# siSwati FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2016 Question Paper

> Grade 12 siSwati FAL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2016, 17 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-may-june-2016/ab3cd486-3243-4c32-9f4d-a706fa529ceb
- Updated: 2026-09-27
- Subject: siSwati FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Question paper
- Year: 2016
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 17

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-fal) › [siSwati FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2016 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-may-june-2016/ab3cd486-3243-4c32-9f4d-a706fa529ceb)

## About this document

Siswati Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2016 · siswati. Question paper, 17 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati FAL P2 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-may-june-2016-memo/abdfff1d-d800-44ff-a832-d5058d346bfe) — Memo · 2016 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                      SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

          SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)

                            LIPHEPHA LESIBILI (P2)

                                      2016

                                                                 EMAMAKI: 70

                                                           SIKHATSI: Ema-awa 2

                           Leliphepha linemakhasi la-17.

Emalungelo agodliwe                                                    Phenya

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    2                      DBE/2016
                                                 SCE

TICONDZISO

1.       Fundza lelikhasi ngembikwekutsi ucale kuphendvula imibuto.

2.       Ungalifundzi lonkhe liphepha lemibuto. Buka lokucuketfwe ekhasini
         lelilandzelako bese ubeka luphawu kulowo nalowo mbuto lobutwe
         ngetincwadzi lotifundze kulomnyaka. Emva kwaloko, fundza leyo mibuto
         lenetimphawu kuphela bese ukhetsa leyo lofuna kuphendvula yona.

3.       Leliphepha lemibuto licuketse TIGABA LETINE.

         SIGABA A:      Inoveli                        (35)
         SIGABA B:      Umdlalo                        (35)
         SIGABA C:      Tindzaba letimfisha            (35)
         SIGABA D:      Tinkondlo                      (35)

4.       Phendvula imibuto LEMIBILI kuphela. MUNYE umbuto kusinye setigaba
         letimbili.

         SIGABA A: INOVELI
         Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile.

         SIGABA B: UMDLALO
         Phendvula MUNYE umbuto wemdlalo lowufundzile.

         SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA
         Phendvula YOMIBILI imibuto lebutwe ngetindzaba letimfisha.

         SIGABA D: TINKONDLO
         Phendvula TOTIMBILI tinkondlo lekubutwe ngato.

5.       Sebentisa luhlu lwekutikhumbuta kute usitakale.

6.       Landzela ticondziso letisekucaleni kwaleso NALESO SIGABA.

7.       Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto temibuto njengobe tinjalo
         ephepheni lemibuto.

8.       Cala LESO NALESO sigaba ekhasini LELISHA.

9.       Siphakamiso sekulawulwa kwesikhatsi: Sebentisa emaminithi la-60 kuleso
         naleso sigaba.

10.      Bhala ngesandla lesibonakalako nalesifundzekako.

Emalungelo agodliwe                                                        Phenya

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    3                      DBE/2016
                                                 SCE

LUHLA LWEKUTIKHUMBUTA

Lelikhasi litawusita bahlolwa ekukhetseni imibuto      LABAFUNA   kuyiphendvula
ngaphandle kwekufundza lonkhe liphepha lemibuto.

SIGABA A: INOVELI

Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile.
INOMBOLO YEMBUTO                   EMAMAKI                        LIKHASI

1.    Kwasha Tikhotsa                            35                  5

SIGABA B: UMDLALO

Phendvula MUNYE umbuto wemdlalo lowufundzile.
2.  Lahloma Ladvuma                   35                             7

SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA

Phendvula YOMIBILI imibuto lebutwe ngetindzaba letimfisha.
3.1 'Litsambo'                           18                         10

3.2 'Titifiketi'                                 17                 11

SIGABA D: TINKONDLO

Phendvula TOTIMBILI tinkondlo lobutwe ngato.
4.1 'Mnukubeti wemvelo'                  17                         14

4.2 'Likhadi lelibovu'                           18                 16

Emalungelo agodliwe                                                         Phenya

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    4                          DBE/2016
                                                 SCE

LUHLA LWEKUTIKHUMBUTA

Lelikhasi litawusita bahlolwa ekukhetseni imibuto          LABAFUNA   kuyiphendvula
ngaphandle kwekufundza lonkhe liphepha lemibuto.

            SIGABA                TINOMBOLO             LINANI LEMIBUTO    THIKA
                                   TEMIBUTO            LEPHENDVULWAKO       ()
A: Inoveli
   (Imibuto lemifisha)                   1                   1
B: Umdlalo
   (Imibuto lemifisha)                   1                   1
C: Tindzaba letimfisha
   (Imibuto lemifisha)                   2                   2
D: Tinkondlo
   (Imibuto lemifisha)                   2                   2

CAPHELA: Cikelela kutsi uphendvule imibuto lesetigabeni LETIMBILI kuphela.

