# siSwati FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper

> Grade 12 siSwati FAL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2023, 22 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-may-june-2023/3d40b9e4-7af0-4037-b68f-64f69636e03a
- Updated: 2026-09-27
- Subject: siSwati FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Question paper
- Year: 2023
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 22

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-fal) › [siSwati FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-may-june-2023/3d40b9e4-7af0-4037-b68f-64f69636e03a)

## About this document

Siswati Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2023 · siswati. Question paper, 22 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati FAL P2 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-may-june-2023-mg/b5814506-9bbc-4e81-9fba-86345d4e9f80) — Memo · 2023 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

             SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
         NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

           SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)

                            LIPHEPHA LESIBILI (P2)

                                       2023

                                                                     EMAMAKI: 70

                                                           SIKHATSI: Ema-awa la-2½

                           Leliphepha linemakhasi la-22.

Emalungelo agodliwe                                                        Phenya

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2      2                       DBE/2023
                                                 SC/NSC

TICONDZISO KULABAHLOLWAKO

Fundza lelikhasi ngembikwekutsi ucale kuphendvula imibuto.

1.       UNGALIFUNDZI lonkhe liphepha lemibuto. Buka lokucuketfwe ekhasini
         lelilandzelako bese ubeka luphawu kulowo nalowo mbuto lobutwe
         ngetincwadzi lotifundze kulomnyaka.

2.       Leliphepha lemibuto licuketse TIGABA LETINE.

         SIGABA A: Inoveli                         (35)
         SIGABA B: Umdlalo                         (35)
         SIGABA C: Tindzaba letimfisha             (35)
         SIGABA D: Tinkondlo                       (35)

3.       Phendvula IMIBUTO LEMIBILI kuphela kunobe ngutiphi tigaba LETIMBILI
         ngalendlela:

         SIGABA A: INOVELI (35 emamaki)
         Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile.

         SIGABA B: UMDLALO (35 emamaki)
         Phendvula MUNYE umbuto wemdlalo lowufundzile.

         SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA (35 emamaki)
         Phendvula YOMIBILI imibuto lebutwe ngetindzaba letimfisha.

         SIGABA D: TINKONDLO (35 emamaki)
         Phendvula TOTIMBILI tinkondlo lekubutwe ngato.

         Sebentisa luhlu lwekutikhumbuta kute usitakale.

4.       Landzela ticondziso letisekucaleni kwaleso naleso sigaba.

5.       Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto temibuto njengobe tinjalo
         ephepheni lemibuto.

6.       Cala LESO naleso sigaba ekhasini LELISHA.

7.       Siphakamiso sekulawulwa kwesikhatsi: Sebentisa emaminithi lange-75 kuleso
         naleso sigaba.

8.       Bhala ngesandla lesibonakalako nalesifundzekako.

Emalungelo agodliwe                                                           Phenya

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2      3                         DBE/2023
                                                 SC/NSC

LOKUCUKETFWE

Lelikhasi litakusita ekukhetseni imibuto lofuna kuyiphendvula ngaphandle kwekufundza
lonkhe liphepha lemibuto.
SIGABA A: INOVELI

Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile.
INOMBOLO YEMBUTO                     EMAMAKI                         LIKHASI
1.   Kwasha Tikhotsa                    35                              5

2.     Ngenca Yakho                               35                     8

SIGABA B: UMDLALO

Phendvula MUNYE umbuto wemdlalo lowufundzile.
3.   Lahloma Ladvuma                   35                               12

SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA

Phendvula imibuto LEMIBILI ngetindzaba letimfisha lotifundzile.
4.1  'Babe Ungehlulile'                    18                           15

4.2    'Sulumlomo'                                17                    17

SIGABA D: TINKONDLO

Phendvula TOTIMBILI tinkondlo ngencwadzi loyifundzile.
5.1  'Chawe Lemachawe'                    17                            19

5.2    'Leyo Ngoma'                               18                    21

Emalungelo agodliwe                                                             Phenya

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2      4                         DBE/2023
                                                 SC/NSC

LUHLA LWEKUTIKHUMBUTA

Lelikhasi litakusita ekukhetseni imibuto lofuna kuyiphendvula ngaphandle kwekufundza
lonkhe liphepha lemibuto.

            SIGABA                TINOMBOLO           LINANI LEMIBUTO       THIKA
                                   TEMIBUTO          LEPHENDVULWAKO          ()
A: Inoveli                            1–2                    1
   (Imibuto lemifisha)
B: Umdlalo                               3                 1
   (Imibuto lemifisha)
C: Tindzaba letimfisha               4.1 + 4.2             2
   (Imibuto lemifisha)
D: Tinkondlo                         5.1 + 5.2             2
   (Imibuto lemifisha)

CAPHELA: Cikelela kutsi uphendvule imibuto lesetigabeni LETIMBILI kuphela.

Emalungelo agodliwe                                                             Phenya

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2       5                              DBE/2023
                                                  SC/NSC

SIGABA A: INOVELI

Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile.

UMBUTO 1: KWASHA TIKHOTSA – LL Dlamini

1.1      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI A

         'Ngimdzala uma ngingaka Somcuba! Siyawuyicela ivutsiwe ngalemihlangano
         yenu leminyenti. Kudzela inyoni leyingase indize isondzele inive nititeka.
         Lukhulu luyeta mnaketfu,' kuphawula Mswati. 'Abuhlungu emavi
         lewuwaphimisako mnaketfu. Ahlaba enhlitiyweni yami kwelinyeva
         ayephukela,' kusho Somcuba akhombisa kukhatsateka. 'Liciniso linjalo 5
         mnaketfu. Lihlaba njengelinyeva. Loko lenikwenta kimi sekuye kwabonwa
         nabantfu bangaphandle kutsi kukhulu lenikuhlelako. Lengifuna nikwati
         Somcuba kutsi bukhosi lobu niyawukubutfola ngikulemilahlankhosi!' Kusho
         Mswati atishaya sifuba.

