# siSwati FAL Grade 12 P2 NSC November 2022 Question Paper

> Grade 12 siSwati FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2022, 20 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2022/6395bf9a-760d-4438-b87f-d9a7f4b4737e
- Updated: 2026-09-27
- Subject: siSwati FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Question paper
- Year: 2022
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 20

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-fal) › [siSwati FAL Grade 12 P2 NSC November 2022 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2022/6395bf9a-760d-4438-b87f-d9a7f4b4737e)

## About this document

Siswati Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2022 · siswati. Question paper, 20 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati FAL P2 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2022-mg/beeeada3-9142-48f0-8131-dedffad2e47d) — Memo · 2022 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                            NATIONAL
                       SENIOR CERTIFICATE

                            LIBANGA 12

          SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)

                       LIPHEPHA LESIBILI (P2)

                              LWETI 2022

EMAMAKI: 70

SIKHATSI: Ema-awa 2½

                       Leliphepha linemakhasi la-20.

Emalungelo agodliwe                                     Phenya

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    2                    DBE/Lweti 2022
                                                 NSC

TICONDZISO KULABAHLOLWAKO

Fundza lelikhasi ngembikwekutsi ucale kuphendvula imibuto.

1.       UNGALIFUNDZI lonkhe liphepha lemibuto. Buka lokucuketfwe ekhasini
         lelilandzelako bese ubeka luphawu kulowo nalowo mbuto lobutwe
         ngetincwadzi lotifundze kulomnyaka.

2.       Leliphepha lemibuto licuketse TIGABA LETINE.

         SIGABA A:      Inoveli                  (35)
         SIGABA B:      Umdlalo                  (35)
         SIGABA C:      Tindzaba letimfisha      (35)
         SIGABA D:      Tinkondlo                (35)

3.       Phendvula IMIBUTO LEMIBILI kuphela kunobe ngutiphi tigaba LETIMBILI
         ngalendlela:

         SIGABA A: INOVELI (35 emamaki)
         Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile.

         SIGABA B: UMDLALO (35 emamaki)
         Phendvula MUNYE umbuto wemdlalo lowufundzile.

         SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA (35 emamaki)
         Phendvula YOMIBILI imibuto lebutwe ngetindzaba letimfisha.

         SIGABA D: TINKONDLO (35 emamaki)
         Phendvula TOTIMBILI tinkondlo lekubutwe ngato.

         Sebentisa luhlu lwekutikhumbuta kute usitakale.

4.       Landzela ticondziso letisekucaleni kwaleso naleso sigaba.

5.       Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto temibuto njengobe tinjalo
         ephepheni lemibuto.

6.       Cala LESO naleso sigaba ekhasini LELISHA.

7.       Siphakamiso sekulawulwa kwesikhatsi: Sebentisa emaminithi lange-75 kuleso
         naleso sigaba.

8.       Bhala ngebunono nangesandla lesobonakalako.

Emalungelo agodliwe                                                           Phenya

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2         3                 DBE/Lweti 2022
                                                      NSC

LOKUCUKETFWE

Lelikhasi litakusita ekukhetseni imibuto lofuna kuyiphendvula ngaphandle kwekufundza
lonkhe liphepha lemibuto.

SIGABA A: INOVELI

Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile.
INOMBOLO YEMBUTO                   EMAMAKI                            LIKHASI

1.   Kwasha Tikhotsa                             35                      5

2.   Ngenca Yakho                                35                      8

SIGABA B: UMDLALO

Phendvula MUNYE umbuto wemdlalo lowufundzile.
3.  Lahloma Ladvuma                   35                                 11

SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA

Phendvula imibuto LEMIBILI ngetindzaba letimfisha lotifundzile.
4.1 'Liphutsa Lakho'                      18                             14

4.2 'Inhlupheko'                                 17                      15

SIGABA D: TINKONDLO

Phendvula TOTIMBILI tinkondlo ngencwadzi loyifundzile.
5.1 'Yiphumuteni Nebakitsi'             17                               17

5.2 'Nasengikhatsele'                            18                      19

Emalungelo agodliwe                                                             Phenya

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    4                      DBE/Lweti 2022
                                                 NSC

LUHLA LWEKUTIKHUMBUTA

Lelikhasi litakusita ekukhetseni imibuto lofuna kuyiphendvula ngaphandle kwekufundza
lonkhe liphepha lemibuto.