Emalungelo agodliwe                                                            Phenya

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    5                           DBE/2016
                                                 SCE

SIGABA A: INOVELI

UMBUTO 1: KWASHA TIKHOTSA – LL Dlamini

Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto letawulandzela.

ITHEKSTHI A

'Umuntfu nakakwedzelela kumele umentenjani Sicobolonjwane?' Kubuta Mswati
abonakala kutsi uphatseke kabi. 'Emakhosi lawa atifunela ludvumo ngekuhlasela
iNgwenyama. Ayati kutsi isandza kubekwa esikhundleni, manje ayikatinti. Bacale
umsebenti labangeke bawuphetse. Batitsintsele bomanyovu batihlalele. Kuyawusha
tikhotsa tingcongce-ngifunga Somhlolo! Ngabe iNkhosi isenesibindzi sekukhuluma
emavi lakhombisa kutetsemba, sibe simo sisibi kangaka? Akusilula kuphunyula etitseni
letinyenti kangaka,' kusho Sicobolonjwane ngekwesaba.

'Angimange ngikhulume nayinye yemakhosi lawo langihlaselako nyalo. Angiwati nawo
akangati, kodvwa ayangihlasela. Loku lokwentekako nyalo akunginiki litfuba lekutsi
ngicabange inchubo lekumele ngiyilandzele. Bengisengakakhetsi kutsi ngilandzele
yababe yekubusa ngekuthula nome ngilinyakatise live ngiphungwe la nale.
Angikacedzi      nesikhatsi    ngikulesikhundla,  kodvwa    titsa   setingangetjani!
Sitawuphephiswa njani sive kulesimo lesetfusako lesibukene naso?' Kubuta
Sicobolonjwane.       'Kumele    ngicabangisise   masinyane     ngenca    yesikhatsi
lesesingimpintjile. Lenye inkinga lesibukene nayo yebantfwana baMlambo boBashele
naMhlangala labanikitana kuhle kwamphonjane nenja. Kumele ngiyewulamula leyo
mphi eMambane. Inkinga lenye yesikhundla lengikuso lesifunwa bendlu yaketfu,'
kusho Mswati akhombisa sibindzi nekukhululeka. 'Kwati labalele kutsi sitawuphuma
njani kuletinkinga,' kusho Sicobolonjwane.

'Somcuba! Uyativela-ke nawe mnaketfu kutsi simo sibi. Ngiphe seluleko lewubona
kutsi sitawusenta siphumelele,' kusho Mswati asagucukele kuSomcuba.
'Sicobolonjwane ngibone sengatsi uyahabisa Ngwenyama. Ngako-ke ngitsi ungetfuki
mnaketfu akukho lekuyawukuphatamisa esikhundleni lewukuso,' kuphendvula
Somcuba amisa Mswati sibindzi.

                                                                         [Likhasi 6–7]

1.1      Shano kutsi Mswati uvetwa angumlingisi lonesimilo lesinjani kuletheksthi
         lengenhla?

         Khetsa YINYE imphendvulo.

         A       Ngumlingisi lotitsandzako.
         B       Ngumlingisi lotetsembako.
         C       Ngumlingisi lotentisako.
         D       Ngumlingisi lovilaphako.                                                 (1)

Emalungelo agodliwe                                                              Phenya

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        6                             DBE/2016
                                                     SCE

1.2      Kulabadlali labalandzelako ngumuphi lohamba embili ekubangiseni Mswati
         bukhosi kuletheksthi lengenhla?

         Khetsa YINYE imphendvulo.
         A       NguFokotsi
         B       NguNdlela
         C       NguSomcuba
         D       NguSidvwala                                                                   (1)
1.3      Nguyiphi inkinga labukene nayo Mswati kuletheksthi lengenhla?                         (1)

1.4      Nguyiphi indlela yekubusa leyalandzelwa nguMswati wesibili kutsi akhone
         kuncoba lamakhosi bekamhlasela?                                                       (1)

1.5      Endzimeni yesibili kunenkholelo letsite, yibhale phasi bese usho kutsi iluhlobo
         luni?                                                                                 (2)
1.6      Ngabe seluleko samake waMswati sekutsi abite bomnakabo baletse kuthula
         nekuvana esiveni, saphumelela yini?                                                   (2)

1.7      Lutfolakala kuphi luvutfondzaba kulendzaba?                                           (2)

1.8      Ucabanga kutsi umbhali bekahloseni ngekusibhalela lenoveli letsi Kwasha
         Tikhotsa?                                                                             (2)
1.9      Chaza lenkhulumo yaMswati letsi, 'Titsa setingangetjani'.                             (2)

