# siSwati FAL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2017 QP

> Grade 12 siSwati FAL Paper 2 question paper from the NSC Supplementary Exam 2017, 17 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-feb-march-2017/f998da3e-4cd9-423a-83cb-e0f4ca977ff1
- Updated: 2026-09-27
- Subject: siSwati FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Question paper
- Year: 2017
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 17

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-fal) › [siSwati FAL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2017 QP](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-feb-march-2017/f998da3e-4cd9-423a-83cb-e0f4ca977ff1)

## About this document

Siswati Fal · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2017 · siswati. Question paper, 17 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati FAL P2 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-feb-march-2017-memo/15c8d2cb-f000-4a25-bf38-d48597ddd256) — Memo · 2017 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                 NATIONAL
                            SENIOR CERTIFICATE

                                 LIBANGA 12

          SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)

                           LIPHEPHA LESIBILI (P2)

                      INDLOVANA/INDLOVULENKHULU 2017

EMAMAKI: 70

SIKHATSI: Ema-awa 2

                           Leliphepha linemakhasi la-17.

Emalungelo agodliwe                                        Phenya

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwek wengeta (FAL)/P2    2           DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
                                                  NSC

TICONDZISO KULABAHLOLWAKO

1.        Fundza lelikhasi ngembikwekutsi ucale kuphendvula imibuto.

2.        Ungalifundzi lonkhe liphepha lemibuto. Buka lokucuketfwe ekhasini
          lelilandzelako bese ubeka luphawu kulowo nalowo mbuto lobutwe
          ngetincwadzi lotifundze kulomnyaka. Emva kwaloko, fundza leyo mibuto
          lenetimphawu kuphela bese ukhetsa leyo lofuna kuphendvula yona.

3.        Leliphepha lemibuto licuketse TIGABA LETINE.

          SIGABA A:     Inoveli                         (35)
          SIGABA B:     Umdlalo                         (35)
          SIGABA C:     Tindzaba letimfisha             (35)
          SIGABA D:     Tinkondlo                       (35)

4.        Phendvula imibuto LEMIBILI kuphela. MUNYE umbuto kusinye setigaba
          letimbili.

          SIGABA A: INOVELI
          Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile.

          SIGABA B: UMDLALO
          Phendvula MUNYE umbuto wemdlalo lowufundzile.

          SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA
          Phendvula YOMIBILI imibuto lebutwe ngetindzaba letimfisha.

          SIGABA D: TINKONDLO
          Phendvula TOTIMBILI tinkondlo lekubutwe ngato.

5.        Sebentisa luhlu lwekutikhumbuta kute usitakale.

6.        Landzela ticondziso letisekucaleni kwaleso NALESO SIGABA.

7.        Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto temibuto njengobe tinjalo
          ephepheni lemibuto.

8.        Cala LESO NALESO SIGABA ekhasini LELISHA.

9.        Siphakamiso sekulawulwa kwesikhatsi singaba ngemaminithi la-60 kuleso
          naleso sigaba.

10.       Bhala ngesandla lesibonakalako nalesifundzekako.

Emalungelo agodliwe                                                                       Phenya

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwek wengeta (FAL)/P2    3    DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
                                                  NSC

LUHLA LWEKUTIKHUMBUTA

Lelikhasi litawusita bahlolwa ekukhetseni imibuto       LABAFUNA        kuyiphendvula
ngaphandle kwekufundza lonkhe liphepha lemibuto.

SIGABA A: INOVELI

Phendvula umbuto wenoveli loyifundzile.
INOMBOLO YEMBUTO                      EMAMAKI                          LIKHASI

1.    Kwasha Tikhotsa                             35                       5

SIGABA B: UMDLALO

Phendvula umbuto wemdlalo lowufundzile.
2.  Lahloma Ladvuma                     35                                 7

SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA

Phendvula YOMIBILI imibuto lebutwe ngetindzaba letimfisha.
3.1 'Litsambo'                           18                                10

3.2   'Timbuti!'                                  17                       11

SIGABA D: TINKONDLO

Phendvula TOTIMBILI tinkondlo lobutwe ngato.
4.1 'Intfutfwane'                        17                                14

4.2   'Likhadi Lelibovu'                          18                       16

Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwek wengeta (FAL)/P2    4        DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
                                                  NSC

LUHLA LWEKUTIKHUMBUTA

Lelikhasi litawusita bahlolwa ekukhetseni imibuto           LABAFUNA        kuyiphendvula
ngaphandle kwekufundza lonkhe liphepha lemibuto.

             SIGABA                TINOMBOLO             LINANI LEMIBUTO          THIKA
                                    TEMIBUTO            LEPHENDVULWAKO             ()
A: Inoveli                              1                       1

B: Umdlalo                                1                    1

C: Tindzaba letimfisha                    2                    2

D: Tinkondlo                              2                    2

CAPHELA: Cikelela kutsi uphendvule imibuto lesetigabeni LETIMBILI kuphela.

Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwek wengeta (FAL)/P2       5           DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
                                                     NSC

SIGABA A: INOVELI

UMBUTO 1: KWASHA TIKHOTSA – LL Dlamini

Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto letawulandzela.
ITHEKSTHI A

Wachubeka Sandlane watsi, 'Ingwenyama itsi siyicolisele kakhulu ngaloku
lokwenteka kutsi inibite nidzabule tinkhalo nite eLudzidzini nifike ningayikhandzi.
Simo besingetikwemandla ayo kungako ingamange iphumelele kuhlangana nani
kukhulunywe. Ibonga kubeketela kwenu ngekutsi nihlale emalanga lamatsatfu
niyilindzile, kukhulu loku lenakwenta!'                                             5
Bantfwana bativa bakhululekile lapho bakhuluma naSandlane futsi babona
boMngayi naTikhuba. 'Ase usidvonse ngendlebe Sandlane kutsi yini lena
letawukhulunywa eLudzidzini ledzinga bantfwana?' NguSomcuba walawo mavi
ladzinga inchazelo.
'Tindzaba temphakatsi atatiwa bafokati labafana natsi. Tsine site lapha 10
njengetitfunywa, ngako-ke   akukho  lesikwatiko.' Kuphendvula  Sandlane.
Bekubonakala kutsi kukhona lokufuna kubutwa boSomcuba, kepha bayesaba
ngobe akwetsenjwana.
'Yini ndzaba Mswati asifune kangaka Sandlane? Khuluma liciniso kuhle kwemuntfu
afa Sandlane,' kusho Somcuba abonakala kutsi uphatseke kabi. 'Kube niyati kutsi 15
unikhonte kangakanani Mswati, ngabe anizindli kangaka. Kube abenganitsandzi
abengeke aninike tindzawo, imfuyo nebantfu labatawuba ngaphasi kwenu,' kusho
Sandlane. Batsite basahleti bacoca kamnandzi kubonakala kutsi bantfwana basola
sengatsi baholelwa emgodzini, kwakhuluma Sidvwala: 'Ngicela kuveta wami
umbono njengemuntfu lobeke indlebe lapha.'                                      20
'Khululeka wena wekunene,' kuvuma Sandlane. 'Ingwenyama seyilibhubhisile live.
Ihlasele kaNgwavuma yancoba; yahlasela eMapedi yancoba; yahlasela eMazulu
yancoba.    Kulokuhlasela  lokunyenti    kangaka   iye  yaphumelela  ngenca
yekubambisana nani. Seyifuna kuhlasela lapha kaMahamba nyalo?'
                                                                                 [Likhasi 57–58]

1.1       Khetsa YINYE imphendvulo.               Leligama   lelitsi,   'bantfwana'   kuletheksthi
          lengenhla lishoni?
          A       Bantfwana bebhola.
          B       Bantfwana besikolo.
          C       Bantfwana benkhosi.
          D       Bantfwana bemuntfu.                                                                  (1)

1.2       Khetsa YINYE imphendvulo. Usho kutsini Somcuba nakatsi, 'Ase usidvonse
          ngendlebe Sandlane kutsi yini lena letawukhulunywa eLudzidzini ledzinga
          bantfwana'?
          A       Usho kubahlebela.
          B       Usho kubakhulumela.
          C       Usho kubahlabelela.
          D       Usho kubadansela.                                                                    (1)
Emalungelo agodliwe                                                                           Phenya

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwek wengeta (FAL)/P2      6          DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
                                                    NSC

1.3       Kungani kutsi kuletheksthi yonkhe imibuto ibhekiswe kuSandlane?                            (1)

1.4       Kukuphi eLudzidzini?                                                                       (1)

1.5       Mswati bekabahlonipha banakabo. Fakazela                   lenkhulumo     ngemaphuzu
          LAMABILI ubhekise enkhulumeni yaSandlane.                                                  (2)

1.6       Ngutiphi tive laphumelele kutihlasela atibhubhise Mswati? Bhala tibe TIMBILI.              (2)

1.7       Kubukeka kunenkinga yekubanga bukhosi                     esingenisweni    salenoveli.
          Bhala tizatfu LETIMBILI letabanga lenkinga.                                                (2)

1.8       Sento saMtjekeni sekutsatsela phasi sitfunti seNgwenyama sagcine simholele
          kuphi? Bhala emaphuzu LAMABILI.                                                            (2)

1.9       Yini lebeyenta banakaboMswati basole ngekubitwa kwabo yiNgwenyama?
          Sekela imphendvulo yakho.                                                                  (2)

1.10      Uyavumelana    yini   nalombono     lotsi Mswati  netindvuna                    takhe
          bebanebudlelwano lobuhle? Sekela ngemaphuzu LAMABILI.                                      (2)

1.11      Yini leyakhutsata Mswati kutsi achubeke ahlasele titsa takhe kulenoveli?
          Bhala emaphuzu LAMABILI.                                                                   (2)

