# siSwati FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2019 Memo

> Grade 12 siSwati FAL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2019, 12 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2019-memo/dc15fcc1-6e98-4c81-bb4e-b170436364f8
- Updated: 2026-09-27
- Subject: siSwati FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Memorandum
- Year: 2019
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-fal) › [siSwati FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2019-memo/dc15fcc1-6e98-4c81-bb4e-b170436364f8)

## About this document

Siswati Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2019 · siswati. Memorandum, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati FAL P2 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2019/78cd6363-f535-42b4-beac-0ac7551d1958) — QP · 2019 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                  NATIONAL
                             SENIOR CERTIFICATE

                                 LIBANGA 12

           SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)

                            LIPHEPHA LESIBILI (P2)

                                   LWETI 2019

                            TICONDZISO TEKUMAKA

EMAMAKI: 70

                      Leticondziso tekumaka tinemakhasi la-12.

Emalungelo agodliwe                                              Phenya

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    2                      DBE/Lweti 2019
                                      NSC – Ticondziso tekumaka

TICONDZISO TEKUMAKA

    Nangabe umhlolwa aphendvule imibuto lengetulu kwaleyo lelindzelekile, maka
     timphendvulo letisekucaleni kuphela, maka kuphela imphendvulo yembuto
     wekucala kuleso naleso SIGABA. Nangabe umhlolwa anike timphendvulo letimbili
     lapho imphendvulo yekucala iliphutsa kantsi lena yesibili iliciniso, akumakwe
     imphendvulo yekucala yesibili ingamakwa.
    Nangabe      tinombolo    tetimphendvulo    tinemaphutsa,    maka     ulandzele
     imemorandamu.
    Nangabe liphutsa lesipelingi litsikameta inshokutsi, akunganikwa limaki, kantsi
     nangabe inshokutsi ayitsikameteki, kunganikwa limaki.
    Imibuto lemifisha: Nangabe umhlolwa angakafaki bokhulumile nangabe kufanele
     acaphune akangajeziswa.
    Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule
     ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Onkhe
     emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
    Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki
     akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/
     LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza
     ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.

Emalungelo agodliwe                                                             Phenya

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    3                         DBE/Lweti 2019
                                      NSC – Ticondziso tekumaka

SIGABA A: INOVELI

UMBUTO 1: KWASHA TIKHOTSA – LL Dlamini

1.1      1.1.1        C/Sikhatsi sakudzala.                                                  (1)

         1.1.2        B/NguMswati.                                                           (1)

         1.1.3        Ludvweshu lwangaphandle ngobe tinkhulumo taMswati tikhombisa
                      kutsi kuyaliwa.                                                        (2)

         1.1.4        Imveta angumuntfu longatsandzi kulwa kunganasizatfu ngobe vele
                      wazama kukhulumisana nabobhuti bakhe kucala ngembi
                      kwekuphaka imphi.                                                      (2)

         1.1.5        Mswati wesibili ubukene nenkinga yekuhlaselwa bobhuti bakhe
                      lesebamhlanganyela netive letisedvute bambangisa sikhundla
                      sakhe.                                                                 (2)

         1.1.6        Awazange aphumelela ngobe Mswati walibusa ngemuva kwekutsi
                      abancobe.                                                              (2)

         1.1.7        Loku lokwenteka kulenoveli kusenteka nakulesikhatsi lesiphila
                      kuso, emacembu etepolitiki laphikisako alwa nelicembu leliphetse
                      afuna kuphatse wona.
                      Labatawutsi akufani batawusekela batsi, kulesikhatsi sanyalo
                      akusahlaselwana kucitseke ingati kepha kuphikiswana ngemavi
                      (Timphendvulo titawehluka.)                                            (2)

         1.1.8        Bekungakafanele ngobe sikhundla sebukhosi akusiso sanobe
                      ngubani,    inkhosi    iyakhetfwa  ngekulandzela imitsetfo
                      yeSiswati/abengakatibeki yena Mswati kulesikhundla futsi
                      bekafuna babambisane babuse nalabobhuti bakhe.
                      (Timphendvulo titawehluka.)                                            (2)

         1.1.9        Yebo tacatululeka ngobe Mswati bobhuti bakhe labo bebalwa naye
                      wabahlasela      wabancoba/Tive     lebetimgucukele     watincoba
                      ngekutibulala/tindlu netiganga lebetitetitsa takhe watishisa/Yena
                      wasala abusa ngekuthula.
                      (Kutsatfu kwaloku.)                                                    (3)

Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    4                          DBE/Lweti 2019
                                      NSC – Ticondziso tekumaka

1.2       ITHEKSTHI B

         1.2.1        A/Elawini.                                                              (1)

         1.2.2        Umsebenti waboKhambi naSicobolonjwane bebatinhloli tenkhosi
                      Mswati. Babetfunywa yinkhosi babuye bayatise ngako konkhe
                      lokwenteka esiveni sayo kanye naseveni layo.                            (1)

         1.2.3        Bengingaya kubo ngikhulume nabo, nabakhombisa kungalaleli
                      ngibajezise ngekubabopha.
                      (Imibono itawehluka.)                                                   (2)

         1.2.4        Besikahle ngobe sasimnika sibindzi sekubukana nalenkinga
                      yabobhuti bakhe.                                                        (2)

         1.2.5        Ngiyavumelana nawo ngobe kuyavela kutsi ufisile kuhlanganyela
                      nabo, uze uyasho kutsi lombuso usetandleni tabo bonkhe hhayi
                      kwetakhe yedvwa. Labangavumelani nalombono basekela                     (2)
                      ngetizatfu letifanele.

         1.2.6        Yebo liyamlandzela simtfola ahamba ashiya boSomcuba
                      naSidvwala basakhuluma ngeliphupho lelibika kuhlaselwa
                      nguMswati wahamba indlela lendze abalekela kuhlaselwa
                      nguMswati.                                                              (2)

         1.2.7        Ubalulekile ngobe kumele yelaphe inkhosi kutsi ingalinyatwa titsa
                      ngemutsi/Kucinisa sigodlo senkhosi singahlaselwa/Kuvikela
                      bantfwana benkhosi kutsi bangahlanyiswa nobe babulawe
                      malula/Kucinisa sihlalo senkhosi/kucinisa emabutfo uma inkhosi
                      iphaka imphi kutsi ingehlulwa.
                      (Kubili kwaloku.)                                                       (2)

         1.2.8        Ngumbango webukhosi          ngobe     Mswati   ubangiswa   sihlalo
                      sebukhosi bomnakabo.                                                    (2)

         1.2.9        Yebo kukhona sihloko sitsi kwasha tikhotsa endzabeni sitfola
                      Mswati ashisa abulala tonkhe titsa takhe ashisa netiganga labakhe
                      kuto netindlu tabo atibhubhisa.                                         (2)

         1.2.10       Sifundvo sekutsi ungabomfisela lomunye umuntfu lokubi ngobe
                      kugcina kulimele wena, loku sibona banakaboMswati bahlaselwa
                      babulawa kepha bekungibo bebenta emasu ekubulala Mswati
                      wesibili.
                      (Timphendvulo titawehluka.)                                             (2)
                                                                                              [35]

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    5                         DBE/Lweti 2019
                                      NSC – Ticondziso tekumaka

UMBUTO 2: NGENCA YAKHO – JJ Ncongwane

ITHEKSTHI C

2.1      2.1.1        D/NgaDisemba.                                                          (1)

         2.1.2        B/Ngaphasi kwesihlahla                                                 (1)

         2.1.3        Imiphumela      yebafundzi   iphuma  ngelilanga  lekuvalwa
                      kwetikolo/bafundzi    labaphumelele ngemalengiso    batfola
                      imiklomelo/emaphepha ebafundzi belibanga lelishumi nakubili
                      alungiselelwa ngaphandle kwesikolo.
                      (Kubili kwaloku.)                                                      (2)

         2.1.4        NguMshumayeli     ngobe     nguye    umfundzi lowaphumelela
                      ngemalengiso eMvongotsini, wabuye wafundza wancoba tonkhe
                      tinkinga bekabukene nato kulenoveli.                                   (2)

         2.1.5        Umbhali bekafuna kusitjela kutsi imfundvo ibalulekile, ngaphandle
                      kwayo angeke sibe nelikusasa lelichakatile ngiko avete kusekelwa
                      nekutimisela kwebafundzi ngalendlela/bekasivetela kutsi bafundzi
                      labasekelwako baphumelela kahle/usivetela kutsi ummango nawo
                      kumele usite emfundvweni yelusha.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)                            (2)

