# siSwati FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2015 Question Paper

> Grade 12 siSwati FAL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2015, 18 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-june-july-2015/e70211c2-b668-4642-974f-15332ab1fb4e
- Updated: 2026-09-27
- Subject: siSwati FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Question paper
- Year: 2015
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 18

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-fal) › [siSwati FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2015 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-june-july-2015/e70211c2-b668-4642-974f-15332ab1fb4e)

## About this document

Siswati Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2015 · siswati. Question paper, 18 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati FAL P2 June July 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-june-july-2015-memo/1c52c6eb-a785-4a76-9dcc-6a3f91df12db) — Memo · 2015 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                      SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION

          SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)

                           LIPHEPHA LESIBILI (P2)

                                      2015

                                                                 EMAMAKI: 70

                                                           SIKHATSI: Ema-awa 2

                           Leliphepha linemakhasi la-18.

Emalungelo agodliwe                                                    Phenya

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    2                      DBE/2015
                                                 SCE

TICONDZISO

1.       Fundza lelikhasi ngembikwekutsi ucale kuphendvula imibuto.

2.       Ungalifundzi lonkhe liphepha lemibuto. Buka lokucuketfwe ekhasini
         lelilandzelako bese ubeka luphawu kulowo nalowo mbuto lobutwe
         ngetincwadzi lotifundze kulomnyaka. Emva kwaloko, fundza leyo mibuto
         lenetimphawu kuphela bese ukhetsa leyo lofuna kuphendvula yona.

3.       Leliphepha lemibuto licuketse TIGABA LETINE:

         SIGABA A: Inoveli                             (35)
         SIGABA B: Umdlalo                             (35)
         SIGABA C: Tindzaba letimfisha                 (35)
         SIGABA D: Tinkondlo                           (35)

4.       Phendvula imibuto LEMIBILI kuphela. MUNYE umbuto kusinye setigaba
         letimbili.

         SIGABA A: INOVELI
         Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile.

         SIGABA B: UMDLALO
         Phendvula MUNYE umbuto wemdlalo lowufundzile.

         SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA
         Phendvula YOMIBILI imibuto lebutwe ngetindzaba letimfisha.

         SIGABA D: TINKONDLO
         Phendvula TOTIMBILI tinkondlo lekubutwe ngato.

5.       Sebentisa luhlu lwekutikhumbuta kute usitakale.

6.       Landzela ticondziso letisekucaleni kwaleso NALESO sigaba.

7.       Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto temibuto njengobe tinjalo
         ephepheni lemibuto.

8.       Cala LESO NALESO sigaba ekhasini LELISHA.

9.       Siphakamiso sekulawulwa kwesikhatsi singaba ngemaminithi la-60 kuleso
         naleso sigaba.

10.      Bhala ngesandla lesibonakalako nalesifundzekako.

Emalungelo agodliwe                                                         Phenya

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    3                              DBE/2015
                                                 SCE

LUHLA LWEKUTIKHUMBUTA

Lelikhasi litawusita bahlolwa ekukhetseni imibuto            LABAFUNA   kuyiphendvula
ngaphandle kwekufundza lonkhe liphepha lemibuto.

SIGABA A: INOVELI

Phendvula umbuto wenoveli loyifundzile.
     INOMBOLO YEMBUTO                              EMAMAKI               LIKHASI
1.    Kwasha Tikhotsa                                35                     5

SIGABA B: UMDLALO

Phendvula umbuto wemdlalo lowufundzile.
2.   Lahloma Ladvuma                                   35                   8

SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA

Phendvula YOMIBILI imibuto lebutwe ngetindzaba letimfisha.
3.   Litsambo

3.1    Titifiketi                                      18                   11

3.2    Timbuti                                         17                   13

SIGABA D: TINKONDLO

Phendvula TOTIMBILI tinkondlo lokubutwe ngato.
4.   Letfwese                                                               15

4.1    Intfutfwane                                     17

4.2    Umtapo                                          18                  17

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    4                          DBE/2015
                                                 SCE

LUHLA LWEKUTIKHUMBUTA

Lelikhasi litawusita bahlolwa ekukhetseni imibuto       LABAFUNA   kuyiphendvula
ngaphandle kwekufundza lonkhe liphepha lemibuto.

            SIGABA                         TINOMBOLO      LINANI LEMIBUTO          THIKA
                                            TEMIBUTO     LEPHENDVULWAKO
A: INOVELI

(Imibuto lemifisha)                               1                1

                                                 NOBE
B: UMDLALO

(Imibuto lemifisha)                               1                1
                                                 NOBE

C: TINDZABA LETIMFISHA

(Imibuto lemifisha)                               2                2
                                                 NOBE

D: TINKONDLO

(Imibuto lemifisha)                               2                2

CAPHELA: Cikelela kutsi uphendvule imibuto lesetigabeni LETIMBILI kuphela.

