# siSwati FAL Grade 12 P2 NSC November 2019 Question Paper

> Grade 12 siSwati FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2019, 22 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2019/78cd6363-f535-42b4-beac-0ac7551d1958
- Updated: 2026-09-27
- Subject: siSwati FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Question paper
- Year: 2019
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 22

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-fal) › [siSwati FAL Grade 12 P2 NSC November 2019 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2019/78cd6363-f535-42b4-beac-0ac7551d1958)

## About this document

Siswati Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2019 · siswati. Question paper, 22 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati FAL P2 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2019-memo/dc15fcc1-6e98-4c81-bb4e-b170436364f8) — Memo · 2019 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                             NATIONAL
                        SENIOR CERTIFICATE

                             LIBANGA 12

           SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)

                        LIPHEPHA LESIBILI (P2)

                               LWETI 2019

EMAMAKI: 70

SIKHATSI: Ema-awa 2

                       Leliphepha linemakhasi la-22.

Emalungelo agodliwe                                      Phenya

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    2                   DBE/Lweti 2019
                                                 NSC

TICONDZISO KULABAHLOLWAKO

1.       Ungalifundzi lonkhe liphepha lemibuto. Buka lokucuketfwe ekhasini
         lelilandzelako bese ubeka luphawu kulowo nalowo mbuto lobutwe
         ngetincwadzi lotifundze kulomnyaka. Emva kwaloko, fundza leyo mibuto
         lenetimphawu kuphela bese ukhetsa leyo lofuna kuphendvula yona.

2.       Leliphepha lemibuto licuketse TIGABA LETINE

         SIGABA A:      Inoveli                  (35)
         SIGABA B:      Umdlalo                  (35)
         SIGABA C:      Tindzaba letimfisha      (35)
         SIGABA D:      Tinkondlo                (35)

3.       Bahlolwa baphendvula imibuto LEMIBILI kuphela. MUNYE umbuto kunobe
         ngutiphi tigaba LETIMBILI. (Umbuto ube MUNYE kuluhlobo lunye lwembhalo
         lalufundzile) lokutawenta emamaki la-70 njengobe kukhonjisiwe ngentasi.

         SIGABA A: INOVELI
         Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile.

         SIGABA B: UMDLALO
         Phendvula MUNYE umbuto wemdlalo lowufundzile.

         SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA
         Phendvula YOMIBILI imibuto lebutwe ngetindzaba letimfisha.

         SIGABA D: TINKONDLO
         Phendvula TOTIMBILI tinkondlo lekubutwe ngato.

4.       Sebentisa luhlu lwekutikhumbuta kute usitakale.

5.       Landzela ticondziso letisekucaleni kwaleso NALESO SIGABA.

6.       Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto temibuto njengobe tinjalo
         ephepheni lemibuto.

7.       Cala LESO NALESO sigaba ekhasini LELISHA.

8.       Siphakamiso sekulawulwa kwesikhatsi: Sebentisa emaminithi la-60 kuleso
         naleso sigaba losiphendvulako.

9.       Bhala ngesandla lesibonakalako nalesifundzekako.

Emalungelo agodliwe                                                          Phenya

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    3                   DBE/Lweti 2019
                                                 NSC

LOKUCUKETFWE

Lelikhasi litawusita umhlolwa ekukhetseni imibuto LAFUNA kuyiphendvula ngaphandle
kwekufundza lonkhe liphepha lemibuto.

SIGABA A: INOVELI

Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile.
INOMBOLO YEMBUTO                   EMAMAKI                         LIKHASI

1.   Kwasha Tikhotsa                               35                  5

2.   Ngenca Yakho                                  35                  8

SIGABA B: UMDLALO

Phendvula MUNYE umbuto wemdlalo lowufundzile.
3.  Lahloma Ladvuma                   35                              11

SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA

Phendvula YOMIBILI imibuto lebutwe ngetindzaba letimfisha.
4.1 'Liphutsa Lakho'                     17                           15

4.2 'Tiga TaGezephi'                               18                 16

SIGABA D: TINKONDLO

Phendvula TOTIMBILI tinkondlo lekubutwe ngato.
5.1 'Mtfombo Welwati'                    17                           19

5.2 'Yiphumteni Nebakitsi'                         18                 21

Emalungelo agodliwe                                                          Phenya

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    4                       DBE/Lweti 2019
                                                 NSC

LUHLA LWEKUTIKHUMBUTA

Lelikhasi litawusita umhlolwa ekukhetseni imibuto LAFUNA kuyiphendvula ngaphandle
kwekufundza lonkhe liphepha lemibuto.

            SIGABA                TINOMBOLO             LINANI LEMIBUTO      THIKA
                                   TEMIBUTO            LEPHENDVULWAKO         ()
A: Inoveli                            1–2                      1
   (Imibuto lemifisha)
B: Umdlalo                               3                   1
   (Imibuto lemifisha)
C: Tindzaba letimfisha               4.1 + 4.2               2
   (Imibuto lemifisha)
D: Tinkondlo                         5.1 + 5.2               2
   (Imibuto lemifisha)

CAPHELA: Cikelela kutsi uphendvule imibuto lesetigabeni LETIMBILI kuphela.

Emalungelo agodliwe                                                              Phenya

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    5                        DBE/Lweti 2019
                                                 NSC

SIGABA A: INOVELI

UMBUTO 1: KWASHA TIKHOTSA – LL Dlamini

1.1       Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

          ITHEKSTHI A

         Mswati wesibili wakhombisa kuhlakanipha lokukhulu ngekutsi atsandze
         kubonisana netindvuna takhe kuko konkhe lokumphetse kabi nome
         lokuyingoti esiveni. Imibono lemihle yekumelana netitsa waphumelela Mswati
         kuyivetela tindvuna takhe; kodvwa abehluleka kuveta imibono ngabomnakabo
         boFokotsi, Ndlela naSomcuba.                                               5

         Mswati waphumelela kufakana imilomo naSomcuba, wakhombisa kutinikela
         ekubonisaneni naFokotsi kanye naNdlela. Emavi aMswati abetsi, 'Kumele
         kulwiwe nesitsa uma sekwehlulekiwe ekutsini kukhulunyiswane. Kulwa
         kucitsa ingati kuphume nemiphefumulo leminyenti nalengenacala.' Imphilo
         yemuntfu abeyatisa ngendlela lemangalisako. Loko-ke bekungeke kusamsita 10
         ngalutfo ngobe simo bese singetulu kwemandla akhe; naye abengasati kutsi
         kumele atsatse ini ayihlanganise nani kuze simo silunge.

         Tinkinga labebukene nato Mswati betitinyenti kakhulu futsi angati kutsi
         abetaticatulula njani. Bewungafunga utsi iNgwenyama ifakelwe sicitfo, ngobe
         bekukubi magumbi onkhe. Kube sikhundla sebukhosi akusiso seluselwa 15
         ngabe utsintsitsa tandla uyasibonga. Ukhuluma netindvuna takhe nje, titsa
         tinyatsela emabaleni elive lakhe. Bantfwana labatsatfu bahlanganisa emasu
         abo; baveta netinhloso tabo labatimisele kutibona tiphumelela nome kunjani.