1.12      Indlela Mswati labeka ngayo Mawewe esihlalweni sebukhosi walandzela
          indlela lekubekwa ngayo Mengameli walapha eNingizimu Afrika.
          Sekela imphendvulo yakho ngemaphuzu LAMABILI.                                              (2)

1.13      Sidvwala unesimilo lesibi. Sekela lombono ngemaphuzu LAMABILI.                             (2)

1.14      Mswati utsi, 'Umuntfu akabongwa              asaphila.'   Chaza   lamavi    ubhekise
          kuFokotsi, Somcuba naNdlela.                                                               (2)

1.15      Bantfu abakudvumisi lokuhle lokwentiwa ngumuntfu. Fakazela lenkhulumo
          ubhekise ekuhlaseleni kwaMswati ahlasela tive lakhelene nato.                              (2)

1.16      Ngabe Ingwenyama beyibita bafowabo nje ifuna kuchubekisela imphi
          embili na? Sekela ngemaphuzu LAMABILI.                                                     (2)

1.17      Bhala KUBILI lokuveta bungoti baSomcuba kulombuso waMswati.                                (2)

1.18      Yini lesiyifundzako      ngemphi        yaMswati   kulenoveli?    Bhala    emaphuzu
          LAMABILI.                                                                                  (2)

1.19      Ngekubona kwakho bekufanele yini kutsi Mswati ayohlasela banakabo?
          Bhala KUTSATFU.                                                                            (3)

                                                                       SAMBA SESIGABA A:             35

Emalungelo agodliwe                                                                        Phenya

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwek wengeta (FAL)/P2    7       DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
                                                  NSC

SIGABA B: UMDLALO
UMBUTO 2: LAHLOMA LADVUMA – Z Motsa

Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto letawulandzela.
ITHEKSTHI B

SIGWACA:                (Avala sikhwele saVusamatfwa avele asukumele etulu)
                        Cha, kuncono Mliba lelijaha letive libongwe njengobe ushilo.
                        INkhosi yona yetama kutsi ekukhulumisaneni kwetfu nalo
                        lijaha lakaMndzawe, kukhanyile kwekutsi sifiso salo lesikhulu
                        kutfola uyise lelisuke phasi vele liphokophelele kumtfungatsa 5
                        limtfole khona kuletiganga teBatfwa. Kuvunyelwa limfune
                        ngekukhululeka eveni leBatfwa, kungaba sibongo lesengca
                        tonkhe tibongo teBukhosi. Mbiba-Nkhulu!
IMBIBA-NCHANTI:         Liyokufuna uyise? Wena mfana, kantsi awukamshiy' emuva
                        uyihlo?                                                10
TSEMBATIVE:             Cha, Mbimba! Make wamkhomba ngalapha                  kuleBatfwa.
                        Ngilapha njeyi vele ngiphokephele kutfola yena!
IMBIBA-NCHANTI:         Bebegu! Kukhona indvodza lengalahla umntfwanayo ate akhule
                        abe ngaka kodvwa ibe itibita ngekutsi inguMutfwa? (Atekula)
                        Sigwaca, utsi akusiwe njeyi lowashiya imbewu lena kaBhoko 15
                        ngobe besiye nawe kulandza iNdlovukati lekhotseme?
SIGWACA:                Awu! Nani Mbiba-Nkhulu, kakusimi! (Lihleke libandla.)
IMBIBA-NCHANTI:         Wena mfana, unyoko utsi wamphunyuka njani uyihlo?
                        (Akhuluma yedvwa) Uyati labantfu ete wabetsemba! Lobengitsi
                        yonkhe indvodza, lonkhe lijaha liyawati umtsetfo wesive? 20
                        Bahamba bahlanyela nje bangasahlakuleli bangasavuni!
                        (Abhekise kuTsembative.) Unyoko utsi wamgcina nini-ke
                        loyihlo?
TSEMBATIVE:             E-e-! Mliba kungatsi ... kungatsi kwakungemtsimba lomkhulu
                        webukhosi beBatfwa neMalima. Make utsi yena wesaba 25
                        kulandzelisa ngelivi kamuva, livi lembiko ngobe bekangafuni
                        kutsikameta dzadzewabo emendvweni.
IMBIBA-NCHANTI:         Hhm!      Uchaza           kutsi    lendvodzamphini          iteke
                        nadzadzewabonyoko?
TSEMBATIVE:             Kungatsi kunjalo kona, Mliba!                                         30
IMBIBA-NCHANTI:         Ilusica-ke lendzaba! Pho, lendvodza ... hlala phasi mfana
                        usilandzise kahle utintile (Ahlalele etulu Tsembative angatinti
                        kahle.) Lendvodza isabani kubatsatsa ibalobole bobabili
                        bantfwana bemfati, kube ingate ihluphekise litsambo layo
                        ngalendlela? Labanye bantfu! E! Kutawufuneka siyiphenyisise 35
                        lendzaba. Angivani nemadvodza lalahla bantfwabawo. Utsini
                        umbono wakho wena Nkhosi yeBatfwa? Itsiweni lendvodza
                        leyona buve beButfwa?
                                                                            [Likhasi 70–71]