Emalungelo agodliwe                                                             Phenya

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    5                          DBE/2015
                                                 SCE

SIGABA A: INOVELI

UMBUTO 1: KWASHA TIKHOTSA – LL Dlamini

Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto letawulandzela.

'Emavi akho angishayisa luvalo. Mnaketfu ubona sengatsi kukhona lesifihlelene kona,
kantsi akukho. Mani sibindzi!' Kusho Somcuba. 'Yini lewuyisolako kimi Somcuba?'
Kubuta Mswati. 'Akukho lengikusolako kuwe mnaketfu,' kuphendvula Somcuba. 'Yini
leniyisolako kimi Somcuba?' 'Akukho lesikusolako kuwe mnaketfu.'

'Angisuye umntfwana lokhasela etiko. Ngiyayibona ingoti lengilengela kuyo.
Ngwavuma ufuna live lami ngaselwandle. Ematfonga akatibeki phasi, alwa nami.
Besuthu bafunga bayalobela batsi abesuki Esilobela. Bakhe tindlu tabo tematje
kusukela eMambane kulaMlambo kuze kufinyelelwe eMachibini laneMihlanga. Bagcoki
bafuna lelo live lelingaseNshonalanga. BakaMabhula bakanekise eMgwenyane
naseMgwenya. Live laSomhlolo bafuna kulihlephula ngala nangala, babelane ngalo.
Lokunye-ke kutsi nine nifuna bukhosi bami,' kusho Mswati akhatsatekile.

'Kuhlangana kwetfu nabomnaketfu boFokotsi naNdlela sisuke sikhuluma ngesimo
selive lesimatima. Siyatibona titsa tivumbukise kwemakhowa. Tisihacile mnaketfu.
Lolwa nawe mnaketfu, kusho kutsi ulwa natsi sonkhe. Kuhlala phasi sigoce tandla,
sitawuba sitigwaza ngetetfu.

Mswati lomnyama kulabalutfuli.
Mgobo waMphondvo
Awungen' esigujini.
Ungen' emagabelwen' aTinyatsi.'

'Babe ukhotseme ngisemncane. Loko kwente live lababe balifake emehlo. Ngifunga
Somhlolo! Badlala ngemlilo esikhotseni! Batatibona tinyatsi letitimphondvomphodvo!
Ngikhetselwe nganhlanye nje, ngobe ngitalwa nguTsandzile nine nitalwa
nguLetsalucolo?'

                                                                         [Likhasi 3-4]

1.1      Ngubani umlingisi logcamile kuletheksthi lengenhla?
         Khetsa YINYE imphendvulo.

         A     Sicobolonjwane.
         B     Mswati.
         C     Sandlane.
         D     Khambi.                                                                     (1)

1.2      Shano kutsi lokwenteka kulenoveli kwenteka ngasiphi sikhatsi.
         Khetsa YINYE imphendvulo.

         A     Sikhatsi sanyalo.
         B     Sikhatsi senala.
         C     Sikhatsi sakudzala.
         D     Sikhatsi semphucuko.                                                        (1)
Emalungelo agodliwe                                                               Phenya

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    6                               DBE/2015
                                                 SCE

1.3      Ngubani umlingisi lobekahamba                 embili   ekubambeni   imihlangano
         yasebusuku?
         Khetsa YINYE imphendvulo.

         A       Sicobolonjwane.
         B       Somcuba.
         C       Sandlane.
         D       Khambi.                                                                      (1)

1.4      Bekuyini umsebenti wenceku yaMswati endzabeni?                                       (1)

1.5      Ngabe liphupho laSidvwala lafezeka yini esiphetfweni salenoveli.                     (1)

1.6      Ngaphandle kwenkinga yekungevani nebanakabo, nguyiphi lenye inkinga
         lebekabukene nayo Mswati?

         Bhekisa imphendvulo yakho etheksthini lengenhla.                                     (1)

1.7      Condzanisa emagama lakuKHOLOMU A netimphendvulo letikuKHOLOMU B.

                      IKHOLOMU A                                IKHOLOMU B
         1.7.1        Sicobolonjwane              A    Ugcwele kwesaba
         1.7.2        Tsandzile                   B    Yinyanga yesive
         1.7.3        Ndlela                      C    Wesekela Somcuba
         1.7.4        Fokotsi                     D    Indlovukati
         1.7.5        Khubalo                     E    Inhloli                                (5)