         Somcuba ukhuluma nebanakabo boFokotsi naNdlela: 'Mswati uyawulibusa
         sifile. Uyatikhohlisa! Siphumelele kumlolela tinciji. Angeke alibuse uyatsandza 20
         akatsandzi. Abukho butfongo latabulala kulomnyaka. Kuphumula angeke
         akutfole!'
         'Tinyenti kakhulu tifu lesimcuphele tona. Ngimbekile Mtjekeni eNshonalanga!
         Emabutfo akaZulu nawo eNingizimu! Nango Mabhula eNyakatfo! Ngimbekile
         Ngwavuma eMphumalanga! Hhayi angeke adzabule!'                                  25
         Kusho Fokotsi ngekutigcabha.
         'Ngubani loyawutsatsa bukhosi emkhatsini wetfu lapha uma Mswati
         asancotjiwe?'
         Kubuta Somcuba.
                                                                         [Likhasi 17–18]

         1.1.1        Khetsa YINYE imphendvulo. Tigameko letenteka kulenoveli
                      tikhombisa kulandzela inchubo yemphilo yasiphi sikhatsi?

                      A   Sikhatsi sanyalo
                      B   Sikhatsi senala
                      C   Sikhatsi sakudzala
                      D   Sikhatsi semphucuko                                               (1)

Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    6                            DBE/Lweti 2019
                                                 NSC

         1.1.2        Khetsa YINYE imphendvulo. Bhala kutsi ngubani umlingisi
                      lobukene nenkinga kuletheksthi lengenhla.

                      A   NguSicobolonjwane
                      B   NguMswati
                      C   NguSandlane
                      D   NguKhambi                                                             (1)

         1.1.3        Luhlobo luni lweludvweshu loluvetwa nguloko             lokwenteka
                      kuletheksthi lengenhla? Sekela imphendvulo yakho.                         (2)

         1.1.4        Inkhulumo yaMswati letsi, 'Kumele kuliwe nesitsa uma
                      sekwehlulekiwe ekutsini kukhulunyiswane' imveta angumuntfu
                      lonjani? Sekela imphendvulo yakho.                                        (2)

         1.1.5        Nguyiphi inkinga labukene nayo Mswati wesibili nawufundza
                      letheksthi? Sekela imphendvulo yakho.                                     (2)

         1.1.6        Emavi lakhulunywa nguSomcuba latsi, 'Mswati uyawulibusa sifile.'
                      Ngabe aphumelela yini? Sekela ngalokwenteka kulenoveli.                   (2)

         1.1.7        Catsanisa lokwenteka        kutembusave   enovelini   nasesikhatsini
                      lesiphila kuso namuhla.                                                   (2)

         1.1.8        Ngekubona kwakho bekufanele yini            boFokotsi    nalabanye
                      banakabo bamlwise Mswati wesibili?                                        (2)

         1.1.9        Tinkinga lebekabukene nato Mswati ngabe tacatululeka yini
                      esiphetfweni salendzaba? Bhala emaphuzu LAMATSATFU.                       (3)

                                                 NA

1.2       Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

          ITHEKSTHI B

         Ngihambe kahle kaMahamba Ngwenyama. Imphendvulo labanginikete yona
         itsi bona abangeni etindzabeni tasegumeni lakaTsandzile, ngako-ke bacela
         kungahlushwa, kusho Khambi.
         'Hhawu Khambi! Bakunikete leyo mphendvulo nje kuphela?' Kubuta Mswati
         akhombisa kumangala lokukhulu. Injabulo lena lebeyigcwele ebusweni bakhe 5
         yavele yashabalala.
         'Ngitjelwe lawo mavi emphumulweni. Ngitsite ngitama kutihlekihlekisa
         ngenhloso yekutsi mhlawumbe ngitawutjelwa lamanye emavi, kwaphindvwa
         wona lawo mavi,' kugcizelela Khambi.
         'Utsite nawuweva emavi lanjena, watsini wena Khambi?'                    10
         'Akukho lebengingakusho Ngwenyama, ngobe bekaphuma ekhatsi
         etinhlitiyweni tabo.'
         'Pho aphuma emlonyeni wabani emavi lanjena?'
         'Aphume emlonyeni waSomcuba waze washo nekusho watsi ematsemba
         akhe akuMzila naMtjekeni.'                                               15
         'Ngalamanye emavi usho kutsi uvana netitsa tami?'
         'Kunjalo Ngwenyama. Loko kuchaza kutsi naye usitsa ngekwakhe.'

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    7                           DBE/Lweti 2019
                                                 NSC

         'Hhayi, angitfolisisi kahle Khambi. Abakwati kungilahla kanjena bomnaketfu.
         Umbuso lona usetandleni tetfu sonkhe, hhayi kutami kuphela. Kumele
         sibonane nabo sicoce. Kwehlukana emkhatsini wetfu kutasidvonsela emanti 20
         ngemsele sigcine sibulawa natintfutfwane nemakululu,' kusho Mswati
         aphatseke kabi. Wachubeka Mswati watsi, 'Kujabula wena Khambi lowuye
         wabonana nelikhaba lababe. Ngibakhumbulile baketfu, ngobe sesidze
         sikhatsi sagcinana.'
         'Kubuhlungu–ke ngobe bona abanamsebenti neNgwenyama; kepha yona 25
         iyatihlupha ngabo.'
                                                                            [Likhasi 52–53]

         1.2.1        Khetsa YINYE imphendvulo. Loku           lokwenteka    kuletheksthi
                      lengenhla kwenteka kuyiphi indzawo?

                      A   Elawini
                      B   Esibayeni
                      C   Enkhundleni
                      D   Esigcawini                                                           (1)

         1.2.2        Bekuyini umsebenti waboKhambi naSicobolonjwane?                          (1)

         1.2.3        Wena kube bewunguMswati bewungayicatulula njani inkinga
                      yekungevani kwakhe nebanakabo? Bhala emaphuzu LAMABILI.                  (2)

         1.2.4        Ngekubona kwakho besikahle yini seluleko Mswati lasinikwa
                      yiNdlovukati Tsandzile lesitsi, 'mani sibindzi'? Sekela ubhekise
                      enovelini yonkhe.                                                        (2)

         1.2.5        Mswati bekabatsandza banakabo afuna kutsi basebentisane.
                      Vuma nobe uphikise lombono ngalokushiwo etheksthini lengenhla.           (2)

         1.2.6        Ucabanga kutsi Ndlela liyamlandzela yini libito lakhe? Sekela
                      ngekubhekisa etentweni takhe kulenoveli.                                 (2)

         1.2.7        Shano kutsi ubaluleke ngani umsebenti lowentiwa yinyanga
                      yaMswati kulenoveli. Bhala emaphuzu LAMABILI.                            (2)