1.10     Sihloko lesitsi, Kwasha         Tikhotsa,    siyahambisana   yini   nalokwenteka
         kulenoveli? Usho ngani?                                                               (2)

1.11     Ngabe lendzaba, yenteka esikhatsini sakudzala nobe sanyalo yini? Sekela
         imphendvulo ngemaphuzu LAMABILI.                                                      (3)
1.12     Ngabe uyavelana yini naSomcuba ngendlela labulawa ngayo? Nika tizatfu
         LETIMBILI.                                                                            (3)

1.13     Belisho kutsini leliphupho laSidvwala nasifundza lenoveli?                            (2)

1.14     Aliciniso nobe aliphutsa yini lamavi aSomcuba latsi, 'ungetfuki mnaketfu
         akukho lokuyawukuphatamisa esikhundlleni', nasibuka lenoveli yonkhe?
         Sekela imphendvulo yakho ngemaphuzu LAMABILI.                                         (3)
1.15     Catsanisa indlela lebatsatsa ngayo tintfo boFokotsi naNdlela kulenoveli.              (2)

1.16     Ngabe simfanele yini Somcuba lesiphetfo sakhe kulenoveli? Sekela
         imphendvulo yakho.                                                                    (2)

1.17     Ngusiphi sifundvo lesitfolakala kulenoveli nasibhekise kuSicobolonjwane?              (2)
1.18     Lenkhulumo yaSomcuba letsi, 'Ngitanenta              tindvuna   tami   letinkhulu'
         bekayisuselaphi nasibhekisa endzabeni?                                                (2)

                                                                 SAMBA SESIGABA A:             35

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    7                          DBE/2016
                                                 SCE

SIGABA B: UMDLALO

UMBUTO 2: LAHLOMA LADVUMA – Z Motsa

Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto letawulandzela.

ITHEKSTHI B

NDVUKUTEMPHI: Ufike nini wena lapha? (Ubeka phansi tikhali takhe ubuyela
              esihlalweni.)

MADZANDZA:            (Etama kwehlisa kuphakama kwemaphaphu)
                      Ngiyangena nje Temphi. Ninjani vele?

NDVUKUTEMPHI: Ucinisile?

MADZANDZA:            Hawu? Yebo ngiyangena nje! Nalaba labeme esangweni
                      bangafakaza.

NDVUKUTEMPHI: Cha akudzingeki loko. (Ngemoya lophansi)
              Kadze sanigcina.

QEDIZIZWE:            E-e! Kungaba kuhle mine ngicele indlela,
                      Zinyane! Masithi kuzohamba kanjalo-ke Zinyane leSilwane.
                      Masiyibone ngosuku loButimba leyo nyamazane. Ayixabene!

NDVUKUTEMPHI: Kulungile Zulu, asimise kanjalo. (Aphume Qedizizwe) Tjela mine,
              ukhala ngani-ke lomuhla?

MADZANDZA:            Kute lengikhala ngako. Ngitse ase ngitekubona nje ngive kutsi
                      solo mane uyakhiphita yini ngalomntfwanakho ...

NDVUKUTEMPHI: Ngakutjela kutsi angati lutfo! Ufuna ngikhulume kangaki?

MADZANDZA:            Uyati angiva kutsi lomntfwanami usikhubekiso ngani ngoba
                      nemkhosi sewengcile awukabutfoli bukhosi lobe ubu ...

NDUKUTEMPHI:          (Asondzele kuye kungatsi ufuna kumbeka sandla) Ye wena!
                      Yekela tindzaba letingesito takho uyangiva?

MADZANDZA:            Cha kumangala nje kutsi sewusikhubekiso ngani nyalo. Kumbe
                      vele awusangitsandzi? Mhlawumbe bacinisile laba labatsi liso
                      lakho selinamatsele kuKhetsiwe, iNdlovuka …

NDVUKUTEMPHI: Khetsiwe wani? Leyo ntfo leyo! Nginje nje nje ngiyo! Nx!

MADZANDZA:            Temphi, vele uyamphika lomntfwana?

NDVUKUTEMPHI: Uvile nje? Ngiphindze kangaki?

Emalungelo agodliwe                                                            Phenya

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    8                          DBE/2016
                                                 SCE

MADZANDZA:            Ulahla litsambo lakho? Cha angikushiye-ke. Bengitsi umfula
                      sewubohlile. (Atsi nase afulatsela nje agucuke ambuke atsi.)
                      Ubolibamba lingashoni. Siphundvu sibohlala sibona ngoba labosa
                      ngebumnyama esangweni bangahle bose nemantjontjo akho
                      uwabukile, tinyenti kabi tinkhomo tilindze kuhlatjwa.