1.8      Bhala emaphuzu LAMATSATFU lakhombisa kutsi Mswati bekabatsandza
         banakabo.                                                                            (3)

1.9      Bhala KUBILI lokutfolakala etimphendvulweni taSomcuba           lokumveta kutsi
         ungumuntfu lonesimilo lesinjani.                                                     (2)

1.10     Shano kutsi       kunjani     kuhambelana/budlelwano     baMswati   nebanakabo
         kulenoveli.                                                                          (2)

1.11     Baphelelaphi boFokotsi naNdlela? Bhala emaphuzu LAMABILI.                            (2)

1.12     Bhala KUNYE lokwenteka enovelini lokufana nalokwenteka kutepolitiki
         esikhatsini lesiphila kuso naKUNYE lokwehlukile kulesikhatsi lesiphila
         kuso lomuhla.                                                                        (2)

1.13     Yini lebanga Somcuba atsi, 'Akukho lengikusolako kuwe mnaketfu'?
         Bhala KUBILI.                                                                        (2)

1.14     Shano umsebenti lowentiwa yinyanga yaMswati. Bhala emaphuzu LAMABILI.                (2)

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    7                          DBE/2015
                                                 SCE

1.15     Yini lebeyilindzelwe nguMswati etiveni lakhelene nato emva kwekuba atsatse
         bukhosi? Bhala KUBILI.                                                           (2)

1.16     Ngabe lesihloko lesitsi, Kwasha Tikhotsa, siyahambisana yini nalokwenteka
         kulenoveli? Usho ngani?                                                          (2)

1.17     Etinhlotjeni temanoveli, ngabe lena, Kwasha Tikhotsa, iluhlobo luni? Sekela
         imphendvulo yakho.                                                               (2)

1.18     Ngabe ummango ufundzani emphilweni yaMswati? Sekela ngemaphuzu
         LAMATSATFU.                                                                      (3)
                                                                                          [35]

                                                             SAMBA SESIGABA A:            35

                                             NOBE

Emalungelo agodliwe                                                              Phenya

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    8                                   DBE/2015
                                                 SCE

SIGABA B: UMDLALO

UMBUTO 2: LAHLOMA LADVUMA– Z Motsa

Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto letawulandzela.

TSEMBATIVE:           Khetsiwe, mntfwanaketfu, kungatsi ngi ... ngi ... cala ngikubona
                      kabusha kutona letinsukwana. Inhlitiyo yami ishaya ingoma yinye
                      itsi, 'Nangu losolo ngimfuna!' Khetsiwe, yami inhlitiyo ngiyinikela
                      etandleni takho, ngiyayidzela ngendzaba yanalu lutsandvo. Loku
                      lengikuvako nami kungifakela lichwa ngobe kakufuni sakugigwa
                      imitsetfo, timiso, nemasiko. Kuvele kungidvonse ngemandla
                      esishingishane kungiholele madvute nawe ntfombi yeBatfwa.
                      (Asondzele, eme emva kwakhe ambambe amsonge ngemikhono
                      amnamatselise esifubeni sakhe.) Wena vele awungitsandzi,
                      Khetsiwe?

KHETSIWE:             (Agucukele ngakuye kodvwa angaphumi emikhonweni yakhe.)
                      Jijimeza! Utakutsi ngiyahlanya Vusematfwa. Nami angati kutsi
                      kwentekani lapha kimi. Ngivele ngabanjwa sitfozi umtimba wonkhe
                      ngelilanga lesiBhimbi lapho ungena enkhundleni liso lakho
                      lihlangane nelami. Ngitikhute ngatincinta ngaphindze ngatibuta
                      kanyenti kutsi utigeze ngani loku sati kahle kamhlophe kutsi
                      inhlitiyo yami imephi ngawe. Angati ngitsini, Mbiba! Angati!

TSEMBATIVE:           Ngiphendvule kukunye nje.

KHETSIWE:             Kukuphi?

TSEMBATIVE:           Uyangitsandza yini?

KHETSIWE:             Ngetama kusho njalo. (Aphose emehlo phasi esiyilweni.)

TSEMBATIVE:           Ungesabi. Aliphume nje kahle.

KHETSIWE:             (Asolo abuke phasi kepha livi liphume kahle lingachachateli.)
                      Yebo! Ngiyakutsandza!

                                                                            [Likhasi 37–38]

2.1      Itsini ingcikitsi yalomdlalo?
         Khetsa YINYE imphendvulo.

         A       Umbango.
         B       Imfundvo.
         C       Tepolitiki.
         D       Bugebengu.                                                                       (1)

Emalungelo agodliwe                                                                      Phenya

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    9                                   DBE/2015
                                                 SCE

2.2      Kusho kutsini kutsi,
         'Inhlitiyo yami ishaya ingoma yinye,' nawufundzisisa letheksthi lengenhla?
         Khetsa YINYE imphendvulo.

