# siSwati FAL Grade 12 P2 NSC November 2020 Question Paper

> Grade 12 siSwati FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2020, 21 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2020/1aae4ae3-98a4-4246-8295-c28d18761561
- Updated: 2026-09-27
- Subject: siSwati FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Question paper
- Year: 2020
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 21

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-fal) › [siSwati FAL Grade 12 P2 NSC November 2020 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2020/1aae4ae3-98a4-4246-8295-c28d18761561)

## About this document

Siswati Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2020 · siswati. Question paper, 21 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati FAL P2 Nov 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2020-memo/9763c117-904b-4e70-a49e-3da77d384866) — Memo · 2020 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                          SENIOR CERTIFICATE/
                      NATIONAL SENIOR CERTIFICATE

                              LIBANGA 12

           SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)

                          LIPHEPHA LESIBILI (P2)

                                LWETI 2020

EMAMAKI: 70

SIKHATSI: Ema-awa 2

                           Leliphepha linemakhasi la-21.

Emalungelo agodliwe                                        Phenya

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2      2                 DBE/Lweti 2020
                                                 SC/NSC

TICONDZISO KULABAHLOLWAKO

1.       Ungalifundzi lonkhe liphepha lemibuto. Buka lokucuketfwe ekhasini
         lelilandzelako bese ubeka luphawu kulowo nalowo mbuto lobutwe
         ngetincwadzi lotifundze kulomnyaka. Emva kwaloko, fundza leyo mibuto
         lenetimphawu kuphela bese ukhetsa leyo lofuna kuphendvula yona.

2.       Leliphepha lemibuto licuketse TIGABA LETINE

         SIGABA A:      Inoveli                   (35)
         SIGABA B:      Umdlalo                   (35)
         SIGABA C:      Tindzaba letimfisha       (35)
         SIGABA D:      Tinkondlo                 (35)

3.       Bahlolwa baphendvula imibuto LEMIBILI kuphela. MUNYE umbuto kunobe
         ngutiphi tigaba LETIMBILI. (Umbuto ube MUNYE kuluhlobo lunye lwembhalo
         lalufundzile) lokutawenta emamaki la-70 njengobe kukhonjisiwe ngentasi.

         SIGABA A: INOVELI
         Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile.

         SIGABA B: UMDLALO
         Phendvula MUNYE umbuto wemdlalo lowufundzile.

         SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA
         Phendvula YOMIBILI imibuto lebutwe ngetindzaba letimfisha.

         SIGABA D: TINKONDLO
         Phendvula TOTIMBILI tinkondlo lekubutwe ngato.

4.       Sebentisa luhlu lwekutikhumbuta kute usitakale.

5.       Landzela ticondziso letisekucaleni KWALESO NALESO SIGABA.

6.       Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto temibuto njengobe tinjalo
         ephepheni lemibuto.

7.       Cala LESO NALESO SIGABA ekhasini LELISHA.

8.       Siphakamiso sekulawulwa kwesikhatsi: Sebentisa emaminithi la-60 kuleso
         naleso sigaba losiphendvulako.

9.       Bhala ngesandla lesibonakalako nalesifundzekako.

Emalungelo agodliwe                                                          Phenya

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2      3                 DBE/Lweti 2020
                                                 SC/NSC

LOKUCUKETFWE

Lelikhasi litawusita umhlolwa ekukhetseni imibuto LAFUNA kuyiphendvula ngaphandle
kwekufundza lonkhe liphepha lemibuto.

SIGABA A: INOVELI

Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile.
     INOMBOLO YEMBUTO                EMAMAKI                     LIKHASI
1. Kwasha Tikhotsa                      35                          5

2. Ngenca Yakho                                      35              8

SIGABA B: UMDLALO

Phendvula MUNYE umbuto wemdlalo lowufundzile.
3. Lahloma Ladvuma                     35                           11

SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA

Phendvula YOMIBILI imibuto lebutwe ngetindzaba letimfisha.
4.1 'Lizizi'                              17                        15

4.2 'Babe Ungehlulile'                               18             16

SIGABA D: TINKONDLO

Phendvula TOTIMBILI tinkondlo lekubutwe ngato.
5.1 'Luvatsi Lwekukhanya'                 17                        18

5.2 'Nasengikhatsele'                                18             20

Emalungelo agodliwe                                                          Phenya

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2      4                        DBE/Lweti 2020
                                                 SC/NSC

LUHLA LWEKUTIKHUMBUTA

Lelikhasi litawusita umhlolwa ekukhetseni imibuto LAFUNA kuyiphendvula ngaphandle
kwekufundza lonkhe liphepha lemibuto.

            SIGABA                TINOMBOLO                LINANI LEMIBUTO      THIKA
                                   TEMIBUTO               LEPHENDVULWAKO         ()
A: Inoveli                            1–2                         1
   (Imibuto lemifisha)
B: Umdlalo                               3                      1
   (Imibuto lemifisha)
C: Tindzaba letimfisha               4.1 + 4.2                  2
   (Imibuto lemifisha)
D: Tinkondlo                         5.1 + 5.2                  2
   (Imibuto lemifisha)

CAPHELA: Cikelela kutsi uphendvule imibuto lesetigabeni LETIMBILI kuphela.

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2      5                    DBE/Lweti 2020
                                                 SC/NSC

SIGABA A: INOVELI
UMBUTO 1: KWASHA TIKHOTSA – LL Dlamini
1.1       Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
          ITHEKSTHI A
         Sandlane abehamba naMngayi kanye naTikhuba nabaya kaMahamba.
         Luhambo lwabo lwabaluhle kakhulu. Baphumelela kubahlanganisa bantfwana
         bakhuluma nabo. 'Njengobe nisibona silapha nje sitfunywe yiNgwenyama itsi
         sinibite kutewukhulunywa temndeni,' kusho Sandlane agwinya ematse
         kanyenti. Wachubeka Sandlane watsi, 'iNgwenyama itsi siyicolisele kakhulu 5
         ngaloku lokwenteka kutsi inibite nidzabule tinkhalo nite eLudzidzini nifike
         ningayikhandzi. Simo besingetulu kwemandla ayo yingako ingamange
         iphumelele kuhlangana nani kukhulunywe. Ibonga kuyibeketelela kwenu
         ngekutsi nihlale emalanga lamatsatfu niyilindzile kukhulu loku lenakwenta!'
         Bantfwana bativa bakhululekile lapho bakhuluma naSandlane futsi babona 10
         boMngayi naTikhuba. 'Ase usidvonse ngendlebe Sandlane kutsi yini lena
         leyawukhulunywa eLudzidzini ledzinga bantfwana?' NguSomcubo walawo
         mavi ladzinga inchazelo.
         'Tindzaba temphakatsi atatiwa bafokati labafana natsi. Tsine site lapha
         njengetitfunywa, ngako-ke akukho lesikwatiko,' kuphendvula Sandlane. 15
         Bekubonakala kutsi kukhona lokufuna kubutwa nguSomcuba, kepha
         bayesaba ngobe akutsenjwana. 'Kubangelwa yini kutsi Mswati asifune
         kangaka Sandlane? Khuluma liciniso kuhle kwemuntfu afa Sandlane,' kusho
         Somcuba kubonakala kutsi uphatseke kabi.
         'Kube niyati kutsi unikhonte kanganani Mswati ngabe anizindli kangaka. Kube 20
         abenganitsandzi abengeke aninikete tindzawo, imfuyo nebantfu labatawuba
         ngaphasi kwenu,' kusho Sandlane. Batsite basahleli bacoca kamnandzi
         bantfwana basola shengatsi baholelwa emgodzini.
         Kwakhuluma Sidvwala, 'Ngicela kuveta wami umbono njengemuntfu lobeke
         indlebe lapha.'                                                             25
         'Khululeka wena wekunene,' kuvuma Sandlane.
         'INgwenyama seyilibhubhisile live. Ihlasele kaNgwavuma yancoba, yahlasela
         baPedi yabancoba, yahlasela bakaZulu yabancoba. Kulokuhlasela lokungaka
         ibe nekuphumelela ngekubambisana nani. Seyifuna kuhlasela lapha
         kaMahamba nyalo?'                                                           30
                                                                        [Likhasi 57–58]