         'Emavi akho angishayisa luvalo. Mnaketfu ubona sengatsi kukhona 10
         lesifihlelene kona, kantsi akukho. Mani sibindzi!' Kusho Somcuba. 'Yini
         lewuyisolako kimi Somcuba?' Kubuta Mswati. 'Akukho lengikusolako kuwe
         mnaketfu,' kuphendvula Somcuba. 'Angisuye umntfwana lokhasela etiko.
         Ngiyayibona ingoti lengilengela kuyo. Ngwavuma ufuna live lami
         ngaselwandle. Ematfonga akatibeki phasi, alwa nami. Besutfu bafunga 15
         bayalobela batsi abesuki eSilobela. Bakhe tindlu tabo tematje kusukela
         eMambane kulaMlambo kuze kufinyelelwe eMachibini lanemihlanga. Bagcoki
         bafuna lelo live lelingaseNshonalanga. BakaMabhula bakanekise
         eMgwenyane naseMgwenya. Live laSomhlolo bafuna kulihlephula ngala
         nangala, babelane ngalo. Lokunye-ke kutsi nine nifuna bukhosi bami,' kusho 20
         Mswati akhatsatekile.

         'Kuhlangana kwetfu nebanaketfu boFokotsi naNdlela sisuke sikhuluma
         ngesimo selive lesimatima. Siyatibona titsa tivumbukise kwemakhowa.
         Tisihacile mnaketfu. Lolwa nawe mnaketfu, kusho kutsi ulwa natsi sonkhe.
         Kuhlala phasi sigoce tandla, sitawube sitigwaza ngetetfu.'               25

                                                                               [Likhasi 2–4]

         1.1.1        Mswati bekatfukutseliswe yini endzimeni yekucala yaletheksthi?            (1)

         1.1.2        Khetsa YINYE imphendvulo kuleti.

                      Kusho kutsini kutsi 'Siyawuyicela ivutsiwe'? Kusho kutsi sitake …

                      A   sikhulume.
                      B   sihlebe.
                      C   silale.
                      D   sibone.                                                               (1)

Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2       6                       DBE/2023
                                                  SC/NSC

         1.1.3        Letheksthi ivete hlobo luni lweludvweshu? Sekela imphendvulo
                      yakho.                                                              (2)

         1.1.4        Ngabe kukhona yini kuletheksthi lokwenta umfundzi afise
                      kuchubeka nekufundza lendzaba? Sekela imphendvulo yakho.            (2)

         1.1.5        Endzimeni yesibili kunemavi lakhulunywa nguMswati lakhombisa
                      kutsi akasiso silima. Wabhale phasi.                                (2)

         1.1.6        Kubangelwa yini kutsi Mswati kungamphatsi kahle kungenelela
                      kwaletinye tive endzaweni yakhe?                                    (2)

         1.1.7        Catsanisa emavi aSomcuba latsi, 'Lolwa nawe mnaketfu, kusho
                      kutsi ulwa natsi' naloko lokwenteka kulendzaba.                     (2)

         1.1.8        Indlela Mswati lekakhuluma ngayo nebanakabo itifundzisani
                      tetsamelilwati talenoveli?                                          (2)

         1.1.9        Phawula ngendzima ledlalwa tindvuna taMswati ekusimamiseni
                      umbuso wakhe.                                                       (2)

         1.1.10       Lesaga lesitsi, 'emaphikankhani afela enkhanini' sihambisana
                      kanjani nesiphetfo salenoveli? Sekela imphendvulo yakho.            (2)

                                                 NA

1.2      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI B

          'Alisekho litsemba lekutsatsa bukhosi beMaswati, ngobe tisekelo lebenginato
          Mswati utibhidlitile taphela,' kuphendvula Somcuba.
          'Utsi kwentiwe njani nyalo kuze ematsemba abuye mnaketfu?'
          'Yonkhe imitamo yetfu ayimange ibe yimphumelelo, ngako-ke kumele sihlale
          phasi sihlele emasu lamasha latawusiphumelelisa.'                           5

          Inkhulumo yebantfwana boSomcuba naNdlela kanye naFokotsi beyiba
          nesihloko sinye, 'Mswati' ngaso sonkhe sikhatsi.
          'Ngabe Mswati usicabangelani lena eLudzidzini?' Kubuta Ndlela.
          'Akukho lasicabangela kona ngobe sabekwa nguye kulendzawo lesihleti
          kuyo. Kube abecondze kusihlasela ngabe kadze akwenta loko, kepha 10
          ubahlasela ngala nangala asishiye tsine.'
          'Angeke umetsembe Mswati, ngobe ulala agucuka. Angiyetsembi leya
          ndvodza, sambane lesimba umgodzi singawulali lesa!' Kusho Ndlela
          akhombisa kusola lokukhulu.

         'Khululeka Ndlela! Akukho lesingakwentiwa nguMswati siyingati yinye,' kusho 15
         Somcuba acinisa Ndlela lidvolo.

Emalungelo agodliwe                                                             Phenya

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2       7                               DBE/2023
                                                  SC/NSC

          Ndlela abenekusola lokukhulu akhombisa kungametsembi Mswati, kantsi
          Somcuba abenesibindzi angaboni bungoti kuMswati.
          Batsite basakhuluma bantfwana, kwafika Sidvwala ahamba ashakutela watsi,
          'Sekuphele emalanga lamabili ngingalali bantfwabenkhosi.'                    20
          'Kwentenjani Sidvwala? Ulala udleni onkhe malanga loku lokukwenta
          ungalali?' Kubuta Somcuba.
          'Kufika babe ngeliphupho utsi asitfutseni kulendzawo ngobe lukhulu luyeta
          luyenyelela.'
          'Sitfutse sishiye indzawo lenhle kangaka siye kulesingayati?' Kubuta 25
          Somcuba akhombisa kusola lokukhulu.
          'Lami liphupho alishayi phasi. Nginelidloti lelinemandla lelingitjela konkhe
          lokutawukwenteka.'

                                                                              [Likhasi 73–75]

         1.2.1        Khetsa YINYE imphendvulo kuleti.

                      Bobani letisekelo lekukhulunywa ngato kuletheksthi lengenhla?