         A       Ikhuluma intfo yinye.
         B       Icula ingoma lefanako.
         C       Ishaya liculo linye.
         D       Ishaya ngemandla lamakhulu.                                                       (1)

2.3      Ngusiphi sento lesakhombisa kutsi vele Ndvukutemphi angeke abutfole
         bukhosi?
         Khetsa YINYE imphendvulo.

         A       Khetsiwe akabufuni bukhosi.
         B       Madzandza watfolakala akhulelwe.
         C       Ndvukutemphi wabulala ludziwo.
         D       IMbiba igulela kufa.                                                              (1)

2.4      Bhala indzawo lapho senteka khona lesicashunwa semdlalo lesingenhla.
         Khetsa imphendvulo yakho.

         A       Kuselawini laNdvukutemphi.
         B       Kusekhaya leMbiba.
         C       Kusenkhundleni yesibhimbi.
         D       Kusentsangeni yaKhetsiwe.                                                         (1)

2.5      Condzanisa    emagama                   lakuKHOLOMU         A        netimphendvulo
         letikuKHOLOMU B.

                      IKHOLOMU A                                    IKHOLOMU B
         2.5.1          IMbiba                    A      Yintfombi yaNdvukutemphi.

         2.5.2         Tfolwane                   B      Yindvuna yenkhosi.

         2.5.3         Madzandza                  C      Yinkhosi yeBatfwa.                        (3)

2.6      Lomdlalo wenteka ngasiphi sikhatsi sesimonhlalo?                                          (1)

2.7      IMbiba ngiyo        ledale   lombango         webukhosi.   Vuma      nobe   uphikise
         ngekwesekela.                                                                             (2)

2.8      Ngabe Tsembative limfanela ngayiphi indlela ligama lakhe? Sekela
         imphendvulo yakho.                                                                        (2)

2.9      Bhala bubi loBUBILI          lobentiwa        nguNdvukutemphi     abe   angumuntfu
         wasesigodlweni.                                                                           (2)

Emalungelo agodliwe                                                                       Phenya

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    10                              DBE/2015
                                                 SCE

2.10     Bhala tintfo LETIMBILI letingenta lomdlalo wonkhe ungadlaleki esiteji.               (2)

2.11     Lomdlalo uyimbangalusizi. Sekela imphendvulo yakho.                                  (2)

2.12     Bhala KUBILI lokubangwa boVusematfwa naNdvukutemphi.                                 (2)

2.13     Wena ucabanga kutsi umbhali bekacondze kusitjelani ngaTsembative
         naKhetsiwe kulesicashunwa lesingenhla? Bhala KUBILI.                                 (2)

2.14     Bhala SINYE sigameko lesikholwekako naSINYE lesingakholweki kulomdlalo
         wonkhe.                                                                              (2)

2.15     Bhala KUBILI lokufakazela kutsi Qedizizwe unenhlitiyo lembi.                         (2)

2.16     Umdlalo lobhaleke kahle ngulowo loveta lokungakalindzeleki esiphetfweni.
         Bhala KUBILI lokungakalindzeleki kulomdlalo.                                         (2)

2.17     Umbhali uphumelele yini ekwetseni Ndvukutemphi ligama lakhe? Sekela
         imphendvulo yakho.                                                                   (2)

2.18     Yini labekhala ngayo Ndvukutemphi kuQedizizwe ngalelilanga lekukhetfwa
         kweNkhosi letawutsatsa bukhosi?                                                      (2)

2.19     Njengemfundzi weLulwimi Lwekucala Lwekwengeta, ngabe lulwimi
         lolusetjetiswe kulomdlalo lubafanele yini labafundzi? Sekela imphendvulo
         yakho.                                                                               (3)
                                                                                              [35]

                                                               SAMBA SESIGABA B:              35

                                             NOBE

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    11                              DBE/2015
                                                 SCE

SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA

UMBUTO 3: LITSAMBO – EJ Mhlanga

Phendvula YOMIBILI imibuto lebutwe ngetindzaba letimfisha.

3.1      TITIFIKETI – JJ Thwala

         Fundza letheksthi lengentasi bese uphendvula imibuto letawulandzela.