NDVUKUTEMPHI: (Etfukile) Tinkh … kuhlatjw … Utsini?

                                                                           [Likhasi 45]

2.1      Bhala sibekandzaba sendzawo saletheksthi lengenhla.

         Khetsa YINYE imphendvulo.

         A       Esangweni
         B       Entsangeni
         C       Emasimini
         D       Emphelave                                                                (1)

2.2      Nguyiphi indzima ledlalwa nguNdvukutemphi emdlalweni wonkhe?

         Khetsa YINYE imphendvulo.

         A       Ngumcabanisi
         B       Yimbangi
         C       Ngumelekeleli
         D       Lichawe                                                                  (1)

2.3      Bekuyini imbangela yekubitwa kwaVusematfwa ngenyamazane kuletheksthi
         lengenhla?                                                                       (1)

2.4      Shano sigodlo lapho kwenteka khona lomdlalo.                                     (1)

2.5      Ngikuphi kulesicashunwa lokukudvonsa kutsi ufundze lomdlalo ute uyowufika
         esiphetfweni?                                                                    (2)

2.6      Ngusiphi sigameko lesenta kutsi Tsembative atfolakale esigodlweni abitwa
         ngemntfwana wenkhosi?                                                            (2)

2.7      Bekuyini injongo yembhali ekubhaleni lomdlalo?                                   (2)

2.8      Bhala KUBILI lokwenta Sigwaca abe ngumdlali lotsembekile kuTsembative.           (2)

2.9      Madzandza ungumlingisi loneluvelo emdlalweni. Veta secwayiso lowasinika
         Tsembative.                                                                      (2)

Emalungelo agodliwe                                                             Phenya

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     9                              DBE/2016
                                                  SCE

2.10     Bekasho kutsini Madzandza nakatsi, 'Ubolibamba lingashoni'?

         Khetsa YINYE imphendvulo.

         A       Tintfo kumele tihlale tingakugucukeli.
         B       Tintfo kumele tihlale tingakubambi.
         C       Tintfo kumele tihlale tingaboli.
         D       Tintfo kumele tihlale tingakusiti.                                           (1)

2.11     Kubakhona    kwaKhetsiwe            kulomdlalo   kuletsa     yiphi   inkhululeko
         emantfombataneni alomuhla?                                                           (2)

2.12     Bekuyini inhloso yekunatsisa Vusematfwa tjwala?                                      (2)

2.13     Lutfolakala kuphi luvutfondzaba kulomdlalo?                                          (2)

2.14     Ngekubona kwakho yini leyabangela Ndvukutemphi kutsi aphike umntfwana
         waMadzandza? Sekela imphendvulo yakho.                                               (2)

2.15     Chaza lenkhulumo yaMadzandza letsi, 'Bengitsi umfula sewubohlile'.                   (2)

2.16     Ngekubona kwakho Ndvukutemphi unasiphi similo nawulalela lenkhulumo
         letsi: Khetsiwe wani? Leyo ntfo leyo! Nginje nje nje ngiyo! Nx! Sekela
         imphendvulo yakho.                                                                   (2)

2.17     Ngekubona kwakho bekukahle yini kutsi iMbiba ifune kubeka inkhosi isaphila?
         Sekela imphendvulo yakho.                                                            (2)

2.18     Ngusiphi sifundvo lesisitfola ngaQedizizwe kulomdlalo?                               (2)

2.19     Uyavumelana yini nalombono lotsi, 'Lutsandvo ngumancoba?' Fakazela loku
         ngekuhamba kwaKhetsiwe naTsembative.                                                 (2)

2.20     Ngabe liphupho leMbiba lafezeka yini nangabe ubuka siphetfo salomdlalo?
         Sekela imphendvulo yakho.                                                            (2)

                                                                    SAMBA SESIGABA B:         35

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     10                               DBE/2016
                                                  SCE

SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA

UMBUTO 3: LITSAMBO – EJ Mhlanga

Phendvula YOMIBILI imibuto lebutwe ngetindzaba letimfisha.

3.1      'LITSAMBO' – JJ Ncongwane

         Fundza letheksthi lengentasi bese uphendvula imibuto letawulandzela.

