# siSwati FAL Grade 12 P1 NSC November 2022 Question Paper

> Grade 12 siSwati FAL Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2022, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2022/e3a2a1ad-b070-461b-9155-8aa96df2d7a5
- Updated: 2026-09-27
- Subject: siSwati FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Question paper
- Year: 2022
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 13

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-fal) › [siSwati FAL Grade 12 P1 NSC November 2022 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2022/e3a2a1ad-b070-461b-9155-8aa96df2d7a5)

## About this document

Siswati Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2022 · siswati. Question paper, 13 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati FAL P1 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2022-mg/9449a968-ae0f-4052-aa54-48e356ad3efc) — Memo · 2022 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                            NATIONAL
                       SENIOR CERTIFICATE

                            LIBANGA 12

          SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)

                      LIPHEPHA LEKUCALA (P1)

                              LWETI 2022

EMAMAKI: 80

SIKHATSI: Ema-awa 2

                       Leliphepha linemakhasi la-13.

Emalungelo agodliwe                                     Phenya

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1    2                     DBE/Lweti 2022
                                                 NSC

TICONDZISO KULABAHLOLWAKO

1.       Leliphepha lehlukaniswe TIGABA LETINTSATFU:

         SIGABA A:       Sivisiso                                    (30)
         SIGABA B:       Sifinyeto                                   (10)
         SIGABA C:       Takhi netimiso tekusetjentiswa kwelulwimi   (40)

2.       Phendvula YONKHE imibuto ngeSiswati.

3.       Cala LESO NALESO sigaba ekhasini LELISHA.

4.       Dvwebela ekugcineni kwaleso naleso sigaba.

5.       Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto letisephepheni lemibuto
         njengobe tinjalo.

6.       Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho.

7.       Caphelisisa sipelingi/lupelomagama nendlela lewakha ngayo imisho.

8.       Kwehlukaniswa kwesikhatsi:

         SIGABA A: Emaminithi la- 50
         SIGABA B: Emaminithi la- 20
         SIGABA C: Emaminithi la- 50

9.       Bhala ngebunono nangesandla lesifundzekako.

Emalungelo agodliwe                                                            Phenya

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1     3                         DBE/Lweti 2022
                                                  NSC

SIGABA A: SIVISISO

UMBUTO 1

1.1      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI A

                                             TINGOTI TEMGWACO

         1            Sekuphele iminyaka neminyaka kwehla tingoti letishiya emakhaya
                      kukhala libhungane, kulamanye likati selalala etiko ngobe phela
                      loyo bekabeka sinkhwa etafuleni sewedlula emhlabeni ngato
                      letingoti. Malanga onkhe kubikwa ngetingoti letihlasimulisa
                      umtimba lapha eNingizimu Afrika.                                5

         2            Kumabonakudze ngetikhatsi temaholide aGudi nemaholide
                      aKhisimusi, kulapho utewubona khona kukhulunywa ngetingoti
                      letedlula nemiphefumulo yebantfu. Sifundza lesivame kuhamba
                      embili iKwaZulu-Natali. Nyalo tintfo setigaya ngalomunye umhlatsi
                      kulesifundza. Esikhatsini lesingaphasi kwenyanga nje sekwenteke 10
                      tingoti letintsatfu.

         3            Kulenyanga leyedlulile kube nengoti yekucala leyenteke
                      emgwacweni loya eGreytown, leyo ngoti yengce nebantfu laba-13,
                      bashone bonkhe nalomsikati lobekatetfwele. Yesibili yenteka
                      emasontfweni lamabili lengcile, kwashona emalunga la-16 15
                      emndeni munye ngase-Underberg, kantsi emgwacweni i-R34
                      phakatsi KwaNongoma eLundi kwenteke lenye ingoti letsi ayifane
                      neyekucala lapho kushone khona bantfu laba-16. Nakhona
                      bekunalomsikati lotetfwele. Uma ubuka lengoti yekucala nalena
                      yesitsatfu kukhona lokufanako kuto, kube yiloli nelitekisi nekushona 20
                      kwalabasikati labatetfwele. Ngiko lokumangalisako lokwenta sitsi
                      asivuleni emehlo singahlali sithule nje sitsi tingoti kantsi kukhona
                      lesingakwenta kuvikela lesimo singakayi ekudzeni.