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwek wengeta (FAL)/P2     8         DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
                                                   NSC

2.1       Khetsa YINYE imphendvulo. Tsembative abebuya kuyiphi indzawo?

          A       Abebuya kuleMaswati.
          B       Abebuya kuleMapedi.
          C       Abebuya kuleMandebele.
          D       Abebuya kuleMalima.                                                              (1)

2.2       Khetsa YINYE imphendvulo. Kungani kumele lelijaha letive libongwe bukhosi.

          A       Limele bukhosi beMalima.
          B       Limele bukhosi beBatfwa.
          C       Limele bukhosi beMaswati.
          D       Limele bukhosi beMapedi.                                                         (1)

2.3       Khetsa YINYE imphendvulo. Lenkhulumo yaTsembative letsi, make wakhe
          abengafuni kutsikameta dzadzewabo emendvweni isho kutsini?

          A       Kumshiya emendvweni.
          B       Kumvikela emendvweni.
          C       Kumphazamisa emendvweni.
          D       Kumelekelela emendvweni.                                                         (1)

2.4       Bhala BUNYE         buhle    bekuba     nemuntfu   losebenta   umsebenti     lofana
          newaSigwaca.                                                                             (1)

2.5       Yini leyenta umbhali avete Tsembative njengemlingisi longanatsi tjwala
          kulomdlalo?                                                                              (1)

2.6       Hlobo luni lweludvweshu lolutfolakala kulesicashunwa lesingenhla? Sekela
          imphendvulo yakho.                                                                       (2)

2.7       Ngubani lowaba neliphutsa kuTsembative namake wakhe mayelana nekutsi
          Tsembative angamati babe wakhe?                                                          (2)

2.8       Leligama lelitsi, 'Imphelave', liyalifanela        yini   lilawu   laNdvukutemphi
          kulomdlalo? Sekela imphendvulo yakho.                                                    (2)

2.9       Umbhali ucondze kusitjelani ngebungani baQedizizwe naNdvukutemphi?                       (2)

2.10      Lahloma Ladvuma ngumdlalo lofaka ekhatsi simo selitulu. Sekela lombono
          ngesigameko lesenteka encwadzini.                                                        (2)

2.11      Sento saTsembative sekutsi angasheshi kutiveta esiveni seBatfwa saba sihle
          yini?                                                                                    (2)

2.12      Yini umlayeto wembhali ngekuvetwa kweMbiba?                                              (2)

Emalungelo agodliwe                                                                      Phenya

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwek wengeta (FAL)/P2    9     DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
                                                  NSC

2.13      Ngusiphi sizatfu lesibanga Ndvukutemphi alwele kubusa kulomdlalo?                   (2)

2.14      Yini leyenta Batfwa bangesabi kutsi Tsembative abekwe abe yinkhosi
          esikhundleni saVusematfwa?                                                          (2)

2.15      Umbhali wetse balingisi bakhe ngemphumelelo. Vuma nobe uphikise.
          Bhekisa kumlingisi longuNdvukutemphi.                                               (2)

2.16      Ucabanga kutsi yini leyenta iMbiba isheshe ibeke tintsambo tekubusa
          isengakagugi? Bhala emaphuzu LAMABILI.                                              (2)

2.17      Catsanisa similo saNdvukutemphi nesaVusematfwa.                                     (2)

2.18      Khetsiwe uyefana nebafati baseNingizimu Afrika labakwati kutimela bangafuni
          kubona sitfunti sabo sehliswa? Fakazela lombono ubhekise kuKhetsiwe
          kulomdlalo.                                                                         (2)

2.19      Nguwuphi    umtsetfo      lowalandzelwa   nguMadzandza      ngalesikhatsi
          Ndvukutemphi ehlisa buntfombi bakhe? Sekela ngeliphuzu LINYE.                       (2)

2.20      Ngekubona kwakho beyifanele yini iMbiba kusho lamavi latsi, 'Kukhona
          indvodza lengalahla umntfwanayo ate akhule abe ngaka ibe itibita ngekutsi
          inguMutfwa.' Sekela imphendvulo yakho.                                              (2)

                                                              SAMBA SESIGABA B:               35

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwek wengeta (FAL)/P2    10    DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
                                                  NSC

SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA
UMBUTO 3: LITSAMBO – EJ Mhlanga

Phendvula YOMIBILI imibuto lebutwe ngetindzaba letimfisha.
3.1       'LITSAMBO' – Jozi J Thwala

          Fundza letheksthi lengentasi bese uphendvula imibuto letawulandzela.
          ITHEKSTHI C

