# siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2020 Memo

> Grade 12 siSwati FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2020, 8 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2020-memo/93158c5f-d67a-43ef-bbdc-83e4b8605ae4
- Updated: 2026-09-27
- Subject: siSwati FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Memorandum
- Year: 2020
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 8

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-fal) › [siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2020-memo/93158c5f-d67a-43ef-bbdc-83e4b8605ae4)

## About this document

Siswati Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2020 · siswati. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati FAL P1 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2020/b26cef63-6b61-456f-919f-5d27ff984eb1) — QP · 2020 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                          SENIOR CERTIFICATE/
                      NATIONAL SENIOR CERTIFICATE

                                 LIBANGA 12

           SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)

                          LIPHEPHA LEKUCALA (P1)

                                   LWETI 2020

                           TICONDZISO TEKUMAKA

EMAMAKI: 80

                      Leticondziso tekumaka tinemakhasi la-8.

Emalungelo agodliwe                                             Phenya

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1       2                    DBE/Lweti 2020
                                        SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

SIGABA A: SIVISISO

UMBUTO 1

KUMAKWA KWESIVISISO

Imemorandamu yekumaka sivisiso:

     Bahlolwa abangajeziswa uma banemaphutsa esipelingi nelulwimi emibutweni
      lemidze ngobe injongongco kuvisisa.
     Nangabe umhlolwa asebentisa emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati
      akanganakwa lawo magama, kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana
      nembuto akangajeziswa. Nangabe kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi
      etheksthini kantsi liyafuneka emphendvulweni, loko kwemukelekile.
     Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule
      ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kufanele
      banike sizatfu nobe bachaze ngalokugcwele nobe besekele.
     Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki
      akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/
      LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza
      ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
     Nangabe umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa
      baphendvula ngemisho legcwele kufanele kwemukelwe nangabe ligama
      lelifunekako lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe.
     Nangabe umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsatfu kodvwa bahlolwa banike
      langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/lamatsatfu ekucala.
     Inkhulumosigodzi (lulwimisigodzi) yemukelekile.
     Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse,
      akwemukelwe luhlavu loluhambisana nemphendvulo nobe nangabe abhale
      imphendvulo ngalokugcwele.

1.1       1.1.1       B/bekangasakhoni kulala.                                             (1)

          1.1.2       Lokwenta Mbuso ashayele Nozipho lucingo ngukutsi abefuna
                      kumtjela kutsi nakanjani batawubonana ngobe usendleleni uyeta.
                      Mbuso uyitsandza kakhulu indzawo yaseSwatini.                        (2)

          1.1.3       Tilwimi labetati kakhulu Mbuso Singisi neSibhunu.                    (2)

          1.1.4       Mbuso abekhutsele ngobe naloku bekacashiwe asebenta
                      abephindze abe nelipulazi ahlanyela tibhidvo/afuye tinkhomo
                      telubisi/afuye tinkhukhu temacandza. Bekanemcondvo wekucala
                      libhizinisi lema-ambulensi.                                          (3)

          1.1.5       Leyenta Mbuso aye Eswatini kutsi bekafuna kuyofaka Nozipho
                      indandatho yesetsembiso.Bekafuna kuyobona singani sakhe              (2)
                      Nozipho

          1.1.6       BoMbuso naNozipho kudzala batana ngobe bebadla bacoca
                      bakhumbutana tindzaba takudzala basacala kubonana.                   (2)

Emalungelo agodliwe                                                              Phenya

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1       3                       DBE/Lweti 2020
                                        SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

         1.1.7        Inkampani yema-ambulensi beyitawusita labo labatawufika
                      emtfolamphilo bagula kakhulu. Bebatawutsatfwa ngulama-
                      ambulensi abayise esibhedlela lesisedvute.                              (2)

         1.1.8        BoMbuso naNozipho bekubafanela kudla eWhy Not ngobe
                      bebasebenta kahle banemali/bayakhona kutsenga kudla
                      lokubitako.                                                             (2)