         4            Tihlala tenteka tingoti, kodvwa leti letenteka kulamalanga
                      setisishiya sibambe longentasi. Umbuto utsi, uma kwenteka loku 25
                      tsine njengebantfu baseNingizimu Afrika sithule sentani. Kungasiso
                      sifundza saseKZN kuphela, nakuletinye tifundza uye uve
                      emisakatweni nakumabonakudze kubalwa tingoti letengce
                      nemiphefumulo yebantfu labanyenti. Nobe hulumende angazama
                      kuhambela labo labalahlekelwe abadvudvute, asite lapho asita 30
                      khona, kepha singakasukumi sabambisana nahulumende
                      kuncandza letingoti lesetandze ngaloluhlobo silive, sitawuphela
                      sitsi nya. Kumele natsi siyidlale indzima yetfu, yena asisekele.

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1    4                             DBE/Lweti 2022
                                                 NSC

         5            Litiko Letekutfutsa kumele licinise sandla kubashayeli bemaloli,
                      kakhulukati kulabo labahamba ngalawa ladvonsa tincola letinkhulu, 35
                      kubukisiswe netincwadzi tabo tekushayela ngobe labanye batitfola
                      kulamanye mave. Kulabo labashayela ngesivinini lesisetulu kantsi
                      badle lamphonjwana abadzatjulelwe tincwadzi tekushayela. Uma
                      sandla semtsetfo singacina nemaphoyisa emgwaco atsembeke
                      emsebentini wawo ngiyacabanga kutsi lizinga letingoti lingehla. 40
                      Kungaciniswa kwemtsetfo kuyasifaka sandla kuletingoti. Umuntfu
                      uyambona abudlile kepha akhiphe imali yekudiza, embili atfolakale
                      sekabanga ingoti ledlula nelinyeti kantsi ngabe ivikelwe lengoti.

         6            Lokunye lokungentiwa nguhulumende kugcugcutela letinye tindlela
                      tekuvikela letingoti. Kuletinye tindzawo akupheli inyanga kumbe 45
                      letimbili kungakenteki ingoti. Labanye bayaye batsi kwentiwa
                      kungalandvwa kwemimoya yalabantfu labashonele emigwacweni.
                      Phela batsi umuntfu nenkholo yakhe. Bantfu labanye bakholelwa
                      ekutseni ngulenye yetindlela lengasita kuvikela letingoti. Kutsiwa
                      laba belibala lelimhlophe kutsi kungaba nengoti baye bafike 50
                      bakhulume babeke timbali lapho kuvele khona lenhlekelele. Tsine
                      singeMa-Afrika kuhle kulandzela emasiko nemihambo yetfu,
                      singavele sithule kwangatsi kushone silwane.

         7            Kumele kuhlangane, onkhe ematiko abambisane kubukwe kutsi
                      nguluphi lusito lolungaletfwa betemphilo, betebuciko nemasiko 55
                      kanye nebetenkholo. Kucelwe wonkhe umuntfu lowake
                      washonelwa     lilunga   lemndeni  kutsi   aphumele    ebaleni
                      kuyothandazwa, labanye balandze imiphefumulo yebantfu babo.

         8            Sesifikile sikhatsi sekutsi wonkhe umuntfu asukume ngobe
                      sekuyabonakala kutsi kuletinye tindzawo akusiko kwekutsi 60
                      ngemaholide       kuphela    ladlula     nemphefumulo     kepha
                      sengumahlalakhona. KwaZulu-Natali, ngendlela lekwenteka ngayo,
                      kuyabonakala kutsi kukhona lokungahambi kahle. Bantfu bakitsi
                      bayaphela. Yebo siyavuma kutsi letinyenti tingoti tibangwa
                      kungahloniphi imitsetfo yemgwaco lebekiwe kepha nemimoya 65
                      yalabangasekho ikhona. Asibuyeleni emasisweni silandzele
                      imihambo yetfu sibantfu. Bafundisi abathandaze, kusenesikhatsi
                      isukunyelwe etulu nyalo lendzaba, vele seyiwe ngeluphondvo.

