzi) yemukelekile.
   Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse,
    akwemukelwe luhlavu loluhambisana nemphendvulo nobe nangabe abhale
    imphendvulo ngalokugcwele.

Emalungelo agodliwe                                                         Phenya

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1       3                              DBE/2021
                                        SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

1.1      1.1.1        Live laseNgilandi.                                                       (1)

         1.1.2        IPhrovinsi yeNorth West.                                                 (1)

         1.1.3        Imbangela ngukutsi kugcugcutelwe bantfu bakuleli batsenge
                      babuye basebentise imikhicito yakuleli.                                  (2)

         1.1.4        Libhubesi/Indlovu/ Indlulamitsi. (Kubili kwaloku)                        (2)

         1.1.5        Tivakashi natite kulesiciwi kunetimoto tasesiciwini letitihambisa
                      titiyise etindzaweni letidvutane naso/ Kunetindzawo letinhle             (2)
                      tekulalisa tivakashi.

         1.1.6        Yebo ngingakujabulela ngobe kunetindzawo letihle tekulalisa
                      tivakashi/ Uyakhona nekubona tilwane letinyenti
                      ngekwehlukahlukana kwato.                                                (2)

         1.1.7        Labavumako batawutsi kuliciniso ngobe nawuvakasha ubona
                      tindzawo letinye longatati, ingcondvo itfola kukhululeka
                      ingacabangi kakhulu ngetinkinga.

                      Labaphikako batawutsi, kungumbono ngobe lokunye kucinana
                      kwengcondvo kubangwa tifo letisuke tikhona emtimbeni wemuntfu.
                      Ngako-ke angeke kwacedvwa kuvakasha kumele umuntfu
                      abonane nabodokotela atfole kusitakala.
                      (Naleminye imibono yemukelekile.)                                        (2)

         1.1.8        Kuya emaholideyini kulelive letfu/Kuvakasha kwelilanga linye/
                      kuhambela tindzawo tekuvakasha letikulelive.
                      (Kubili kwaloku.)                                                        (2)
         1.1.9        Labavumako batawutsi, tiphephile ngobe eNingizimu             Afrika
                      kunemaphoyisa nemasotja lagadze tekuphepha.

                      Labaphikako batawutsi, atikaphephi ngobe tivakashi tiyabulawa
                      letinye tintjontjelwe nativakashele live laseNingizimu Afrika.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile)                               (2)
         1.1.10       Tihehwa yiGod's window/Drie Rondavels/siciwi iKruger National
                      Park/kuhanjiswa baye etindzaweni letidvutane nesiciwi.
                      (Kubili kwaloku)                                                         (2)
         1.1.11       Kungobe tekuvakasha titfutfukisa umnotfo welive/tandzisa
                      ematfuba emsebenti/tigcugcutela buhlobo nemave angaphandle.
                      (Kubili kwaloku.)                                                        (2)
         1.1.12       Kutibandzakanya netekuvakasha kwelusha kungalifundzisa
                      kuphatsa kahle tivakashi nekufundza ngetindlela tekuhwebelana
                      emaveni emhlaba jikelele.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile)                               (2)
         1.1.13       Kungobe ngalesikhatsi akuphitsiteli kakhulu/ Bugebengu
                      abusibunyenti/Simo selitulu sikahle tikhona kumelana naso.
                      (Kubili kwaloku)                                                         (2)

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1       4                            DBE/2021
                                        SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

1.2      1.2.1        Kubutsa tikotela nemabhodlela uwasebentise futsi.                      (1)

         1.2.2        D/Kuntjintja.                                                          (1)

         1.2.3        Kugcina indzawo       ihlobile/Kutentela   imali/Kuvula   ematfuba
                      emsebenti.
                      (Kubili kwaloku)                                                       (2)

         1.2.4        Ngekubanika imali yekucasha bantfu labatawubutsa/Ngekubanika
                      titfutsi  tekutfwala  lamabhodlela       netikotela/Ngekubafundzisa
                      ngetindlela tekonga imali lebayitfolako.
                      (Kubili kwaloku.)                                                      (2)

                                                                  SAMBA SESIGABA A:          30

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1       5                           DBE/2021
                                        SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