         'Konje ungubani wena? Ngihlale ngikubona nje ufake thayi wendlula lapho
         embikwesikolo     setfu.' 'NginguMusa     Madonsela    lophase   mathiliki
         eLitjelembube High ngemnyaka lophelile. Lonyaka ngifundzisa kulesa sikolo
         lesincane lesilapha eDvundvwini,' kusho Musa atichaza.

         'Hawu, uma embikwebafundzi ngamathiliki? Unguthishela nje wena?
         Wabufundzela kuliphi likholishi?' 'Bengitsi ngisichazile simo sami sonkhe
         kuwe. Ngichazile kutsi ngafundza ngagcina kuliphi libanga futsi kusiphi
         sikolo,' 'Abekho yini bothishela labanetitifiketi njengatsi labangafundzisa
         kulesikolo lofundzisa kuso?'

         'Yebo, abekho. Ngite lapha nje kuwe, ngobe ngitewufuna lwati. Ngisite
         mnaketfu ngelwati lwemfundvo lephakeme.' 'Beyingekho yini iLife Orientation,
         esikolweni senu?' Kubuta Ndzabatakhe. Wamshiya lapho Ndzabatakhe umsa
         waMadonsela agcolotele. Bewungatsi lizini libuke unina kutsi aliphe kudla.
         Wabhema ligwayi lakhe i-JPS, watibukela le shengatsi usesigangeni
         yedvwana.

         'Lapha ngifundzisa Singisi neTemlandvo; manje-ke ulindzele ngikuchazeleni
         kuletifundvo letimbili?' 'Cha, angifuni kuchazelwa ngetifundvo lotifundzisako,
         ngifuna lwati ngemfundvo lephakeme nje kuphela. 'Uyabona- ke Musa. Wo,
         kenje utse unguMusa?' Yebo, nginguMusa.' 'Singisi lulwimi lolujule kakhulu.
         Tikhatsi tinyenti kakhulu eSingisini. Inkhulumombiko, tinongo tenkhulumo,
         akusilula kutsi ukwati uma ungati Singisi.'
                                                                         [Likhasi 104–108]

         3.1.1        Ndzabatakhe uluhlobo luni lwemlingisi kuletheksthi lengenhla?
                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Usicaba.
                      B   Ungumkhweteli.
                      C   Uyindilinga.
                      D   Ungulogcamile.                                                       (1)

         3.1.2        Ngabe singeniso salendzatjana siyaheha yini?
                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Siyaheha ngobe inkinga ivetwe ekucaleni.
                      B   Siyaheha ngobe inkinga ivetwe emkhatsini.
                      C   Siyaheha ngobe inkinga ivetwe ekugcineni.
                      D   Siyaheha ngobe inkinga ivetwe esiphetfweni.                          (1)

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    12                                 DBE/2015
                                                 SCE

         3.1.3        Condzanisa emagama               lakuKHOLOMU   A      netimphendvulo
                      letikuKHOLOMU B.

                              IKHOLOMU A                         IKHOLOMU B
                      (i)       Nsimini High            A   Wati ngetitifiketi
                                                            taNdzabatakhe.
                      (iii)     Sifiso
                                                        B   Bekufundzisa Ndzabatakhe.
                      (iii)     Mphini
                                                        C   Bekafuna lwati ngemfundvo
                      (iv)      Musa                        lephakeme.

                                                        D   Bekafundzisa eLesotho                (4)

         3.1.4        Yini lembi leyentiwa nguNdzabatakhe ngetitifiketi? Bhala kube
                      KUBILI.                                                                    (2)

         3.1.5        Musa ukhombisa similo lesihle ebantfwini labadzala. Sekela
                      ngekubhekisa kulendzatjana.                                                (2)

         3.1.6        Chaza kutsi loku lokukhulunywa ngako kulendzaba kuhambisana
                      njani nengcikitsi yalendzaba.                                              (2)

         3.1.7        Bhala SINYE simiso sendzaba lemfisha, bese uyasho kutsi
                      lendzaba, Titifiketi, iyasenetisa yini nobe cha.                           (2)

         3.1.8        Kuliphutsa nobe kuliciniso yini kutsi Siswati akumele usifundze
                      esikolweni ngobe ukhule ngaso? Sekela imphendvulo yakho.                   (2)

         3.1.9        Ngabe siphetfo salendzatjana           siyakholweka    yini?   Sekela
                      ngemaphuzu LAMABILI.                                                       (2)

Emalungelo agodliwe                                                                     Phenya

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    13                                    DBE/2015
                                                 SCE

3.2      TIMBUTI – JJ Thwala

         Fundza letheksthi lengentasi bese uphendvula imibuto letawulandzela.