         'Angitsi uvile nawe emisakatweni, wabona futsi nakumabonakudze kutsi
         hulumende wetfu lomusha umemetele kutsi tonkhe tisebenti tasemakhaya
         kufute tiholewe lokungenani iR1 500 ngenyanga. Manje-ke mine ngitsi
         ngikhuphulele lomholo wami lokungenani unginike incenye yalemali lokufute
         kutsi ngabe ungiholela yona.'                                             5
         'Nawukhuluma ngencenye usho kutsi ngisale ngikuholela emakhulu
         lasikhombisa emarandi ngenyanga?' kubuta make Shongwe aze ancekutise
         nenhloko kancane.
         'Yebo, R700 nje kuphela. Uyati yini kutsi mine ngihola malini? Cha angati,
         kepha njengaloku wena shengatsi unesikhundla lesisetulu lapha 10
         esibhedlela, ngiyakholwa kutsi uyayibulala.'
         'Manje njengaloku wena utsi kusho hulumende kutsi sisale siniholela imali
         lengu -R1 500 ngenyanga, yena lohulumende tsine usiholela malini?'
         'Hhayi phela akusasiyo indzaba yami leyo. Wena phela usisebenti
         sahulumende. Mine ngisisebenti sakho. Mine ngikhuluma kuwe ngobe 15
         ngicashwe nguwe. Nawe hamba uyewukhuluma nalowo lokucashile.
         Ungatjeli mine tinkinga tasemsebentini wakho. Mine ngicela nje kutsi
         umgangigcilati ngobe nami ngingumuntfu ngifana nawe. Imali nami
         ngiyidzinga njengawe. Nawuva nawe kutsi tintfo tiyabita, nami ngitiva
         njengawe.' Kusho LaMdluli kuvakala vele kutsi sewunemoya.             20
         'Ngiyadzabuka kukwatisa LaMdluli kutsi lemisebenti yami yalapha ekhaya
         ayingehluli mine kuyenta. Mine bengitsi ngizamela wena ematohwana
         kepha wena ubona shengatsi ngiyakugcilata. Mine bengitsi tsine nawe
         siyasitana kepha shengatsi wena awukutsatsi njalo. Ubona shangatsi
         sekusemsebentini lapha. Vele kusemsebentini kantsi wena utsi kukuphi? 25
         Nangabe kusemsebentini, loluswane lwakho ulufunisani-ke lapha? Ngabe
         utele kutewusebenta yini nome utele kutewugadza umntfwanakho? Cha,
         kutsi nje kute umuntfu lotangisalela naye le ekhaya manje ngase ngibona
         kutsi kuncono ngite naye lapha emsebentini.'
                                                                           [Likhasi 24]

          3.1.1       Khetsa YINYE imphendvulo. Yini leyabanga kucabana emkhatsini
                      waMake Shongwe nalaMdluli.

                      A   Kwengeta umsebenti.
                      B   Kwengeta liholo.
                      C   Kwengeta emanti.
                      D   Kwengeta umndeni.                                                   (1)

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwek wengeta (FAL)/P2     11     DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
                                                   NSC

          3.1.2       Khetsa YINYE imphendvulo. Lenkhulumo            yaLaMdluli     letsi,
                      'ngiyakholwa kutsi uyayibulala imali' ishoni?

                      A   Uhola imali lenyenti.
                      B   Uhola emasenti kuphela.
                      C   Uhola imphesheni kuphela.
                      D   Uhola likhulu kuphela.                                                (1)

          3.1.3       Lokutsi LaMdluli ete neluswane emsebentini           kukhombisani
                      kulethesthi lengenhla? Sekela imphendvulo yakho.                          (2)

          3.1.4       Ngabe inkhulumiswano emkhatsini waMake Shongwe naLaMdluli
                      iyemukeleka yini? Sekela imphendvulo yakho.                               (2)

          3.1.5       Wena     njengemfundzi  ngumuphi umlingisi longamesekela
                      emkhatsini waLaMdluli naMake Shongwe? Sekela imphendvulo
                      yakho.                                                                    (2)

          3.1.6       Ngabe inkinga lebukene naLaMdluli yasombululeka                 yini,
                      ekupheleni kwalendzatjana? Sekela imphendvulo yakho.                      (2)

          3.1.7       Yini lebekumele yentiwe nguMake Shongwe ngembikwekutsi
                      acashe laMdluli? Bhala emaphuzu LAMABILI.                                 (2)

          3.1.8       Ithekhnoloji idlale indzima lebalulekile emphilweni yaLaMdluli.
                      Sekela imphendvulo yakho.                                                 (3)

          3.1.9       Ucabanga kutsi yini umbhali lazama kuyedlulisa kubacashi
                      ngalendzatjana, 'Litsambo'? Bhala emaphuzu LAMATSATFU.                    (3)
                                                                                                [18]

                                                  NA

3.2       'TIMBUTI' – Jozi J Thwala

          Fundza letheksthi lengentasi bese uphendvula imibuto letawulandzela.