SIGABA B: SIFINYETO
UMBUTO 2
Kumakwa kwesifinyeyo akufake ekhatsi emaphuzu labalulekile lasetheksthini,
akungafakwa lokungakabaluleki.
    Kwabiwa kwemamaki:
     o Emaphuzu la-7 amumetse emamaki la-7 (nika limaki linye ephuzwini
       ngalinye)
     o Lulwimi lutawunikwa emamaki lama-3.
     o Samba semamaki: 10
    Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise emagama
     akhe:
     o 1–3 wemaphuzu labhaleke kahle nika 1 limaki.
     o 4–5 wemaphuzu labhaleke kahle nika 2 emamaki.
     o 6–7 wemaphuzu labhaleke kahle nika 3 emamaki.
    Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa acaphune njengobe
     kunjalo:
     o   6–7 akanganikwa emamaki.
     o   1–5 akanikwe 1 limaki.
CAPHELA:
    Linani lemagama langengci kula-60.
     o Labamakhako kufanele bente siciniseko selinani lemagama lasetjentisiwe.
     o Akungakhishwa emamaki nangabe umhlolwa ehlulekile kubhala linani
         lemagama lekumele lisetjentiswe nobe ngabe linani lemagama libhalwe kabi.
     o Uma linani lemagama lelimisiwe leciwe akufundvwe umusho uze uyewufika
         ekugcineni kwalapho kuphelela linani lelimisiwe khona. Konkhe lokubhalwe
         ngemuva kwalomusho akusafundvwa.
EMAPHUZU LABALULEKILE NGEKUPHUMULA LOKUNEMPHILO.

    Sicashunwa                                   Emagama emhlolwa
1   'Kulala lapho kunganamsindvo khona         1 Lala endzaweni lethulile nalemnyama.
    futsi netibane ticishiwe'.
2   'Ungadli kudla lokucinile nalokunyenti'.   2 Yidla kudla lokulula nalokuncane.
3   'Kumele uhambahambe ngaphandle             3 Tfola umoya lohlantekile.
    ushaywe ngumoya'.
4   'Unganatsi tinatfo letinekhafeni'.         4 Unganatsi tinatfo leticedzelana butfongo.
5   'Lala embhedeni locinile nalocondzile'     5 Lala embhedeni lokahle.
6   'Lala, uvuke ngesikhatsi sinye onkhe       6 Landzela indlela letsite yekulala onkhe
    emalanga'.                                   emalanga.
7   'Lala ngaphasi kwesimo semoya              7 Cinisekisa kutsi lizinga lemoya lolala
    lesifanele'.                                 ngaphasi kwawo ukahle.
8   'Ungabukeli mabonakudze nobe udlale        8 Cisha mabonakudze nekhompiyutha
    imidlalo yekhompiyutha'.                     nawuyolala.

                                                                  SAMBA SESIGABA B:           10

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1       6                           DBE/2021
                                        SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI

KUMAKWA KWESIGABA C.

     Sipelingi/Lupelomagama:
       Timphendvulo letifuna ligama linye kufanele temukelwe nanobe sipelingi/
          lupelomagama sinemaphutsa, ngaphandle kwekutsi liphutsa lesipelingi lintjintja
          inshokutsi yalelo gama.
       Timphendvulo letifuna imisho legcwele kufanele tingemukelwa nangabe
          liphutsa lesipelingi lisesakhiweni selulwimi lesihlolwako.
       Nangabe kuhlolwa sifinyeto seligama, imphendvulo kufanele ifakwe tiphumuti/
          timphawu letifanele.
     Takhiwo temisho kufanele tilandzele luhlelo lolwemukelekile tibuye tibhalwe
      ngalokugcwele njengoba kubekwe eticondzisweni.
     Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse,
      akwemukelwe KOKUBILI, luhlavu loluhambisana nemphendvulo NA/NOBE
      nemphendvulo lebhalwe ngalokugcwele.