         1.2.8        Itsini ingcikitsi yalenoveli seyiyonkhe? Sekela imphendvulo yakho.       (2)

         1.2.9        Ngabe kukhona yini kuhambelana emkhatsini wesihloko naloko
                      lokwenteka endzabeni? Sekela.                                            (2)

         1.2.10       Ngusiphi sifundvo lesitfolakala kulenoveli? Sekela imphendvulo
                      yakho.                                                                   (2)
                                                                                               [35]

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    8                      DBE/Lweti 2019
                                                 NSC

UMBUTO 2: NGENCA YAKHO – JJ Ncongwane

2.1       Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

          ITHEKSTHI C

         Sekubhaliwe kuhlolwa kwekuphela kwemnyaka. Akusekho lutfo labalwentako
         bafundzi esikolweni. Sebayaya nje kugcwalisa umtsetfo. Sebalindzele lilanga
         lelikhulu. Lilanga phela lekubitwa kwemiphumela. Kulesikolo imiphumela
         yebantfwana ibitwa ngelilanga lekugcina nakuvalwa tikolo. Ibitelwa ngephasi
         kwesihlahla lesikhulu semvongotsi. Liyesabeka lelilanga kubafundzi ngobe 5
         kuphela kwati nekuhlakanipha ngalo. Kulapho kukhanya khona kutsi umfundzi
         sonkhe lesikhatsi bekentani. Ingani phela nebatali bebantfwana bayamenywa
         ngalolosuku. Baphelela nconono. Ingani ngisho nemlumbi welipulasi Timbulu
         uyamenywa. Phela nguye Timbulu lokhipha inkhomo, aphe bantfwana
         baseMvongotsini kutsi bente kahle. Ngalo futsi lelilanga lekubitwa 10
         kwemiphumela, bafundzi bayadilila bagidze nesibhaca.

         Njengaloku bafundzi sebacedzile kubhala kuhlolwa, bothishela balungisa
         imiphumela yebantfwana kusukela elibangeni lesine kuya phasi. Ingani phela
         yalaba labafundza libanga lesihlanu, ilungiswa edolobheni eSterspruit.
         Kulapho phela emaphepha abo amakhelwa khona bese kukhishwa 15
         imiphumela. Labaphumelele baklonyeliswa ngetitifikethi telibanga lesihlanu.

         Nemaphepha emibuto yebelibanga lesihlanu, bekabuya khona edolobheni
         kubahloli. Bekungasiwo umdlalo-ke kuphumelela elibangeni lesihlanu ngobe
         emaphepha ekuhlolwa bekabuye ngaphandle, angentiwa bothishela. Yingako
         nje onkhe emehlo esive sakaTimbulu bekatikwalabo bafundzi labenta libanga 20
         lesihlanu. Phela bekulibanga lelikhulu futsi lekugcina lapha esikolweni.

         Kulawo malanga, bafundzi bebayela kuyowudlala nje esikolweni. Bebadlala
         ingendvo, intjuba, incatfu, umlabalaba, libhola kanye naleminye nje imidlalo.
         Labadlala libhola bewubakhandza babheja timali, kusukela emasentini
         lasihlanu kuya kulalishumi. Bewubakhandza bajuluke bamanti nte solo 25
         bacoshana nesikhumba senkhomo leyafa.
                                                                           [Likhasi-54]

         2.1.1        Khetsa YINYE imphendvulo. Loku lokwenteka          kuletheksthi
                      kwenteka ngayiphi inyanga emnyakeni?

                      A   NgaJanawari
                      B   NgaMashi
                      C   NgaJuni
                      D   NgaDisemba                                                      (1)

         2.1.2        Khetsa   YINYE       imphendvulo.     Imiphumela    yebafundzi
                      baseMvongotsini beyibitelwa kuphi nendzawo?

                      A   Ngaphasi kwemoto
                      B   Ngaphasi kwesihlahla
                      C   Ngaphasi kwesigodvo
                      D   Ngaphasi kwesihlalo                                             (1)

Emalungelo agodliwe                                                              Phenya

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    9                        DBE/Lweti 2019
                                                 NSC

         2.1.3        Bhala LOKUBILI lokuvela kuletheksthi lokusentiwa etikolweni
                      nanyalo.                                                              (2)
         2.1.4        Ngubani umlingisi logcamile kulenoveli seyiyonkhe? Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                    (2)
         2.1.5        Ngekubona kwakho umbhali bekafuna kusitjelani ngaletheksthi
                      lengenhla? Bhala emaphuzu LAMABILI.                                   (2)
         2.1.6        Nguyiphi indzima ledlalwa nguTimbulu endzabeni njengobe naye
                      bekabayincenye yebantfu lababitwako nakukhishwa imiphumela?           (2)
         2.1.7        Chaza kutsi sinjani similo sebafundzi baseMvongotsini nawufundza
                      indzaba yonkhe. Sekela imphendvulo yakho.                             (2)
         2.1.8        Kuvaleliswa kwebafundzi belibanga lesihlanu kunaliphi ligalelo
                      kulabo labasele? Sekela imphendvulo yakho.                            (2)
         2.1.9        Ngabe basesekhona   yini bafundzi labenta njengalaba
                      baseMvongotsini kulamalanga?     Sekela  ngemaphuzu
                      LAMATSATFU.                                                           (3)
                                                 NA
2.2      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
         ITHEKSTHI D
         Njenganyalo sewuphelile umsebenti lomkhulu. Gogo Finishi sewumbikile
         Mshumayeli kulabaphasi. Bantfu sebayahhomomtela nje lapha kaMotsa.
         Lilanga bese litjekile njengaloku sikhatsi bese sihambile, Khanyisile wabona
         kutsi kuncono ayovalelisa kugogo Finishi ahambe. Nemambala waya kuye
         wafike wamvalelisa.                                                          5
         Naphuma nje esangweni, Mshumayeli wamlandzela ngemuva. Wafike
         wamkhandza base sebayahambisana.
         'Khanyi, ngicela kutsi sehlele emfuleni ngobe ngifuna kutsi sikhulume kahle
         singaphazanyiswa ngumuntfu,' kusho Mshumayeli.
         Nemambala behla njalo bacondza emfuleni uMgwenyana. Befika bahlala 10
         phasi edvwaleni, babuka entasi lapho umfula ugeleta ucondza khona.
         'Ewu, Mshumayeli ngaze ngabuva-ke buhlungu. Bewubindzeleni sonkhe
         lesikhatsi ungangitjeli kutsi ulungisela kuya ngesheya?'
         'Cha Khanyi, loko ngakwenta ngemabomu ngobe ngicabangela wena.
         Ngabona kutsi nangingakutjela lendzaba, utawusuke uve buhlungu kakhulu 15
         bese awusabhali kahle. Bengati mine kutsi ngitakutjela nini. Nangabe kodvwa
         sento sami sikuphetse kabi, ngicela kutsi ungicolele ngobe bengingakacondzi
         kukuvisa buhlungu.'
         'Ewu ngiyakuva Mshumayeli futsi ngiyakucolela,' kusho Khanyisile ngelivi
         lelipholile.                                                               20
         'Khanyi, ngiyati kutsi ufisa ngibe sedvute nawe sonkhe sikhatsi kepha simo
         asivumi. Ngicela kutsi ungaphatseki kabi, ucabange kutsi njengaloku
         ngihamba ngiya khashane kangaka, ngitawukhohlwa ngawe. Kuhamba
         kwami akungakuphatsi kabi. Angihambi ngobe ngitsandza kepha ngihamba
         ngekuyowulungisa likusasa letfu.' Kepha iminyaka lengaka Mshu? Mine 25
         ngitawusala nabani. Ngabe kuncono kube ungishiya nemntfwanakho,
         ngitowusale ngikubuka kuye. Ungishiya nani nje lephatsekako?'