            SIGABA                TINOMBOLO        LINANI LEMIBUTO          THIKA
                                   TEMIBUTO       LEPHENDVULWAKO             ()
A: Inoveli                            1–2                 1
   (Imibuto lemifisha)
B: Umdlalo                               3                 1
   (Imibuto lemifisha)
C: Tindzaba letimfisha               4.1 + 4.2             2
   (Imibuto lemifisha)
D: Tinkondlo                         5.1 + 5.2             2
   (Imibuto lemifisha)

CAPHELA: Cikelela kutsi uphendvule imibuto lesetigabeni LETIMBILI kuphela.

Emalungelo agodliwe                                                             Phenya

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        5                        DBE/Lweti 2022
                                                     NSC

SIGABA A: INOVELI

Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile.

UMBUTO 1: KWASHA TIKHOTSA – LL Dlamini

1.1      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI A

         'Akufuneki kutsi sibatsatsele phasi laba bantfu ngobe bayingoti. Simo
         bangasigucula litje ligaye ngalomunye umhlatsi. Njengobe siphumelele
         ekusebentiseni    ingcondvo    ekucupheni      tifu,  kumele    sichubeke
         ekuyisebentiseni kute seneliswe kutsi indlu yaTsandzile ivalwe ngelihlahla,'
         kwenaba Fokotsi.                                                             5

         'Sengatsi uneluvalo entsanyeni njengesicoco mnaketfu. Aweneliswa yini
         yilemitamo lengaka lesesiyentile yekuphumelelisa emasu etfu? Ufuna kutsi
         sicale phasi sihlele lamanye emasu etikwalawa? Hhayi, sitawube sesidlala
         ngebucopho betfu. Yekelani kukhukhumeta Mswati nimente libhubesi, kantsi
         ingoto nje,' kusho Somcuba.                                                   10
         'Uphi S'dvwala, lijaha lembutfo lesibambisene nalo?' Kubuta Ndlela.
         'Lidze libanga lesilihambile nalelijaha, kepha sesisondzele lapho siya khona.
         Utsi umati kahle S'dvwala yeNdlela?' Kusho Fokotsi.
         'Suka lapha wena Fokotsi! Ngingahlala ngingamati njani: S'dvwala, lihlala
         mtsandzeni njengelibhubesi? S'dvwala lesimadvwaladvwala lesiyawudla 15
         umhlanganiso naso. Ngimati kusuka nekuhlala mnaketfu. Lidzabuka
         eNingizimu lijaha lesikhuluma ngalo. Akusimachinga atulujane. Emehlo alo
         sengatsi ngewesihhanya.' Kuchaza Ndlela.
         'Nguye phela lowelekelele uma sicupha tonkhe tifu leti. Uma Mswati
         angasindza kuto kutawube kusho kutsi bukhosi bekabekelwe bona futsi 20
         emadloti anaye,' kusho Fokotsi.

         'Inhloso yetfu kutsi Mswati angalibusi. Yena usandza kubutsatsa bukhosi,
         ngako-ke akufuneki kutsi aze atinte esikhundleni. Kumele kuliwe naye nyalo
         ahlulwe. Kubulala sihlahla sesinetimphandze kumatima ngobe kumele ucale
         ngemagala, kulandzele sicu ugcine ngetimphandze. Uma sisesincane 25
         sihlahla uyasigubha nje bese siyatifela. Mswati sihlahla lesincane lekumele
         sigujwe nje bese siyafa.' Bahleke.
         'Ungamtsatseli phasi mnaketfu. Ukhumbule kutsi Mswati unebalekeleli,
         beluleki nembutfo lonemandla,' kusho Fokotsi.
         'Ngiyavuma kutsi unebalekeleli nebeluleki, hhayi emandla. Usho kanjani kutsi 30
         unemandla ube wati kahle kutsi akekho lose wahlaselwa wancotjwa?
         Umuntfu uye abitwe ngelichawe uma ahlabene,' kusho Ndlela.