         1.1.1        Khetsa YINYE imphendvulo. Labalingisi labakhuluma kuletheksthi
                      lengenhla bakuphi nendzawo?
                      A   Eludzidzini
                      B   KaMahamba
                      C   KaNgwavuma
                      D   Embhuleni                                                        (1)
         1.1.2        Khetsa YINYE imphendvulo. Tigameko letenteka kulenoveli
                      tikhombisa kulandzela inchubo yemphilo yasiphi sikhatsi?
                      A   Sikhatsi sakudzala.
                      B   Sikhatsi sanyalo.
                      C   Sikhatsi senala.
                      D   Sikhatsi semphucuko.                                             (1)
Emalungelo agodliwe                                                               Phenya

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2      6                      DBE/Lweti 2020
                                                 SC/NSC

         1.1.3        Tinkhulumo taSidvwala endzimeni yekugcina tikhombani? Sekela
                      Imphendvulo yakho.                                                    (2)
         1.1.4        Emavi aSomcuba latsi, 'Kubangelwa yini kutsi Mswati asifune
                      kangaka Sandlane? Khuluma liciniso kuhle kwemuntfu afa
                      Sandlane', aveta hlobo luni lweludvweshu? Sekela imphendvulo
                      yakho.                                                                (2)
         1.1.5        Ishoni lenkhulumo letsi, 'Ase usidvonse ngendlebe Sandlane kutsi
                      yini lena leyawukhulunywa eLudzidzini ledzinga bantfwana?'            (2)
         1.1.6        Ngemaphuzu LAMABILI fakazela umbono lotsi                Mswati
                      bekangumuntfu longatsandzi kulwa kungenasizatfu.                      (2)
         1.1.7        Chaza kutsi uvelana kangakanani naboFokotsi           nalabanye
                      banakaboMswati ngalokwabavelela ekugcineni.                           (2)
         1.1.8        Ucabanga kutsi lendlela yaMswati yekufuna kukhulumisana
                      nebanakabo basebentisane ekuholeni sive beyikahle yini? Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                    (2)
         1.1.9        Ngutiphi tintfo lebetingakalindzeleki esiphetfweni salendzaba?
                      Bhala emaphuzu LAMATSATFU.                                            (3)
                                                 NA
1.2      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
         ITHEKSTHI B
         'Bukhosi ngibutsetse esikhatsini lesilukhuni lapho sive sisibekelwe lifu
         lelimnyama,' kusho Mswati kubhoke imicabango leminyenti emcondvweni
         wakhe angati kutsi kumele atsatseni ayihlanganise nani kuze tintfo tilunge.
         'Cha Ngwenyama yesive tintfo titawulunga kumnyama kubovu!' Kuphendvula
         Sandlane aniketa iNgwenyama sibindzi.                                       5
         Kulawo malanga abengalali Mswati acabanga angacedzi. Phela bese amise
         sigodlo sakhe eMbhuleni, endzaweni leyatiwa ngekutsi kuseDlomodlomo.
         Bekungekho kuphepha kulesosigodlo, ngobe kwase kugcwele sive
         sebeSutfu, sakhe etintsabeni ngematje. Kuleso naleso sigodzi bewubona
         umuti lowakhiwe ngematje. INgwenyama yabita inceku yayo Khambi.           10
         'Gijima Khambi uyewubita Mbovane. Uhlabe umkhosi ubite iNdlavela iphelele
         lapha eLudzidzini embi kwekutsi libuyise ematfunti. Khubalo sewume
         ngemumo ulindzele kwelapha imphi,' kusho Mswati.
         'Hhawu Ngwenyama, akukapheli ngisho emalanga lamabili Giba abuyile,
         sekuyaphunywa futsi?' Ngemavi aKhambi lawo lakhombisa kungaphumuli 15
         kweNkhosi.
         'Umuntfu lophumulile Khambi ngulolele umlalela wafutsi. Sitawufika sami
         sikhatsi sekutsi ngiyewuphumula, kepha-ke kwanyalo mnyenti umsebenti
         lekumele ngiwente,' kusho Mswati.
         Waphuma Khambi wayewubita Mbovane neNdlavela. Kwahlwa iNdlavela 20
         yecayeca emabaleni emphakatsi. INgwenyama ifuna kuyiphaka imphi
         njengobe seyibonisene naSandlane kutsi akubukanwe nebeSutfu
         bakaMabhula lesebagcwele lonkhe laMswati. Kuliciniso leSiswati kutsi uma
         ufika endzaweni yemuntfu ufike ukhonte, kepha beSutfu bakhe kulolonkhe
         ngaphandle kwekukhonta.                                                  25

Emalungelo agodliwe                                                               Phenya

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2      7                        DBE/Lweti 2020
                                                 SC/NSC

         'Live lababe kwehlukaniselwane ngalo etindzaweni letinyenti. Labobantfu
         abakakhonti, kepha batisikele nje ngaphandle kwemvumo yami. Loko
         labakwentako kwedzelela mine,' kusho Mswati akhombisa kukhatsateka
         ngendlela lemangalisako.
                                                                         [Emakhasi 33–34]

         1.2.1        Khetsa YINYE imphendvulo. Letheksthi lengenhla ikhomba kutsi
                      Mswati ubukene nayiphi inkinga?