         1.1.9        Leligama       lelitsi kuyabita     lisho    kutsenga    ngelinani
                      lelisetulu/kutsenga ngemali lenyenti kakhulu nobe lephakeme.            (2)

         1.1.10       Akukafaneli kutsi bodokotela bangasebenti nakumaholide aGudi
                      ngobe ngaleso sikhatsi kuvama kuba netingoti letinyenti/bantfu
                      bavame kulimatana ngaletikhatsi.                                        (2)

         1.1.11       Mbuso abetimisele kucitsa imphilo yakhe yonkhe naNozipho ngobe
                      umfaka indandatho/ ucela kutsi amshade.                                 (2)

         1.1.12       Timphendvulo titawehluka. Labanye batawutsi bebatawujabula/
                      bebangakhala/bebangamemeta ngenjabulo.                                  (2)

1.2      1.2.1        Titselo tibekwe phasi/wakhe umtfunti labeke titselo ngaphasi
                      kwawo/kunalabagcoke tigcoko telilanga.                                  (2)

         1.2.2        Lokuhle ngekutsengisa esitaladini kutsi awukhokhi intsela/bantfu
                      bakutfola dvutane/nebantfwana bayabatfuma batewutsenga.                 (2)

         1.2.3        Hulumende angabasita ngekubakhela tindzawo            letiphephile/
                      angabasita ngetimali.
                      (Naletinye timphendvulo letifanele temukelekile.)                       (2)

                                                                  SAMBA SESIGABA A:           30

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1       4                         DBE/Lweti 2020
                                        SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

SIGABA B: SIFINYETO

UMBUTO 2

Kumakwa kwesifinyeyo akufake           ekhatsi emaphuzu       labalulekile   lasendzabeni,
akungafakwa lokungakabaluleki.

    Kwabiwa kwemamaki:
     o Emaphuzu la-7 amumetse emamaki la-7 (nika limaki linye ephuzwini
       ngalinye)
     o Lulwimi lutawunikwa emamaki lama-3.
     o Samba semamaki: 10

    Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise emagama
     akhe:
     o 1–3 wemaphuzu labhaleke kahle nika 1 limaki.
     o 4–5 wemaphuzu labhaleke kahle nika 2 emamaki.
     o 6–7 wemaphuzu labhaleke kahle nika 3 emamaki.

    Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise imisho
     njengobe injalo:
     o 6–7 imisho njengobe injalo: akunikwa limaki lelulwimi.
     o 1–5 imisho njengobe injalo: akunalimaki lelulwimi nika 1 limali.

CAPHELA:

    Linani lemagama langengci kula-60.
     o Labamakhako kufanele bente siciniseko selinani lemagama lasetjentisiwe.
     o Akungakhishwa emamaki nangabe umhlolwa ehlulekile kubhala linani
         lemagama lekumele lisetjentiswe nobe ngabe linani lemagama libhalwe kabi.
     o Uma linani lemagama lelimisiwe leciwe akufundvwe umusho uze uyewufika
         ekugcineni kwalapho kuphelela linani lelimisiwe khona. Konkhe lokubhalwe
         ngemuva kwalomusho akusafundvwa.

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1       5                          DBE/Lweti 2020
                                        SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

EMAPHUZU LABALULEKILE NGETINDLELA TEKUFUNDZELA LUHLOLO.