          ITHEKSTHI D

         'Kutimisela nekungatimiseli kuyefana. Matekuletjeni uphaswa ngenhlanhla.
         Nawungenayo inhlanhla ngeke uphase. Cha, Ndlebe uyaphosisa. Nawucale
         kufundza ngekutimisela umnyaka usacala ngeke utfole tinkinga. Liphutsa
         lakho kutsi bewungeti esikolweni malanga onkhe. Nawufike ekuseni
         uhamba emini sikolo singakaphumi.'                                       5

         'Ungena ngani wena kuloko? Kwentiwa ngimi ngako-ke wena akukutsintsi.
         Mine ngikwenta nje ngobe ngiyati kutsi ngikwentelani.' Bakhuluma nje
         boNhloko naNdlebe nguLwesine. Bayacala kuhlolwa ngakusasa. Konkhe
         loku bebakufundza kusukela ekucaleni kwemnyaka, sebayohlolwa ngako
         kutsi bakufundzisisile yini. Bafundzi labebafundza sibili njengaboNhloko 10

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwek wengeta (FAL)/P2    12    DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
                                                  NSC

         bajabulile. Bafundzi labebadlala njengaboNdlebe bayachachatela ngobe
         abati kutsi bayobhalani. Labanye-ke bafundzi abanaki lutfo ngobe kubo
         konkhe kuyefana. Buhle nebubi yintfo yinye. Bakhuluma nje beme eceleni
         kwemgwaco bacondze emakhaya kubo. Kungevani kwabo kudalwa
         kuhlolwa lokutewucala kusasa. Nguloyo naloyo uveta simo sakhe mayelana 15
         nekuhlolwa. Indzaba lesematseni ngiyo leyo. 'Shengatsi ngabe sesibhalile
         sacedza,' kusho Nhloko. 'Wajaha kucedza nje yini kangaka?' Kubuta
         Ndlebe. 'Sengidziniwe kufundzana nelibanga linye. Konkhe kwalo
         sengiyakwati ngako-ke ngifuna kuchubekela embili. Kulomnyaka lotako
         ngiyewufundzela buthishela eyunivesithi yaseJozi'                        20

         'Nami ngemnyaka lotako ngiya khona kuleyo yunivesithi. Kuya labanjani
         kantsi?' 'Kuya labaphase matekuletjeni. Kuya labatimisele.'

         'Ngitamphasa Matekuletjeni. Ngitimisele kakhulu kuya kuleyo yunivesithi.
         Wena Nhloko ucabanga kutsi nguwe wedvwa lotawuphasa.'
                                                                      [Likhasi 109–110]

          3.2.1       Khetsa YINYE imphendvulo. Yini liphutsa lelikhulu lebelentiwa
                      nguNdlebe esikolweni?

                      A   Bekakhutsele
                      B   Bekalova
                      C   Bekafundza
                      D   Bekalalela                                                          (1)

          3.2.2       Khenya YINYE Ipmhendvulo. Yini letimbuti lekukhulunywa ngato
                      kulendzatjana?

                      A   Emaphepha ekushiswa.
                      B   Emaphepha ekubhalela.
                      C   Emaphepha ekuhlobisa.
                      D   Emaphepha eluhlolo.                                                 (1)

          3.2.3       Khetsa YINYE imphendvulo. Usho kutsini Nhloko nakatsi indzaba
                      lesematseni ngiyo leyo?

                      A   Indzaba lehamba embili.
                      B   Indzaba lehamba iphela.
                      C   Indzaba lehamba kancane.
                      D   Indzaba lehamba neliphutsa.                                         (1)

          3.2.4       Bhala KUBILI lokwenta Nhloko naNdlebe babe bangani.                     (2)

          3.2.5       Nhloko bekangumfundzi lotiphetse kahle esikolweni. Vuma nobe
                      uphikise lombono, ngemaphuzu LAMABILI.                                  (2)

          3.2.6       Lenkhulumo yaNdlebe letsi, 'Matekuletjeni uphaswa ngenhlanhla'
                      ingemanga nobe iliciniso? Sekela imphendvulo yakho.                     (2)

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwek wengeta (FAL)/P2    13    DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
                                                  NSC

          3.2.7       Ucabanga kutsi yini leyabangela kutsi       Nhloko    aphumelele
                      etifundvweni takhe? Bhala kube KUBILI.                                  (2)

          3.2.8       Bhala sifundvo lesiletfwa nguNhloko ngalamavi latsi, 'Nginguye
                      umngani wakho. Angeke ngikulahle.'                                      (2)

          3.2.9       Bantfwana labanetento letifana netaNdlebe bangatitfola bangena
                      kutiphi tinkinga? Bhala tibe TIMBILI.                                   (2)

          3.2.10      Ngusiphi seluleko longasinika bafundzi labasenta Matekuletjeni
                      nawufundza lendzatjana? Bhala tibe TIMBILI.                             (2)
                                                                                              [17]

                                                              SAMBA SESIGABA C:               35

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwek wengeta (FAL)/P2    14           DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
                                                  NSC

SIGABA D: TINKONDLO

UMBUTO 4: LETFWESE – PT Jele, JJ Thwala

Phendvula TOTIMBILI tinkondlo lekubutwe ngato.