                      A   Yekubekwa esihlalweni.
                      B   Yekubamba umhlangano.
                      C   Yekulahlekelwa bukhosi.
                      D   Yekuhlaselwa banakabo.                                              (1)

         1.2.2        Sizatfu sini lebesenta         kungabi   nekuphepha   esigodlweni
                      saseMbhuleni?                                                           (1)

         1.2.3        Ngabe yini lekuletheksthi leyenta kutsi sifundze lendzaba siyofika
                      esiphetfweni? Sekela imphendvulo yakho.                                 (2)

         1.2.4        Ngusiphi simo semphilo lesivetwa nguletheksthi lengenhla
                      nawubuka similo nekutiphatsa kwebalingisi? Sekela imphendvulo
                      yakho.                                                                  (2)

         1.2.5        Lenkhulumo yaSandlane letsi, 'Cha Ngwenyama yesive tintfo
                      titawulunga kumnyama kubovu!' ichazani?                                 (2)

         1.2.6        Mswati bekayinkhosi lengatsatsi tintfo ngemawala. Vuma nobe
                      uphikise lombono ngalokushiwo etheksthini lengenhla.                    (2)

         1.2.7        Bhala KUBILI lokufanako kuloku lokushiwo              kuletheksthi
                      nalokwenteka embusweni weNingizimu Afrika.                              (2)

         1.2.8        Ucabanga kutsi kubaluleke ngani kutsi inkhosi kube ngumuntfu
                      lonesibindzi? Sekela ngalokwenteka kulenoveli.                          (2)

         1.2.9        Sento sekwelashwa kwemabutfo enkhosi sikhomba yiphi inkholelo
                      lelandzelwako? Sekela imphendvulo yakho.                                (2)

         1.2.10       Ngusiphi sinyatselo lebewungasitsatsa kube bekunguwe inkhosi
                      yesive ngaletive letakhe ngalokungemtsetfo eveni lakho? Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                      (2)
                                                                                              [35]

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2      8                             DBE/Lweti 2020
                                                 SC/NSC

UMBUTO 2: NGENCA YAKHO – JJ Ncongwane

2.1       Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

          ITHEKSTHI C

         'Hheyi iyadzabula lenja yakho Figa mngani wami,' kusho lelijaha lelisandza
         kungena. Liphindze lichubeke litsi, 'Asewubuke nje kutsi ihleti njani lapha
         emnyango. Ihletise kwenja vele.' Uve asinata. Ngesikhatsi enta njalo baphele
         ngeluhleko. Kwevakala etinkhulumeni tabo kutsi lelijaha lelisandza kungena
         nguPiet ligama lakhe kantsi leli lelisisegusegu nguFiga. Bese kutsi leli lelidze 5
         lelincama kube nguPeru.
         'Eyi kunjani bafana labadzala, yinindzaba shengatsi kumnandzi lapha
         eMajuba lonyaka?' kubuta Piet ahlala kuleminye yemibhedze lelapha
         ekamelweni.
         'Shaluza, ayiphume yona iyohlala ngephandle,' kusho Figa acondzise 10
         kuMshumayeli.
         Acondze ngasemnyango Mshumayeli afike aphakamise umlente alingise inja
         nayichama, ichamela sidzindzi nome lubondza. Akhase ngemadvolo
         aphume. Asaphumile Mshumayeli, basale baticocela ngekukhululeka.
         Etinkhulumeni tabo kwakhanya kutsi babafundzi lasebacedza kufundza 15
         lapha eMajuba. Lamuhla bete nje ngobe naku tikolo tisandza kuvulwa
         ngako-ke batawujuba umsila nje kuphela. Kutawutsi lapho sebacala
         kufundza bese bayatihambela. Lelikamelo langeniswa kulo Mshumayeli
         bekahlala kulo lamajaha kulomnyaka lofile ngesikhatsi basafundza. NaSimon
         wangeniswa kulo ngesikhatsi afika. Ingani phela yena bekafike ngayitolo 20
         lapha esikolweni. Sekunyenti labamentise kona solo bamjuba umsila.
         Yebo, beyilukhuni imphilo etikolweni letinye nangabe tisavula.
         Labafikako bebafikiswa ngekutsi bajutjwe umsila. Nangabe bewungumfana
         lohlulekako kubeketela, bewungeke uyimele lemphilo. Labanyenti vele
         bebabaleka etikolweni ngenca yako kujutjwa umsila. Nekuyowuceba 25
         kulabakhulu bekungalungi ngobe bekukutidvonsela emanti ngemsele.
                                                                                  [Likhasi-70]

         2.1.1        Khetsa YINYE imphendvulo. Lesigameko lesenteka kuletheksthi
                      senteka kuyiphi indzawo?

                      A   EMvongotsini
                      B   Epulazini
                      C   Emajuba
                      D   Emfuleni                                                                 (1)

         2.1.2        Siko lini lebelenta boFiga batfolakale lapha esikolweni kantsi
                      sebacedzile kufundza?                                                        (1)

         2.1.3        Bhala tintfo LETIMBILI         letivela   kuletheksthi   letingasentiwa
                      etikolweni tanyalo.                                                          (2)

Emalungelo agodliwe                                                                       Phenya

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2      9                        DBE/Lweti 2020
                                                 SC/NSC

         2.1.4        Figa ungumlingisi lonesimilo lesibi. Sekela lombono ngemaphuzu
                      LAMABILI ubhekise kuloko lokwenteka kulesicashunwa.                     (2)

         2.1.5        Letheksthi lengenhla isivetela yiphi ingcikitsi? Sekela imphendvulo
                      yakho.                                                                  (2)

         2.1.6        Ucabanga kutsi kungaba yini umphumela waloko lokwenteka
                      kuletheksthi lengenhla? Sekela imphendvulo yakho ngemaphuzu
                      LAMABILI.                                                               (2)

         2.1.7        Chaza kutsi bafundzi labavelelwa nguloko lokwenteka
                      kuMshumayeli kuletheksthi bangasitwa njani kubuyisa umdlandla
                      wekufundza.                                                             (2)

         2.1.8        Ngabe kukhona yini kuhambelana emkhatsini wesihloko salenoveli
                      netigameko tekuhlupheka kwaMshumayeli? Chaza usekela
                      imphendvulo yakho.                                                      (2)

         2.1.9        Kubeketela kuyaphumelelisa. Sekela lombono            ngemaphuzu
                      LAMATSATFU ngekubuka siphetfo salenoveli.                               (3)

                                                 NA

 2.2     Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI D

         'Ingani phela utsi nguye indlalifa nenkhosana. Ukwenta loko ngobe naku
         ngive batsi umsebenti sewumphelele le eJozi manje-ke sewubuye lapha
         emuva ekhaya. Ngikhuluma nje sewungumahlalela. Sewukhiphe liso
         lelingaka kuletinkhomo tamkhulu. Akasafuni nekutsi kutsengiswe nayinye
         khona mine ngitowutfola imali yekufundza.'                             5
         'Manje mkhulu wakho utsini ngalendzaba?'
         'Imphatsa kabi umuntfu lomdzala kepha kute naye intfo langayenta ngobe
         sewutigugele, futsi lendzaba iyamudla mkhulu ngobe nemphilo yakhe
         ayiseyinhle njengakucala.'
         'Kufanele mkhaya wami ngobe belikukhontile lelikhehla.'                 10
         'Ingani phela ngiko-ke loko lokususe umona kumalume. Batsi usho nekusho
         kutsi angeke kwenteke kutsi mine ngidle lifa leyise kube yena akhona.'
         'Kepha utsi utayicedza incwadzi yelishumi?'
         'Simon mkhaya likusasa lami limnyama. Vele mine ngingulahliwe ngobe
         ngalahlwa ngumake,' kusho Mshumayeli abheka phasi.                  15
         Ubuka phasi nje Mshumayeli ngobe sewuva kushisa tinyembeti emehlweni.
         Tishisa ngobe kufanele. Phela yena bekasabeke litsemba lakhe lonkhe
         kumkhulu wakhe. Likusasa lakhe bekalibona litawuba lihle. Nebuntsandzane
         bakhe buphele ngobe asatfole imfundvo. Naku-ke lamuhla malume wakhe
         sewumdlela umona.                                                        20
Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     10                           DBE/Lweti 2020
                                                 SC/NSC