         2.1.6        Indzima yekugcugcutela batali kutsi babobasekela bantfwana babo
                      nabafundza sikolo abuye asite ngekubanika inkhomo yekwenta
                      lomcimbi ube yimphumelelo.                                             (2)

         2.1.7        Babafundzi lebanesimilo lesihle ngobe bayabahlonipha bothishela,
                      baya esikolweni kuze kufike lilanga labo lekuvala tikolo.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)                            (2)

         2.1.8        Kuneligalelo lelihle ngobe bayagcugcuteleka kutsi nabo bafundze
                      baphase ngemalengiso, bahambe bayofundza kuletinye tikolo
                      temabanga lasetulu.                                                    (2)

         2.1.9        Cha abasekho ngobe bafundzi banyalo sebanemalungelo ngeke
                      ubatfole bayosebenta etindlini tabothishela bahlobisa nemakilasi
                      abo/abasatihlanganisi netindzaba temidlalo yesintfu/nasebacedze
                      kubhala bavele batihlalele emakhaya/bacedza kubhala bavele
                      bahambe bayotijabulisa bona ngetidzakamiva.
                      (Kutsatfu kwaloku.)                                                    (3)

Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    6                           DBE/Lweti 2019
                                      NSC – Ticondziso tekumaka

2.2      ITHEKSTHI D

         2.2.1        A/Inkholelo yemadloti.                                                   (1)

         2.2.2        B/Simo sekwesekelana.                                                    (1)

         2.2.3        Bekafuna      bayokhuluma    bangaphazanyiswa     ngumuntfu
                      nabakhuluma/Kungobe bebatsandzana bekafuna kuyocitsa
                      sikhatsi    naye   ngembi    kwekuhamba    kwakhe/Bekafuna
                      kuyomchazela kahle kutsi yinindzaba angakamtjeli ngeluhambo
                      lwakhe basabhala luhlolo.
                      (Kubili kwaloku.)                                                        (2)

         2.2.4        Bekacabanga     kutsi       Mshumayeli      bekamfihlela     ngobe
                      angasamtsandzi.                                                          (1)

         2.2.5        Yebo bebamtsandza ngobe bamtsatsa unina amlahlile bamkhulisa/
                      Bebamesekela      kuko konkhe    lakwentako/Benta    konkhe
                      lokusemandleni abo kutsi uyafundza/Bebamvikela bangafuni
                      ahlukumeteke.
                      (Kubili kwaloku.)                                                        (2)

         2.2.6        Lokunye lokungamenta ayinike lesihloko kutsatfwa kwaMshumayeli
                      bomkhulu Gendinyoni nagogo Finishi bamnakekele njengemtukulu
                      wabo/Kubekelwa imali kwakhe ngumkhulu wakhe kutsi achubeke
                      afundze/Kumkhatsalela kwathishelanhloko Mdlalose lokwamenta
                      wanaka tifundvo takhe wagcina aphumelele emphilweni.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)                              (2)

         2.2.7        Lokwenta Khanyisile ahluke ngukutsi wakhona kumela Mshumayeli
                      wabuya ngesheya kwetilwandle/Bekamtsandza ngekweliciniso
                      kuMshumayeli anganandzaba nemphilo layiphilako/Kunaka
                      tifundvo takhe nobe bekatsandzana naMshumayeli.
                      (Kubili kwaloku.)                                                        (2)

         2.2.8        Kuliciniso ngobe nguye bekanenkinga yekungabati batali bakhe/
                      sihloko sencwadzi setsiwe sacondzana naye/esiphetfweni
                      sendzaba nguye lokhombisa kuncoba.
                      (Kubili kwaloku.)                                                        (2)
         2.2.9        Timveta      angumuntfu      locotfo/lobakhatsalelako      labanye
                      bantfu/lonelutsandvo ebantfwaneni. (Kubili kwaloku.)                     (2)
         2.2.10       Yebo yaba liciniso ngobe Mshumayeli wabuyela emuva ekhaya
                      sekafundzile/Wafika wasebenta kahle/Wamlobola Khanyisile
                      bashada/Wakha likhaya bahlala kamnandzi nemntfwana wabo
                      nagogo Finishi.
                      (Kutsatfu kwaloku.)                                                      (3)
                                                                                               [35]
                                                                  SAMBA SESIGABA A:            35