                      A   Ngwavuma, Mzila, Mhlangala naMtjekeni
                      B   Ndlela, Sandlane, Khambi naMbovane
                      C   File, Somcuba, Mngayi naFokotsi
                      D   Sidvwala, Gwalagwala, Tikhuba naSicobolonjwane                         (1)

         1.2.2        Letheksthi lengenhla iveta kutsi ngubani umlingisi logcamile?
                      Sekela imphendvulo yakho.                                                  (2)

         1.2.3        Sidvwala usho kutsini nakatsi 'Nginelidloti lelinemandla'?                 (2)

         1.2.4        Sidvwala uvetwe njengemlingisi lonjani ngekwesimilo? Bhala
                      emaphuzu LAMABILI.                                                         (2)

         1.2.5        Shano kutsi lendzaba        yenteka    ngasiphi   sikhatsi.   Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                         (2)

         1.2.6        Ngusiphi sigameko lesiveta luvutfondzaba kulenoveli?                       (2)

         1.2.7        Ngutiphi tizatfu LETIMBILI letenta sitsi lenoveli iphatselene
                      nemlandvo?                                                                 (2)

         1.2.8        Chaza ngemphumelelo yembhali ekwetfuleni ingcikitsi yalenoveli.            (2)

         1.2.9        Ngabe sihloko salenoveli siyahambelana yini nesiphetfo sayo?
                      Sekela imphendvulo yakho.                                                  (2)
                                                                                                 [35]

Emalungelo agodliwe                                                                     Phenya

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2      8                          DBE/2023
                                                 SC/NSC

UMBUTO 2: NGENCA YAKHO – JJ Ncongwane

2.1      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI C

         'Cha, mine angiboni kutsi ami atawubola aphume nasengimdzala. Phela
         thishela Ndlovu usitjela onkhe malanga kutsi nasifuna kutsi ematinyo etfu
         angaboli, kufute siwageze onkhe malanga. Manje wena mkhulu ngike
         ngikubone nawucedza kudla, ematinyo awuwagezi. Wena utsatsa lutsi
         lwekuvungula uwavungule kuphela. Ngiko-ke lendzaba ematinyo akho abola.' 5

         'Wo, usesemncane Mshumayeli mtukulu wami. Nakuwe kuyeta loku lokubona
         lakimi. Lokushwabana kwetinyama lapha ebusweni nakuwe kuyeta. Letimvu
         lotibona lapha kimi enhloko, nakuwe tiyeta. Nami bengimuhle nginebuso
         lobushelelako njengawe mtukulu. Angitsi nawe uyafisa kutsi ukhule
         ubemdzala ngalelinye lilanga.'                                        10

         'Yebo ngiyafisa mkhulu. Ngifisa kuba njengathishela Ndlovu.'
         'Kuyeta-ke nakuwe mtukulu, futsi akumemeti.'
         'Hhayi, nangabe kunjalo, kusho kutsi kubi kuluphala. Kantsi kona lokuluphala
         kwavelaphi?'

         'Nemambala usemncane Mshumayeli mtukulu wami. Usengakawati 15
         emaciniso emphilo. Futsi kulukhuni kukutjela wona ngobe kusavimbe
         inkhungu lapha kuwe,' kusho mkhulu Gendinyoni.

         Wabindza Mshumayeli nakeva Mkhulu wakhe akhuluma ngalendlela.
         Kwamkhanyela kutsi kusesekunyenti lokufute akufundze emhlabeni. Kwatsi
         ngelikadze, wevakala mkhulu Gendinyoni atsi, 'E, kusasa kuncono ungayi 20
         esikolweni mtukulu. Njengaloku mine nagogo wakho siyohola impesheni
         edolobheni, kantsi lilanga lekudibha tinkhomo, wena kutawufuta kutsi uye
         edibhini.'

         'Thishelanhloko watsi singabomane silove nje esikolweni,' kusho Mshumayeli,
         kubonakala kutsi ayimphatsi kahle lendzaba yekuphutsa esikolweni.'          25
         'Cha ungakhatsateki ngaloko mtukulu. Ngitawudlula kakhe Mdlalose
         ngimatise ngekuphutsa kwakho esikolweni kusasa. Kutawumele kutsi ngivuke
         ekuseni kakhulu.'

                                                                           [Likhasi 30]

         2.1.1        Kucoca kwaMshumayeli namkhulu Gendinyoni ekucaleni
                      kwaletheksthi kuveta siphi simo semoya? Sekela imphendvulo
                      yakho.                                                              (2)

Emalungelo agodliwe                                                              Phenya

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2      9                          DBE/2023
                                                 SC/NSC

         2.1.2        Khetsa YINYE imphendvulo kuleti.

                      Lenkhulumo yamkhulu lengentasi ishoni?

                      'Ngobe kusavimbe inkhungu lapha kuwe.'

                      Isho kutsi ...

                      A   Usadlala.
                      B   Usesemncane.
                      C   Usagula.
                      D   Usabona.                                                        (1)

         2.1.3        Khokha imigca LEMIBILI lekulethesthi lekhomba kutsi mkhulu
                      Gendinyoni besekamdzala kakhulu.                                    (2)

         2.1.4        Mshumayeli uyasitsandza sikolo. Fakazela lombono ngalokushiwo
                      etheksthini.                                                        (2)

         2.1.5        Loku lokwenteka kuletheksthi kwenteka        ngasiphi   sikhatsi
                      semphilo? Sekela imphendvulo yakho.                                 (2)

         2.1.6        Kuletheksthi Mshumayeli uvetwe njengemntfwana            lonjani
                      ngekwesimilo? Sekela imphendvulo yakho.                             (2)

         2.1.7        Ucabanga kutsi ngusiphi lesinye sizatfu lesenta Mshumayeli
                      angayijabuleli lentfo yekulova esikolweni ngaphandle kwaleso
                      lasibala kuletheksthi?                                              (2)

         2.1.8        Kulesikhatsi lesiphila kuso lamuhla ngutiphi tintfo letibangela
                      kulova kwebafundzi etikolweni? Bhala KUBILI.                        (2)

         2.1.9        Ucabanga kutsi sento samkhulu Gendinyoni sekuyobika
                      Mshumayeli kuthishelanhloko sibafundzisani batali bebantfwana?
                      Bhala KUBILI.                                                       (2)

Emalungelo agodliwe                                                              Phenya

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     10                            DBE/2023
                                                 SC/NSC

2.2      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI D

         'Asewubuke nje kutsi kuhle njani kona. Mine ngichazwa ngiletinwele takhe,'
         kusho lenye intfombatane lebeyigibele khona elolini.

         Watfukutsela wafa Gama kuva lamantfombatane akhuluma ngalendlela.
         Walisusa liloli laze lafuna kuphandza phasi. Labhodla kabili katsatfu ladvonsa.
         Lamtsela ngelutfuli Mshumayeli.                                                 5

         'Ungakhatsateki bhuti mine vele ngiyafa ngawe!'               Kuchamuka     livi
         lentfombatana etulu elolini. Batsi ngco ngeluhleko elolini.