                                                  [Itsetfwe ku-Ilanga, likhasi 11 yahunyushwa]

         1.1.1        Khokha inkhulumo lesendzimeni         yekucala      lesivetela    kutsi
                      emakhaya bekungasenamuntfu.                                                 (1)

         1.1.2        Caphuna umusho endzimeni yesibili kuletheksthi lengenhla
                      lokhombisa kutsi KwaZulu-Natali tingoti atenteki ngemaholide
                      kuphela, setihlala tikhona.                                                 (2)

         1.1.3        Kungani kutsiwe sifundza saseKZN ngiso lesihamba embili
                      ngetingoti temgwaco?                                                        (2)

Emalungelo agodliwe                                                                      Phenya

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1      5                          DBE/Lweti 2022
                                                   NSC

         1.1.4        Shano lokufanako lokuvetwe engotini yekucala nayesitsatfu
                      nalokuvetwe engotini yesibili nayesitsatfu.                               (2)

         1.1.5        Tibangelwa yini letingoti letidalwa ngulamatekisi           nemaloli
                      emigwacweni yalelive? Sekela ngemaphuzu LAMABILI.                         (2)

         1.1.6        Kungenelela kwebantfu babambisane nahulumende kungasita
                      ngayiphi indlela kuvikela tingoti temgwaco?                               (2)

         1.1.7        Ucabanga kutsi ngutiphi tintfo letenta Litiko Letekutfutsa lingakhoni
                      kucinisa sandla ekuvikeleni tingoti temgwaco lapha eNingizimu
                      Afrika? Bhala KUBILI.                                                     (2)

         1.1.8        Sekela lombono lotsi iNingizimu Afrika ngekwenkholo ilive
                      lelikhululekile.                                                          (2)

         1.1.9        Kungaba yimphumelelo yini kutsi kuhlanganiswe onkhe ematiko
                      kute kuvikelwe kwandza kwetingoti? Chaza.                                 (2)

         1.1.10       Utsini umbono wakho ngekulandvwa kwemimoya                  yebantfu
                      labashonele emigwacweni? Sekela imphendvulo yakho.                        (2)

         1.1.11       Chaza kutsi lenkhulumo ledvwetjelwe endzimeni ye-8 isho kutsini.          (2)

         1.1.12       Ngumuphi umlayeto lotfolakala kuletheksthi mayelana netindlela
                      tekuvikela tingoti temgwaco? Bhala emaphuzu LAMATSATFU.                   (3)

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1     6                            DBE/Lweti 2022
                                                  NSC

1.2      Bukisisa lesibonwa bese uphendvula imibuto lelandzelako.
         ITHEKSTHI B

                            EMANKHONYANE ALANDZELA BONINA

                                                  [Itsetfwe: www.google. com]

         1.2.1        Bhala KUBILI lokwenteka kulesibonwa.                                       (2)

         1.2.2        Khetsa KUNYE kuloku:

                      Lenkhulumo letsi, 'emankhonyane alandzela bonina,' isho kutsini?

                      A   Bantfwana bafuta bosesi.
                      B   Bantfwana bafuta bomzala.
                      C   Bantfwana bafuta batali.
                      D   Bantfwana bafuta bangani.                                              (2)

         1.2.3        Lokwenteka kulesibonwa kunamtselela muni emphilweni yebantfu?              (2)

                                                                 SAMBA SESIGABA A:               30

Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1    7                       DBE/Lweti 2022
                                                 NSC

SIGABA B: SIFINYETO

UMBUTO 2

Fundza letheksthi bese uyayifinyeta uvete emaphuzu LASIKHOMBISA lamayelana
nalokungenta umntfwana aphumelele.

CAPHELA

1.       Bhala emaphuzu LASIKHOMBISA ngemisho legcwele ngemagama
         LANGENGCI kula- 60.
2.       Imisho yakho ayibe netinombolo kusuka ku-1 kuya ku-7.
3.       Bhala liphuzu LINYE emshweni ngamunye.
4.       Sebentisa emagama AKHO.
5.       Khombisa linani lemagama lowasebentisile ekugcineni kwesifinyeto uwafake
         kubakaki.

ITHEKSTHI C

                      LOKUNGENTA UMNTFWANA APHUMELELE

Tinyenti tintfo letingenta umntfwana aphumelele emphilweni noma angasuye
umntfwana lohlakaniphile ngekwengcondvo. Kukhona bantfwana labahlakaniphile
kodvwa bagcina bangakaphumeleli kahle etifundvweni ngekweswela lusito
nekwesekelwa batali nebangani. Umtali kufanele ati kutsi umntfwanakhe wenta kahle
ngobe afuna kujabulisa yena noma ahlakaniphile nje, ngekusho kwa-Viloshnee
Naicker loyi-Educational Psycologist.