         'Cha Mshumayeli ungalilahli litsemba. Uncono wena uphiwe nasenhloko,
         mhlawumbe kukhona labatakuvela bakuphe imali yekuchubeka nesikolo.'
         'Hawu! Sewufuna kusiyekela sikolo Simon?' kubuta Mshumayeli aphakamisa
         inhloko ambuka.
         'Njengaloku ngisho mkhaya.'                                            25
                                                                                 [Likhasi-85]

         2.2.1        Khetsa YINYE imphendvulo.           Ngubani   umlingisi    logcamile
                      kuletheksthi lengenhla?
                      A   NguMabhunu
                      B   NguMshumayeli
                      C   NguSimon
                      D   NguKhanyisile                                                          (1)

         2.2.2        Khetsa    YINYE    imphendvulo. Tinkhulumo           taMshumayeli
                      kuletheksthi tikhomba kutsi kunahlobo luni           lweludvweshu
                      emkhatsini wakhe naMabhunu?
                      A   Ludvweshu lwangekhatsi.
                      B   Ludvweshu lwasekucaleni.
                      C   Ludvweshu lwasemkhatsini.
                      D   Ludvweshu lwangaphandle.                                               (1)

         2.2.3        Bhala tizatfu TIMBILI lebetenta Mabhunu afune kutsatsa tinkhomo
                      teyise ngenkhani.                                                          (2)

         2.2.4        Fakazela lombono lotsi Simon ungumngani longenawo umona
                      ngalokushiwo kuletheksthi.                                                 (1)

         2.2.5        Ngulonjani umuntfu lophiwe enhloko njengobe kusho Simon
                      kuMshumayeli? Bhala emaphuzu LAMABILI.                                     (2)

         2.2.6        Ngabe basekhona yini bafundzi labafana naSimon nawubuka
                      sincumo lekasitsetse? Sekela imphendvulo yakho.                            (2)

         2.2.7        Ngekubona kwakho yini leyenta tigameko letenteka kulendzaba
                      tihambelane nendzawo letenteka kuyo? Bhala KUBILI.                         (2)

         2.2.8        Kube bekunguwe Mshumayeli bewungamentani Mabhunu? Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                         (2)

         2.2.9        Tento taMabhunu timveta angumuntfu lonjani ngekwesimilo? Bhala
                      emaphuzu LAMABILI.                                                         (2)

         2.2.10       Sifundvo siphi lesitfolakala kulenoveli nasibuka          lokwentiwa
                      nguMshumayeli     kumalume    wakhe    Mabhunu             ekugcineni
                      kwalenoveli? Sekela ngemaphuzu LAMABILI.                                   (3)
                                                                                                 [35]

                                                                SAMBA SESIGABA A:                35

Emalungelo agodliwe                                                                     Phenya

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     11                          DBE/Lweti 2020
                                                 SC/NSC

SIGABA B: UMDLALO
UMBUTO 3: LAHLOMA LADVUMA – Z Motsa
3.1       Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
          ITHEKSTHI E
         LIJAHA:              (Lihlehlela emuva kancane) Bantfu bebantfu ngicoleleni
                              ngendlule. Ngibuya kudze kakhulu kantsi neluhambo lwami
                              angilwati kutsi luphelelaphi. Angivalelise ngicele indlela.
         VUSEMATFWA:          (Aphakamisa sagila samuntfu lolindzele kugadla.) Ungeke
                              ucale usishiye nje, ungasasitjelanga kutsi ubuyaphi              5
                              khashane nje, ungubani longumsa wabani, ubabelephi
                              utfwashata ngalotsandza ematsafeni ebukhosi bebaTfwa.
         LIJAHA:              Cha, lekutalwa nginguTsembative lolichamukisa le
                              kulemaLima. Ngicondze emkhosini lomkhulu, siBhimbi
                              sebaTfwa.                                                        10
         VUSEMATFWA:          (Atsi kumjabulela kancane) Hawu, kantsi unguMndzawe!
                              Ewu ubuya ekudzeni vele. Indlala?
         TSEMBATIVE:          Hhewu! Akubutwa. Nekudzinwa sengiyingcuba nje!
                              Ucinisile?
         VUSEMATFWA:          Pho, sewungate udzangute emahlandze netintsaba,                  15
                              ubabele siBhimbi nje? Cha uyabatsandza baTfwa jaha
                              lakitsi.
         TSEMBATIVE:          Kona kubukeka kunjalo. Kodvwa mbambambamba
                              nginelitsenjana lekutsi ngahle ngitfuke ngitfole babe
                              longitalako, make umkhomba ngakuto letiganga tebaTfwa.           20
         VUSEMATFWA:          Ewu shano! Cha sewufikile eveni lebaTfwa. Lamajaha
                              lamabili lawa ngiwo lacipha abuye avisise umbutfo
                              weMbiba aphindze engamele labo labacize umuti
                              weNkhosi. Bonga bakini kutsi bacabange kutsi
                              uwasesigodlweni, ngabe sekutekwa letinye nyalo.                  25
         SIGWACA:             Cha, usindze impela!
         TSEMBATIVE:          Kusho kutsi bakitsi bahamba nami mpela mpela.
         VUSEMATFWA:          (Asuka kubo) Majah'eNkhosi, tsatsani lesivakashi setfu
                              nisiphe lokuya ngasetfunjini. Nibosilungiselela nendzawo
                              yekufihla inhloko khona lapha esigodlweni siphumule              30
                              sitekwati kubukela kahle siBhimbi kusasa. …
         SIGWACA:             Yithi Mngane!
         TFOLWANE:            Awukhul' uyembil' uMliba.
         VUSEMATFWA:          Kufute siwaphatse ngetandla letitfokomele emaLima,
                              bukhosi bawo bumcoka kabi esiveni sebaTfwa.                      35
         SIGWACA:             Mngane.
         VUSEMATFWA:          Tsembative tivele ukenu lapha. Khululeka ubukele
                              siBhimbi     kusasa.     Ngitayatisa    iNkhosi     nangibuya
                              eMphelave kutsi sinesivakashi. (Atsatse tinyatselo
                              aphindze eme alayete) Sigwaca, ningavele nimendlalele            40
                              lena kami eSiyalwini lona wekuhamba. Funa nitsi niya
                              emalawini etivakashi nikhandze indzawo seyiphelile
                              njengaloku kunjena nje. Ngisaphutfuma eMphelave.
                              Umnaketfu utsi lukhona ludzaba lokufute siluhlanganise
                              kungakefiki lwangemuso.                                          45
                                                                             [Likhasi 18–19]

Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     12                           DBE/Lweti 2020
                                                 SC/NSC

         3.1.1        Khetsa YINYE imphendvulo.            Ngubani    umdlali   lonenkinga
                      kuletheksthi lengenhla?