         Bakhuluma nje boNhloko naNdlebe nguLwesine. Bayacala kuhlolwa kusasa.
         Konkhe loku bebakufundza kusukela ekucaleni kwemnyaka, sebayohlolwa
         ngako     kutsi  bakufundzisisile    yini. Bafundzi   labebafundza    sibili
         njengaboNhloko     bajabulile.    Bafundzi  labebadlala    njengaboNdlebe
         bayachachatela ngobe abati kutsi bayobhalani. Labanye-ke bafundzi abanaki
         lutfo ngobe kubo konkhe kuyefana. Buhle nebubi yintfo yinye. Bakhuluma nje
         beme eceleni kwemgwaco bacondze emakhaya kubo. Kungevani kwabo
         kudalwa kuhlolwa lokutewucala kusasa. Nguloyo naloyo uveta simo sakhe
         mayelana nekuhlolwa. Indzaba lesematseni ngiyo leyo.

         'Shengatsi ngabe sesibhalile sacedza,' kusho Nhloko.
         'Wajaha kucedza nje yini kangaka?' Kubuta Ndlebe.
         'Sengidziniwe kufundzana nelibanga linye. Konkhe kwalo sengiyakwati
         ngako-ke ngifuna kuchubekela embili. Kulomnyaka lotako ngiyewufundzela
         buthishela eYunivesithi yaseJozi.
         'Nami ngemnyaka lotako ngiyakhona kuleyo Yunivesithi. Kuya labanjani
         kantsi?'
         'Kuya labaphase matekuletjeni. Kuya labatimisele.'
         'Ngitamphasa matekuletjeni. Ngitimisele kakhulu kuya kuleyo Yunivesithi.
         Wena Nhloko ucabanga kutsi nguwe wedvwa lotawuphasa. Ngihlakaniphe
         kakhulu ngekutsi ngitawuphasa ncono kunawe.'

         'Utimisele ngemlomo nangetifiso kuya eYunivesithi ngobe sicelo awukasenti
         futsi sekuze kwavalwa. Khohlwa ngekuya eYunivesithi ngoba awati kutsi
         uyobhalani kusukela kusasa.'
         'Wena ungitsatsela phasi. Awungati, kodvwa-ke ngifuna ucale kulomnyaka
         kungati. Ngifuna kwenta timangaliso ngekutsi ngiphumelele kahle kuze
         weswabe.'
                                                                               [Likhasi 109–110]

         3.2.1        Yini inkinga     lebukene        nemlingisi   lomkhulu     (Bangiswako
                      kulendzaba)?                                                                   (1)

         3.2.2        Hlobo luni lweludvweshu loluvela etheksthini lengenhla?
                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Ludvweshu lolufihlekile.
                      B   Ludvweshu lwangekhatsi.
                      C   Ludvweshu lwemvelo.
                      D   Ludvweshu lwangaphandle.                                                   (1)

         3.2.3        Linani lebalingisi endzabeni lemfisha kumele kube ...
                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Balingisi labangengci kulabasihlanu.
                      B   Balingisi labangengci kulabatsatfu.
                      C   Balingisi labangengci kulababili.
                      D   Balingisi labangengci kulabane.                                            (1)
Emalungelo agodliwe                                                                         Phenya

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    14                            DBE/2015
                                                 SCE

         3.2.4        Usita ngani Ndlebe kutsi lendzaba ichubekele embili?                  (2)

         3.2.5        Bhala emaphuzu LAMABILI ngesimonhlalo sendzawo lapho
                      yenteka khona lendzatjana lengenhla.                                  (2)

         3.2.6        Bhala emaphuzu LAMABILI ngekuphetseka kahle NOBE kabi
                      kwalendzatjana.                                                       (2)

         3.2.7        Bhala KUBILI lokufana nalokwentiwa           nguNdlebe   naloku
                      lokwentiwa lusha lwalomuhla etikolweni.                               (2)

         3.2.8        Bhala kube KUBILI lokwenta Nhloko angatsandzeki kuNdlebe,
                      kantsi bebavana kangaka basebancane.                                  (2)

         3.2.9        Bhala timiso LETIMBILI, ngesihloko sendzaba lemfisha, ubhekise
                      kulendzaba lengenhla.                                                 (2)

         3.2.10       Lusha lolusafundza etikolweni lutfola siphi sifundvo ngelibandla
                      laNdlebe? Bhala emaphuzu LAMABILI.                                    (2)
                                                                                            [35]

                                                                SAMBA SESIGABA C:           35

                                             NOBE

Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    15                         DBE/2015
                                                 SCE

SIGABA D: TINKONDLO

UMBUTO 4: LETFWESE – PT Jele, JJ Thwala

Phendvula TOTIMBILI tinkondlo lekubutwe ngato.