                                                                       [Likhasi 160–161]

Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    10                       DBE/Lweti 2019
                                                 NSC

         2.2.1        Khetsa YINYE imphendvulo. Lomusho lokhokhwe kuletheksthi
                      lengenhla uveta luphi luhlobo lwenkholelo?

                      'Gogo Finishi sewumbikile Mshumayeli kulabaphasi.'

                      A   Inkholelo yemadloti
                      B   Inkholelo yebuKhrestu
                      C   Inkholelo yemaRasta
                      D   Inkholelo yemaJuda                                                (1)

         2.2.2        Khetsa YINYE imphendvulo. Letheksthi lengenhla isikhombisa
                      siphi simo semphilo?

                      A   Simo sekukhohlisana
                      B   Simo sekwesekelana
                      C   Simo sekungavisisani
                      D   Simo sekuyalana                                                   (1)

         2.2.3        Bhala KUBILI lebekwenta Mshumayeli afune bayokhulumela
                      ngasemfuleni banaKhanyisile.                                          (2)

         2.2.4        'Ewu, Mshumayeli ngaze ngabuva-ke           buhlungu.'   Lamavi
                      bekawakhulunyiswa yini Khanyisile?                                    (1)

         2.2.5        Fakazela lombono lotsi bogogo Finishi namkhulu Gendinyoni
                      bebamtsandza Mshumayeli. Bhala KUBILI.                                (2)

         2.2.6        Ngaphandle kwendzaba yekulahlwa ngunina kwaMshumayeli
                      ngutiphi letinye tizatfu letente umbhali wanika lenoveli sihloko
                      lesitsi, Ngenca Yakho?                                                (2)

         2.2.7        Ngekubona    kwakho       yini   leyenta     Khanyisile   ahluke
                      emantfombataneni laphila esikhatsini sanyalo? Bhala KUBILI.           (2)

         2.2.8        Kuliciniso nobe kuliphutsa kutsi Mshumayeli nguye umlingisi
                      logcamile kulenoveli yonkhe? Sekela ngemaphuzu LAMABILI.              (2)

         2.2.9        Tento tathishelanhloko Mdlalose timveta angumuntfu lonjani
                      ngekwesimilo? Bhala emaphuzu LAMABILI.                                (2)

         2.2.10       Lenkhulumo yaMshumayeli letsi, 'Angihambi ngobe ngitsandza
                      kepha ngihamba ngekuyowulungisa likusasa letfu ...' ngabe yaba
                      liciniso yini nawubuka siphetfo salenoveli? Sekela ngemaphuzu
                      LAMATSATFU.                                                           (3)
                                                                                            [35]

                                                               SAMBA SESIGABA A:            35

Emalungelo agodliwe                                                               Phenya

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    11                            DBE/Lweti 2019
                                                 NSC

SIGABA B: UMDLALO

UMBUTO 3: LAHLOMA LADVUMA – Z Motsa

3.1      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI E

         TSEMBATIVE:             Ngembetse ingubo yemahloni kunyatsela inkhundla
                                 etinyatselweni tesigodlo netinyatselweni tenkhosi yami,
                                 iMbiba yaJijimeza! Ngembetse siphuku semahloni
                                 kungena enkhundleni loMdzala sekemile. Lucolo kini
                                 nonkhe Batfwa! Akusindzelelo ngigilwe sikhatsi! Lidlojwa        5
                                 libhekile baketfu asicolise kuloko.
         NDVUKUTEMPHI:           (Ahlebela    Qedizizwe)      uyatsakatsa    nangumuntfu.
                                 Lobengitsi utsi nimshiye adzakwe asangene akhohlwe
                                 nelibito lakhe. Utsi umnatsise bona nje lobu lobubuya
                                 kulenyanga ...?                                                 10
         QEDIZIZWE:              (Naye akhulumela phansi) UJijimeza ugcwele izimanga
                                 Mngane!
         TSEMBATIVE:             Batfwa! Ngete ngavikisana ngemavi nemusa wababe.
                                 Cha! Mine ngitsi nje kini lawulani tinhlitiyo tenu. Wami
                                 umbono kwakha sive lesibumbene sabobabemkhulu.                  15
                                 Lowo nalowo wetfu unelikhono lakhe lelingesilo
                                 lalomunye. Kimi kumcoka kutsi sonkhe, ngisho
                                 nalosemncane, alati likhono lakhe lekwakha sive.
                                 Kanjalo sonkhe sitatikhandza sinemsebenti locotfo
                                 nalobumba sive lapha eButfwa. Sonkhe sinesikhala                20
                                 lesisigcwalisako lapha eveni leButfwa. Angiphikisani
                                 nemsa wababe … inkhosi itakuba yinkhosi ngetento
                                 tayo, hhayi ngekusikisa ngemlomo kuhle kwelijaha
                                 liheha intfombi. Ngako-ke lami liso libheke kini nonkhe,
                                 ngamunye! Simunye! Siyinqaba! Siyimbumba!                       25
         IMBIBA:                 Senitivele-ke! Njengemsimeto weButfwa sitawucela lowo
                                 lomele kuba ngumake wesive nebukhosi kutsi asondzele
                                 atekwetfula lolo ludziwo lemukelwa ngalo kulowo
                                 lesesitamphakamisa simkhunge nganayi indvuku
                                 yebukhosi (Kutsi nya) ludziwo …                                 30
                                 (Ehlise sandla lesiphetse intfonga)
         KHETSIWE:               (Asukume ete edvute neMbiba emehlo atse njo phansi
                                 etinyaweni. Kodvwa uta nje ulengise                 tandla
                                 akakaluphatsi ludziwo afike aguce.) Ngesaba Batfwa.
                                 Ngihambate, ludziwo lufile.                                     35
                                                                              [Likhasi 31–32]

         3.1.1        Khetsa YINYE imphendvulo.            Ngubani    umdlali    lolichawe
                      kuletheksthi lengenhla?
                      A    NguKhetsiwe
                      B    NguVusematfwa
                      C    NguTsembative
                      D    NguNdvukutemphi                                                           (1)
Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    12                             DBE/Lweti 2019
                                                 NSC

         3.1.2        Khetsa imphendvulo yakho. Bhala indzawo lapho senteka khona
                      lesicashunwa semdlalo lesingenhla.