         Wasala kanjalo Mshumayeli labe liyowushona liloli. Wavusa libhayisikili lakhe
         waligibela. Waligwedla. Lilanga beselitjekile impela. Intfo lebeseyikadze
         imhlupha kudzinwa kanye nendlala, noko emagwava labekadze awafake 10
         ejoyisakeni, wawadla aze ambhudla esiswini. Noko wachubeka neluhambo
         lwakhe. Wakhuphuka intsaba lokutsiwa yiNtsabakayikhonjwa. Wayehla wase
         uyawuyekela umgwaco ungena tindlela tesintfu. Ngesheya wabona umuti.
         Watimisela kutsi utawudlula kuwo acele lokuya ngasetfunjini.

         Waligwedla ngemandla libhayisikili asajakele kulomuti. Nasafike kuwo, 15
         wafikelwa ngemahloni kutsi angene acele kudla. Wangatsita kungena.
         Ekugcineni wacunga sibindzi wangena. Nakangena kulomuti, lilanga vele
         beselibovu liyowushona. Noko besekungasiko ekudzeni kakhulu kusuka
         kulomuti nawuya epulazini kaTimbulu. Wefika wamisa libhayisikili lakhe
         esangweni wangena. Lapha ngephasi kwesihlahla bekuhleti emakhehla 20
         lamabili atinatsela umcombotsi. Wefika waguca phasi wawabingelela cedze
         wawabuta nemphilo. Lamakhehla omabili ambuta kutsi wakabani nekutsi
         uchamukaphi. Wawatjela konkhe mayelana neluhambo lwakhe. Wachaza
         nekutsi ungumntfwanesikolo. Hhayi-ke ase ayamtjela kutsi kukabani lapha
         ekhaya.                                                                 25
         'Ngiyakuva Motsa, kenje ungumusa wabani?' kubuta Maseko lokunguye
         umnumzane walapha ekhaya.

         Wazimukelwa yinhloko Mshumayeli kutsi utawutsi ungumsa wabani ngobe
         uyise akamati. Lenye inhlitiyo yakhe yatsi akawatjele lamakhehla kutsi weva
         batsi uyise nguHaji liNdiya lelalishayela liloli lelitfwala tinkhwa, noko wabuye 30
         watibamba.
                                                                            [Likhasi 112]

         2.2.1        Lenkhulumo yalentfombatana letsi, 'Ungakhatsateki bhuti mine
                      vele ngiyafa ngawe!' isho kutsini?                                     (2)

         2.2.2        Yini letfukutselisa Gama ngalesento salamantfombatane? Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                     (2)

         2.2.3        Mshumayeli bekangenawo emahloni ngemphilo yakhe. Fakazela
                      lombono ngekucaphuna kuletheksthi.                                     (2)

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     11                          DBE/2023
                                                 SC/NSC

         2.2.4        Kuzimukelwa yinhloko kwaMshumayeli kusivetela hlobo luni
                      lweludvweshu? Sekela imphendvulo yakho.                             (2)

         2.2.5        Sizatfu sini lesenta kutsi kube lukhuni kuMshumayeli kusho
                      sibongo sakhe nakabutwa ngulamakhehla lamabili?                     (2)

         2.2.6        Kuguca phasi kwaMshumayeli nakakhuluma            nalamakhehla
                      lamabili kubatjelani bafundzi baleNoveli?                           (2)

         2.2.7        Loku lokwenteka kuletheksthi kwenteka endzaweni lenjani? Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                  (2)

         2.2.8        Catsanisa sento        saMshumayeli   sekuguca   nesebantfwana
                      balamuhla.                                                          (2)

         2.2.9        Chaza kutsi bekungaba yini umphumela wekuveta kwaMshumayeli
                      kutsi uyise wakhe nguHaji liNdiya lakaTimbulu?                      (2)

                                                               SAMBA SESIGABA A:          35

Emalungelo agodliwe                                                              Phenya

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     12                                DBE/2023
                                                 SC/NSC

SIGABA B: UMDLALO

UMBUTO 3: LAHLOMA LADVUMA – Z Motsa

3.1      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI E

         TFOLWANE:          Pho umuntfu utsini manje? Uyati silengela elibeni!
                            (Azulazule nendlu)
         SIGWACA:           Asilwe singakafi! Asivele sibhekane nayo iNkanyamba ngobe
                            kuyakhanya yimisebenti yayo leyi. Asiye kuyo simbuyise.
         TSEMBATIVE:        Cha! Livi lelo! Lidvuna mpela! Ngale kwaloko vele sonkhe            5
                            siya egodzini ngoba phela sesiyenge sive.
         TFOLWANE:          Asisukusindvwa tinyawo ngoba nayingafa iNkhosi nyalo
                            sonkhe sisemantini. Litinyo leNkanyamba lingavele lihlabe
                            kuNdlovukati kucala njengoba batiteka nje!
         TSEMBATIVE:        (Limetfuse lelo) Kh ... Khetsiwe? Ungenaphi emibangweni             10
                            yab ...?
         SIGWACA:           Hamo! Kantsi awati?
         TSEMBATIVE:        Kutsini?
         SIGWACA:           Phela emahemuhemu atsi Ndvukutemphi ulala angalali
                            asongela iNdlovukati asola kutsi ngiyo leyamonisela yatisa          15
                            sive kutsi ludziwo lwesigodlo lwabulawa nguye. Loko-ke
                            kwase kumbita bukhosi bakhe.
         TSEMBATIVE:        (Ngekufutseka) Uyahhema! Kute lotawutsintsa Khetsiwe
                            ngikhona ... (tibukane tindvuna ngemehlo lasolako kodvwa
                            tingasho lutfo) (Tsemba asatiba) Cha kantsi kubi impela!            20
                            Madvodza asiphangiseni, liyasimbonya lelifu solo simile
                            lapha. Nitsini vele?
         TFOLWANE:          Lami litsi asitameni kusasa, ngingati-ke ngoba kulungiselwa
                            butimba lobuphuma ngemva kwelakusasa mhlawumbe ...
                            (Ahlale phasi)                                                      25
         SIGWACA:           Cha uyahhema Tfolwane, uteka takusasa nemalanga
                            lalandzelako.
         TSEMBATIVE:        Hawu! Kantsi butimba buphuma nini vele, buphuma
                            ngemhlomunye? Sengente liphutsa-ke ngakhomba tinyanga
                            letitako kulamajaha lete nelivi lekuva ngabo!                       30

                                                                                 [Likhasi 33]

         3.1.1        Tfolwane ukhuluma ngekulengela elibeni. Kungani asho loko?                    (1)

         3.1.2        Khetsa YINYE imphendvulo kuleti.

                      Ngusiphi simo labakuso labadlali kuletheksthi lengenhla?