         ITHEKSTHI C

         'Ye LaMdluli, ngicela kutsi singaphikisani ngaloko ngobe ngatsi mine angisiyo
         ifemu lapha kami. Mine bengitsi siyasitana nje … Sisitana njani? Buka nyalo
         sengikugadzela nemntfwana kepha umholo solo awukangikhuphuleli? Phela
         lomsebenti sewandzile nyalo. Nemholo-ke awenyuke ngobe netintfo futsi
         setenyukile. Cha, lapho-ke shengatsi ngeke ngiphumelele …'

         'Nangabe usho njalo-ke ngicela kutsi lomntfwanakho umuse le ekhreshi
         utewuva kutsi batakubita malini kugadza umntfwana. Etinkhulisa babita
         emakhulu lamatsatfu emarandi kugadza nje umntfwana. Buka-ke mine
         ungisebentisa njengesigcili sakho, ngenta yonkhe lemisebenti yalapha kakho
         kepha unginika nje emakhulu lamabili emarandi. Hhayi make Shongwe
         ngicabangele nami nebakitsi ngingumuntfu. Lolokudzingako nami
         ngiyakudzinga. Manje wena bewubona kutsi ngikukhuphulele ngamalini?'
         Kubuta make Shongwe eva nje kutsi lendzaba imngena ematinyweni
         njengamangoza.

         'Uyabona make Shongwe wena ufundzile, usebenta kahle lapha esibhedlela.
         Njengaloku bewungekho emsebentini, tonkhe leto tinyanga letintsatfu angitsi
         bakunike wonkhe umholo wakho? Yebo banginike wonkhe. Angitsi uyati nawe
         kutsi le etinkhulisa babita malini kugadza nje kuphela umntfwana? Yebo
         ngiyati.'

         'Angitsi uvile nawe emisakatweni, wabona futsi nakumabonakudze kutsi
         hulumende wetfu lomusha umemetele kutsi tonkhe tisebenti tasemakhaya
         kufute tiholelwe lokungenani R1 500 ngenyanga? Manje-ke mine ngitsi
         ngikhuphulele lomholo wami lokungenani unginike incenye yalemali lokufute
         kutsi ngabe ungiholela yona.'

                                                                             [Likhasi 23–24]

         3.1.1        Ngusiphi simo lesisitfola kulabalingisi labakuletheksthi lengenhla?

                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Simo sekungabingelelani.
                      B   Simo sekungakhulumisani.
                      C   Simo sekungakhutsatani.
                      D   Simo sekungavisisani.                                                 (1)

Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2         11                              DBE/2016
                                                      SCE

         3.1.2        Lenkhulumo yamake Shongwe letsi, 'lendzaba imngena
                      ematinyweni njengamangoza' inasiphi sinongo senkhulumo?

                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Sifaniso
                      B   Sifanisongco
                      C   Sihabiso
                      D   Selutfo                                                                  (1)

         3.1.3        Loludvweshu lolusemkhatsini           waLaMdluli    namake    Shongwe
                      luluhlobo luni?                                                              (1)

         3.1.4        Nika indzawo lapho yenteka khona lendzaba lemfisha.                          (1)

         3.1.5        Bekasho   kutsini      LaMdluli       nangabe      atsi,   'Usangiholela
                      lamantongomane'?                                                             (2)

         3.1.6        Loku lakhala ngako LaMdluli kuletheksthi lengenhla kuyenteka yini
                      emmangweni lesiphila kuwo? Sekela imphendvulo yakho.                         (2)

         3.1.7        Uma ulalela emavi aLaMdluli kulendzaba lemfisha, ungatsi sinjani
                      similo sakhe? Sekela imphendvulo yakho.                                      (2)

         3.1.8        Itsini ingcikitsi yalendzaba lemfisha? Sekela imphendvulo yakho.             (2)

         3.1.9        Ngusiphi sifundvo lesitfolakala kulendzaba lemfisha? Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                           (2)

         3.1.10       Ngabe inkinga yaLaMdluli yacatululeka yini nangabe ubuka
                      siphetfo salendzaba? Sekela imphendvulo yakho.                               (2)

         3.1.11       Kube wena bewunguMake Shongwe, ngusiphi sincumo
                      lebewungasitsatsa ngalendzaba yaLaMdluli yekwenyuselwa liholo?               (2)

                                                 NA

3.2      'TITIFIKETI' – JJ Thwala

         Fundza letheksthi lengentasi bese uphendvula imibuto letawulandzela.