                      A    Kuselawini laNdvukutemphi
                      B    Kusekhaya leMbiba
                      C    Kusentsangeni yaKhetsiwe
                      D    Kusenkhundleni yesibhimbi                                              (1)

         3.1.3        BoNdvukutemphi       naQedizizwe     batfuswa      yini   kuletheksthi
                      lengenhla?                                                                  (1)

         3.1.4        Ngusiphi sigameko lebesenteka             esibhimbini     nawufundza
                      lokwenteka kuletheksthi?                                                    (1)

         3.1.5        Sento saboQedizizwe sekufaka umutsi etjwaleni baVusematfwa
                      siveta yiphi inkholelo? Sekela imphendvulo yakho.                           (2)

         3.1.6        Chaza kutsi Vusematfwa wagcina abutfolile yini bukhosi.                     (2)

         3.1.7        Tinkhulumo taboQedizizwe         tiveta   yiphi   ingcikitsi?   Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                          (2)

         3.1.8        Shano kutsi lomdlalo wenteka esikhatsini sakudzala nobe sanyalo.
                      Sekela imphendvulo yakho.                                                   (2)

         3.1.9        Budlelwane emkhatsini waVusematfwa naNdvukutemphi buveta
                      hlobo luni lweludvweshu? Sekela imphendvulo yakho.                          (2)

         3.1.10       Lomdlalo ngabe uphetseke kahle yini? Sekela ngemaphuzu
                      LAMABILI.                                                                   (3)

                                                 NA

3.2      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI F

         IMBIBA-NCHANTI:         Awusho-ke kutsi unyoko wakwetsa watsi ungubani
                                 ligama lakho?
         TSEMBATIVE:             NginguTsembative, Mliba!
         IMBIBA:                 Tsemba-tive! Yebo-ke kuyewak ...
         INDLOVUKATI:            (Ngekumangala.) Tsemba-ti-ve?                              5
         IMBIBA:                 Ngishito kadzeni kutsi silulu sibole tfuhlu! Mbiba! Abafe!
                                 (Asondzele emabutfo.)
         IMBIBA-NCHANTI:         (Abhekise kumbutfo.) Kahleni! Nifuna kucitsa ingati
                                 yami nginibukile? Phasi! (Abhekise etindvuneni takhe.)
                                 Kuhhuma inhloko-ke manje!                                  10
         IMBIBA:                 Nitsini Batfwa?
         IMBIBA-NCHANTI:         Kungatsiwani Mbiba, baganene labantfu!
         IMBIBA:                 Nini manje? Be-benteni?
         IMBIBA-NCHANTI:         Baganene!
         INDLOVUKATI:            Ngubabe lowafa yini? Tiphila tini letehlela mine?          15

Emalungelo agodliwe                                                                     Phenya

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    13                        DBE/Lweti 2019
                                                 NSC

         IMBIBA:                 Ntfombatana, usihlolelani sikwetsembe nakangaka?
         IMBIBA-NCHANTI:         Liciniso babe! (Kubindze sikhashana futsi.)
         SIGWACA:                Avele bafe kute lokunye!
         INDVODZA 1:             Tindvuna, litsini lenu? Kumatima Mbiba!
         INDVODZA 2:             Lami litsi kabafe Mbiba! Usho njalo umtsetfo! Umtsetfo 20
                                 ngumtsetfo!
         IMBIBA:                 Bafe bobabili? Kute nje bukhosi lobuma ngaphandle
                                 kweNdlovukati? Akufe lomlisa isindze yona! Ngiyema
                                 lapho! (Sihlebo.) Safa bachamuki labacedza lifa
                                 leBatfwa sibukile!                                     25
         TFOLWANE:               Cha livi-ke lelo! Nami ngiyaleseka. Akufe lomchamuki.
         IMBIBA-NCHANTI:         Kahleni      ngemawala        Batfwa     baboMbokodvo!
                                 Khumbulani, lomlisa ulitsambo lami! Ngekubona kwami
                                 Batfwa, abacolelwe bobabili batichubekele bahlale
                                 eveni laboyisemkhulu!                                  30
         LABANYE:                Hheyi hlala phasi uyahhema jahalakitsi! Mdvoseni
                                 ngenjobo ahlale phasi bo!
                                                                          [Likhasi 74–75]

         3.2.1        Bhala KUNYE lokungenta lesiceshana lesingenhla singadlaleki
                      esiteji.                                                               (1)

         3.2.2        Khetsa YINYE imphendvulo. Umuntfu lokutsiwa ungumchamuki
                      ngulonjani njengobe kushiwo kuTsembative?

                      A   Ngulodvumile kuleyondzawo.
                      B   Ngulohlala kuleyondzawo.
                      C   Ngulosifiki kuleyondzawo.
                      D   Ngulosebenta kuleyondzawo.                                         (1)

         3.2.3        Khetsa YINYE imphendvulo. Bhala kutsi lesigameko lesenteka
                      kuletheksthi siyini esakhiweni salomdlalo.

                      A   Siluvutfondzaba
                      B   Sisetfulo
                      C   Siludvweshu
                      D   Sisiphetfo                                                         (1)

         3.2.4        Shano kutsi letigameko letenteka emdlalweni tiyakholweka yini.
                      Sekela imphendvulo yakho ubhekise kuletheksthi lengenhla.              (2)

         3.2.5        Imbiba-nchanti ivetwe njengemdlali logucukako. Vuma nobe
                      uphikise lombono ngemaphuzu LAMABILI.                                  (2)

         3.2.6        Tento taTsembative naKhetsiwe kulesicashunwa lesingenhla
                      tinaliphi ligalelo elusheni lwalomuhla? Sekela imphendvulo yakho.      (2)

         3.2.7        Lutsandvo ngumancoba. Sekela lombono ngekusekela ngaloko
                      lokwenteka kuboKhetsiwe naTsembative.                                  (2)

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    14                    DBE/Lweti 2019
                                                 NSC

         3.2.8        Ngekubona kwakho ucabanga kutsi Ndvukutemphi ulilandzele yini
                      ligama lakhe? Sekela imphendvulo yakho.                            (2)

         3.2.9        Ngabe kuliciniso nobe kuliphutsa yini kutsi Tsembative
                      bekanganandzaba nebukhosi bekafuna kutfola uyise nje kuphela?
                      Sekela imphendvulo yakho.                                          (2)

         3.2.10       Sifundvo sini lesitfolakala kulomdlalo? Sekela ngekubhekisa
                      emdlalweni.                                                        (3)
                                                                                         [35]

                                                             SAMBA SESIGABA B:           35

Emalungelo agodliwe                                                            Phenya

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    15                        DBE/Lweti 2019
                                                 NSC

SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA
UMBUTO 4: TELUTSANDVO ATIPHELI – JJ Ncongwane
Phendvula YOMIBILI imibuto lebutwe ngetindzaba letimfisha.
4.1      'LIPHUTSA LAKHO' – JJ Ncongwane
         Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
         ITHEKSTHI G
         Besekuphele iminyaka lemibili gonco bashada boJeaneth Mwelase
         naMandlenkhosi Zulu. Bashada umshado wesikholwa. Inganiphela
         Mandlenkhosi ushada nje unguMvangeli welibandla laseWeseli esigodzini
         saseMooiplaas.    Mandlenkhosi   abekadze     anguloluhlobo    lwebantfu
         lolufishane. Bekamfisha ngalokucakile, angumahlekehlatsini. Ngendlela 5
         bekamfisha ngayo, bantfwana basontfosikolo bametsa batsi nguZakewu.
         Kantsi-ke Jeaneth bekangumhlengi esibhedlela eMbhuleni. Anelitsambo
         lelidze kantsi angamunwe. Kuleminyaka lemibili bashadile boJeaneth
         naMandlenkhosi, abamange batfole bantfwana kodvwa kwatsi ngalona
         wesitsatfu, inkhosi yababusisa ngemaphahla kodvwa-ke ngelishwa, silwane 10
         sendza ngekushesha emuva kwekufika kwaso emhlabeni. Kwatsi leli
         lelingumuntfu laphila imphilo lebutsakatsaka ligulela safutsi.
         'Phumela naye ngaphandle malukatane umbindzise mhlawumbe
         utawubindza,' kusho salukati lesingumake waMandlenkhosi njengaloku site
         lapha kandvodzana yaso ngenca yako kugula kwemtukulu waso lokusolo 15
         mane bamlandvule njalo. Nemambala-ke waphumela naye ngaphandle
         Jeaneth wayomthulisela khona amlolotela.
         'Thula babe, thula Mshengu wami,' kusho Jeaneth. Nembala bindziyani
         umntfwana. Bayati labadzala nabatsi kunina wemntfwana akaphumele
         ngaphandle naye amthulise khona kutsi basuke bacondzeni. Jeaneth 20
         njengemuntfu losebenta esibhedlela, bekatsi nome ashayisile emsebentini
         asekhaya, kufike tincingo timbite kutsi aphutfume esibhedlela lusito lwakhe
         luyadzingeka ngekushesha. Ingani nome ahlabe likhefu asekhaya bekufika
         tincingo njalo timbita. Mandlenkhosi wadzimate wambuta ngalelinye lilanga
         kutsi kantsi nguye yedvwa yini linesi lapha esibhedlela kutsi sekutawubitwa 25
         yena onkhe emalanga. Jeaneth wamtjela kutsi dokotela usuke ambitela
         umsebenti wekuyisa tigulani efiyati. Ingani phela nguye kuphela bekawati
         kancono lowo msebenti. Ingani phela lowo msebenti wekuyofiyota umatima
         kakhulu. Ngako-ke bodokotela bafuna nesi lowatiko kutsi kutawudzingekani
         nani ngaphandle kwekutsi akhunjutwe ngudokotela kutsi aletse ini nani.      30
                                                                          [Likhasi 82–83]

         4.1.1        Nguyiphi inkinga lebukene nemlingisi logcamile kulendzatjana?            (1)
         4.1.2        Khetsa YINYE imphendvulo. Shano indzawo lapho kwenteka
                      khona lendzatjana.
                      A   EWeseli
                      B   EMooiplaas
                      C   EMbhuleni
                      D   ELukwatini                                                           (1)

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    16                      DBE/Lweti 2019
                                                 NSC

         4.1.3        Bhala KUNYE lokungakwenta ufundze lendzatjana uyofika nayo
                      esiphetfweni nawufundza letheksthi lengenhla.                        (1)

         4.1.4        Nguyiphi    indzima     ledlalwa   ngumake      waMandlenkhosi
                      kulendzatjana? Nika sizatfu.                                         (2)

         4.1.5        Ngabe lendzatjana iwulandzele yini umgomo wekubhalwa
                      kwendzatjana ngekwelinani lebalingisi? Sekela imphendvulo
                      yakho.                                                               (2)

         4.1.6        Itsini ingcikitsi yalendzatjana?   Sekela   imphendvulo   yakho
                      ngemaphuzu LAMABILI.                                                 (2)

         4.1.7        Ngabe tigameko letenteka kuletheksthi lengenhla tiyakholweka
                      yini? Sekela Imphendvulo yakho.                                      (2)

         4.1.8        Chaza KUBILI lebewungakwenta kumkakho kube bekunguwe
                      Mandlenkhosi.                                                        (2)

         4.1.9        Liciniso nobe liphutsa kwekutsi Jeaneth bekatsandza Sam kakhulu
                      kunekutsandza umyeni wakhe Mandlenkhosi? Bhala KUBILI.               (2)

         4.1.10       Ungabacwayisa utsini bomake labashadile ngesento saJeaneth
                      nawubuka siphetfo salendzatjana? Sekela imphendvulo yakho.           (2)

                                                 NA

4.2      'TIGA TAGEZEPHI' – JJ Ncongwane

         Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI H

         Wacabanga Khoza kutsi atsatse imoto yakhe yeluhlobo lweMazda acondze
         eBhova ayobuka Gezephi. Hhayi wacabanga wacedza Khoza wabona kutsi
         kuncono sale atidzela asivume lesisu. Kuncono kutsi avume emacala akhe.
         Vele mosi umntfwana ute manje nasekaphika lona utamtfolaphi lomunye?
         LaMbuyane, vele akabatfoli yena bantfwana. Inkinga yekukhulelwa 5
         kwaGezephi lebesekumenta angakhoni nekulala butfongo watibona kutsi
         utidvonsele yena emanti ngemsele.

         'Yebo nangite umntfwana, kusho kutsi ngisebentela lite nje. Onkhe lamandla
         ami langaka atawudliwa bantfu nje. Kute lotawudla lifa lami nasengifile.
         Nangingafa lapha, LaMbuyane utawutsatfwa ngulenye indvodza, kudliwe 10
         lelifa lami. Cha kuncono vele ngiyosivuma lesisu saGezephi ...' Kusho Khoza
         emicabangweni yakhe.

         Waphuma esibhedlela eMbhuleni Khoza wayidvonsa njalo imoto yakhe
         iMazda 3 asacondze eBhova. Wasale watitjela kutsi nome angati kepha
         utawufuna aze atfole. Lilokishi laseBhova alisilikhulu kangako. Kuphela nje 15
         nakati kutsi ekhaboGezephi kuseSilahla, utawufunela ngakhona aze atfole.
         Yashosholota imoto yaKhoza seyicondze eBhova.

Emalungelo agodliwe                                                              Phenya

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    17                       DBE/Lweti 2019
                                                 NSC

         Kutsite lapho imoto yaKhoza seyengce kancane eMachado Plaza, kwakhala
         makhalekhukhwini wakhe. Wehlisa litubane wamphendvula.

         'Hawu! Nguwe mkami kunjani?' kuphendvula Khoza ehlisa litubane lemoto 20
         ayikhombe eceleni kwemgwaco kepha angemi.

         'Yebo ngimi babe. Ngitsi angikushayele lucingo ngobe sengikukhumbulile
         Khozeni wami. Utawufika nini ekhaya?'