                      A   Sekujabula
                      B   Sekutfukutsela
                      C   Sekukhatsateka
                      D   Sekutsandzana                                                             (1)

Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2       13                           DBE/2023
                                                   SC/NSC

         3.1.3        Ngutiphi tintfo LETIMBILI letingenta letheksthi lengenhla idlaleke
                      enkhundleni?                                                              (2)

         3.1.4        Letheksthi iveta luphi luhlobo lweludvweshu? Usho ngani?                  (2)

         3.1.5        Sigwaca bekasho kutsini nakatsi, 'Asivele sibhekane nayo
                      iNkanyamba ngobe kuyakhanya yimisebenti yayo leyi'.                       (2)

         3.1.6        Ngusiphi sizatfu lesenta bantfu bacabange kutsi Ndvukutemphi
                      usongela Khetsiwe?                                                        (2)

         3.1.7        Lokufa kweludziwo          lwesigodlo   etandleni   taNdvukutemphi
                      kukhombisani?                                                             (2)

         3.1.8        Ngekubona kwakho, yini lefunwa nguTsembative emkhatsini
                      waKhetsiwe nebukhosi? Sekela imphendvulo yakho.                           (2)

         3.1.9        Ngabe sento sekutsandzana kwaTsembative naKhetsiwe
                      lobekayiNdlovukati yesive sifanelekile yini? Sekela imphendvulo
                      yakho.                                                                    (2)

         3.1.10       Kutfukutsela kwaTsembative aze akhiphe emavi latsi, 'Kute
                      lotawutsintsa  Khetsiwe'  ahlangana  njani  nalokwenteka
                      esiphetfweni?                                                             (2)

3.2      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI F

         TSEMBATIVE:        Phuma, phuma, phuma bo!
         QEDIZIZWE:         (Angabanaki) Ndlovukazi! Xola Mhlekazi, ngileth' izindaba
                            ezimbi eziminzisa umbuso.
         KHETSIWE:          Ndzaba tini letenta wedzelele kanje?
         TSEMBATIVE:        Akaphume bo!                                                   5
         QEDIZIZWE:         Ngizohamba khona manje. Ndlovukazi, kunamahemuhemu
                            athi iSilo sizulelwa ngamanqe. Athi kayizubuya eButimbeni.
                            IZinyane Ndvukutemphi uyilole amazinyo.
         TSEMBATIVE:        Utitsatsaphi leto wena?
         KHETSIWE:          Yewena! Ngibita umbutfo uyakugadzata khona nyalo!              10
                            Phuma!
         TSEMBATIVE:        Kahle Ndlovukati-ke sivisise! Manje loku nibomjingi
                            namkhotsane, siyikholwa njani lensumansumane lota nayo?
         QEDIZIZWE:         Kade ngithi ngiyakusiza nje ngoba wena nami siyafana.
                            Bengibona kungangcono sisunduze lo Ndvuku bese                 15
                            sishiyelana ugwayi kanjalo njengoba sizifananela nawe nje
                            nsizwa.
         KHETSIWE:          Angiva-ke? Ufana nawe ngaliphi?
         QEDIZIZWE:         (Ahlekelela kancane) Phela siyizihambi sobabili lapha
                            eButhwa! Ngakho-ke …                                           20

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2      14                             DBE/2023
                                                  SC/NSC

         TSEMBATIVE:        (Amutsi hlasi ngesiphanga amdvonsele ngasemnyango)
                            Yeja, ayibe bovu uvuliwe umnyango. Ngaphandle kwaloko
                            ngikubhubuta ngesikhali ufela khona la nyalo nje!
         QEDIZIZWE:         (Alayeta ngasemyango) Ikusasa alaziwa nsizw' enye!
         KHETSIWE:          (Ashaya tandla) Tiphila! Yena wengce njani vele                   25
                            kulabagadzile?
         TSEMBATIVE:        Asati!
         KHETSIWE:          Ngatsi sengiyasangana lapha! Kwentekani vele? Uyati ngiva
                            sengatsi kukhona tintfo letingiphamba emehlweni ngitsi
                            ngiwavule omabili? Labantfu badzeleliswa yini kanje               30
                            kungatsi batsembel' emakhabeni? Bakwesabise ngani,
                            Vusamatfwa? Wavele wanetfwa waba yimvula nje?
         TSEMBATIVE:        Uyati angati kutsi ukhuluma ngani? Sekusebusuku,
                            bengicela Mhlekati mane ngibite labangakukhapha
                            uyotibeka phasi. Utsi kungishiya kancane sengibuyise              35
                            umcondvo. Uyati umuntfu utawugcina sekaneluhhemane
                            nganaba bantfu!
                            Bacinisile kutsi sihlalo lesisha silangatelelwa nasihhanya,
                            naso sicabanga kutsi sidladla saso singabamba umbuso.
         KHETSIWE:          Cha kulungile.                                                    40
                                                                               [Likhasi 52]

         3.2.1        Kubangelwa yini kutsi Tsembative acoshe Qedizizwe ekucaleni
                      kwaletheksthi?                                                           (1)
         3.2.2        Khetsa YINYE imphendvulo kuleti.

                      Emavi aQedizizwe latsi, 'Kade ngithi ngiyakusiza nje ngobe wena
                      nami siyefana,' achazani?
                      A   Kutsi bobabili batinkhosi
                      B   Kutsi bobabili bayalwa
                      C   Kutsi bobabili batitsandzani
                      D   Kutsi bobabili batihambi                                             (1)
         3.2.3        Letheksthi iveta Qedizizwe angumdlali lonjani ngekwesimilo?
                      Sekela imphendvulo yakho.                                                (2)
         3.2.4        Nguyiphi indzima ledlalwa nguQedizizwe kuletheksthi?                     (2)
         3.2.5        Khetsiwe kumfanele kuba iNdlovukati. Bhala KUBILI lokufakazela
                      loko.                                                                    (2)
         3.2.6        Letheksthi lengenhla isivetela njani ingcikitsi yalomdlalo? Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                       (3)
         3.2.7        Chaza kutsi Tsembative wasitakala njani ngekwatana naKhetsiwe.           (2)
         3.2.8        Ucabanga kutsi lomdlalo bewungachubeka yini kube Tsembative
                      bekangekho? Usho ngani?                                                  (2)
         3.2.9        Inkhosi iyatalwa ayitibeki         yona.   Hlanganisa   lenkhulumo
                      nalokwenteka kulomdlalo.                                                 (2)
                                                                  SAMBA SESIGABA B:                35
Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     15                          DBE/2023
                                                 SC/NSC

SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA

UMBUTO 4: TELUTSANDVO ATIPHELI – JJ Ncongwane

Phendvula YOMIBILI imibuto lebutwe ngetindzaba letimfisha.