UMBUTO 3: SIKHANGISI

3.1       Lebuhlungu/Lematima.                                                               (1)

3.2       B/Lehhungako.                                                                      (1)

3.3       Wehlukana nawo onkhe emakhadikati.                                                 (2)

3.4       Labo labanetikweleti letinyenti ngobe ukhuluma ngekutinciphisa.                    (2)

3.5       Bahlolwa bakha umusho ngelibitomfakela lelitsi, 'imali'.

          Babe unginike imali lenyenti.                                                      (2)

3.6       Kwentela kutsi batsengi bakhone kubona lokukhangiswako/Kudvonsa emehlo
          ebatsengi.                                                                         (2)
                                                                                             [10]

UMBUTO 4: IKHATHUNI

4.1       Libhodlela.                                                                        (1)

4.2       C/Sifaniso.                                                                        (1)

4.3       Emini/Ekuseni/Ngeluvivi/Lihora/Emaminithi/Emasekhondi.
          (Kubili kwaloku.)                                                                  (2)

4.4       Hamba phela!                                                                       (2)

4.5       Inkhulumo lekhomba kusheshe utsatse tincumo ngembi kwekukhuluma.                   (2)

4.6       Kungobe lenkhulumo uyayicabanga akayikhulumi njengalabo labahleti phasi.           (2)
                                                                                             [10]

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1        7                              DBE/2021
                                          SCE – Ticondziso Tekumaka

UMBUTO 5: IPHROZI

5.1      5.1.1        Sidzingo   semapulazi          ngenhloso   yekukhuphula      umkhicito
                      sikhudlwana.                                                               (1)

         5.1.2        Emanti ehlile etindzaweni letinyenti.                                     (1)

         5.1.3        Itolo balimi bavikele lokuhlanyelwako kulesimo selitulu.                  (2)

         5.1.4        Bahlolwa bakha umusho ngesabito 'bona'                                    (2)

         5.1.5        Bahlolwa bakha umusho ngeligama lelitsi, 'lenkhulu'.

                      Babe wakhe indlu lenkhulu.                                                (2)

         5.1.6        (a)   Tilwane < inhloko yemusho.                                          (1)

                      (b)   Titja < ngumentiwa emshweni.                                        (1)

         5.1.7        Balimi badzinga inhlanyelo letawumelana nesimo.                           (2)

         5.1.8        Umlimi     utsi   kudzingeka       emapulazi     latawenta      tintfo
                      letingakentiwanga esikhatsini lesidlulile.                                (2)

5.2      5.2.1        Bahlolwa babhala lomusho bese bafaka luphawu lwekubuta.

                      Manje wena sewungumakhinikha yini?                                        (1)

         5.2.2        C/Semphambosi yekwentiwa.                                                 (1)

         5.2.3        Bahlolwa bakha umusho ngeligama lelitsi sikhokho livete inchazelo
                      lesobala.
                      Gogo udla sikhokho seliphalishi.                                          (2)

         5.2.4        Batsi tintfo atenteki lapha.                                              (2)
                                                                                                [20]

                                                                   SAMBA SESIGABA C:            40
                                                                 SAMBA SAKO KONKHE:             80

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati FAL P3 May June 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-may-june-2021-mg/c189ec25-c010-43d7-bce7-a277adefec47) — siSwati FAL · Memo · 2021 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2021-mg/77f3388f-3bf5-4293-a422-21abd37f082c) — siSwati FAL · Memo · 2021 · siSwati
- [Siswati FAL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-may-june-2023-mg/186cb310-76a1-4ded-a00a-26d15baf281e) — siSwati FAL · Memo · 2023 · siSwati
- [Siswati FAL P1 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-may-june-2018-memo/5c5a1420-09b4-4943-bffe-61456e784119) — siSwati FAL · Memo · 2018 · siSwati
- [Siswati FAL P1 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-may-june-2017-memo/843b2b96-07cb-4252-b727-fb89870b45ef) — siSwati FAL · Memo · 2017 · siSwati
- [Siswati FAL P1 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-may-june-2016-memo/4774e1c8-b43e-4cb6-855b-8f2f55de21d4) — siSwati FAL · Memo · 2016 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati FAL

- [Gr 12 Siswati FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-fal-atp-2023-24/ce3a9844-e0b6-45d1-8a07-5bc3b067b26c) — ATP
- [Siswati FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/69690e6e-c42d-49e0-a88b-c722c859a43a) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/39da014c-e6b2-433d-b0a5-04958b209905) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-siswati/e586f09b-7a43-41af-b857-549c385406cf) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2024/7c968643-11ed-458f-8b90-af82c5ea2fb3) — QP · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024/5a9961f9-ca1b-48b8-8722-67726b16d06d) — QP · 2024 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