                                                                             [Likhasi 20–21]

         1.1.1        Lamavi lakuletheksthi latsi, 'Akufuneki kutsi sibatsatsele phasi laba
                      bantfu ngobe bayingoti,' aveta siphi simo semoya?                         (1)

Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2       6                       DBE/Lweti 2022
                                                    NSC

         1.1.2        Khetsa YINYE imphendvulo kuleti.

                      Lenkhulumo lekuletheksthi letsi 'litje ligaye ngalomunye umhlatsi,'
                      isho kutsini?

                      A   Tintfo setigadzekile.
                      B   Tintfo setiphukile.
                      C   Tintfo setigucukile.
                      D   Tintfo setisindzile.                                                (1)

         1.1.3        Fokotsi ubonakala akhatsatekile. Kungani?                               (2)
         1.1.4        Ngukuphi lokubonakala kubhebhetsekisa ludvweshu kuletheksthi?           (2)
         1.1.5        Tinkhulumo taSomcuba kuletheksthi timveta anesimilo lesinjani?
                      Sekela imphendvulo yakho.                                               (2)
         1.1.6        Ngabe letheksthi iyasivetela yini ingcikitsi yalenoveli? Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                      (2)
         1.1.7        Catsanisa emavi aNdlela latsi, 'Usho kanjani kutsi unemandla ube
                      wati kahle kutsi akekho lose wahlaselwa wancotjwa?' nesiphetfo
                      salenoveli.                                                             (2)
         1.1.8        Phawula ngeliciniso lalokushiwo         ngemaphupho      ubhekise
                      kuSidvwala neliphupho leyise.                                           (2)
         1.1.9        Ngabe siphetfo salenoveli siyakuveta lebekungakalindzeleki yini?
                      Sekela imphendvulo yakho ngemaphuzu LAMATSATFU.                         (3)

1.2      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI B

         'Emehlo abona kancono lapho amanyenti,' kusho Mswati emcondvweni
         wakhe atsatsa abeka ngaloku lakuve ngaSicobolonjwane, nangaloku
         lakusolako lokuhloswe banakabo. Kulawo malanga abeva ingati yakhe
         imshiya, kumbikela kutsi kukhona lokumkhokhobelako. Wathula … wathula
         … wathula Mswati. Kuthula kwakhe bekubonakala kutsi udla ematsambo 5
         engcondvo.

         Kwehluleka kweNgwenyama yesive nalabo leyibambisene nabo bekusho
         kubhubha kwesive, kantsi kuphumelela kwabo kusho kuma, kuphumelela
         nekundlondlobala kwesive.
         'Ngiyatibona titsa letikhashane natsi, kodvwa laba bengati yami bayingoti 10
         lenkhulu!' Kusho Mswati kubonakala kutsi uphatseke kabi ngaloku
         lokwentiwa bakubo.
         Wachubeka watsi, 'Kuhle kucocisana umlomo nemlomo kucala kunekutsi
         kucociswane ngesijula nelijozi.'

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     7                             DBE/Lweti 2022
                                                  NSC

         Mswati ufikelwa simo lesimatima kanje nje, akasitsatsi sincumo sekutsi yena 15
         utawulibusa njani. Akamange asitfole sikhatsi sekucabanga kutsi kumele
         alibuse njani, ngobe simo bese simanaphanapha sesifuna kuhliphita sive
         sakhe: tinjinga tigucuke tichaka; banumzane bagucuke bafokati; bantfu
         bagucuke tilwane.
         'Ingangami ingilingene. Lamuhla ngiyindvodza kumele ngimelane naso 20
         sonkhe simo lesimatima,' kusho Mswati eme sibindzi.
         Eludzidzini, Mswati wesibili ukhuluma netindvuna takhe:
         'Ngiyajabula kunibona niphelele tindvuna tami. Kuhlatjwe umkhosi wekunibita
         nje, ngobe simo sibi. Akukho lokunyenti lengitakulandza, ngaphandle
         kwekunijuba tindvuna tami.'                                                 25
         'Bayethe!' Kukhuleka tindvuna.
         'Nine lapha Eludzidzini nigadze kutsi konkhe kuchubeka ngendlela lefanele
         yini. Libutfo leli utawulehlukanisa emacembu lamanyenti kuze ligadze yonkhe
         indzawo lapho kunebantfu ngakhona.'
         'Bayethe! Ngitawenta njengekusho kweNkhosi,' kuvuma Sandlane.               30
                                                                                [Likhasi 9–10]