         'E, ngicabanga kutsi sengitawufika kuleliviki lelitako. Kuleliviki ngibanjwe
         ngumsebenti wesikolo kanye nema-assignment ase-UNISA lokufute kutsi 25
         ngiwente bese ngiyawatfumela ngobe sekengcelwe sikhatsi.' Kusho Khoza
         akhipha laluhlata nje emanga.

         'Kulungile babe, sitawubonana ke kuleliviki lelitako. Kepha bengikuphatsele
         tindzaba letinkhulu naletimnandzi Khozeni wami. Manje letindzaba
         bengingatsandzi kutsi ngikutjele elucingweni ...'                           30

         'Hawu! Tindzaba tini leto mkami?' Kubuta Khoza ngekumangala.
         'Cha Khozeni wami lomuhle, letindzaba ngifuna kukutjela tona sihleti
         endzaweni lenhle. Sengiyilungisile futsi naleyo ndzawo lapho ngitakutjelela
         khona letindzaba letinkhulu letimnandzi.'

                                                                          [Likhasi 46-47]

         4.2.1        Ngubani umlingisi logcamile kulendzatjana yonkhe?                      (1)

         4.2.2        Khetsa YiNYE imphendvulo. Esingenisweni salendzatjana sibona
                      Gezephi akhala abindzile. Ukhaliswa yini?

                      A   Utotjela thishela Khoza kutsi akasamfuni.
                      B   Uve kutsi umfati waKhoza ukhulelwe.
                      C   Utewutjela thishela Khoza kutsi ukhulelwe.
                      D   Utewutjela thishela Khoza ngekufa kwaShuzi.                        (1)

         4.2.3        Thishela Khoza utidvonsele yena emanti ngemsele ngekulala
                      nemntfwana    wesikolo   lamfundzisako. Sekela   lombono
                      ngemaphuzu LAMABILI.                                                   (2)

         4.2.4        Kulendzatjana thishela Khoza usiphikile sisu saGezephi. Yini
                      leyase imenta avuke ekuseni aye kuGezephi ayokhuluma naye?
                      Sekela.                                                                (2)

         4.2.5        Lendzatjana yenteka ngasiphi       sikhatsi   semphilo?   Sekela
                      ngemaphuzu LAMABILI.                                                   (2)

         4.2.6        Kwentanjani 'kucitsa timali letishisiwe' lebekwentiwe boKhoza
                      nemkakhe? Bhala kutsi kwakuyini sizatfu sekwenta loko.                 (2)

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    18                    DBE/Lweti 2019
                                                 NSC

         4.2.7        Gezephi    ungumlingisi lotsandvwa aphindze alandzelwa
                      ngemabhadi kuyo yonkhe lendzatjana. Bhala kube KUBILI
                      lokwesekela lombono.                                               (2)

         4.2.8        Phawula ngekufaneleka kwesiphetfo wesekele ngalokwenteka
                      kuso.                                                              (2)

         4.2.9        Kubalingisi labakulendzatjana lokunguGezephi, thishela Khoza
                      naLaMbuyane, ngumuphi umlingisi lomvela buhlungu kuko konkhe
                      lokwenteke kulendzatjana. Sekela imphendvulo yakho.                (2)

         4.2.10       Wena ucabanga kutsi umbhali bekacondze kwetfula sifundvo
                      lesitsini kitsi bafundzi balendzatjana? Sekela.                    (2)

                                                            SAMBA SESIGABA C:            35

Emalungelo agodliwe                                                            Phenya

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    19                  DBE/Lweti 2019
                                                 NSC

SIGABA D: TINKONDLO
UMBUTO 5: EMATFUNDVULUKA – BB Malangwane
Phendvula TOTIMBILI tinkondlo lekubutwe ngato.
5.1      Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.

                 MTFOMBO WELWATI – SL Sigudla
         1       Gobhota mtfombo welwati,
         2       Gobhota mtfombo gobhota
         3       Gobhota busuku nemini,
         4       Kujabule lusapho lwaMswati,
         5       Lunatse kujabule Mswati.
         6       Gobhota mtfombo welwati,
         7       Gobhota tindzawo tonkhe,
         8       Kunatse labakhulu nalabancane,
         9       Kunatse labatimisele bakholwe.
         10      Gobhota mtfombo welwati,
         11      Gobhot' etinkhangala bename,
         12      Gobhot' emahlandzeni bename,
         13      Gobhot' etingwadvule bename.
         14      Gobhota mtfombo welwati,
         15      Sokukhutsal' anatse atidzelise,
         16      Somavil' atigcabhe afulatsela,
         17      Gobhota mtfomb' ungashi!
         18      Gobhota mtfombo welwati,
         19      Sive siba sive ngawe,
         20      Umuntfu uba' muntfu ngawe,
         21      Imphilo iba yimphilo ngawe.
         22      Gobhota mtfombo welwati,
         23      Bashaye luhele bacondze kuwe,
         24      Bayewunatsa bangaphindze bome,
         25      Babukane netemhlaba jikelele.
         26      Gobhota mtfombo welwati,
         27      Kujabule Nhlakanipho anatse,
         28      Kujabhe Siwula afulatsele-
         29      Gobhota mtfombo ungashi!
                                                                       [Likhasi 63]

         5.1.1        Khetsa YINYE imphendvulo. Shano kutsi lomugca losekucaleni
                      kwetindzima talenkondlo uyini.
                      'Gobhota mtfombo welwati'
                      A   Imphindza
                      B   Imphindzamcondvo
                      C   Imvumelwano
                      D   Imphindvwa                                                   (1)
Emalungelo agodliwe                                                          Phenya

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    20                             DBE/Lweti 2019
                                                 NSC

         5.1.2        Luhlobo luni lwebunkondlo lobuletfwa tinhlavu leticindzetelwe
                      emgceni longentasi?

                      'Bayewunatsa bangaphindze bome'                                             (1)

         5.1.3        Khetsa YINYE imphendvulo. Bhala luhlobo lwebunkondlo
                      lobuvetwa ngulamagama lacindzetelwe kulemigca lelandzelako:

                      'Kujabule lusapho lwaMswati,
                      Lunatse kujabule Mswati.'

                      A   Luchumanosicalo
                      B   Luchumano lolutjekile
                      C   Luchumanomkhatsini
                      D   Luchumanosigcino                                                        (1)

         5.1.4        Shano kutsi tinjani tindzima talenkondlo. Bhala emaphuzu
                      LAMABILI.                                                                   (2)

         5.1.5        Bunkondlo buni lobukulomugca walenkondlo?

                      'Kunatse labakhulu nalabancane.'                                            (1)

         5.1.6        Sonkondlo ulusebentiseleni luphawu loludvwetjelwe emgceni
                      longentasi?

                      'Gobhota mtfomb' ungashi!'                                                  (1)

         5.1.7        Usitjelani sonkondlo nakatsi, 'Sive siba sive ngawe'?                       (2)

         5.1.8        Itsini ingcikitsi yalenkondlo? Sekela imphendvulo yakho.                    (2)

         5.1.9        Ngabe lenkondlo ikhuluma ngani? Bhala emaphuzu LAMIBILI.                    (2)

         5.1.10       Utsini umlayeto lotfolakala kulenkondlo?                                    (2)

         5.1.11       Ngabe kukhona yini kuhambelana kwesihloko naloko lokushiwo
                      ngulenkondlo? Sekela imphendvulo yakho.                                     (2)

                                                 NA

Emalungelo agodliwe                                                                     Phenya

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    21                     DBE/Lweti 2019
                                                 NSC

5.2      Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.