Utsi kutetsemba akusiyo intfo lelula ebantfwaneni labanyenti. Labanye abakwati ngisho
kutimela, basho uma intfo bangayitsandzi. Kubalulekile nawungumtali kutsi unake
umntfwana nakangakenti kahle, ungamtsetsisi nobe umkhahlamete uma
angakaphumeleli ngemalengiso. Lokuncono kumesekela ubuye umgcugcutele kutsi
litfuba lelinye lekwenta kancono lisekhona. Loko kungamenta kutsi atimisele, abuye
asebente matima kute aphumelele kancono ngobe ati kutsi ukhona wena njengemtali,
utamesekela.

Lokunye lekacwayisa ngako batali, kwekutsi abayekele kukhuluma ngemiphumela
yebantfwana babo ebantfwini ngobe loko kuyamhlukumeta umntfwana. Ngekwetibalo
talapha esifundzeni sakitsi, banyenti bantfwana labatfolakala balahlekelwa timphilo
tabo nobe batfolakale sebadle shevu batama kutibulala. Kuhle kutsi sibatali siyekele
kuba bocevutile ngobe ekugcineni kukhala tsine lapho bantfwana sebagila tiga khona.

Viloshnee wecwayisa batali kutsi nangabe babona kutsi bantfwana bayahlukumeteka
ngendlela lebatama kubagcugcutela ngayo, bona abavume bese bayakhwesha kubo
babuye babakhutsate kutsi abente tintfo ngendlela yabo. Loko kutawenta umoya
wemntfwana wehle bese wenta tintfo angatatateli. Ungaphindze umeluleke ngekutsi
asikho sidzingo sekutsi ahlale afuna kuphuma phambili kuko konkhe. Nangabe
umntfwana asebenta ngekutikhandla kepha ehluleka, mcashele umuntfu langamsita
lapho angaboni kahle khona kunekutsi ungenelele wena sicu sakho. Kulokunye batali
abacaphele lulwimi lwabo, bangakhulumi tintfo letitawugcina tenta umntfwana
angasakhoni nekucabanga kahle.

Emalungelo agodliwe                                                              Phenya

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1    8                        DBE/Lweti 2022
                                                 NSC

Nangabe nihlangene nemndeni khulumani ngaletinye tintfo letingafaki kuhlakanipha
kwebantfwana. Umndeni uvamile kubamba imihlangano uvete kutigcabha
ngalokuhlakanipha kwebantfwana, kutsi lapho bangasaphumeleli khona wehluleke
kubamela ubadvudvute ngalamavi lamnandzi lebewuwasho ekucaleni. Sitani mindeni,
nibambe similo.

                                                       [Itsetfe ku-Bona 2019, likhasi 48]

                                                           SAMBA SESIGABA B:                10

Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1                   9                           DBE/Lweti 2022
                                                                NSC

SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI

UMBUTO 3: SIKHANGISI

Fundza lesikhangisi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

ITHEKSTHI D

           NGABE KUHLANTEKA KUNGUMDLALO WAKHO?
                TICALELE LAKHO LIBHIZINISI NEBAKA-KHUKHULAKONKHE!

                                                          Sisita bosomabhizinisi labancane.

                                                      1. Sikufudzisa kutihlanganisela imitsi mahhala
                                                         hha.
                                                      2. Ngitsi kuphela lesinemitsi yekuhlobisa
                                                         lehamba embili.
                                                      3. Imitsi yetfu uyisebentisa kanye, akuphindzi
                                                         kungcole.

                                Ungatfumela umlayeto wekutsi sikutsintse.
                                                Shayela letinombolo: 013 796 5865/082 789 6352
                                                    Uvakashele ku: khukhulakonkhe@gmail.com
      Imigomo nemibandzela: Cala ngekukhokha-R1 500

                                                                                 [Itsetfwe: www.google.com]

3.1           Bhala titfo tenkhulumo letakha leligama 'Khukhulakonkhe'.

              (a)         Khukhula ...                                                                          (1)

              (b)         Konkhe ...                                                                            (1)

3.2           Kungani lamagama lanemigomo nemibandzela abhalwe ngefonti lencane
              kantsi kuyakhangiswa?                                                                             (1)

3.3           Khetsa YINYE imphendvulo kuleti.

              Umusho we-1 kulesikhangisi, uluhlobo luni lwenkhulumo?