4.1      Fundza lenkondlo lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.

         INTFUTFWANE – MJ Thwala

         1       Yati tilimela temnyaka
         2       Njegentfutfwane letatiko,
         3       Leyati kutsi kunebusika nelihlobo,
         4       Nekutsi kunekwindla nentfwasahlobo.

         5       Yati kutsi sikhatsi siyahamba,
         6       Lokuhle kulandzele lokubi
         7       Nalokubi kulandzele lokuhle,
         8       Konkhe kuhamba njengesikhatsi.

         9       Ngente ngibe njengentfutfwane
         10      Leyati sikhatsi ingenawashi,
         11      Leyati teliv' ingenabalave,
         12      Leyat' imphil' ingafundziswanga.

         13      Ngente ngibe njengentfutfwane,
         14      Ngisebente sikhatsi sisekhona,
         15      Ngicabange sikhatsi lesitako
         16      Lesimatim' emphilweni yami.

         17      Ngente ngibe njengentfutfwane,
         18      Ngisebente kamatima ngikhohlwe
         19      Telive letihlasimul' umtimba,
         20      Tingente ngiphefumule kamatima.

         21      Ngente ngiphile njengentfutfwane,
         22      Lenelikhaya lekuphephela nasekubhoke
         23      Emakhata nemimoya yebusika,
         24      Netimvula letin' ehlobo.
                                                                        [Likhasi 96 ]

         4.1.1        Itsini ingcikitsi yalenkondlo?
                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Kubeketela.
                      B   Kuvilapha.
                      C   Kuhlonipha.
                      D   Kukhutsala.                                                     (1)

Emalungelo agodliwe                                                              Phenya

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    16                                  DBE/2015
                                                 SCE

         4.1.2        Shano kutsi lenkondlo iluhlobo luni?
                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Isonethi.
                      B   Inkondlosililo.
                      C   Inkondlomlandvo.
                      D   Ilirikhi.                                                               (1)

         4.1.3        Shano     luhlobo   lwebunkondlo     lobudalwa          ngulamagama
                      ladvwetjelwe kulemigca lelandzelako:

                      'Lokuhle kulandzele lokubi
                      Nalokubi kulandzele lokuhle,
                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Luchumanosicalo.
                      B   Luchumanosigcino.
                      C   Luchumanosiphambano.
                      D   Luchumanomkhatsini.                                                     (1)

         4.1.4        Chaza kutsi lenkondlo ikhuluma ngani ngalokusobala.                         (2)

         4.1.5        Bunkondlo buni lobuvetwa ngulemigca lelandzelako.

                      Yati tilimela temnyaka
                      Njengentfutfwane letatiko, (Imigca-1ne-2).                                  (1)

         4.1.6        Bhala kutsi yini       kutsiwe   umugca      5    ucuketse     sinongo
                      sekumuntfutisa.                                                             (2)

         4.1.7        Ngusiphi sikhatsi semnyaka lesihambisana kahle nalokushiwo
                      kulenkondlo lengenhla? Sekela.                                              (2)

         4.1.8        Ngabe lelikhaya lentfutfwane, lekuphephela liyivikela kutiphi timo
                      njengobe kushiwo enkondlweni? Nika KUTSATFU.                                (3)

         4.1.9        Shano kutsi sonkondlo bekasesimeni               lesinjani   nakabhala
                      lenkondlo? Sekela imphendvulo yakho.                                        (2)

         4.1.10       Nawubuka simo setemisebenti eNingizimu Afrika, ngubaphi bantfu
                      lekumele bafundzelwe lenkondlo?                                             (2)

Emalungelo agodliwe                                                                      Phenya

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    17                           DBE/2015
                                                 SCE

4.2      Fundza lenkondlo lengentasi bese uphendvula imibuto letawulandzela.

         UMTAPO – CD Masilela

         1            Gogo ngungu yesive,
         2            Uyincwadzi lehamba ngetinyawo
         3            Ungumtapo wetincwadzi emphilweni yetfu,
         4            Emaphiko akho asifukamela sonkhe.
         5            Kuwe angisuye umntfwana wesihlahla,
         6            Angisiwo umlanjwana, ngingumntfwanakho gogo.
         7            Ngiyingati yakho ngingumntfwanakho gogo.
         8            Uyadvondvolotela kepha uludvondvolo lwetfu
         9            Uyinsimu lesiyivuna sonkhe ngekukhululeka
         10           Ulibhange letfu kantsi uyinkomazi yetfu
         11           Unjengesikolo kitsi, ungucedzasitunge.
         12           Ungunesi, uyinyanga yetfu, usibhedlela setfu.
         13           Naloku ematsambo sekaphikisana nenhlitiyo,
         14           Kepha inhlitiyo yakho inguphethiloli
         15           Lokuvuselelako, unyatsele ngemandla
         16           Siyabonga gogo, loligugu
         17           Ungumtapo loligugu etitukulwaneni!