                      A   NguTsembative
                      B   NguKhetsiwe
                      C   NguVusematfwa
                      D   NguNdvukutemphi                                                        (1)

         3.1.2        Bekuyini umsebenti waSigwaca kulomdlalo?                                   (1)

         3.1.3        Bhala sizatfu lebesenta Tsembative afike eveni leBatfwa.                   (1)

         3.1.4        Bekubangelwa     yini  kutsi        bacabange    kutsi    Tsembative
                      wasesigodlweni kulendzaba?                                                 (1)

         3.1.5        Bhala KUBILI lokungenta lesicashunwa lesingenhla sidlaleke
                      esiteji.                                                                   (2)

         3.1.6        Chaza kutsi kufika kwaTsembative kwaliphazamisa njani lichinga
                      laNdvukutemphi lekutsatsa bukhosi.                                         (2)

         3.1.7        Sento   saVusematfwa    sekukhuluma     kahle naTsembative
                      sikhombani? Sekela imphendvulo yakho ngemaphuzu LAMABILI.                  (2)

         3.1.8        Chaza     kutsi  ngabe     loku   lokwentiwa     nguTsembative
                      kulesicashunwa    lesingenhla   kusenteka    yini   kulesikhatsi
                      sanamuhla. Sekela imphendvulo yakho.                                       (2)

         3.1.9        Emavi aVusematfwa latsi, 'Tsembative tivele ukenu lapha',
                      anasisindvo sini? Sekela imphendvulo yakho.                                (2)

         3.1.10       Chaza sifundvo lesikulesicashunwa           lesingenhla     ubhekise
                      kuNdvukutemphi naVusematfwa.                                               (3)

                                                 NA

Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     13                       DBE/Lweti 2020
                                                 SC/NSC

3.2       Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

          ITHEKSTHI F

         TSEMBATIVE:        (Uyasukuma uhlangabeta Madzandza ngenkhulumo.
                            Madzandza uta uyahacatela uyacalata.) Bese ngitsi vele
                            ngiyengiwe akuti muntfu lapha! Kadze ngilindzile sekute
                            kuhlwe kwacedzela solo mane ngetfuka tanya! Nguwe
                            Madzandza, nkhosatana?                                           5
         MADZANDZA:         (Atibamba emahlombe ngenca yelichwa akhulumela phasi)
                            Ungasacitsi sikhatsi kuhlwa angeke sakuncandza kuyingubo
                            leyembesa live lonkhe. Neyakho imphilo seyikuhlwele.
         TSEMBATIVE:        Ukutsatsaphi loko?
         MADZANDZA:         Kunelicenjana lelincane lelatiko kutsi wena awusiyo iNkhosi.     10
                            Madvute nje utawubulawa. Ngako-ke yetama kutisindzisa,
                            usindzise neNkhosi letfunjiwe. (Atsi kucalata ngekwesaba
                            kutsi kungahle kube khona labamcatsamelako.)
         TSEMBATIVE:        Itfunjiwe? Isaphila kodvwa? Itfunjwe ngubani wayifihlaphi?
         MADZANDZA:         Kahle ngesangcotfo semibuto. Wena nje sita usindzise             15
                            lemiphefumulo letawubhubha ingenacala.
         TSEMBATIVE:        Nkhosatana ngiyalubabata lusito lwakho, kepha, ngitsandza
                            kwati kutsi wahlupheka kangaka ngatsi, utawubuyelwa yini
                            wena?
         MADZANDZA:         (Acalata) Uyati sitate sibanjwe ngalemfumbe yemibuto!            20
                            Uvile kutsi ngisingani saNdvukutemphi?
         TSEMBATIVE:        Yemo, lisho njalo livi lolitfumele.
         MADZANDZA:         Ndvukutemphi nebalandzeli bakhe sebati konkhe ngawe.
                            Nyalo sebakhe lichinga lekutenta shengatsi abati kutsi
                            emakhosi mabili. Batakubitela eMphelave lapho nemphilo           25
                            yakho itawuphelela khona.
         TSEMBATIVE:        Inkhosi-ke yona? Batayi ...?
         MADZANDZA:         Bindza ulalele. Emva kwekucedza ngawe nayo
                            itawulandzela.
         TSEMBATIVE:        Hamba ubatjele kutsi nabo batakwehlela bonkhe kulolubishi.       30
                            Sive batasitsini sekute iNkhosi yaso.
         MADZANDZA:         Batakuveta tidvumbu letimbili batsi benibangisana iNdvuku
                            yembuso.
         TSEMBATIVE:        (Abindze sikhashane) Cha ngiyeva! Lokungiphicako kutsi
                            wena ubahlamuke ngaliphi kukhutukela kusita tsine ngobe          35
                            utsi usingani saNdvukutemphi?
                                                                           [Likhasi 47–48]

         3.2.1        Khetsa imphendvulo yakho. Bhala indzawo lapho senteka khona
                      lesicashunwa semdlalo lesingenhla.

                      A   Kuselawini laNdvukutemphi.
                      B   Kusesigodlweni seButfwa.
                      C   Kusentsangeni yaKhetsiwe.
                      D   Kusenkhundleni yesibhimbi.                                             (1)

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     14                     DBE/Lweti 2020
                                                 SC/NSC

         3.2.2        Khetsa YINYE imphendvulo. Kwentanjani kwetfuka tanya njengobe
                      Tsembative asho kulesicashunwa?