              A      Inkhulumo lehhungako
              B      Inkhulumo leyimfundzisolite
              C      Inkhulumo letsatsa luhlangotsi
              D      Inkhulumo leliciniso                                                                       (1)
Emalungelo agodliwe                                                                                    Phenya

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1         10                        DBE/Lweti 2022
                                                      NSC

3.4        Khokha   KUBILI     kulesikhangisi          lokwenta   kubemalula       kubatfola
           bakaKhukhulakonkhe.                                                                    (2)
3.5        Ngabe lenkhulumo lebhalwe ngalokutjekile iyakholweka yini? Sekela
           imphendvulo yakho.                                                                     (2)
3.6        Utsini umbono wakho ngalenkhulumo lelandzelako:

           Ngitsi kuphela lesinemitsi yekuhlobisa lehamba embili.                                 (2)
                                                                                                  [10]
UMBUTO 4: IKHATHUNI
Fundza lekhathuni bese uphendvula imibuto lelandzelako.
ITHEKSTHI E

                               2. Ngibonile kutsi
      1. Baleka bo! Bomake     utongedzelela ngobe                   3. Angetfuswa yinyoka
      abakwati kusebentisa     ngingumfati, ngaphatsa                lefile mine. Dubula!
      lesikhali. Bayetfuka     nasi sikhali sami. Namuhla            Dubula! Ngete
      nasisetandleni.          ngitakukhomba.                        wangenta lutfo. Ngimi
                                                                     lophetse lapha.

                                                                    [Itsetfwe: www.google.com]

4.1        Phindza ubhale lomusho lolandzelako bese               esikhundleni     seligama
           lelidvwetjelwe ubhale inchazelo yalo lensha.

           'Ngaphatsa nasi sikhali sami.'                                                         (1)
4.2        Bhala umusho lokhombisa kwedzelela enkhulumeni ye-3.                                   (2)
4.3        Khetsa YINYE imphendvulo.

           Umusho locindzetelwe enkhulumeni ye-3 uyinkhulumo lenjani?
           A        Inkhulumo letsatfwa njengemaciniso
           B        Inkhulumo letsatfwa njengembono
           C        Inkhulumo letsintsa imiva yalabanye
           D        Inkhulumo lekhomba emandla ekuphatsa                                          (1)

Emalungelo agodliwe                                                                      Phenya

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1         11                           DBE/Lweti 2022
                                                      NSC

4.4      Umtimba waloyo losenkhulumeni ye-2 ukhombani? Sekela imphendvulo
         yakho.                                                                                       (2)

4.5      Kubangelwa yini kutsi inkhulumo ledvwetjelwe kunombolo ye-1 kutsiwe
         iyinkhulumo letsatfwa njengemaciniso kube itsintsa imiva yalabanye?                          (2)

4.6      Phawula ngalenkhulumo yalomsikati letsi, 'Ngibonile kutsi utongedzelela
         ngobe ngingumfati'.                                                                          (2)
                                                                                                      [10]

UMBUTO 5: IPHROZI

5.1      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI F

                                    TINKONTILEKA TEMSHWALENSI

         1        Umcatululi wetinkinga temshwalensi wesikhashana ukhumbuta
                  bantfu kutsi bafundzisise kahle tinkontileka tabo temshwalensi kute
                  bangetfuki uma ticelo tabo tekuncesheteliswa ticitfwa. Usho loku
                  ngemuva kwekubuka emacala lahlukahlukene. Kukhona umuntfu
                  lowafaka sicelo sekuncesheteliswa ngekulinyalelwa luphahla lwendlu 5
                  ngenca yesivunguvungu.

         2        Umshwalensi wakhe awuzange umkhokhele. Ukhala ngekutsi
                  luphahla beluludzala. Wadlulisela sicelo sakhe ku-Osti acela kutsi
                  ingenelele. Kutse uma lihhovisi le-Osti liphenya latfola kutsi
                  kubhaliwe kunkotileka kutsi umuntfu kufanele anakekele indlu yakhe, 10
                  alungise tintfo letephukile. 'Sicele umshwalensi kutsi ukhokhele
                  lokunye lokulimele endlini hhayi luphahla' kusho Nkhosatana
                  VH Zwane.

         3        Kufundza     inkontileka yemshwalensi   kuyasita    kutsi  wati
                  ngekukhokhelwa kwakho ungabanjiswa ludvonga. Uyakwati 15
                  nekushesha utsintse bemshwalensi wakho uma kukhona
                  longahambisani nako lokubhalwe kunkontileka. Uma nivakashela
                  kulamanye emave, fundzisisani umshwalensi kute unikhokhele uma
                  ningalimala nisekuhambeni.