                                                                           [Likhasi 55]

         4.2.1        Bhala luhlobo lwemvumelwano lolutfolakala emgceni we-2 newe-3.
                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Imvumelwanomaphakatsi.
                      B   Imvumelwanosigcino.
                      C   Imvumelwanosicalo.
                      D   Imvumelwanomkhatsini.                                             (1)

         4.2.2        Khokha ligama lelisetjentiswe enkondlweni yonkhe lengenhla
                      ngekuphindzaphindza.                                                  (1)

         4.2.3        Bunkondlo buni lobutfolakala emgceni we-12?
                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Sifanangwaca.
                      B   Sifutamsindvo.
                      C   Sifanankhamisa.
                      D   Silinganisamcondvo.                                               (1)

         4.2.4        Usho kutsini sonkondlo ngalomugca longentasi? Bhala emaphuzu
                      LAMABILI.

                      'Naloku ematsambo sekaphikisana nenhlitiyo.'                          (2)

Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    18                           DBE/2015
                                                 SCE

         4.2.5        Chaza kutsi kubangelwa yini sonkondlo asebentise luphawu (!)
                      emgceni we-17? Bhala liphuzu LINYE.                                 (1)

         4.2.6        Yini kubitwe gogo ngemtapo? Bhala liphuzu LINYE.                    (2)

         4.2.7        Shano kutsi hlobo luni lwesinongo senkhulumo lesisetjentiswe
                      kulomugca longentasi. Bhekisa imphendvulo yakho kulamagama
                      ladvwetjelwe.

                      'Emaphiko akho asifukamela sonkhe.'
                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Sifaniso.
                      B   Sifanisongco.
                      C   Selutfo.
                      D   Sihabiso.                                                       (1)

         4.2.8        Bhala emaphuzu LAMABILI ngesakhiwo salenkondlo.                     (2)

         4.2.9        Chaza lomugca kutsi usho kutsini:

                      'Uyinsimu lesiyivuna sonkhe ngekukhululeka'                         (2)

         4.2.10       Sonkondlo ubasebentiselani bokhefana/bokhoma emgceni 12?            (1)

         4.2.11       Sonkondlo ugcamisa kubaluleka kwabogogo emmangweni. Nika
                      tindlela LETIMBILI lesingabagcina ngato baphephile kulesikhatsi
                      lesiphila kuso.                                                     (2)

         4.2.12       Yini sonkondlo afanise inhlitiyo yagogo naphethiloli kulomugca
                      longentasi?

                      'Kepha inhlitiyo yakho inguphethiloli'.                             (2)
                                                                                          [35]

                                                                  SAMBA SESIGABA D:       35
                                                                SAMBA SAKO KONKHE:        70

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati FAL P1 June July 2015](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-june-july-2015/a171171e-b36d-40a3-a702-4ac6bc3161c1) — siSwati FAL · QP · 2015 · siSwati
- [Siswati FAL P3 June July 2015](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-june-july-2015/4686c50e-b26b-44ea-a7c2-27ea16fcf62c) — siSwati FAL · QP · 2015 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Feb March 2015](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-feb-march-2015/8cb0768d-0055-4b2d-846e-f88abcc34e0f) — siSwati FAL · QP · 2015 · siSwati
- [Siswati FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-siswati/fc9ae067-0327-4390-8356-2470510dfddb) — siSwati FAL · QP · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-may-june-2023/3d40b9e4-7af0-4037-b68f-64f69636e03a) — siSwati FAL · QP · 2023 · siSwati
- [Siswati FAL P2 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-may-june-2017/fec20888-0d78-402d-94b7-c0b3d54af907) — siSwati FAL · QP · 2017 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati FAL

- [Gr 12 Siswati FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-fal-atp-2023-24/ce3a9844-e0b6-45d1-8a07-5bc3b067b26c) — ATP
- [Siswati FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/77baa88e-747f-42f2-a24c-b0a40682e171) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/dac07b60-c65f-4973-8d28-afc3ae437e5c) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2024-mg/f889ad88-6744-4f37-b042-7909905094da) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024-mg/a2d461e4-1cd9-482a-abb8-55e4fd93508d) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-nov-2024-mg/0bd3d12a-8f2b-400b-b143-8166bf7d47e2) — Memo · 2024 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