4.1       Fundza lenkondlo lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.

          Intfutfwane – MJ Thwala

          1           Yati tilimela temnyaka
          2           Njengentfutfwane letatiko,
          3           Leyati kutsi kunebusika nelihlobo,
          4           Nekutsi kunelikwindla nentfwasahlobo.

          5           Yati kutsi sikhatsi siyahamba,
          6           Lokuhle kulandzele lokubi
          7           Nalokubi kulandzele lokuhle,
          8           Konkhe kuhamba njengesikhatsi.

          9           Ngente ngibe njengentfutfwane
          10          Leyati sikhats' ingenawashi,
          11          Leyati teliv' ingenalibalave,
          12          Leyat' imphil' ingafundziswanga.

          13          Ngente ngibe njengentfutfwane,
          14          Ngisebente sikhatsi sisekhona,
          15          Ngicabangele sikhatsi lesitako
          16          Lesimatim' emphilweni yami.

          17          Ngiklomelise ngenkhutsalo yentfutfwane,
          18          Ngisebente kamatima ngikhohlwe
          19          Telive letihlatimulis' umtimba,
          20          Tingente ngiphefumule kamatima.

          21          Ngente ngiphile njengentfutfwane,
          22          Lenelikhaya lekuphephela nasekubhoke
          23          Emakhata nemimoya yebusika,
          24          Netimvula letin' ehlobo.
                                                                                 [Likhasi 58–59]

          4.1.1       Khetsa YINYE imphendvulo.          Yini   letilimela   lakhuluma   ngato
                      sonkondlo emgceni wekucala?

                      A   Tikhatsi temnyaka.
                      B   Tkhatsi tekudla.
                      C   Tikhatsi tekusebenta.
                      D   Tikhatsi tekufundza.                                                       (1)

Emalungelo agodliwe                                                                        Phenya

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwek wengeta (FAL)/P2     15         DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
                                                   NSC

          4.1.2       Khetsa     YINYE    imphendvulo.   Sinongo          sini    senkhulumo
                      lesidvwetjelwe kulomugca lolandzelako?

                      Njengentfutfwane letatiko.

                      A   Sifanisongco
                      B   Selutfo
                      C   Sifaniso
                      D   Sihabiso                                                                  (1)

          4.1.3       Khetsa YINYE imphendvulo. Shano luhlobo lwebunkondlo
                      lobudalwa ngulamagama ladvwetjelwe kulemigca lelandzelako:

                      'Lokuhle kulandzele lokubi
                      Nalokubi kulandzele lokuhle' …

                      A   luchumanosicalo.
                      B   luchumanosigcino.
                      C   luchumanosiphambano.
                      D   luchumanomkhatsini.                                                       (1)

          4.1.4       Sizatfu sini lesenta kutsi kutsiwe lenkondlo iyilirikhi?                      (1)

          4.1.5       Bhala KUBILI lokubi ngetintfutfwane.                                          (2)

          4.1.6       Bhala bunkondlo lobutfolakala kulemigca lelandzelako wesekele
                      imphendvulo yakho.

                      'Ngisebente kamatima ngikhohlwe
                      Telive letihlatimulis' umtimba' (Imigca-1ne-2).                               (2)

          4.1.7       Ngabe sonkondlo ulisebentise kahle yini leligama lelitsi, 'lihlobo'
                      kulenkondlo lengenhla? Sekela ubhekise entfutfwaneni.                         (2)

          4.1.8       Yini leyenta sonkondlo akhetse kubhala lenkondlo ngentfutfwane?               (2)

          4.1.9       Shano     kutsi    sonkondlo       ucondze    kusitjelani   ngalemigca
                      lelandzelako:

                      'Ngente ngiphile njengentfutfwane,
                      Lenelikhaya lekuphephela'                                                     (2)

          4.1.10      Yini lesiyifundza ngentfutfwane endzimeni yesitsatfu yalenkondlo?
                      Bhala emaphuzu LAMABILI.                                                      (3)

                                                  NA

Emalungelo agodliwe                                                                       Phenya

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwek wengeta (FAL)/P2    16       DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
                                                  NSC

4.2       Fundza lenkondlo lengentasi bese uphendvula imibuto letawulandzela.

          Likhadi Lelibovu – CD Masilela

          1           Imphilo inguphansi – phezulu,
          2           Wena lowabona kunatsa kwenkhukhu.
          3           Noma ingakhuluphala igcwale indlu,
          4           Ungatikhipheli likhadi lelibovu!
          5           Akucali futsi akugcini ngawe – phakama uye embili!
          6           Lenkingana loyenweba ibe ngubhazabhaza iyinselele.
          7           Tibale tibusiso takho ucaphele:
          8           Ingcondvo isikhali lesinemandla – khetsa imphilo!
          9           Vula emehlo, maningi ematfuba lapha ngaphandle,
          10          Tsani ntinini ngelitubane utsatse litfuba lakho.
          11          Sigwaca lesihle ngulesishoshako.
          12          Ungacali nje, utinike likhadi lelibovu!
                                                                                 [Likhasi 71]

          4.2.1       Khetsa YINYE imphendvulo. Bhala          luhlobo   lwemvumelwano
                      lolutfolakala emgceni we-6 newe-7.