         1.2.1        Khetsa YINYE imphendvulo kuleti.

                      Mswati bekasho kubobani kutsi, 'laba bengati yami bayingoti
                      lenkhulu'?
                      A   Bekasho kulabadlako
                      B   Bekasho kubanakabo
                      C   Bekasho kulababukako
                      D   Bekasho kulabamtondzako                                                 (1)
         1.2.2        Lenkhulumo yaMswati letsi, 'Emehlo abona kancono lapho
                      amanyenti,' isivetelani ngaye?                                              (1)
         1.2.3        Khokha   inkhulumo    lekuletheksthi     leveta     kutsi       Mswati
                      bekangumuntfu longakutsandzi kulwa.                                         (2)
         1.2.4        Ngukuphi lokungakwenta     ufundze     lendzaba     uyofika       nayo
                      esiphetfweni?                                                               (2)
         1.2.5        Chaza kutsi sincumo saMswati sekucocisana netindvuna takhe
                      sibe nawuphi umphumela.                                                     (2)
         1.2.6        Kungani banakaboMswati      bangafuni     kucocisana         naMswati
                      ngetindzaba tebukhosi?                                                      (2)
         1.2.7        Umlingisi longuSicobolonjwane      usetfulela     muphi      umlayeto
                      kulenoveli?                                                                 (2)
         1.2.8        Ucabanga kutsi kubaluleke ngani kutsi inkhosi ibe ngumuntfu
                      lonesibindzi? Sekela imphendvulo yakho.                                     (2)
         1.2.9        Indlela Mswati lahola ngayo sive sakhe yehlukile kunalamanye
                      emakhosi. Fakazela lombono.                                                 (2)
         1.2.10       Lokwenteka kubanakaboMswati ekugcineni kwendzaba kuyisita
                      ngani imindeni lesebukhosini? Sekela imphendvulo yakho.                     (2)
                                                                                                  [35]
Emalungelo agodliwe                                                                      Phenya

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2         8                          DBE/Lweti 2022
                                                      NSC

UMBUTO 2: NGENCA YAKHO – JJ Ncongwane

2.1      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI C

         'Yemkhulu, ngiva batsi mine ngatfolwa emgcomeni wetibi. Angizange
         ngitalwa. Manje ngifuna kuva lapha kuwe kutsi kantsi mine ngivelaphi?'
         kubuta Mshumayeli kumkhulu wakhe Gendinyoni Motsa ngalelinye lilanga.

         Wabindza lesidze sikhatsi umuntfu lomdzala wabuka phansi. Wanikina
         inhloko. Wenwaya impandla yakhe kancane. Kwabindza nako kwemfanyana 5
         kulindzele imphendvulo. Yankanyankanyeka imphunga kutsi itawuphendvula
         itsini lombuto walomfana ngobe wayituma ingakateleli.

         Kwatsi ngelikadze wevakala umuntfu lomdzala atsi, 'Mshumayeli mtukulu,
         asewutsatse nati titja utimikise edladleni bese ungiphatsela lutsi
         lwekuvungula.'                                                         10

         Ingani phela bekacedza nje kudla lomdzala ngesikhatsi lomfanyana amphosa
         ngalombuto.

         Bekahleti ngaphandle kwesihlahla semganu ngobe naku lishisa likhokha
         umkhobo ematjeni lamuhla.

         Watitsatsa-ke Mshumayeli leto titja letimbili kanye neligabha lebelinemanti 15
         elucwephe. Phela mkhulu Gendinyoni bebakadze bamphakele liphalishi
         balibundzetela kahle esitjeni salo lodvwa. Kwatsi-ke kulesinye sitja lesincane
         bamphakela inyama.