         ITHEKSTHI D

         'Utawuboshwa wena Ndzabatakhe ngekukhuluma ngetitifiketi sengatsi unato,
         kantsi utifanela nami Sifiso nje. Tsine sinawe sihlushwa tifiso nje tekuba
         netitifiketi,' kusho Sifiso akhombisa kwedzelela. Waphatseka kabi kakhulu
         Ndzabatakhe. Wabashiya esitubhini lapho. Wangena endlini wadvonsa
         imvilophi lenkhulu lemhlophe lenetitifiketi letimbili nediploma. Sitifiketi se 'O'
         level;      B.A.    kanye     neDiploma     yekufundzisa.     Wabuya         nayo
         watewubakhombisa. Wetfuka Musa, ngobe abecala kubona emaphepha
         lakhombisa imfundvo lephakeme. Sifiso wabuka kanye watsi, 'kahle kudlala
         ngatsi wena! Loku lowusikhombisa kona ngemanyela, tiphi tona titifiketi
         mbamba? Utawuyenga labasandza kutalwa, hhayi tsine.'
Emalungelo agodliwe                                                                       Phenya

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2      12                                   DBE/2016
                                                   SCE

         'Utsini ngaletitembu tasemaphoyiseni letishaywe kuletitifiketi kukhombisa
         kutsi ngito sibili?' kusho Ndzabatakhe. 'Utawuyenga labayengekako! Musa
         kudlala ngatsi Ndzabatakhe! Umuntfu lonaletitifiketi akafani nawe'. Inkhulumo
         yakhe izotsile kukhombisa kutsi yesichwichwici. Akahambi akhuluma
         ngetitifiketi nome kukuphi. Emakilasini lawafundzisako uyaphila. 'Bafundzi
         bajabulela lwati kunekutsi batjelwe ngetitifiketi,' kusho Sifiso agcizelela kutsi
         loku lakukhulumako ukusho ngenhlitiyo yakhe yonkhe. 'Yekela umona Sifiso.
         Umona uyingoti ebantfwini,' kusho Ndzabatakhe. 'Kutjelwa liciniso kuba
         nemona?' Kubuta Sifiso. 'Ngikukhombisile emaphepha lafakazako kutsi
         ngahlala esikolweni ngafundza. Yini-ke lekumele ngiyikhokhe nyalo uyibone
         kuze ukholwe?'

                                                                                [Likhasi 107–108]

         3.2.1        Bangaki balingisi kulendzaba lemfisha letsi Titifiketi?                        (1)

         3.2.2        Hlobo luni lweludvweshu lolutfolakala endzimeni ye-2 kuletheksthi
                      lengenhla?

                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Lwasemkhatsini
                      B   Lwasekugcineni
                      C   Lwangaphandle
                      D   Lwangekhatsi                                                               (1)

         3.2.3        Ngumuphi umlingisi lomkhulu kuletheksthi lengenhla?

                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   NguMphini
                      B   NguMusa
                      C   NguSifiso
                      D   NguNdzabatakhe                                                             (1)

         3.2.4        Lesihloko lesitsi, 'Titifiketi' siyahambisana yini naloku lokwenteka
                      kulendzaba lemfisha? Vuma nobe uphike ngekwesekela
                      imphendvulo yakho.                                                             (2)

         3.2.5        Ligama laNdzabatakhe ngabe liyamlandzela yini nangabe ubuka
                      tento takhe? Sekela imphendvulo yakho.                                         (2)

         3.2.6        Ngabe tento taNdzabatakhe tiyemukeleka yini njengemuntfu
                      lofundzile? Bhala KUBILI.                                                      (2)

         3.2.7        Lamavi alabalingisi labangenhla asivetela kutsi lendzaba lemfisha
                      yenteka ngesikhatsi sanyalo. Sekela nobe uphikise lesitatimende
                      ngemaphuzu LAMABILI.                                                           (2)

Emalungelo agodliwe                                                                         Phenya

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    13                         DBE/2016
                                                 SCE

         3.2.8        Kungani Musa amangale nangabe Ndzabatakhe amkhomba
                      titifiketi takhe?                                                 (2)

         3.2.9        Ngekubona kwakho emavi aSifiso latsi, 'Utawuboshwa wena
                      Ndzabatakhe ngekukhuluma ngetitifiketi sengatsi unato', ngabe
                      abeliciniso yini? Sekela imphendvulo yakho.                       (2)

         3.2.10       Wena njengemuntfu losebenta emtsetfweni bewungatsatsa siphi
                      sincumo ngaletitifiketi taNdzabatakhe letingekho emtsetfweni?     (2)

                                                             SAMBA SESIGABA C:          35

Emalungelo agodliwe                                                            Phenya

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    14                         DBE/2016
                                                 SCE

SIGABA D: TINKONDLO

UMBUTO 4: LETFWESE – PT Jele, JJ Thwala

Phendvula TOTIMBILI tinkondlo lekubutwe ngato.

