# siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo

> Grade 12 siSwati FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2023, 7 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2023-mg/a618e44c-9c8b-49f4-836d-705224318cb4
- Updated: 2026-10-29
- Subject: siSwati FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Memorandum
- Year: 2023
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-fal) › [siSwati FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2023-mg/a618e44c-9c8b-49f4-836d-705224318cb4)

## About this document

Siswati Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2023 · siswati. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2023/27061e8c-0537-403d-8a46-8b2baed2fafa) — QP · 2023 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                  NATIONAL
                             SENIOR CERTIFICATE

                                  LIBANGA 12

           SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)

                           LIPHEPHA LEKUCALA (P1)

                                    LWETI 2023

                            TICONDZISO TEKUMAKA

EMAMAKI: 80

               Leticondziso tekumaka tinemakhasi la-7.

Emalungelo agodliwe                                      Phenya

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1        2               DBE/Lweti 2023
                                          NSC – Ticondziso Tekumaka

SIGABA A: SIVISISO

KUMAKWA KWESIVISISO

    Bahlolwa abangajeziswa uma banemaphutsa esipelingi nelulwimi ngaphandle
     nakuntjintja inshokutsi/kuvisisa. (Emaphutsa akakhonjiswe ngalokucacile.)
    Nangabe umhlolwa asebentisa emagama aletinye tilwimi letingasiso Siswati
     akanganakwa lawo magama, kodvwa nangabe imphendvulo ivakala ihambisana
     nembuto akangajeziswa. Nangabe kusetjentiswe ligama lalolunye lulwimi
     etheksthini kantsi liyafuneka emphendvulweni, loko kwemukelekile.
    Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule
     ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA, nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Lokusho
     kutsi alikho limaki lelinikwa: LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO.
     Akunakwe sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
    Nangabe umbuto udzinga timphendvulo teligama linye kuphela bese bahlolwa
     baphendvula ngemisho legcwele, kufanele kwemukelwe nangabe ligama
     lelifunekako lidvwetjelwe nobe ligcanyisiwe.
    Nangabe umbuto udzinga emaphuzu lamabili/lamatsatfu kodvwa bahlolwa banike
     langetulu kwaloko, akumakwe lamabili/ lamatsatfu ekucala.
    Inkhulumosigodzi (lulwimisigodzi) yemukelekile.
    Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse,
     akwemukelwe KOKUBILI luhlavu loluhambisana nemphendvulo NA/NOBE
     nemphendvulo lebhalwe ngalokugcwele.

Emalungelo agodliwe                                                          Phenya

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1        3                        DBE/Lweti 2023
                                          NSC – Ticondziso Tekumaka

UMBUTO 1

1.1      1.1.1        Ungakubangela tifo/Ucedze nekutetsemba.√√                                 (2)

         1.1.2        Sikalo lesilingene ngulesisemkhatsini kwe-18.5 ne-24.9. √√                (2)

         1.1.3        Kubuka bukhulu belukhalo lwakho kutsi alwengci kusikalo
                      lesilingene.√√                                                            (2)

         1.1.4        Kutivocavoca/kuzuba     intsambo/kwenta     emaskwatsi/kuhamba
                      etindzaweni letikhuphukelako naletehlelako.
                      (Kutsatfu kwaloku)√√√                                                     (3)

         1.1.5        Bahlukumeteka ngekutsi bahlekise ngalobukhulu bemitimba yabo
                      kuma-Social Media.√√                                                      (2)

         1.1.6        Kungaba      nemtselela  lomubi   wekutibulala/kutikhunga/kudla
                      tidzakamiva ngalokwecile/kubaleka emakhaya/kubanediphreshini.
                      (Kubili kwaloku) √√                                                       (2)

         1.1.7        Imikhutjana yekunatsa tjwala/Kudla tidzakamiva/Kungadli kahle/
                      Kutifaka kubudlelwano lobungasikahle.
                      (Kutsatfu kwaloku) √√√                                                    (3)

         1.1.8        Sizatfu sekutsi uchubeke kuvimbela kukhuluphala futsi nekutsi
                      ugcine umtimba wakho uphilile futsi uphephile ngaso sonkhe
                      sikhatsi. √√                                                              (2)

         1.1.9        Kuliciniso ngobe kutiphekela kutakwenta usebentise titsako
                      letitsandvwa      nguwe    futsi   letinemphilo   letingeke
                      takukhuluphalisa.√√                                                       (2)

         1.1.10       Bangasitwa ngekutsi balulekwe ngekwengcondvo ngobe
                      abakatenti, yintfo lekhona emndenini. Bangakhutsatwa kwekutsi
                      abakwemukele futsi batetsembe. √√                                         (2)

         1.1.11       Tifundvo lesititfolako kutsi kumele sinakekele imitimba yetfu
                      singakhuluphali kakhulu/sidle kudla lokunemphilo/sitivocavoce.
                      (Kubili kwaloku)√√                                                        (2)

1.2      1.2.1        Libhizinisi lemculo/ lekufundzisa umculo.√                                (1)