                      A   Kwetfuka uwile.
                      B   Kwetfuka kakhulu.
                      C   Kwetfuka lite.
                      D   Kwetfuka kancane.                                                (1)

         3.2.3        Chaza kutsi Tsembative abentiwa yini kubuta imibuto leminyenti
                      kangaka kuMadzandza.                                                 (2)

         3.2.4        Shano kutsi lesigameko lesenteka kulesicashunwa siveta hlobo
                      luni lweludvweshu. Sekela imphendvulo yakho.                         (2)

         3.2.5        Lenkhulumo yaTsembative letsi, 'Hamba ubatjele kutsi nabo
                      batakwehlela bonkhe kulolubishi,' imveta angumdlali lonjani?
                      Sekela.                                                              (2)

         3.2.6        Nguyiphi   ingcikitsi levetwa    ngulesicashunwa?       Sekela
                      ngalokwenteka emdlalweni wonkhe.                                     (2)

         3.2.7        Ngabe asekhona yini emantfombatana lafana naMadzandza
                      kulesikhatsi sanamuhla? Sekela imphendvulo yakho.                    (2)

         3.2.8        Ucabanga kutsi kwentiwa yini Madzandza asite Tsembative ajikela
                      Ndvukutemphi? Sekela ngalokwenteka emdlalweni.                       (2)

         3.2.9        Ngabe kuliciniso nobe kuliphutsa yini kutsi Ndvukutemphi
                      bekangumdlali loneludlame? Sekela imphendvulo yakho.                 (2)

         3.2.10       Kwehluleka   kwelisu   laNdvukutemphi     lekuvimba   likusasa
                      laVusematfwa    kunawuphi    umlayeto     ebantfwini?    Chaza
                      ngekusekela ubhekise emdlalweni.                                     (2)

                                                              SAMBA SESIGABA B:            35

Emalungelo agodliwe                                                              Phenya

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     15                    DBE/Lweti 2020
                                                 SC/NSC

SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA
UMBUTO 4: TELUTSANDVO ATIPHELI – JJ Ncongwane
Phendvula YOMIBILI imibuto lebutwe ngetindzaba letimfisha.
4.1      'LIZIZI' – JJ Ncongwane
         Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
         ITHEKSTHI G

         'Lokuncono hamba uyotsenga sibulalitinambutane lapha esitolo,' kweluleka
         Sithole.
         Kutsite kusenjalo, Madoda wavela emnyango esitolo wabakhweba.
         'Hamba wena Sithole ndvodza,' kusho Sibhono. Nembala ehle agijime.
         Aphindze futsi umLumbi akhwebe naye Sibhono. Wacansuka wafa Sibhono. 5
         Bekasolomane aphungana netimphungane.
         Sibhono wehla evenini solomane aphungana netimphungane ave ajeceta
         abuka emuva kutsi atimlandzeli yini. Utsite ubuka emuva kantsi akaboni kutsi
         sewusemgwacweni sekufanele abuke timoto, yabe seyichamukile i-Valiant
         lemnyama yamtsatsa. Ngenhlanhla beyingadli emagaloni kakhulu kwatise 10
         phela kutsi kusedolobheni lapha. Wabamba emabhiliki umntfwaneliNdiya
         kwanuka emathayi yafike yamtsatsa. Yamtfwala ngesiphumulo yahamba
         naye libangana lelincane. Yatsi lapho icedza kuma khona itsi nsi,
         kwangukhatsi imkhafula.
         Yamkhafulisa kwemdlonja wena lowawubona ujomba ungena esitibeni.             15
         Wawa wafika watsi bhalakaca ngesisu. Bakhuta bancincita bantfu badzimate
         bavala emehlo.
         Ngenhlanhla imoto ayimange imlimate. Walala phansi imizuzwana.
         Wavuka watsi cala cala, watibamba sisu wakhandza kutsi ematfumbu
         bekakadze awakhungele elukhalweni, akhumukile adzacateka phansi. Watsi 20
         khayikhayi wesuka ngematubane wagocana wafinyela wabangaka.
         'Yehheni! Ngumhlolo phela lona! Lendvodza yagijima kangaka kube
         ematfumbu ayisenawo asele phansi kuyangani?' kubuta lenye indvodza
         itidlela imfe yayo. Labanye batsi akagijinyiswe lomuntfu abanjwe mhlawumbe
         uhlanganelwe ngumcondvo. Labanye bakhumbula indzaba yalenye indvodza 25
         leyawiswa libhayisikili yashumphuka intsamo yacedze yakhipha liduku
         yatesula yatsi: 'Ngacishe ngafa,' yawa phansi yaphela.
                                                                          [Likhasi 91]

         4.1.1        Bhala KUNYE lokukuletheksthi lengenhla lokwenta sitsi Sibhono
                      ungumlingisi lomkhulu.                                               (1)
         4.1.2        Khetsa YINYE imphendvulo. Bhala kutsi labalingisi labakhuluma
                      kuletheksthi lengenhla bakuphi nendzawo.
                      A   Emadzeleni
                      B   Emathuneni
                      C   Esontfweni
                      D   Ekhaya                                                           (1)

Emalungelo agodliwe                                                              Phenya

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     16                         DBE/Lweti 2020
                                                 SC/NSC

         4.1.3        Kwenta njani kuwa utsi bhalakaca phasi ngesisu njengobe kushiwo
                      kulendzatjana?                                                           (2)
         4.1.4        Ngabe lendzatjana iwulandzele yini umgomo              wekubhalwa
                      kwendzatjana? Bhala emaphuzu LAMABILI.                                   (2)
         4.1.5        Chaza kutsi kuliciniso nobe liphutsa yini kwekutsi lamatfumbu
                      lafihlwe nguSibhono vele anesifo.                                        (2)
         4.1.6        Itsini ingcikitsi yalendzatjana? Sekela imphendvulo yakho.               (2)
         4.1.7        Ucabanga kutsi tigameko letinjengaleti letenteka kulendzatjana
                      tisenteka yini kulesikhatsi lesiphila kuso? Sekela imphendvulo
                      yakho.                                                                   (2)
         4.1.8        Kube bekunguwe umlumbi waSibhono ngutiphi tintfo LETIMBILI
                      lebewungatenta ngalesento sakhe sekuntjontja?                            (2)
         4.1.9        Sifundvo sini lesitfolakala kulendzatjana nawubuka siphetfo sayo?
                      Sekela ngemaphuzu LAMABILI.                                              (3)

                                                 NA

4.2      'BABE UNGEHLULILE' – JJ Ncongwane
         Fundza letheksthi lengentasi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI H

         Kutsite kusenjalo kwangena yena umfundisi Hlatjwako. Naye ungena nje
         ugodle Libhayibheli lakhe ekhwapheni, uhlabelela liculo lakhe lalikhontile
         lelitsi, 'Nxa ngimbona Umsindisi.' Ulihlabelela phansi ngendlela
         yekunhhinhhitela.
         'Siyabonana ndvodzakati.'                                                         5
         'Yebo babe,' kuvuma Busisiwe elula sandla achawula kuyise.
         'Philani-ke ndvodzakati natsi siphilile.'
         'Yebo siyaphila babe singavusela nine.'
         Bacocacoce letinye tindzaba bese LaMtsetfwa utsi, 'Ewu babe, Busisiwe
         uyakhala lapha utsi imali akamange ayitfole, kantsi awumange umposele             10
         yini?'
         'Hawu! Awumange utfole lutfo eposini ndvodzakati?' kubuta uyise.
         'Ngatfola Libhayibheli nje kuphela kanye nencwadzi lengitjela kutsi
         nangilambile nome ngifuna imali ngibofundza liBhayibheli.'
         'Walifundza kodvwa wena?' kubuta uyise atsi kuphenyaphenya lelakhe                15
         kancane.
         'Yebo ngalifundza babe ngalicala kuGenesisi ngaze ngayewugcina
         encwadzini yeSambulo.'
         'Ucinisile kodvwa Busisiwe ndvodzakati kutsi walifundza leiBhayibheli lakho
         lesakutfumelela lona?' kubuta uyise.                                              20
         'Yebo babe ngalifundza kodvwa bengite kahle sikhatsi sekulifundza ngobe
         bengimatasatasa ngifundzana nemabhuku etifundvo tesikolo njengobe
         besilungiselela kubhala kuhlolwa kwekuphela kwemnyaka nje,' kusho Busi
         abuke phansi adlana netingalo.