4.1      Fundza lenkondlo lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.

         Mnukubeti wemvelo – AT Fakude

         1            Utsini ngalomoya lowunukubeta nsuku tonkhe?
         2            Utsini ngalamanti lowakhipha sitfunti?
         3            Utsini ngalomhlaba lowukhipha buwona?
         4            Utsini ngalolwandle loluncisha inhlonipho?
         5            Vele sonkhe sesihlukubetekile,
         6            Vele sonkhe sesihluphekile,
         7            Sekwanele Mhlukubetindzini.
         8            Salusikhawula ngekushesha.
         9            Kutsanti bekwekhutwa wen' eMgwenya
         10           Itolo bekwelulekwa wen' evenini yakho yentfutfu.
         11           Namuhla kusahhunyutwa wena ngemfuhlumfuhlu yetibi takho
         12           Tehle letingeyusulwa ngumuntfu,
         13           Akhale Noyana,
         14           Tikukhalele takaSigonyela.

         15           Emabhodlela, emabhodlela emigwacweni yetfu
         16           Asihlaba sihlabeke enyameni yetfu
         17           Emaphepha, emaphepha emabaleni etfu
         18           Aphephuka sihlabeke etindleleni tetfu
         19           Tincamu, tincamu etindleleni tetfu
         20           Tincamul' imphilo yetfu eveni ngekushesha
         21           Kantsi yini ngawe Mnukubeti?
         22           Kantsi kwakhala nyonini kuwe?
         23           Kantsi wabhunyiselwa ngatiphi wena?
         24           Usilwane cobo lwaso wena
         25           Sekwenele Mnumzane – COLA.

         26           Mnukubeti, Mnukubeti,
         27           Cabanga, ucabangisise,
         28           Zindla uzindlisise
         29           Tinsuku takho setibaliwe,
         30           Sala kutjelwa sibona ngemopho.

                                                                         [Likhasi 37]

Emalungelo agodliwe                                                              Phenya

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    15                               DBE/2016
                                                 SCE

         4.1.1        Hlobo luni lwesinongo      senkhulumo     lesitfolakala   kulomugca
                      lolandzelako?

                      'Usilwane cobo lwaso wena'

                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Sifaniso
                      B   Selutfo
                      C   Simuntfutiso
                      D   Sifanisongco                                                        (1)

         4.1.2        Shano luhlobo        lwemvumelwano     loludvwetjelwe     kulemigca
                      lelandzelako?

                      'Vele sonkhe sesihlukubetekile,
                      Vele sonkhe sesihluphekile,'

                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Imvumelwanosicalo.
                      B   Imvumelwanosigcino.
                      C   Imvumelwanomaphakatsi.
                      D   Imvumelwanomkhatsini.                                               (1)

         4.1.3        Bhala luchumano lolutfolakala emgceni we-1 kuya kuwe-4
                      kulenkondlo lengenhla.

                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Luchumanosicalo.
                      B   Luchumanosigcino.
                      C   Luchumanosiphambano.
                      D   Luchumanomaphakatsi.                                                (1)

         4.1.4        Hlobo    luni    lwesifanamsindvo     loludvwetjelwe      kulomugca
                      longentasi?

                      'Emaphepha, emaphepha emabaleni etfu'                                   (1)

         4.1.5        Nika inchazelo yalesisho lesidvwetjelwe kulomugca lolandzelako.

                      'Kantsi kwakhala nyonini kuwe?' (Umugca 22)                             (2)

         4.1.6        Shano kutsi tiphumaphi letincamu lakhuluma ngato sonkondlo
                      kulomugca lolandzelako?

                      'Tincamu, tincamu etindleleni tetfu' (Umugca 19)                        (2)

         4.1.7        Usho kutsini sonkondlo nakatsi, 'Akhale Noyana'? (Umugca 13)            (2)

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2         16                          DBE/2016
                                                      SCE

         4.1.8        Bhala imigca leMIBILI letfolakala kulenkondlo lekhombisa kutsi
                      sikhatsi salabanukubeti bemvelo sesiphelile futsi batawutisola.         (2)

         4.1.9        Ngusiphi sifundvo lesitfolakala kulenkondlo lengenhla?                  (2)

         4.1.10       Nika tintfo leTINTSATFU letihlukubetekako nakunukubetwa imvelo.         (3)

                                                 NA

4.2      Fundza lenkondlo lengentasi bese uphendvula imibuto letawulandzela.

         Likhadi lelibovu – CD Masilela

         1            Imphilo inguphansi – phezulu,
         2            Wena lowabona kunatsa kwenkhukhu.
         3            Noma ingakhuluphala igcwale indlu,
         4            Ungatikhipheli likhadi lelibovu!
         5            Akucali futsi akugcini ngawe – phakama uye phambili!
         6            Lenkingana loyenweba ibe ngubhazabhaza iyinselele.
         7            Tibale tibusiso takho ucaphele:
         8            Ingcondvo isikhali lesinemandla – khetsa imphilo!
         9            Vula emehlo, maningi ematfuba lapha ngephandle,
         10           Tsani ntinini ngelitubane utsatse litfuba lakho.
         11           Sigwaca lesihle ngulesishoshako.
         12           Ungacali nje, utinikete likhadi lelibovu!