         1.2.2        C/Matsangeni.√                                                            (1)

         1.2.3        Buhle balokunombolo ye-2 igitari kutsi ungatakhela imali
                      ngekuyisebentisa ucule ngayo/buhle balokunombolo ye-3 i-
                      microphone kutsi uvakala kahle uma ukhuluma nobe uhlabela. √√             (2)

         1.2.4        I-earphone ibulala imitsambo yetindlebe ugcine ungaseva kahle/
                      ingcondvo isheshe idzinwe/ungashayiswa timoti ngekuwafaka
                      emgwacweni uhambe unganaki. √√                                            (2)

                                                                      SAMBA SESIGABA A:         30
Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1        4                 DBE/Lweti 2023
                                          NSC – Ticondziso Tekumaka

SIGABA B: SIFINYETO

UMBUTO 2

Kumakwa kwesifinyeto akufake ekhatsi emaphuzu labalulekile lasetheksthini,
akungafakwa lokungakabaluleki.
   Kwabiwa kwemamaki:
    o Emaphuzu la- 7 amumetse emamaki la– 7 (nika limaki linye ephuzwini
        ngalinye)
    o Lulwimi lutawunikwa emamaki lama- 3.
    o Samba semamaki: 10

    Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise emagama
     akhe:
     o 1–3 wemaphuzu labhaleke kahle nika 1limaki.
     o 4–5 wemaphuzu labhaleke kahle nika 2 emamaki.
     o 6–7 wemaphuzu labhaleke kahle nika 3 emamaki.

    Kwabiwa kwemamaki elulwimi nangabe umhlolwa asebentise imisho
     njengobe injalo:
     o 6–7 imisho njengobe injalo: akanganikwa limaki lelulwimi.
     o 4–5 imisho njengobe injalo: akanikwe 1 limaki
     o 2–3 imisho njengobe injalo: akanikwe 2 emamaki

CAPHELA:

    Linani lemagama langengci kula- 60.
     o Labamakhako kufanele bente siciniseko selinani lemagama lasetjentisiwe.
     o Akungakhishwa emamaki nangabe umhlolwa ehlulekile kubhala linani
         lemagama lekumele lisetjentiswe, nobe ngabe linani lemagama libhalwe kabi.
     o Uma linani lemagama lelimisiwe leciwe, akufundvwe kufikwe ekugcineni
         kwemusho wekugcina bese kuyekelwa incenye lesele.

Emalungelo agodliwe                                                            Phenya

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1        5                        DBE/Lweti 2023
                                          NSC – Ticondziso Tekumaka

EMAPHUZU LABALULEKILE EKUHLONIPHA LIKHISHI LASEMSEBENTINI

LOKUCASHUNWE ETHEKSTHINI                            EMAVI EMHLOLWA
1 'Uma ufaka kudla ku-microwave uyakumbonya'        1 Vala kudla kwakho nawusebentisa i-
                                                      microwave.
2   'Sula i-microwave ngendvwangu lehlobile'        2 Hlanta i-microwave nakwentekile
                                                      yacaphateleka ngekudla.
3   'Ungashiyi titja esinkini'                      3 Washa titja lotisebentisile ungatishiyi
                                                      esinkini.
4   'Khwehlelela ekudzeni nekudla kwalabanye'       4 Hlonipha kudla kwebantfu ukhwehlelele
                                                      bucalu nako.
5   'Ungashiyi kudla kwakho sikhatsi lesidze'       5 Ungabeki kudla kwakho sikhatsi lesidze
                                                      efrijini kuze konakale.
6   'Cinisekisa kutsi awukutsintsi kudla kwalabo 6 Kudla lokungasiko kwakho ungakutsatsi.
    losebenta nabo'
7   'Efrijini cinisekisa kutsi uyabashiyela labanye 7 Cabangela labanye nawufaka tintfo
    sikhala'                                          efrijini ubashiyele indzawo yekufaka.

                                                                      SAMBA SESIGABA B:         10

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1        6                         DBE/Lweti 2023
                                          NSC – Ticondziso Tekumaka

SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI

KUMAKWA KWESIGABA C

     Sipelingi/Lupelomagama:

       Timphendvulo letifuna ligama linye kufanele temukelwe nanobe sipelingi/
        lupelomagama sinemaphutsa, ngaphandle kwekutsi liphutsa lesipelingi lintjintja
        inshokutsi yalelo gama.
       Timphendvulo letifuna imisho legcwele, kufanele tingemukelwa nangabe
        liphutsa lesipelingi lisesakhiweni selulwimi lesihlolwako.
       Nangabe kuhlolwa sifinyeto seligama, imphendvulo kufanele ifakwe tiphumuti/
        timphawu letifanele.

     Takhiwo temisho kufanele tilandzele luhlelo lolwemukelekile tibuye tibhalwe
      ngalokugcwele njengobe kubekwe eticondzisweni.
     Imibuto lapho kunikwe timphendvulo letinyenti kutsi bahlolwa bakhetse,
      akwemukelwe KOKUBILI luhlavu loluhambisana nemphendvulo NA/NOBE
      nemphendvulo lebhalwe ngalokugcwele.