         Ngesikhatsi Mshumayeli amikisa titja edladleni, mkhulu Gendinyoni wasale
         wanoma ngalombuto wemtukulu wakhe. Emehlo uwahlabise emabhudzini 20
         akhe lawagcokile. Phela bekagcoke loluhlobo lwemabhudzi loluboshwa luze
         lukhuphuke nesitfo. Yena-ke bekafake imilente yelibhuluko lakhe lapha
         emabhudzini wase uyawabopha.

                                                                                   [Likhasi 10]

         2.1.1        Kubangelwa yini       kutsi   bantfu   batsi   Mshumayeli     watfolwa
                      emgcomeni?                                                                   (1)

         2.1.2        Khetsa YINYE imphendvulo kuleti.

                      Letheksthi iyincenye yasiphi sakhiwo?

                      A   Setfulo
                      B   Sicakacaka
                      C   Sicongo
                      D   Siphetfo                                                                 (1)

         2.1.3        Sivetelwa luphi ludvweshu ngalesimo samkhulu Gendinyoni
                      kuletheksthi lengenhla? Sekela imphendvulo yakho.                            (2)
Emalungelo agodliwe                                                                       Phenya

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    9                           DBE/Lweti 2022
                                                 NSC

         2.1.4        Loku lokwenteka kuletheksthi kwenteka         ngasiphi      sikhatsi
                      semphilo? Sekela imphendvulo yakho.                                          (2)
         2.1.5        Mshumayeli bekangumfana lohlakaniphile       futsi    lohloniphako.
                      Sekela ngemaphuzu LAMABILI.                                                  (2)
         2.1.6        Kulesikhatsi sanyalo     bantfwana   labafana        naMshumayeli
                      hulumende ubasita ngani?                                                     (2)
         2.1.7        Chaza kutsi Mshumayeli uhlukumeteka ngayiphi indlela ngaloku
                      lokushiwo kuletheksthi. Bhala KUBILI.                                        (2)
         2.1.8        Indlela bomkhulu Gendinyoni nagogo Finishi lebakhulisa ngayo
                      Mshumayeli ikhombisani kutetsamelilwati? Sekela imphendvulo
                      yakho.                                                                       (2)
         2.1.9        Lusha lwalamuhla luvame kutifaka kuyiphi ingoti nalutitfola
                      lusesimeni lesifana nesaMshumayeli? Sekela ngemaphuzu
                      LAMATSATFU.                                                                  (3)
2.2      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
         ITHEKSTHI D

         Ngakusasa ekuseni wavuka Mshumayeli umtimba ubuhlungu nenhlitiyo
         imnyama. Uvuka nje vele seliphakeme lilanga.
         'Senaba belumbi Mshumayeli. Senivuka lilanga lilapha etulu. Nize nivuswe
         ngilo selingena emlonyeni,' kusho malume wakhe Mabhunu ngesikhatsi
         abuya kuyosenga, akhandza Mshumayeli atsamele sicelu egumeni.            5
         'Cha malume kutsi itolo ngilele umtimba udvubutekile ngenca yekudzinwa,'
         kusho Mshumayeli.
         'Nembala senaba belumbi sibili. Utsini-ke ngatsi ngobe selusana netinkhomo
         onkhe malanga lapha emakhaya. Buka nje kusasa kufute ngitiyise edibhini.
         Sewusitile ngekubuya Mshumayeli ngobe kukhona ludzaba lokufute kutsi 10
         silucoce nawe,' kusho Mabhunu asho cedze angene edladleni nelubisi.
         Wamangala Mshumayeli kutsi lwani loludzaba lasafuna kutsi balucoce.
         Wesuka lapho Mshumayeli wacondza edladleni kagogo wakhe.
         'Hawu sewuvukile mtukulu?'
         'Yebo gogo,' kuvuma Mshumayeli ahlala phasi.                                         15
         'Maye sewukhulile mtukulu wami sengitawutfola bomalukatana,' kusho
         salukati lesingugogo Finishi simbuke size sififiyele.
         Ahlekahleke Mshumayeli kwasakudliwa ngemahlonyana. Bese utsatsa lapho
         utsi, 'Hhawu kuphi lapha gogo ngobe tsine sisengebantfwana besikolo.'
         'Ungafuni kungihlolela wena Mshumayeli. Kantsi awukacedzi yini lonyaka 20
         esikolweni?'
         'Yebo kona kunjalo gogo kepha imfundvo ayipheli. Umuntfu ufundza aze afe.'
                                                                              [Likhasi 115]

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2      10                         DBE/Lweti 2022
                                                   NSC

         2.2.1        Khetsa YINYE imphendvulo kuleti.

                      Letheksthi isivetela siphi simo semoya emkhatsini waMshumayeli
                      nagogo Finishi?