    Sicashunwa                                           Emagama emhlolwa
1   'Tinike sikhatsi lesenele sekufundza.'           1   Tibekele sikhatsi sekufundza
                                                         lesenele kute ufundze kahle.
2   'Ungakhetsi futsi ungacageli kutsi               2   Ungakhetsi kutsi ufundzani,
    kutawuphuma miphi imibuto ephepheni                  fundza konkhe lofundziswe kona.
    leluhlolo ngobe loko kuyingoti lenkhulu.'
3   'Fundza ubuye utinike sikhatsi sekubuyeketa      3   Buyela emuva ubuke loko
    loko lokufundzile.'                                  lokufundzile.
4   'Tetayete kwehlisa lizinga lekudzinwa            4   Ungakuvumeli kudzinwa
    ngekuphumula.'                                       kukuphazamise.
5   'Ngalesinye sikhatsi kuyadzingeka kutsi          5   Ungafundzi uthulile sonkhe
    ufundze ngekuphimisela loko lokufundzako             sikhatsi utawusheshe ukhohlwe
    ngobe kutakwenta ungasheshi uyikhohlwe               loko lokufundzile.
    lentfo loyifundzile.'
6   'Tentele luhlelo lwekufundza lweliviki lonkhe    6   Ungafundzi tintfo letiningi
    lapho utawehlukanisa umsebenti lotawenta             ngesikhatsi sinye.
    ngelusuku.'
7   'Kugcina umtimba uphilile ngekutsi udle          7   Dlani kudla lokunemphilo
    kudla lokunemsoco uphindze utivocavoce               ubuye utivocavoce.
    kuyintfo lebalulekile.'

                                                                  SAMBA SESIGABA B:              10

Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1       6                        DBE/Lweti 2020
                                        SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI

Imemorandamu yekumaka SIGABA C.

      Sipelingi/Lupelomagama:
        Timphendvulo letifuna ligama linye kufanele temukelwe nanobe sipelingi/
          lupelomagama sinemaphutsa, ngaphandle kwekutsi liphutsa lesipelingi lintjintja
          inshokutsi yalelo gama.
        Timphendvulo letifuna imisho legcwele kufanele tingemukelwa nangabe
          liphutsa lesipelingi lisesakhiweni selulwimi lesihlolwako.
        Nangabe kuhlolwa sifinyeto seligama, imphendvulo kufanele ifakwe tiphumuti/
          timphawu letifanele.
     Takhiwo temisho kufanele tilandzele luhlelo lolwemukelekile tibuye tibhalwe
      ngalokugcwele njengoba kubekwe eticondzisweni.
     Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse,
      akwemukelwe KOKUBILI, luhlavu loluhambisana nemphendvulo NA/NOBE
      nemphendvulo lebhalwe ngalokugcwele.

UMBUTO 3: SIKHANGISI

3.1        C/sifanisongco.                                                                     (1)

3.2        Kuheha batsengi kutsi babone kutsi uma utsenga utawuwina/kudvonsa                   (1)
           emehlo kutsi batsengi babone.

3.3        Imikhicitwana yeMoringa iphetse imphidlwana yakho.                                  (2)

3.4        3.4.1      Kutfola lwati lolugcwele ngemikhicito yeMoringa.                         (1)

           3.4.2      Labangakhoni kungena ku- website            bayakhona    kusitakala
                      ngelucingo/ngamakhalekhukhwini.                                          (1)

3.5        Ngiyo kuphela lecinisa ematsambo
           Lenkhulumo itsatsa luhlangotsi ngobe akusingiyo kuphela             imikhicito
           yakaMoringa lecinisa ematsambo kungabakhona naleminye.                              (2)

3.6        Kuliphutsa kutsi sikhumba sakho singaba busheleleti ube yingelosi. Ngobe
           umuntfu ngete waba yingelosi                                                        (2)
                                                                                               [10]

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1       7                       DBE/Lweti 2020
                                        SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

UMBUTO 4: IKHATHUNI

4.1      A/Kusho kuhamba.                                                                     (1)

4.2      Ekhaya/Kusekudzeni                                                                   (1)

4.3      Ngidziniwe – ngikhatsele.
         Bahlolwa bakha umusho ngeligama lelitsi, 'ngikhatsele'.                              (2)

4.4      Bahlolwa bakha umusho basebentise sibabato 'Nx!'
         Sib. Nx! Bayadzelela labafana ngifuna kubacondzisa.                                  (2)