4.1      'BABE UNGEHLULILE' – JJ Ncongwane

         Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI G

          'Yehheni ngumhlolo wami yini lona? Kodvwa babe utsi uyaphila kahle lapha
          enhloko? Impela lomuntfu lomdzala uyagula. Ucabanga kutsi mine
          ngitawuhlalelana nekufundzana neLibhayibheli onkhe emalanga ngingafundzi
          tifundvo tami tesikolo? Mine ngicele kutsi bangitfumelele imali hhayi
          Libhayibheli. Libhayibheli licale nini kwenta imali nekudla? Sengibone kahle 5
          babe mine uyangitondza. Nyalo usandza kungitfumelela-R20 nje kuphela.
          Lomuhla ungitfumelela Libhayibheli. Letikwelede tebantfu letingaka
          ngitatikhokha ngani? Phela bengetsembe kutsi ekhaya batangitfumelela imali
          lenconywana.'

          'Sekusele liviki linye kutsi tikolo tivalwe, mine imali yekuhamba 10
          ngitayitfolaphi? Nangabe bonkhe labantfu lengibakweledako kwenteke kutsi
          imali yabo bayifune ngembikwekutsi tikolo tivalwe, ngitayikhokha ngani?
          Uyati ngihlupheka shengatsi ngiyintsandzane kantsi babe namake bayaphila
          badla emabele. Impela kulukhuni kuba ngumntfwanemfundisi. Awubuke nje
          mine ngimi kuphela eklasini longakaphemi enhloko. Iphemu seyidzimate 15
          iyaphuma efeshinini mine solo angikaphemi, emantfombatana onkhe
          aphemile. BoBongi sebaphema kwesitsatfu.'

          Kutsite kusenjalo yakhala insimbi yekubuyela emaklasini. Watsatsa lelo
          Bhayibheli walifaka elokheni yakhe. Kwatsi leyo ncwadzi waphuma nayo
          wayoyifundzisa umngani wakhe Bongi. Wefika eklasini wamnika Bongi 20
          wayifundza ngephasi kwelideski. Abamange vele bakhone kukhuluma
          eklasini. Babona kutsi kuncono balindzele kuphuma kwesikolo. Lomuhla
          besibona kungatsi siyephuta kuphuma sikolo kantsi cha sikhatsi sitihambela
          njengasemihleni nje.
          Yatsi ikhala insimbi bacondza 'edomethri' labo.                             25
          'Hawu! Busisiwe, babe wakho utsi ungumfundisi kahle? Uyati lentfo layentako
          ayifani naye futsi ayikhombisi lutsandvo kuwe.'

         'Unguye phela umfundisi ngobe naku uphila ngekufundza Libhayibheli ngobe
         liyindlela yekuphila,' kusho Busi ngekuphukuta.
         'Busi mine Libhayibheli ngiyalati. Kukhona lapho litsi khona umntfwanakho 30
         ngeke atsi acela inhlanti wena umnike inyoka nome atsi ucela sinkhwa wena
         umnike litje. Manje babe wakho loku lakwentako ukutsatsa kuliphi
         Libhayibheli?' Kubuta Bongi abe ati kahle kamhlomphe kutsi umhlaba wonkhe
         Libhayibheli linye ngobe wonkhe ahunyushwe ngekwehlukana kwetilimi
         kodvwa lona linye.                                                        35

                                                                        [Likhasi 96–97]

Emalungelo agodliwe                                                               Phenya

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2      16                                  DBE/2023
                                                  SC/NSC

         4.1.1        Kuletheksthi  lengenhla    nika       KUNYE        lokuveta      umoya
                      wekukhatsateka kuBusisiwe.                                                   (1)

         4.1.2        Khetsa YINYE imphendvulo kuleti.

                      Ekhabo Busisiwe bakholelwa kuyiphi inkholo?

                      A   Yemasiko
                      B   YemaHindu
                      C   YemaKhrestu
                      D   Yemadloti                                                                (1)

         4.1.3        Letheksthi lengenhla isivetela luphi luhlobo lweludvweshu? Usho
                      ngani?                                                                       (2)

         4.1.4        Caphuna KUBILI         kuletheksthi   lokukhomba     kutsi     Busisiwe
                      uyedzelela.                                                                  (2)

         4.1.5        Bhala KUBILI lokwenta sitsi lendzaba iyindzaba lemfisha.                     (2)

         4.1.6        Lendzatjana yenteka esikhatsini        sanyalo.    Bhala     emaphuzu
                      LAMABILI lafakazela loko.                                                    (2)

         4.1.7        Ucabanga kutsi indlela lebente ngayo batali baBusisiwe yekufaka
                      imali ebhayibhelini bangamtjeli beyifanele yini? Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                           (2)

         4.1.8        KULICINISO nobe KULIPHUTSA yini              kutsi kuleLibhayibheli
                      bekuna-R20? Sekela imphendvulo yakho.                                        (2)

         4.1.9        Umbhali usikhombisa imiphumela yekungalaleli teluleko tebatali.
                      Fakazela     lombono   ngemaphuzu    LAMABILI        ubhekise
                      kulendzantjana.                                                              (2)

         4.1.10       Phawula ngemphumelelo yembhali            ekucambeni         lendzatjana
                      sihloko lesitsi, 'Babe Ungehlulile'.                                         (2)

Emalungelo agodliwe                                                                       Phenya

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     17                          DBE/2023
                                                 SC/NSC

4.2      'SULUMLOMO' – JJ Ncongwane

         Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI H

         'Manje utsini Dzeliwe, ngiyakutsandza phela?' kubuta Sulumlomo Mnisi
         kuDzeliwe Mkhonta ngalelinye lilanga beme endleleni yetimoto leya
         eMafusini. Emafusini phela bekuyindzawo nje yasemakhaya, kwakhe nje imiti
         lapha nalapha. Lendlela lena lebeme kuyo boDzeliwe naSulumlomo,
         ngulehamba timoto tabanumzane labakhe eMafusini.                          5

         'Cha mine angikutsandzi. Futsi ungangibuti sizatfu saloko ngobe ngitakutjela
         sizatfu lesitakuvisa buhlungu.' Kuphendvula Dzeliwe ngekucasuka lokukhulu.