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    7                         DBE/Lweti 2019
                                      NSC – Ticondziso tekumaka

SIGABA B: UMDLALO

UMBUTO 3: LAHLOMA LADVUMA – Z Motsa

3.1      3.1.1        C/NguTsembative.                                                       (1)

         3.1.2        D/Kusenkhundleni yesibhimbi.                                           (1)

         3.1.3        Batfuswa kubona Tsembative bacabanga kutsi nguVusematfwa
                      lebamshiye adzakwe afile.                                              (1)

         3.1.4        Sigameko sekubekwa kwalotawutsatsa bukhosi.                            (1)

         3.1.5        Sento saboQedizizwe siveta kutsi bakholwelwa etinyangeni ngobe
                      balandza umutsi kuyo bawufaka etjwaleni baVusematfwa kutsi
                      atodzakwa alale angavuki.                                              (2)

         3.1.6        Vusematfwa wagcina abutfolile bukhosi ngobe Tsembative wema
                      endzaweni yakhe bangakhoni boQedizizwe kuphumelela
                      emachingeni abo.                                                       (2)

         3.1.7        Tiveta kutsi kunembango lokhona, ngobe kudzakiswa Vusematfwa
                      ngenhloso yekutsi kumele angabutfoli lobukhosi buniketwe
                      Ndvukutemphi.                                                          (2)

         3.1.8        Lomdlalo wenteka esikhatsini sakudzala ngobe kusalandzelwa
                      imihambo nemasiko esive, umuntfu longawalandzeli uyajeziswa
                      ngekubulawa.                                                           (2)

         3.1.9        Buveta ludvweshu lwangaphandle ngobe Ndvukutemphi bekafuna
                      sitsatfwe nguye sihlalo sebukhosi ngiko akamfuni Vusematfwa.           (2)

         3.1.10       Lomdlalo    uphetseke      kahle      ngobe    uphetse    ngaloko
                      besingakakulindzeli/Onkhe emaciniso labefihlakele aphumela
                      ebaleni   esiphetfweni      sawo/Kwavela      kutsi    Tsembative
                      bekayindvodzana yeMbiba lebeyingatiwa/Khetsiwe walahla
                      sikhundla sakhe sekuba yiNdlovukati walandzela inhlitiyo
                      yakhe/IMbiba    itfolakala    icolela    Qedizizwe    ngekubulala
                      Ndvukutemphi/IMbiba ivumela Tsembative kutsi ahambe
                      naKhetsiwe lobekakhetfwe kutsi abe indlovukati. (Kutsatfu
                      kwaloku.)                                                              (3)

3.2      ITHEKSTHI F

         3.2.1        Badlali banyenti kakhulu.                                              (1)

         3.2.2        C/Ngulosifiki kuleyondzawo.                                            (1)

         3.2.3        A/Siluvutfondzaba.                                                     (1)

         3.2.4        Tiyakholweka ngobe vele bakhona bobabe labanebantfwana
                      ngaphandle labangakabakhulisi bavele sebabadzala.
                      (Timphendvulo titawehluka.)                                            (2)

Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    8                               DBE/Lweti 2019
                                      NSC – Ticondziso tekumaka

         3.2.5        Yebo ngiyavumelana nawo ngobe itfolakala igucula imitsetfo
                      lebekiwe ngobe sincumo lokumele sitsatfwe sesitsintsa yona
                      matfupha/Ifuna kubeka inkhosi letawubusa yona isaphila/Ivela
                      ingenawo emaciniso ngekutsi ayikwentanga lokufanele njengababe
                      kuTsembative.
                      (Kubili kwaloku.)                                                            (2)

         3.2.6        Tingenta lusha lwalomuhla lutitsatsele tincumo lungayihloniphi
                      imitsetfo lefunwa batali balo, lutikhetsele nekulandzela tinhlitiyo talo
                      lutsandzane nebantfu labafunwa ngilo.
                      (Timphendvulo titawehluka.)                                                  (2)

         3.2.7        Lutsandvo ngumancoba ngobe boKhetsiwe naTsembative azange
                      babulawe     njengobe    kwakusijeziso lesibafanele kodvwa
                      bavunyelwa kutsi bachubeke nangabe batsandzana, IMbimba-
                      nchanti yabacolela. Batsandzana nanobe bayibona ingoti
                      lebalengela kuyo yekubulawa.                                                 (2)