                      A   Sekutsetsisana
                      B   Sekuhlukumetana
                      C   Sekutsandzana
                      D   Sekutondzana                                                          (1)

         2.2.2        Mabhunu utfolakala elusana netinkhomo nje yini inhloso yakhe
                      ngato?                                                                    (1)

         2.2.3        Lenkhulumo yaMshumayeli letsi, 'Umuntfu ufundza aze afe,' imveta
                      angumuntfu lonjani? Sekela imphendvulo yakho.                             (2)

         2.2.4        Nguluphi  loludzaba        Mabhunu      bekafuna        kulukhuluma
                      naMshumayeli?                                                             (2)

         2.2.5        Khokha inkhulumo lesendzimeni yesibili leveta kutsi Mabhunu
                      bekangamtsandzisisi kuMshumayeli uyibhale phasi.                          (2)

         2.2.6        Sizatfu sini lesenta kutsi Mshumayeli avuke lilanga seliphakeme?          (2)

         2.2.7        Mabhunu     ungumlingisi    loyindilinga.     Sekela       lombono
                      ngalokwenteka encwadzini seyiyonkhe.                                      (2)

         2.2.8        Ngabe umbhali bekasedlulisela wuphi          umlayeto    ngemphilo
                      yaMshumayeli naMabhunu? Chaza                                             (2)

         2.2.9        Ngabe basekhona yini bomalume labafana naMabhunu? Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                        (2)

         2.2.10       Lenkhulumo letsi, 'ungaphindziseli lokubi ngalokubi,' ihlangana
                      njani naloko lokwentiwa nguMshumayeli kuMabhunu esiphetfweni
                      salendzaba? Chaza.                                                        (2)
                                                                                                [35]

                                                                  SAMBA SESIGABA A:             35

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2       11                      DBE/Lweti 2022
                                                    NSC

SIGABA B: UMDLALO

UMBUTO 3: LAHLOMA LADVUMA – Z Motsa

3.1      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI E

         TSEMBATIVE:        Ngiphendvule kukunye nje.
         KHETSIWE:          Kukuphi?
         TSEMBATIVE:        Uyangitsandza yini?
         KHETSIWE:          Ngetama kusho njalo. (Aphose emehlo phasi esiyilweni.)
         TSEMBATIVE:        Ungesabi, Aliphume nje kahle.                                   5
         KHETSIWE:          (Asolo abuke phasi kepha livi liphume kahle lingachachateli.)
                            Yebo! Ngiyakutsandza!
         TSEMBATIVE:        (Kube ngatsi ungenwa lichwa.) Hawu! Khetsiwe!
                            Mntfwanaketfu! (Avele awe phasi ngadvolo linye lelinye lisale
                            ligobene.) Mhlonishwa! Mhlekati! Ndlovukati! Ungibonani nje     10
                            mine ngingasi lutfo?
         KHETSIWE:          (Amsukumisa.) Kahle bo Mngane! Awusilutfo ngani nyalo?
                            Sewenta shangatsi ngimi iNkhosi wena ungaphasi kwami!
         TSEMBATIVE:        (Sekatenwaya enhloko lokungapheli) Ewu! Kugajwa
                            lutsandvo nenjabulo Khetsiwe. (Kuke kutsi kubindza              15
                            sikhashana Tsemba solo ehla enyuka abuka luphahla
                            aphindze abuke siyilo atenwaye inhloko aphefumulela etulu.)
         KHETSIWE:          (Angasati kutsi utawentani) E ... e Silo, bengicela kengitsi
                            kuphuma …
         TSEMBATIVE:        Sh ... sh ...! Ase ume kancane!                                 20
         KHETSIWE:          Seyini Nkhosi?
         TSEMBATIVE:        Ngicela kubeka sicelo sibe sinye.
         KHETSIWE:          Sicelo?
         TSEMBATIVE:        Cha, sicedlwana nje.
         KHETSIWE:          Ngilalele Silo!                                                 25
         TSEMBATIVE:        Nasisobabili lapha, ngicela ungawasebentisi kakhulu
                            lamabito ekutsi Mngane, Silo.
         KHETSIWE:          Mh! Lusha luyefika! Ngitsini-ke, Vusematfwa?
         TSEMBATIVE:        Chake! Nalelo ngicela ulitile.
         KHETSIWE:          Hawu! Ngabe nguJijimeza yini!                                   30
         TSEMBATIVE:        Ngicela nje mane utsi Tsembalami, kimi kutabe kwengca
                            kutsi Silo kalishumi.
         KHETSIWE:          Kulungile-ke tsembalami. Ase ngikushiye ngiyobona babe
                            bekatse ngike ngivele kungakahlwi.