4.5      Bahlolwa bakha umusho basebentisa ligama 'yena'
         Sib. Babe ufuna yena.                                                                (2)

4.6      Kudlala lomdlalo kutakwenta ube nemandla kwedlula labanye bafana.
         Lenkhulumo iyahhunga ngobe ayinawo emaciniso kuba nemandla
         akubangelwa kudlala. Kungenteka babekhona labanye bafana labanemandla
         babe bangawudlali lomdlalo.                                                          (2)
                                                                                              [10]

UMBUTO 5: IPHROZI

5.1      5.1.1        IBlack Umbrellas lesita bosomabhizinisi Lamakhono labawafundze
                      kuletikhungo kumele bawasebentise ekuvuleni emabhizinisi
                      abo/baceceshelwa kutsi bakhe ifenisha.                                  (1)

         5.1.2        C/Indzawo yekucecesha.                                                  (1)

         5.1.3        I-Black Umbrellas isita bosomabhizinisi.
                      (Kubili kwaloku)                                                        (2)

         5.1.4        (a) Sikhomba bulili                                                     (1)

                      (b) Sikhomba bukhulu.                                                   (1)

         5.1.5        Nkhosikati Bagcinile Dlamini utsi lawomasu ngawo latogucula
                      emabhizinisi abo.                                                       (2)

         5.1.6        Kufanele ningacabangi tinkinga/akufanele kutsi nicabange tinkinga.      (2)

         5.1.7        Bafundzi balindzeleke kutsi bakhe umusho ngesicu sesiphawulo,
                      lenyenti.
                      Sibonelo: Bantfu labanyeti bahamba ngetinyawo.                          (2)

         5.1.8        Umcondvo lofihlakele sandla kungashiwo lisekela lemphatsi.
                      Umcondvo losebaleni sandla kusho sitfo semtimba.                        (2)

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1       8                          DBE/Lweti 2020
                                        SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

5.2      5.2.1        Bhala lomsebenti ngiyawufuna.                                              (1)

         5.2.2        Abakawenti kahle.                                                          (1)

         5.2.3        Kusasa   Thabo      utawubhala      umsebenti    kantsi      thishela
                      utawufundzisa.                                                             (2)

         5.2.4        Yebo lenkhulumo itsatsa tincumo ngaphambilini ngobe isebentise
                      ligama lelitsi 'ngibonile' kungakenteki.                                   (2)

                                                                 SAMBA SESIGABA C:               40
                                                               SAMBA SAKO KONKHE:                80

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati FAL P2 Nov 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2020-memo/9763c117-904b-4e70-a49e-3da77d384866) — siSwati FAL · Memo · 2020 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-nov-2020-memo/fcebf5ed-c894-48fe-8e07-6a658fa7c20a) — siSwati FAL · Memo · 2020 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2023-mg/a618e44c-9c8b-49f4-836d-705224318cb4) — siSwati FAL · Memo · 2023 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2022-mg/9449a968-ae0f-4052-aa54-48e356ad3efc) — siSwati FAL · Memo · 2022 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2021-mg/77f3388f-3bf5-4293-a422-21abd37f082c) — siSwati FAL · Memo · 2021 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2019-memo/cfb6b767-bd9d-425b-b630-9b656e1cda69) — siSwati FAL · Memo · 2019 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati FAL

- [Gr 12 Siswati FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-fal-atp-2023-24/ce3a9844-e0b6-45d1-8a07-5bc3b067b26c) — ATP
- [Siswati FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/69690e6e-c42d-49e0-a88b-c722c859a43a) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/39da014c-e6b2-433d-b0a5-04958b209905) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-siswati/e586f09b-7a43-41af-b857-549c385406cf) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2024/7c968643-11ed-458f-8b90-af82c5ea2fb3) — QP · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024/5a9961f9-ca1b-48b8-8722-67726b16d06d) — QP · 2024 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