         3.2.8        Yebo ulilandzele ngobe simtfola alwa naMadzandza ngekungafuni
                      kuvuma umntfwana wakhe, uyimbangi yaVusematfwa uletsa
                      ludvweshu ekugcineni ulwa naQedizizwe ute uyambulala.                        (2)

         3.2.9        Kuliciniso ngobe akazange watihlupha ngekulandzela imihambo
                      nemasiko ebukhosi ngiko watsandzana naKhetsiwe lobekakhetfwe
                      kutsi abe yiNdlovukati wacela nekutsi akavunyelwe ahambe naye
                      lapho akhulele khona ngobe bayatsandzana.
                      (Timphendvulo titawehluka.)                                                  (2)

         3.2.10       Sifundvo sekutsi ungabobakhetsela bantfwana kutsi batsatse tiphi
                      tincumo, bavumele batikhetsele lebakutsandzako ngobe loko
                      kutakufaka enkingeni njengemtali, sive siyatihlonipha tincumo
                      letitsatfwa yinkhosi.
                      (Timphendvulo titawehluka.)                                                  (3)

                                                                    SAMBA SESIGABA B:              35

Emalungelo agodliwe                                                                      Phenya

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    9                                  DBE/Lweti 2019
                                      NSC – Ticondziso tekumaka

SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA

UMBUTO 4: TELUTSANDVO ATIPHELI – JJ Ncongwane

4.1      'LIPHUTSA LAKHO' – JJ Ncongwane

         4.1.1        Umka Mandlenkhosi bekahlala atfola tincingo letimbita emsebentini
                      nobe ahlabe likhefu.                                                            (1)

         4.1.2        B/eMooiplaas.                                                                   (1)

         4.1.3        Kufuna kubona kutsi inkinga yaMandlenkhosi yekubitwa
                      kwemkakhe emsebentini onkhe emalanga yacatululeka njani.                        (1)

         4.1.4        Kuveta kutsi lomntfwana akasiye wendvodzana yakhe ngobe naku
                      wacela Jeaneth kutsi ayomthulisela ngaphandle.                                  (2)

         4.1.5        Lendzatjana iwulandzele ngobe               balingisi   bayo      abengci
                      kulabasihlanu, inalabatsatfu kuphela.                                           (2)

         4.1.6        Ingcikitsi yalendzatjana kungetsembeki. Jeaneth wakhombisa
                      kungetsembeki endvodzeni yakhe ngekuhlala acamba emanga atsi
                      uya emsebentini/watfola umntfwana nalenye indvodza wasulela
                      indvodza yakhe/wenta lisu lekubulala indvodza yakhe nesingani
                      sakhe.
                      (Kubili kwaloku.)                                                               (2)

         4.1.7        Yebo tiyakholweka ngobe bakhona bomake labacamba emanga
                      bashiye imindeni yabo batiyele lapho batsandza khona.                           (2)

         4.1.8        Bengingamhlalisa phasi ngimtjela konkhe lengikutfolile ngaye
                      emsebentini wakhe/ngimnika litfuba achaze imbangela yekwenta
                      loko lakwentile/ngimnike litfuba lekutsi akhetse kutsi usawufuna
                      yini lomshado nobe cha.
                      (Kubili kwaloku.)                                                               (2)

         4.1.9        Yebo kuliciniso ngobe bekamshiya ekhaya ayohlangana naSam/
                      bekalalela Sam enta konkhe lakushoko/wavuma nekutsi babulale
                      Mandlenkhosi ngaphandle kwekutisola.
                      (Kubili kwaloku.)                                                               (2)

         4.1.10       Bomake labashadile ngingabacwayisa ngekutsi bangacali babe
                      nekunganeliseki emakhaya abo ngobe bangatifaka enkingeni.
                      NjengaJeaneth longatange eneliseke emshadweni wakhe
                      waphetsa ngekulahlekelwa yimphilo yakhe.
                      (Naletinye timphendvulo letinembako temukelekile.)                              (2)

Emalungelo agodliwe                                                                         Phenya

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2   10                          DBE/Lweti 2019
                                      NSC – Ticondziso tekumaka