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     17                         DBE/Lweti 2020
                                                 SC/NSC

         'Liphi manje leliBhayibheli lesakutfumelela lona?'                             25
         'Likhona lisethrankhini ngale ekamelweni.'
         'Hamba ulilandze uliletse lapha,' kusho uyise.
         Nemambala-ke ahambe Busi alilandze. Aligudvute alitfole, ete nalo.
         'Nali-ke babe,' kusho Busi amniketa.
         'Ucinisile, ucinisile Busi kutsi wake walifundza leLibhayibheli?' Kubuta uyise 30
         aliphenyaphenya kancane.
                                                                               [Likhasi 99]

         4.2.1        Khetsa YINYE imphendvulo. Ngusiphi simo lesisitfola kulabalingisi
                      labakuletheksthi lengenhla?

                      A   Simo sekulalelana.
                      B   Simo sekungavisisani.
                      C   Simo sekucolelana.
                      D   Simo sekuhambelana.                                                  (1)

         4.2.2        Khetsa YiNYE imphendvulo. Loku lokwenteka kulendzatjana
                      kwenteka ngasiphi sikhatsi semphilo?

                      A   Sikhatsi sanyalo.
                      B   Sikhatsi sasemini.
                      C   Sikhatsi sakudzala.
                      D   Sikhatsi sentfutfuko.                                                (1)

         4.2.3        Bhala KUBILI lokungakwenta kutsi ufundze lendzatjana uyofika
                      nayo esiphetfweni.                                                       (2)

         4.2.4        Bhala KUBILI lokukhomba             kutsi   Busisiwe   ungumlingisi
                      longabahloniphi batali bakhe.                                            (2)

         4.2.5        Nguyiphi inkholelo lechutjwa kaHlatjwako nasibuka imphilo yabo?
                      Sekela imphendvulo yakho.                                                (2)

         4.2.6        Ngekubona kwakho ngabe Sento saHlatjwako sekufaka imali
                      eBhayibhelini sikahle yini? Sekela.                                      (2)

         4.2.7        Bantfwana labafana naboBusisiwe Hulumende waseNingizimu
                      Afrika angabanika luphi lusito? Bhala KUBILI.                            (2)

         4.2.8        Chaza ngemaphuzu LAMABILI kutsi LaMtsetfwa ungumlingisi
                      lonesimilo lesinjani.                                                    (2)

         4.2.9        Ngabe basekhona yini bantfwana labenta njengaBusisiwe
                      kulesikhatsi sanyalo? Sekela imphendvulo yakho.                          (2)

         4.2.10       Ngabe kukhona yini kuhambelana emkhatsini wesihloko
                      nesigameko lesenteka kulendzatjana? Sekela imphendvulo yakho.            (2)

                                                                  SAMBA SESIGABA C:            35

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     18              DBE/Lweti 2020
                                                 SC/NSC

SIGABA D: TINKONDLO

UMBUTO 5: EMATFUNDVULUKA – BB Malangwane

Phendvula TOTIMBILI tinkondlo lekubutwe ngato.

5.1      Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         LUVATSI LWEKUKHANYA – SL Sigudla

         1       Luvatsi lwekukhanya!
         2       Ngewakh' umusa khanya,
         3       Ngewakh' emandla khanya,
         4       Ngeyakh' inhlakanipho khanya,
         5       Ngesakho sineke khanya.

         6       Luvatsi lwekukhanya!
         7       Sula lubandlululo etindzebeni temlomo,
         8       Sus' umhobholo nekutigabisa kimi,
         9       Sus' etindzebeni temlomo,
         10      Susa buchomoketi nebuchwensi kimi.

         11      Luvatsi lwekukhanya!
         12      Ngiphe sibindzi sekuncoba:
         13      Ngilwe nebucaba ngibuncobe,
         14      Ngilwe nebugovu ngibuncobe,
         15      Ngilwe nebuncavitsi ngibuncobe.

         16      Luvatsi lwekukhanya!
         17      NjengaSolomoni ngicela kuhlakanipha,
         18      NjengaSamsoni ngicel' emandla,
         19      NjengaJobe ngicela kubeketela,
         20      NjengaPawula ngicela sibindzi.

         21      Luvatsi lwekukhanya!
         22      Ngetfule bumine kuwe,
         23      Wena lowati buhle nebubi,
         24      Wena lowati kucala nekuphetsa,
         25      Kwelibanga lemphilo yami.
                                                                  [Likhasi 72–73]

         5.1.1        Khetsa YINYE imphendvulo. Hlobo luni lwebunkondlo lobu
                      lobudvwetjelwe emigceni lengentasi?
                      'Sula lubandlululo etindzebeni temlomo,
                      Sus' umhobholo nekutigabisa kimi'
                      A   Imvumelwanosigcino
                      B   Imvumelwanomaphakatsi
                      C   Imvumelwanosicalo
                      D   Imvumelwano leyecako                                       (1)

Emalungelo agodliwe                                                         Phenya

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     19                           DBE/Lweti 2020
                                                 SC/NSC

         5.1.2        Bhala kutsi lenkondlo lengenhla iluhlobo luni. Sekela imphendvulo
                      yakho ngaKUNYE lokushiwo endzimeni ye-4.                                   (2)

         5.1.3        Chaza ngekuhleleka kwemigca yalenkondlo lelandzelako.

                      'Ngeyakh' inhlakanipho khanya,
                      Ngesakho sineke khanya.'                                                   (2)

         5.1.4        Ngabe sonkondlo bekashoni ngaloko lakusho emgceni we-24
                      newe-25? Sekela imphendvulo yakho.                                         (2)

         5.1.5        Bunkondlo    buni   lobuvetwa   ngulomugca           lotsi,   'Luvatsi
                      lwekukhanya'? Sekela imphendvulo yakho.                                    (2)

         5.1.6        Sinongo sini lesikulomugca walenkondlo longentasi? Sekela
                      imphendvulo yakho.

                      'Luvatsi lwekukhanya!'                                                     (2)

         5.1.7        Ucabanga kutsi kuliciniso nobe liphutsa yini loku lokushiwo
                      ngulomugca longentasi? Sekela imphendvulo yakho.