         Empeleni besekuphele iminyaka lemitsatfu solomane ayisoma lentfombi
         Sulumlomo kodvwa lutfo kumgana. Kwatsi khona lapho basemile babona
         kuchamuka imoto le khashane. Yatsi nayisitsela emgodzini, Sulumlomo 10
         wesuka lamadze emagonso wangena emeni wabhaca.

         Wasala wamangala Dzeliwe kutsi sekwentenjani manje. Yachamuka leyo
         moto ihamba kancane ibabalela tikhinsi nematje.

         Yefika yedlula lapho kume khona Dzeliwe. Umnumzane bekayishayela wefika
         wambingelela. NaDzeliwe naye wavuma. Kwatsi seyendlulile lemoto, 15
         wavumbuka emeneni Sulumlomo.

         'Eyi, wacishe wangibamba babe. Bengitawufika ngitsini nje kubabe ekhaya?'
         kusho Sulumlomo atsintsita tjani ebhulukweni lakhe.

         'Hawu! Kantsi lobabe loya lohamba ngeMercedes Benz lenhle kangaka
         ngubabe wakho?' kubuta Dzeliwe ngekumamatseka lokuncane.          20

         'Yebo ngubabe, buka nje utsite ekuseni nakahamba ngibosale ngigeza
         lelenye le ekhaya. Angati nje manje kutsi sengitakwentanjani ngobe naku
         sewudzimate uyabuya solomane angikayigezi?' kusho Sulumlomo akhipha
         liphakethe lemathofolaksi, akhipha linye adla wacedza walendlulisela
         kuDzeliwe, naye Dzeliwe wakhokha linye.                                 25

                                                                          [Likhasi 203]

         4.2.1        Caphuna umusho kuletheksthi losivetela sibekandzaba sendzawo.        (1)

         4.2.2        Khetsa YINYE imphendvulo kuleti.

                      Kusho kutsini kusuka lamadze emagonso? Kusho ...

                      A   kuma.
                      B   kubaleka.
                      C   kuhamba.
                      D   kuhlala.                                                         (1)

Emalungelo agodliwe                                                               Phenya

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     18                         DBE/2023
                                                 SC/NSC

         4.2.3        Bhala sizatfu lesente Sulumlomo acabange lelisu lekubaleka
                      nakabona imoto. Sekela imphendvulo yakho.                          (2)

         4.2.4        Singeniso saletheksthi lengenhla siyilandzele imigomo yendzaba
                      lemfisha. Sekela lesitatimende ngemaphuzu LAMABILI.                (2)

         4.2.5        Ngabe Sulumlomo uyayitfutfukisa yini ingcikitsi yalendzatjana?
                      Sekela imphendvulo yakho.                                          (2)

         4.2.6        Kuliciniso yini kutsi Dzeliwe akamtsandzi Sulumlomo?
                      Sekela imphendvulo yakho.                                          (2)

         4.2.7        Ngumuphi umlayeto umbhali lasedlulisela wona sitetsamelilwati
                      ngaSulumlomo?                                                      (2)

         4.2.8        Sigameko salobabe sekutsandzana nebantfwana labancane ngabe
                      siyakholweka yini? Sekela imphendvulo yakho.                       (2)

         4.2.9        Phawula ngemphumelelo yembhali ekusiveteleni similo saDzeliwe.
                      Bhala emaphuzu LAMATSATFU.                                         (3)

                                                               SAMBA SESIGABA C:         35

Emalungelo agodliwe                                                             Phenya

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     19                  DBE/2023
                                                 SC/NSC

SIGABA D: TINKONDLO

UMBUTO 5: EMATFUNDVULUKA – BB Malangwane
Phendvula TOTIMBILI tinkondlo lekubutwe ngato.

5.1      Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         CHAWE LEMACHAWE – JJ Ncongwane

         1       Dvwala lemadvwala laphakadze!
         2       Nsimbi ledle letinye tinsimbi,
         3       Ingwenyama yetingwenyama,
         4       Simakadze loliZulu lemaZulu
         5       Lizulu lelandzabul' emazulu
         6       Lancom' iminako yemhlaba,
         7       Lancoma kuyovel' esibayeni.

         8       Inkhosi lete sigodlo,
         9       Ingani lamany' anetigodlo,
         10      Sigodlo sayo sisenhlitiyweni,
         11      Madida lodid' emakhosi netatimtsetfo,
         12      Tatsi nanguMkhululi wesintfu
         13      Lotawukhulula sive kutembangave,
         14      Kantsi kulapho batawudideka,
         15      Kwaze kwagodlotela tigodlo temakhosi!
         16      Kwatseleka kwagodlotela saHerodi,
         17      Wafulatsela kwagodlotela saPilatu!

         18      Inkhanyeti yekusa kwebumnyama,
         19      Bumnyama bekufa kwaphakadze,
         20      Lokwadzabuk' ensimini yalababili!
         21      Kwadzabuka buhlobo nebudlelwano,
         22      Emkhatsini wesintfu neliZulu.
         23      Umbuyisi wesintfu letisemasisweni,
         24      Umelusi lomehlo lahlakaniphile,
         25      Lasika kuvel' imicabango nemidlinzo,
         26      Lasika kwembuleke tigemegeme letitakwenteka,
         27      Netigemegeme leteteka naletentekako!

         28      Ingwazi legwaza ngelivi neliciniso,
         29      Umhambi wendlela leyimphicabadzala,
         30      Lichawe lelite tibongo,
         31      Lichawe lelilwa ngemkhuleko,
         32      Lihlome ngemkhuleko nelukholo,
         33      Lihlome ngekwetsembeka nemusa,
         34      Kantsi lihawu lalo lutsandvo,
         35      Lichawe lelidl' umhlanganis' eGolgotha,
         36      Lapho liso lenyama seligungubele lifile
                                                                  [Likhasi 1–2]

Emalungelo agodliwe                                                       Phenya

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     20                            DBE/2023
                                                 SC/NSC

         5.1.1        Hlobo luni lwenkondlo lolu? Sekela imphendvulo yakho.                 (2)

         5.1.2        Khetsa YINYE imphendvulo kuleti.

                      Emagama ladvwetjelwe emgceni we-1 aletsa buphi bunkondlo?