4.2      'TIGA TAGEZEPHI' – JJ Ncongwane

         4.2.1        NguGezephi.                                                             (1)

         4.2.2        C/Utewutjela thishela Khoza kutsi unesisu/ukhulelwe.                    (1)

         4.2.3        Utiletsele yena inkinga emphilweni yakhe ngekulala nemntfwana
                      wesikolo     lamfundzisako.  Sewutfole   ligciwane   leNgculazi
                      lasalifakele nemkakhe nemntfwana latawumtala. Bekati kutsi
                      Gezephi abedlwengulwe ngumalume wakhe kepha walala naye.                (2)

         4.2.4        Ngemuva kwekucabanga ngekutsi umkakhe akabatfoli bantfwana
                      wase ubona kutsi kuncono asivume sisu saGezephi.                        (2)

         4.2.5        Yenteka ngesikhatsi sanyalo ngobe sekunetibhedlela letinyenti
                      nemitfolamphilo/kunetikolo/kunabomakhalekhukhwini.
                      (Kubili kwaloku.)                                                       (2)

         4.2.6        Kubhadala imali lenyenti ufuna kusitakala kulokutsite. Bebafuna
                      kutfola umntfwana.                                                      (2)

         4.2.7        Uhlukunyetwa ngumalume wakhe, bogogo baze bamyisa kulesinye
                      sikolo    ufike  ugana     thishela/sewukhuleliswe   nguthishela
                      loyindvodza yemfati/Kufa kwamalume Shuz kuveta kutsi
                      bekaneligciwane lengculazi lokusho kutsi naye umshiye nalo.
                      (Kubili kwaloku.                                                        (2)

         4.2.8        Esiphetfweni salendzatjana nakatsi Khoza sewukhululekile
                      ngekutfola Gezephi, kuvela indzaba yekutsi malume waGezephi
                      lofile abeneligciwane lokusho kutsi Gezephi, thishela nemkakhe
                      nebantfwana labatawutalwa sebanalo.
                      (Kubili kwaloku.)                                                       (2)

         4.2.9        Ngivela umfati wathishela Khoza ngoba yena abengalali namuntfu
                      lomunye ngaphandle kwendvodza yakhe, kepha nyalo
                      sewusuleleke ngeligciwane. Injabulo yekuba nemntfwana
                      seyitawuphazanyiswa nguloku.
                      (Timphendvulo titawehluka.)                                             (2)

         4.2.10       Bekacondze kusifundzisa kutsi kubalulekile kutiphatsa kahle
                      utibambe ungatsatfwa buhle bese ukhohlwa konkhe lokunye. Kube
                      thishela Khoza akazange ahawukele Gezephi abe ati kutsi
                      bekadlwengulwe ngumalume wakhe, ngabe umndeni wakhe
                      awukho kulenkinga lesewukuyo yengculazi. Kuyacaca nekutsi
                      abengalisebentisi nelijazi. Khona nyalo sewente inkinga lenkhulu
                      emndenini lebewusolo ubukene nenkinga leyodvwa yekungatfoli
                      bantfwana.
                      (Timphendvulo titawehluka.)                                             (2)

                                                                  SAMBA SESIGABA C:           35

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2   11                         DBE/Lweti 2019
                                      NSC – Ticondziso tekumaka

SIGABA D: TINKONDLO

UMBUTO 5: EMATFUNDVULUKA – BB Malangwane

5.1      'MTFOMBO WELWATI' – SL Sigudla

         5.1.1        D/Imphindvwa.                                                          (1)

         5.1.2        Sifanangwaca sa- b                                                     (1)

         5.1.3        B/Luchumano lolutjekile.                                               (1)

         5.1.4        Tindzima talenkondlo atikahleleki kahle/Imigca ayilingani kuto
                      tonkhe tindzima/Indzima yekucala inemigca le-5 bese letinye
                      tinemigca le-4.
                      (Kubili kwaloku.)                                                      (2)

         5.1.5        Sicatsaniso/Kucatsanisa.                                               (1)

         5.1.6        Uyagcizelela.                                                          (1)

         5.1.7        Sonkondlo usitjela kutsi sive lesifundzile siyatfutfuka sikhule,
                      sihlonipheke.                                                          (2)

         5.1.8        Ingcikitsi imfundvo, sonkondlo lomtfombo lakhuluma ngawo
                      yimfundvo ngobe vele ayipheli ifana nemtfombo wemanti.                 (2)