                      'Wena lowati buhle nebubi'                                                 (2)

         5.1.8        Sonkondlo bekabhala lenkondlo akusiphi               simo?    Sekela
                      imphendvulo yakho ubhekise endzimeni yesibili.                             (2)

         5.1.9        Ngabe kukhona yini              lesikufundza   kulenkondlo?   Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                         (2)

                                                 NA

Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     20             DBE/Lweti 2020
                                                 SC/NSC

5.2      Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         NASENGIKHATSELE – JJ Ncongwane
         1     Nasengikhatsele ngaphela nya,
         2     Imikhono yami seyitsambe bhece,
         3     Emehl' ami asavaleke ngci,
         4     Imicabango yami seyiphelile,
         5     Umoya wami awukapheli,
         6     Imphilo yami ayikagcini
         7     Ngigcinekile nje kulelikhasi,
         8     Akusilo likhasi lami lekugcina.
         9     Ngifihleni emfihlakalweni yemabhuku,
         10    Ngibekeni kulendlu legcin' emabhuku,
         11    Lapho ngitawuphumula khona kulesibhuku,
         12    Siphuku sami singigcine lapho
         13    Ningangihlukanisi nebantfu,
         14    Ngive bantfu bangibuta tintfuli,
         15    Batsi bhu bhu bhu!
         16    Ngifihleni emfihlakalweni yemicabango,
         17    Imicabango yami yembuleleke lemfihlo,
         18    Yekucondz' imicondvo yemaBhunu,
         19    Ngibhukule ngishone kulela lemabhuku,
         20    Ngilale ngibhek' etulu kulemimoya
         21    Ngiv' emabhuk' angibhudzisa ngedvwa,
         22    Atsi bhu bhu bhu!.
         23    Ngitfwaleni ngemaphepha ningiphephise,
         24    Ningicamelis' etikwemabhuku ngiphumule,
         25    Ngiphumule kucabanga ngemabhuku,
         26    Ningibeke dvute nelibhuku lelikhulu,
         27    Lelavul' emehlo ami emoya,
         28    Umoya wam' uyavuma kakhulu,
         29    Ngiv' umoy' ungiphephets' enhloko,
         30    Utsi bhu bhu bhu!
         31    Nasengikhatsele bahlobo bami,
         32    Ningangilahli kulabalahliwe,
         33    Ngitjaleni nje etihlotjeni tami,
         34    Lengihlobene nato ngisemusha,
         35    Busha bami buvuswe kabusha,
         36    Ngenyanga yami yentfwasahlobo,
         37    Ningikhumbule ngenkhumbulo lensha.
         38    Nasengikhatsele ningakhatsateki,
         39    Ngiphumulisen' emkhatsini wemabhuku,
         40    Ningibek' engcongwaneni mine waNcongwane,
         41    Lapho ngitawushayelwa khona ngumoya,
         42    Umoya wami sewuphakamela kulemimoya,
         43    Umphefumulo wami sewuphumulile kulesibhuku,
         44    Ngitawuv' emabhuk' abhulana odvwa
         45    Atsi bhu bhu bhu!

Emalungelo agodliwe                                                      Phenya

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     21                            DBE/Lweti 2020
                                                 SC/NSC

         46   Nasengikhatsele ningangikhatsaleli,
         47   Tikhatsaleleni nine netinkhatsalo tenu,
         48   Kuphila kwami kwacal' eBhukwini,
         49   Khatsalelani kuts' emagama enu aseBhukwini,
         50   Nikhatsateke kakhulu nangab' akubhukwana,
         51   Ningalali nitsi bhu ga ningakalivi Livi,
         52   Lelimemeta kancan' emabhukwini
         53   Litsi bhu bhu bhu!
                                                                              [Likhasi 10–11]

         5.2.1        Khetsa YINYE imphendvulo. Bhala kutsi luhlobo luni lwebunkondlo
                      lobu lobudvwetjelwe kulomugca longentasi.
                      'Siphuku sami singigcine lapho'
                      A   Sifanangwaca
                      B   Sifanankhamisa
                      C   Sifutamsindvo
                      D   Siphukuto                                                               (1)
         5.2.2        Shano kutsi bunkondlo buni lobukulemigca                   yenkondlo
                      lelandzelako. Sekela imphendvulo yakho.
                      'Ngilale ngibhek' etulu kulemimoya
                      Ngiv' emabhuk' angibhudzisa ngedvwa'                                        (2)
         5.2.3        Khetsa YINYE imphendvulo. Hlobo luni lweluchumano
                      lolukumugca we-24 newe-25 enkondlweni lengenhla?
                      A   Luchumano loluphambene.
                      B   Luchumanosigcino.
                      C   Luchumanomkhatsini.
                      D   Luchumano lolutjekile.                                                  (1)
         5.2.4        Itsini ingcikitsi yalenkondlo? Sekela imphendvulo yakho.                    (2)
         5.2.5        Ngulabanjani bantfu        labalahliwe   njengobe   sonkondlo    asho
                      emgceni we-32?                                                              (2)
         5.2.6        Ucabanga kutsi sonkondlo ucondze kusitjelani ngenkhulumo letsi
                      'Kuphila kwami kwacal eBhukwini'?                                           (2)
         5.2.7        Sonkondlo ngumuntfu lokholwela kuNkulunkulu. Fakazela lombono
                      ngekucaphuna imigca lemitsatfu endzimeni ye-4.                              (3)
         5.2.8        Chaza kutsi sonkondlo kungani asho lamavi langentasi.
                      'Nasengikhatsele ningangikhatsaleli,
                      Tikhatsaleleni nine netinkhatsalo tenu'                                     (2)
         5.2.9        Chaza ngekuhambelana kwesihloko naloko lokushiwo yinkondlo.                 (3)
                                                                   SAMBA SESIGABA D:              35
                                                                 SAMBA SAKO KONKHE:               70

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati FAL P1 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2020/b26cef63-6b61-456f-919f-5d27ff984eb1) — siSwati FAL · QP · 2020 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-nov-2020/7a23430a-7231-4d90-a7ee-7d95e1e3ef40) — siSwati FAL · QP · 2020 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2023/a318895f-18ce-4519-b20e-34445220dd21) — siSwati FAL · QP · 2023 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2022/6395bf9a-760d-4438-b87f-d9a7f4b4737e) — siSwati FAL · QP · 2022 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2021/3a4e878e-3129-4701-9464-1a1ccd079d39) — siSwati FAL · QP · 2021 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2019/78cd6363-f535-42b4-beac-0ac7551d1958) — siSwati FAL · QP · 2019 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati FAL

- [Gr 12 Siswati FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-fal-atp-2023-24/ce3a9844-e0b6-45d1-8a07-5bc3b067b26c) — ATP
- [Siswati FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/77baa88e-747f-42f2-a24c-b0a40682e171) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/dac07b60-c65f-4973-8d28-afc3ae437e5c) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2024-mg/f889ad88-6744-4f37-b042-7909905094da) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024-mg/a2d461e4-1cd9-482a-abb8-55e4fd93508d) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-nov-2024-mg/0bd3d12a-8f2b-400b-b143-8166bf7d47e2) — Memo · 2024 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