                                                                [Itsetfwe ku-Isolezwe, likhasi 13]

         5.1.1        Lencenye lecindzetelwe kuleligama lelingentasi isivetelani?

                      'Wesikhashana'                                                                  (1)

         5.1.2        Kulomusho        lolandzelako     bhala      ligama        lelidvwetjelwe
                      libesesikhatsini sanyalo.

                      Kukhona umuntfu lowafaka sicelo.                                                (1)

Emalungelo agodliwe                                                                          Phenya

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1      12                         DBE/Lweti 2022
                                                   NSC

         5.1.3        Bhala lemisho lebhalwe yacindzetelwa endzimeni ye-2 ufake
                      sihlanganiso lesifanele.                                                  (2)

         5.1.4        Shano kutsi lemisho lelandzelako ikutiphi tindlela tesento:

                      (a) Kufundza inkontileka yemshwalensi kuyasita.                           (1)

                      (b) Fundzisisani umshwalensi kute unikhokhele.                            (1)

         5.1.5        Cala lomusho ngekutsi: Cha …

                      Umuntfu kufanele anakekele indlu yakhe.                                   (2)

         5.1.6        Cala lomusho longentasi ngekutsi: Nkhosatana VH Zwane utsi ...

                      'Sicele umshwalensi kutsi ukhokhele lokunye lokulimele endlini'
                      kusho Nkhosatana VH Zwane.                                                (2)

         5.1.7        Endzimeni      ye-3      kulomusho      lodvwetjelwe    kuneligama
                      lelingumfakela, litsatse ulisebentise emshweni lotakhele wona.            (2)

         5.1.8        Sebentisa sisho lesisendzimeni ye-3, emgceni we-15 emshweni
                      lotakhele wona kuveta inchazelo yaso.                                     (2)

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1        13                        DBE/Lweti 2022
                                                     NSC

5.2      SITFOMBE

         Fundza lesitfombe bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI G

            Nisebentisa                  Siyabonga nkhosikati                Ludziwo lwami
            kwaboSolwati,                Lukhele kusikhutsata                alusiluhle ngisiteni
            umsebenti wetandla           kutsi sente lomsebenti.             nami.
            sekuphilwa ngawo
            kulamalanga.

                                                                       [Itsetfwe: www.google.com]

         5.2.1        Finyeta ligama lelibhalwe ngalokugcamile kulomusho lolandzelako:

                      Siyabonga nkhosikati Lukhele kusikhutsata.                                    (1)

         5.2.2        Khetsa YINYE imphendvulo kuleti.

                      Sinongo sini lesi, 'Nisebentisa kwaboSolwati'?

                      A   Sifaniso
                      B   Sifanisongco
                      C   Sihabiso
                      D   Simeleli                                                                  (1)

         5.2.3        Tsatsa ligama lelicindzetelwe kulesitfombe lesingenhla ulisebentise
                      emshweni lotakhele wona.                                                      (2)

         5.2.4        Sebentisa libito 'umsebenti' emshweni libe ngumentiwangco.                    (2)
                                                                                                    [20]

                                                                     SAMBA SESIGABA: C              40
                                                                   SAMBA SAKO KONKHE:               80

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati FAL P2 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2022/6395bf9a-760d-4438-b87f-d9a7f4b4737e) — siSwati FAL · QP · 2022 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-nov-2022/aa074a40-90e9-40c5-b806-dbce2f630efd) — siSwati FAL · QP · 2022 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2023/27061e8c-0537-403d-8a46-8b2baed2fafa) — siSwati FAL · QP · 2023 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2021/3a4c8726-4210-4f8c-8015-183517969873) — siSwati FAL · QP · 2021 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2020/b26cef63-6b61-456f-919f-5d27ff984eb1) — siSwati FAL · QP · 2020 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2019/e00b7e38-a096-4586-abfe-e91a5aae7e6e) — siSwati FAL · QP · 2019 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati FAL

- [Gr 12 Siswati FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-fal-atp-2023-24/ce3a9844-e0b6-45d1-8a07-5bc3b067b26c) — ATP
- [Siswati FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/77baa88e-747f-42f2-a24c-b0a40682e171) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/dac07b60-c65f-4973-8d28-afc3ae437e5c) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2024-mg/f889ad88-6744-4f37-b042-7909905094da) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024-mg/a2d461e4-1cd9-482a-abb8-55e4fd93508d) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-nov-2024-mg/0bd3d12a-8f2b-400b-b143-8166bf7d47e2) — Memo · 2024 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