UMBUTO 3: SIKHANGISI

3.1        Kugcugcutela tetsamelilwati/batsengi.√                                                (1)

3.2        Sicalo lesikhomba bunye.√                                                             (1)

3.3        Inkhulumo letsatsa luhlangotsi. √                                                     (1)

3.4        C/Bomahambisana. √                                                                    (1)

3.5        Kungatfolakali kwesinkwa ngetimphelasontfo nangemaholide ngobe sinkwa
           sidliwa malanga onkhe. √√                                                             (2)

3.6        Lenkhulumo iyahhunga ngobe batsi ungatsenga sinye sinkwa utfola
           emabhanisi mahhala.                                                                   (2)

3.7        Inkhulumo leyimfundzisolite     ngobe    labantfwana       batawusidla   lesinkwa
           baphindze balambe. √√                                                                 (2)
                                                                                                 [10]

UMBUTO 4: IKHATHUNI

4.1        Likhomba kutsi uyamangala. √                                                          (1)

4.2        Bahlolwa bakha umusho ngeligama 'Lomkhulu’
           Sib: Babe lomkhulu ubuyile itolo. √√                                                  (2)

4.3        D/Ngulothule kakhulu. √                                                               (1)

Emalungelo agodliwe                                                                     Phenya

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P1        7                        DBE/Lweti 2023
                                    NSC – Ticondziso Tekumaka

4.4      Efreyimini ye-1 kubonakala lamadvodza lamabili ayacabana lomunye akafuni
         kuchebula lomunye. Efreyimini ye-2 babonakala bachawulana bacolelana.√√                (2)

4.5      Kuliphutsa ngobe kulekhathuni kubonakala labadvuna nalomsikati.√√                      (2)

4.6      Lenkhulumo itsintsa imiva ngobe bakhona bafati lebangacabani sikhatsi
         lesidze indzaba yabo isheshe iphele. √√                                                (2)
                                                                                                [10]

UMBUTO 5

5.1      5.1.1        Limele buniyo/bunikati. √                                                 (1)

         5.1.2        Labanye basebenti bayacoshwa ngobe abawenti kahle umsebenti
                      wabo√.                                                                    (1)

         5.1.3        Umcashi angatitfola alahlekelwa yimadlana.√√                              (2)

         5.1.4        (a) (-is-) umcondvo wekwentisa. √                                         (1)

                      (b) (-w-) umcondvo wekwentiwa. √                                          (1)

         5.1.5        Bacashi abangasibukisisi simo sekucosha sisebenti. √√                     (2)

         5.1.6        Leligama lisifinyeto ngobe aliphimiseki njengeligama leliphelele. √√      (2)

         5.1.7        Basebentisa ligama 'Tonkhe' emshweni lebatakhele wona.

                      Sib: Emaphoyisa atibambe tonkhe letigebengu. √√                           (2)

         5.1.8        Bahlolwa basebentisa sandziso sesimo 'kahle'              emshweni
                      lebatakhele wona.
                      Sib: Lenkhulisa isigadzela kahle bantfwana betfu. √√                      (2)

5.2      5.2.1        Leli-apula. √                                                             (1)

         5.2.2        C/Libitongco. √                                                           (1)

         5.2.3        Ngitawusaba kucela. √√                                                    (2)

         5.2.4        Bafundzi bakha umusho ngesento 'khala’ kuveta indlela lesalibito.
                      Sib:Themba uyatsandza kukhala angakashaywa. √√                            (2)
                                                                                                [20]

                                                                 SAMBA SESIGABA C:              40
                                                                SAMBA SAKOKONKHE:               80

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati FAL P2 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2023-mg/276577bb-320d-42f9-9578-52992eca7f97) — siSwati FAL · Memo · 2023 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-nov-2023-mg/1fa186d4-dd69-47ed-ac9a-89f8bf5c169e) — siSwati FAL · Memo · 2023 · siSwati
- [Siswati FAL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-may-june-2023-mg/186cb310-76a1-4ded-a00a-26d15baf281e) — siSwati FAL · Memo · 2023 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2022-mg/9449a968-ae0f-4052-aa54-48e356ad3efc) — siSwati FAL · Memo · 2022 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2021-mg/77f3388f-3bf5-4293-a422-21abd37f082c) — siSwati FAL · Memo · 2021 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2020-memo/93158c5f-d67a-43ef-bbdc-83e4b8605ae4) — siSwati FAL · Memo · 2020 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati FAL

- [Gr 12 Siswati FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-fal-atp-2023-24/ce3a9844-e0b6-45d1-8a07-5bc3b067b26c) — ATP
- [Siswati FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/69690e6e-c42d-49e0-a88b-c722c859a43a) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/39da014c-e6b2-433d-b0a5-04958b209905) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-siswati/e586f09b-7a43-41af-b857-549c385406cf) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2024/7c968643-11ed-458f-8b90-af82c5ea2fb3) — QP · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024/5a9961f9-ca1b-48b8-8722-67726b16d06d) — QP · 2024 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