                      A   Imvumelwanomaphakatsi
                      B   Imvumelwanosigcino
                      C   Imvumelwanosicalo
                      D   Imvumelwanomkhatsini                                                   (1)

          4.2.2       Bekakusiphi simo sonkondlo nakabhala lenkondlo lengenhla?                  (1)

          4.2.3       Khetsa    YINYE    imphendvulo.    Bunkondlo   buni       lobuletfwa
                      ngulemisindvo ledvwetjelwe kulomugca longentasi?
                      'Noma ingakhuluphala igcwale indlu', …

                      A   sifanangwaca.
                      B   sifutamsindvo.
                      C   sifanankhamisa.
                      D   silinganisamcondvo.                                                    (1)

          4.2.4       Bhala     bunkondlo   lobutfolakala   kulamagama       ladvwetjelwe
                      kulomugca longentasi.
                      'Imphilo inguphansi – phezulu'                                             (1)

          4.2.5       Khetsa YINYE imphendvulo. Chaza kutsi loluphawu loludvwetjelwe
                      lumeleni kulomugca longentasi.
                      'Ungacali nje, utinike likhadi lelibovu!' …

                      A   sifutamsindvo.
                      B   sifanamsindvo.
                      C   siphukuto.
                      D   sidvonsamoya.                                                          (1)

Emalungelo agodliwe                                                                     Phenya

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwek wengeta (FAL)/P2    17          DBE/Indlovana–Indlovulenkhulu 2017
                                                  NSC

          4.2.6       Khipha sentakutsi kulomugca longentasi usibhale phasi.

                      'Tsani ntinini ngelitubane utsatse litfuba lakho.'                            (1)

          4.2.7       Yini sonkondlo atsi ingcondvo isikhali lesinemandla?                          (2)

          4.2.8       Usho kutsini sonkondlo kulomugca longentasi?

                      'Vula emehlo, maningi ematfuba lapha ngaphandle'                              (2)

          4.2.9       Bhala sinongo lesikulomusho uchaze kutsi sisho kutsini.

                      'Noma ingakhuluphala igcwale indlu'                                           (2)

          4.2.10      Bhala KUBILI lapho singalisebentisa khona likhadi lelibovu
                      ngaphandle kwekulisebentisela umcondvo losenkondlweni.                        (2)

          4.2.11      Likhadi lelibovu ngabe lishoni emphilweni yemuntfu?                           (2)

          4.2.12      Mlayeto muni lotfolwa lusha lolungasebenti ngalamagama lashiwo
                      ngusonkondlo emgceni longentasi?
                      'Vula emehlo, maningi ematfuba lapha ngaphandle'                              (2)

                                                                   SAMBA SESIGABA D:                35
                                                                 SAMBA SAKO KONKHE:                 70

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati FAL P1 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-feb-march-2017/fe327a8e-988a-4276-aa17-7998e439a3a9) — siSwati FAL · QP · 2017 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-feb-march-2017/315216de-a815-474f-a624-f9cecada3889) — siSwati FAL · QP · 2017 · siSwati
- [Siswati FAL P2 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-may-june-2017/fec20888-0d78-402d-94b7-c0b3d54af907) — siSwati FAL · QP · 2017 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2017/62202c15-a4c4-4566-8101-556b598ebe13) — siSwati FAL · QP · 2017 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Feb March 2015](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-feb-march-2015/8cb0768d-0055-4b2d-846e-f88abcc34e0f) — siSwati FAL · QP · 2015 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-feb-march-2017-memo/79495df2-89b7-4efc-ab17-cf5c238301d1) — siSwati FAL · Memo · 2017 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati FAL

- [Gr 12 Siswati FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-fal-atp-2023-24/ce3a9844-e0b6-45d1-8a07-5bc3b067b26c) — ATP
- [Siswati FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/77baa88e-747f-42f2-a24c-b0a40682e171) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/dac07b60-c65f-4973-8d28-afc3ae437e5c) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2024-mg/f889ad88-6744-4f37-b042-7909905094da) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024-mg/a2d461e4-1cd9-482a-abb8-55e4fd93508d) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-nov-2024-mg/0bd3d12a-8f2b-400b-b143-8166bf7d47e2) — Memo · 2024 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