                                                                               [Likhasi 62]

         4.2.1        Hlobo luni lwenkondlo lena lengenhla?

                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Inkondlo legcekako.
                      B   Inkondlo leyi-eleji.
                      C   Inkondlo leyi-ephiki.
                      D   Inkondlo leyi-sonethi.                                              (1)

         4.2.2        Bunkondlo buni lobutfolakala emgceni we-12?                             (1)

         4.2.3        Chaza lesaga lesilandzelako?

                      'Sigwaca lesihle ngulesishoshako.' (Umugca 11)

                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Umuntfu lodzinga tintfo letinhle akasebenti.
                      B   Umuntfu lodzinga lusito uyasukuma ayolufuna.
                      C   Umuntfu lodzinga kuphumelela uyahlala ayekele.
                      D   Umuntfu lodzinga kudla uyalala angapheki.                           (1)

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2       17                                DBE/2016
                                                    SCE

         4.2.4        Sonkondlo ulusebentiselani loluphawu loludvwetjelwe kulomugca
                      longentasi?

                      'Ungatikhipheli likhadi lelibovu!'                                          (1)

         4.2.5        Shano kutsi lisetjentiswa kuphi likhadi lelibovu? Bhala liphuzu
                      LINYE.                                                                      (1)

         4.2.6        Shano kutsi bunkondlo buni lobutfolakala kulomugca longentasi.

                      'Imphilo inguphansi – phezulu' (Umugca 1)

                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Silinganisamcondvo
                      B   Sihabisamcondvo
                      C   Sihloniphamcondvo
                      D   Siphukutamcondvo                                                        (1)

         4.2.7        Bekacondzeni sonkondlo ngalomugca lolandzelako?

                      'Tsani ntinini ngelitubane utsatse litfuba lakho.' (Umugca 10)              (2)

         4.2.8        Phawula ngephethini yalemigca lelandzelako.

                      'Noma ingakhuluphala igcwale indlu,
                      Ungatikhipheli likhadi lelibovu!' (Umugca 3–4)                              (2)

         4.2.9        Chaza lomugca kutsi usho kutsini:

                      'Ingcondvo isikhali lesinemandla – khetsa imphilo!' (Umugca 8)              (2)

         4.2.10       Ngekubona kwakho nguwaphi lamatfuba sonkondlo lakhuluma
                      ngawo kulomugca longentasi. Bhala MABILI.

                      'Vula emehlo, maningi ematfuba lapha ngephandle' (Umugca 9)                 (2)

         4.2.11       Sonkondlo bekakusiphi simo nakabhala lenkondlo?                  Sekela
                      ngekucaphuna umugca enkondlweni lengenhla.                                  (2)

         4.2.12       Nguwuphi umlayeto lovetwa ngulenkondlo lengenhla?                           (2)

                                                                 SAMBA SESIGABA D:                35
                                                               SAMBA SAKO KONKHE:                 70

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati FAL P1 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-may-june-2016/d20324a1-222a-4a40-b604-3925939a411d) — siSwati FAL · QP · 2016 · siSwati
- [Siswati FAL P3 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-may-june-2016/acef1588-0d73-460c-82d5-bed3fbf23551) — siSwati FAL · QP · 2016 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2016/c249961d-24fb-40d8-b6fc-765e910a58a7) — siSwati FAL · QP · 2016 · siSwati
- [Siswati FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-siswati/fc9ae067-0327-4390-8356-2470510dfddb) — siSwati FAL · QP · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-may-june-2023/3d40b9e4-7af0-4037-b68f-64f69636e03a) — siSwati FAL · QP · 2023 · siSwati
- [Siswati FAL P2 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-may-june-2017/fec20888-0d78-402d-94b7-c0b3d54af907) — siSwati FAL · QP · 2017 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati FAL

- [Gr 12 Siswati FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-fal-atp-2023-24/ce3a9844-e0b6-45d1-8a07-5bc3b067b26c) — ATP
- [Siswati FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/77baa88e-747f-42f2-a24c-b0a40682e171) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/dac07b60-c65f-4973-8d28-afc3ae437e5c) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2024-mg/f889ad88-6744-4f37-b042-7909905094da) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024-mg/a2d461e4-1cd9-482a-abb8-55e4fd93508d) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-nov-2024-mg/0bd3d12a-8f2b-400b-b143-8166bf7d47e2) — Memo · 2024 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