                 YIPHUMTENI NEBAKITSI – VJ Nkwanyana
         1       Ningitfole ngishay' emangcolo,
         2       Endlini yemakhenye lapho ngangisosobele,
         3       Ngemicabango lekhwebul' imvula yetinyembeti,
         4       Nashiy' ingcondvo yami seyilihobosha,
         5       Njengemoba lapho selitsambeme kujokola,
         6       Nemacoc' etiseleni kuphatim' emangeleti,
         7       Nangicukula nayongidzimul' emahholokohlweni
         8       Lamnyama kabi laph' ingcondvo yami,
         9       Icale kukhetsakhets' emabala,
         10      Ifunana nawe wena Ngculungculu maphiko,
         11      Ungicomise tigudza temavi lamnandzi,
         12      Ngibusiseke lapho besengililunga lemkhohlisi
         13      Ngibambe lejubako lecondz' emtfonjeni,
         14      Ngiyowedzambisa leto letimaholoholo.
         15      Kodvwa aninanhlitiyo ninjengelijabhane,
         16      Ngangititfungele kugucasithandaze,
         17      Nangetfula nangibeka phansi,
         18      Ngicoleleni nebakitsi musani ngelulaka,
         19      Its' ingcondvo yami seyigwanye mbamba,
         20      Yafa yaphetsa ngani seyiconelele injabulo,
         21      Kodvwa senibuyile nakhwetela bomchinchi,
         22      Betimphondvo tendlovu bosa inhlitiyo yami yahashuka.
         23      Sengitawuva ngani lapho seningishumphetela,
         24      Seningigubetel' etingutjaneni letimnyama,
         25      Letigcokwa tiphelele emtimbeni,
         26      Lapho nganibona nishumphetela LaMvuleni,
         27      Ingcugce leyavundliswa nemanoni,
         28      Ngasala njengelizini esidlekeni,
         29      Iphumuteni musani kuhlomelana njengemabutfo,
         30      Ningifofobalise kweluswane mbamba.
         31      Niyabhadlula ningemalangabi lapho
         32      Nganiva seningifutfumeta inhlitiyo iyobayoba,
         33      Nayihlohle ematfunjini enu lapho,
         34      Ingani kunyomuka nanini kuleto ticeshana,
         35      Leningitsandzele ngato letitsandzelana
         36      Njengemfet' imint' emantjwele,
         37      Seningidlel' emandla ningemasela.
                                                                        [Likhasi 45–46]

         5.2.1        Khetsa YINYE imphendvulo. Shano kutsi lenkondlo lengenhla
                      iluhlobo luni:
                      A   Ilirikhi
                      B   Isonethi
                      C   Inkondlomlandvo
                      D   Inkondlosililo                                                   (1)
Emalungelo agodliwe                                                               Phenya

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    22                             DBE/Lweti 2019
                                                 NSC

         5.2.2        Khetsa YINYE imphendvulo. Luhlobo               luni    lwebunkondlo
                      lolutfolakala kulemigca lengentasi?

                      'Nangicukula nayongidzimul' emahholokohlweni
                      Lamnyama kabi laph' ingcondvo yami'

                      A   Sidvonsamoya
                      B   Silinganisomcondvo
                      C   Sicedzelelamcondvo
                      D   Sihabiso                                                                (1)

         5.2.3        Bhala umugca losendzimeni yekucala losho kutsi labantfu bashiya
                      sonkondlo angasakhoni nekucabanga, ingcondvo ingenalutfo.                   (1)

         5.2.4        Bunkondlo buni lobuvetwa nguletinhlavu leticindzetelwe kulemigca
                      lengentasi?

                      'Ngibusiseke lapho besengililunga lemkhohlisi
                      Ngibambe lejubako lecondz' emtfonjeni,
                      Ngiyowedzambisa leto letimaholoholo.'                                       (1)

         5.2.5        Sinongo sini lesitfolakala kulomugca walenkondlo longentasi?

                      'Niyabhadlula ningemalangabi lapho'                                         (1)

         5.2.6        Khokha imigca lenemvumelwanosigcino endzimeni yekugcina bese
                      uyibhala phasi.                                                             (1)

         5.2.7        Ngabe sonkondlo ucondze kusitjelani ngenkhulumo lengentasi?

                      'Ngangititfungele kugucasithandaze,
                      Nangetfula nangibeka phansi'                                                (2)

         5.2.8        Ngabe kukhona kuhleleka kwemagama emigceni yalenkondlo
                      lengenhla? Sekela imphendvulo yakho.                                        (3)

         5.2.9        Chaza kutsi yini leyenta sonkondlo atsi, 'Kodvwa aninanhlitiyo
                      ninjengelijabhane'.                                                         (2)

         5.2.10       Sonkondlo bekabhala         lenkondlo   akusiphi       simo?   Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                          (2)

         5.2.11       Bhala emaphuzu LAMATSATFU ngaloko lebekuhlupha sonkondlo
                      kulenkondlo lengenhla.                                                      (3)

                                                                SAMBA SESIGABA D:                 35
                                                              SAMBA SAKO KONKHE:                  70

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati FAL P1 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2019/e00b7e38-a096-4586-abfe-e91a5aae7e6e) — siSwati FAL · QP · 2019 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-nov-2019/61528488-641c-4a19-82c5-c28142070070) — siSwati FAL · QP · 2019 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2023/a318895f-18ce-4519-b20e-34445220dd21) — siSwati FAL · QP · 2023 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2022/6395bf9a-760d-4438-b87f-d9a7f4b4737e) — siSwati FAL · QP · 2022 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2021/3a4e878e-3129-4701-9464-1a1ccd079d39) — siSwati FAL · QP · 2021 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2020/1aae4ae3-98a4-4246-8295-c28d18761561) — siSwati FAL · QP · 2020 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati FAL

- [Gr 12 Siswati FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-fal-atp-2023-24/ce3a9844-e0b6-45d1-8a07-5bc3b067b26c) — ATP
- [Siswati FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/77baa88e-747f-42f2-a24c-b0a40682e171) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/dac07b60-c65f-4973-8d28-afc3ae437e5c) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2024-mg/f889ad88-6744-4f37-b042-7909905094da) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024-mg/a2d461e4-1cd9-482a-abb8-55e4fd93508d) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-nov-2024-mg/0bd3d12a-8f2b-400b-b143-8166bf7d47e2) — Memo · 2024 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