                      A   Imphindvwa
                      B   Imphindzamcondvo
                      C   Imphindza
                      D   Imvumelwano                                                       (1)

         5.1.3        Hlobo luni lwemvumelwano ledvwetjelwe emgceni we-23 newe-24?          (1)

         5.1.4        Emagama lacindzetelwe emgceni we-26 newe-27 abunkondlo
                      buni? Sekela imphendvulo yakho.                                       (2)

         5.1.5        Letinhlavu letidvwetjelwe emgceni we-36 tiletsa buphi bunkondlo?
                      Sekela imphendvulo yakho.                                             (2)

         5.1.6        Sonkondlo bekasho kutsini ngalomugca walenkondlo longentasi?

                      Umhambi wendlela leyimphicabadzala.                                   (2)

         5.1.7        Ngabe utsini umcondvo lofihlakele walenkondlo lengenhla?               (2)

         5.1.8        Ngabe ligama lelitsi Chawe lemachawe limfanele yini Jesu Khrestu?
                      Usho ngani?                                                            (2)

         5.1.9        Ucabanga kutsi kugodlotela      kwesigodlo   saHerode      naPilatu
                      kwabangelwa yini? Chaza.                                               (3)

Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     21                            DBE/2023
                                                 SC/NSC

5.2      Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         LEYO NGOMA – JJ Ncongwane

         1            Ngihlabelele leyo ngoma yaVandross,
         2            Ingoma lehlatjelwa titsandzani todvwa,
         3            Ingoma yelutsandvo leviwa ngito kuphela,
         4            Mhlawumbe kukukhumbula kungaphela,
         5            Mhlawumbe kukungabata kungaphela.

         6            Ngitamile kutidzabula titfombe takho,
         7            Ngayishisa yonkh' imifanekiso yakho,
         8            Ngakususa konkhe lokungikhumbuta wena,
         9            Ngatishisa tonkhe tincwadzi letitsi wena,
         10           Kepha ngisaluva lutsandvo lwakho.

         11           Njalo nangiyiva leyo ngoma
         12           Ingikhumbuta kaNongoma,
         13           Ingikhumbute kaMahhala Kanyamazane,
         14           Ingikhumbut' imbali yakaMbuyane.

         15           Leyo ngoma mntfwanaMbuyane,
         16           Sasiyivuma nawe siKanyamazane,
         17           Ingoma yelikusasa laphakadze,
         18           Ingoma yelitolo letfu laphakadze,
         19           Litolo lelashiya tibati taphakadze.

         20           Ngangitsi angifuni kukukhumbula
         21           Ngobe nawe wehluleka kungivela.
         22           Ngashisa konkhe lokutsi wena,
         23           Ngasusa konkhe lokutsi wena,
         24           Ngehluleka kukucish' enhlitiyweni.

         25           Kepha lomuhla ngisigcili saleyo ngoma,
         26           Nayidlal' inkhumbulo yakh' idlala ngami,
         27           Bewungibuka ngalawo mehl' akho
         28           Bewungibuka ngawo ngibone
         29           Likusasa lami lifanana neliZulu.

                                                                             [Likhasi 26]

         5.2.1        Khetsa YINYE imphendvulo kuleti.

                      Emagama lacindzetelwe emgceni          we-4   newe-5   endzimeni
                      yekucala abunkondlo buni?

                      A   Luchumanosigcino
                      B   Luchumanomkhatsini
                      C   Luchumomcondvo
                      D   Luchumanosicalo                                                   (1)

Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2      22                            DBE/2023
                                                  SC/NSC

         5.2.2        Khokha umugca losendzimeni yesibili loveta kutsi sonkondlo
                      akakhoni kucisha imiva yalesitsandvwa sakhe.                           (1)

         5.2.3        Utsini ngekubhaleka kwalemigca yalenkondlo lengentansi? Bhala
                      KUBILI.

                      'Njalo nangiyiva leyo ngoma
                      Ingikhumbuta kaNongoma,
                      Ingikhumbute kaMahhala Kanyamazane'                                    (2)

         5.2.4        Hlobo luni lwebunkondlo loludvwetjelwe emgceni we-15 newe-16?
                      Usho ngani?                                                            (2)

         5.2.5        Ligama lelitsi 'Imbali' emgceni we-14 lisiletsela siphi sitfombe?
                      Sekela imphendvulo yakho.                                              (2)

         5.2.6        Itsini ingcikitsi yalenkondlo? Sekela imphendvulo yakho.               (2)

         5.2.7        Bunkondlo buni lobukulemigca lengentasi? Sekela imphendvulo
                      yakho.

                      'Ngangitsi angifuni kukukhumbula
                      Ngobe nawe wehluleka kungivela.'                                       (2)

         5.2.8        Chaza kutsi sonkondlo bekakusiphi simo semoya nakabhala
                      lenkondlo.                                                             (2)

         5.2.9        Sizatfu sini besenta       sonkondlo   adzabule   tonkhe   titfombe
                      talesitsandvwa sakhe?                                                  (2)

         5.2.10       Ucabanga kutsi lenkondlo inamuphi umlayeto? Chaza.                     (2)

                                                                 SAMBA SESIGABA D:           35
                                                               SAMBA SAKO KONKHE:            70

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati FAL P3 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-may-june-2023/63681d2d-d156-4969-aeb6-a9f282fb8452) — siSwati FAL · QP · 2023 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2023/a318895f-18ce-4519-b20e-34445220dd21) — siSwati FAL · QP · 2023 · siSwati
- [Siswati FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-siswati/fc9ae067-0327-4390-8356-2470510dfddb) — siSwati FAL · QP · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-may-june-2017/fec20888-0d78-402d-94b7-c0b3d54af907) — siSwati FAL · QP · 2017 · siSwati
- [Siswati FAL P2 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-may-june-2016/ab3cd486-3243-4c32-9f4d-a706fa529ceb) — siSwati FAL · QP · 2016 · siSwati
- [Siswati FAL P2 June July 2015](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-june-july-2015/e70211c2-b668-4642-974f-15332ab1fb4e) — siSwati FAL · QP · 2015 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati FAL

- [Gr 12 Siswati FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-fal-atp-2023-24/ce3a9844-e0b6-45d1-8a07-5bc3b067b26c) — ATP
- [Siswati FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/77baa88e-747f-42f2-a24c-b0a40682e171) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/dac07b60-c65f-4973-8d28-afc3ae437e5c) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2024-mg/f889ad88-6744-4f37-b042-7909905094da) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024-mg/a2d461e4-1cd9-482a-abb8-55e4fd93508d) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-nov-2024-mg/0bd3d12a-8f2b-400b-b143-8166bf7d47e2) — Memo · 2024 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