         5.1.9        Ikhuluma ngemtfombo lotfolakala etindzaweni tonkhe. Sonkondlo
                      utsi lomtfombo uvulekele bonkhe bantfu labatimisele kunatsa
                      kuwo. Lomtfombo lakhuluma ngawo yimfundvo. Imfundvo ivulekele
                      wonkhe umuntfu ayikhetsi.
                      (Kubili kwaloku.)                                                      (2)

         5.1.10       Ngumlayeto lotsi imfundvo ayipheli futsi nawufundzile awuhlupheki
                      uphila kahle.
                      (Timphendvulo titawehluka.)                                            (2)

         5.1.11       Yebo kukhona ngobe sihloko sitsi mtfombo welwati lokuyimfundvo
                      kantsi inkondlo ikhuluma ngemfundvo letsandvwa ngabo bonkhe
                      bantfu bayilangatelele, bahambe baye kuyewufundza kute babe
                      nelwati.                                                               (2)

5.2      'YIPHUMUTENI NEBAKITSI' – VJ Nkwanyana

         5.2.1        A/Ilirikhi.                                                            (1)

         5.2.2        C/Sicedzelelamcondvo.                                                  (1)

         5.2.3        Nashiy' ingcondvo yami seyilihobosha.                                  (1)

Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2   12                          DBE/Lweti 2019
                                      NSC – Ticondziso tekumaka

         5.2.4        Imvumelwanosicalo.                                                      (1)

         5.2.5        Sifanisongco.                                                           (1)

         5.2.6        Ingani kunyomuka nanini kuleto ticeshana,
                      Leningitsandzele ngato letitsandzelana                                  (1)

         5.2.7        Sonkondlo ucondze kusitjela kutsi bekatilalele endlini yakhe,
                      emasela efika amngenela atsatsa konkhe amshiya anganalutfo.             (2)

         5.2.8        Kuhleleka kwemagama emigceni yenkondlo akukho ngobe linani
                      lemagama alilingani kumugca ngamunye, asuka kula-3 kuya
                      kula-6.                                                                 (3)

         5.2.9        Sonkondlo wentiwa lunya lolukhonjwa ngulamasela ngobe
                      awanaluvelo, awabacabangeli labanye bantfu, ayabhubhisa.                (2)

         5.2.10       Sonkondlo usesimeni sekukhatsateka uva buhlungu ngalentfo
                      leyentiwa ngulabantfu ebusuku.                                          (2)

         5.2.11       Sonkondlo ucelwa kuphunyutwa kunabu bubi lobentiwa bantfu
                      kuye. Bamfikela endlini yakhe bamshiye akhala ngekumntjontjela
                      batsatsa konkhe lanako bamshiye angenalutfo. Umkakhe
                      bamshumphetela angakhoni nekuva lutfo.                                  (3)

                                                                    SAMBA SESIGABA D:         35
                                                                  SAMBA SAKO KONKHE:          70

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati FAL P1 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2019-memo/cfb6b767-bd9d-425b-b630-9b656e1cda69) — siSwati FAL · Memo · 2019 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2023-mg/276577bb-320d-42f9-9578-52992eca7f97) — siSwati FAL · Memo · 2023 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2022-mg/beeeada3-9142-48f0-8131-dedffad2e47d) — siSwati FAL · Memo · 2022 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2021-mg/e753ccb6-d598-42ee-8bd0-8d3d5995a9dc) — siSwati FAL · Memo · 2021 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2020-memo/9763c117-904b-4e70-a49e-3da77d384866) — siSwati FAL · Memo · 2020 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2018-final-memo/88a1b7d1-723e-4972-b3d9-b86b6fe5d653) — siSwati FAL · Memo · 2018 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati FAL

- [Gr 12 Siswati FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-fal-atp-2023-24/ce3a9844-e0b6-45d1-8a07-5bc3b067b26c) — ATP
- [Siswati FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/69690e6e-c42d-49e0-a88b-c722c859a43a) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/39da014c-e6b2-433d-b0a5-04958b209905) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-siswati/e586f09b-7a43-41af-b857-549c385406cf) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2024/7c968643-11ed-458f-8b90-af82c5ea2fb3) — QP · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024/5a9961f9-ca1b-48b8-8722-67726b16d06d) — QP · 2024 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