                                                                         [Emakhasi 30–31]

         3.1.1        Kufika kwaTsembative kwayigucula njani imphilo yaKhetsiwe?                (1)

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        12                       DBE/Lweti 2022
                                                     NSC

         3.1.2        Khetsa YINYE imphendvulo kuleti.

                      Ngusiphi simo labakuso labadlali kuletheksthi lengenhla?

                      A   Simo sekuzondana
                      B   Simo sekutsandzana
                      C   Simo sekulwisana
                      D   Simo sekudlalisana                                                    (1)

         3.1.3        Tsembative bekamtsandza ngekweliciniso Khetsiwe. Fakazela
                      lombono ngemaphuzu LAMABILI.                                              (2)

         3.1.4        Caphuna emagama lakhulunywa nguTsembative lekaveta kutsi
                      akanandzaba netikhundla.                                                  (2)

         3.1.5        Bhala KUBILI lokungenta letheksthi idlaleke esiteji.                      (2)

         3.1.6        Chaza ingoti lebangatitfola bakuyo labadlali lababili.                    (2)

         3.1.7        Kuliciniso nobe liphutsa yini kutsi Khetsiwe bekamdlali longesabi
                      kutitsatsela tincumo. Usho ngani?                                         (2)

         3.1.8        Emagama aKhetsiwe latsi, 'Mh! Lusha luyefika! Ngitsini-ke,
                      Vusematfwa,' akhombisani? Sekela imphendvulo yakho.                       (2)

         3.1.9        Ngukuphi lokwenta Tsembative afaneleke kuba yinkhosi? Nika
                      KUBILI.                                                                   (2)
         3.1.10       Sifundzani ngalokwentiwa yiMbiba esiphetfweni semdlalo? Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                        (2)

3.2      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI F

         MADZANDZA:    Ngiletse lelo livi-ke kutsi sibaya sebukhosi sitawudliwa
                       ngoba phela besolo ngitiyenga ngitsi uyasomisa
                       utawubuye ujikise umcondvo.
         NDVUKUTEMPHI: Nyalo-ke sewutibonele wativela angitsi? Hlukana nami-ke
                       loko lokwenteka kwaba siphosiso ngangitidlalela nje, yami 5
                       inhlitiyo kayisekho lapho.
         MADZANDZA:    Ungatetfukisi-ke nasekungeniswa licala, umtsetfo utsi
                       wonkhe umuntfu lobhudla sibaya sendvodza uyahlawula,
                       nobe ngabe utalwa yinkhosi nobe ngumtsakatsi.
         NDVUKUTEMPHI: Ungahlupheki, tigcwele tibaya! (Amhleka lusulu.) Nanyalo 10
                       sitase sibone tintfombi tebaTfwa kudla sibaya sebukhosi,
                       lusha luyefika luta naMadzandza!

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2            13                   DBE/Lweti 2022
                                                         NSC

         MADZANDZA:    Utsi    awutsi     ngiyadlala  wena?     Livi  selibikwe
                       nasetindvuneni nato tatsi kute lenye indlela, wonkhe
                       muntfu usiboshwa semtsetfo nobe ubukhosi nobe                           15
                       luntfu-nje lolufana naMadzandza. Usho njalo-ke umtsetfo
                       webaTfwa, awunabukhosi awunasigodlo! Akusimalanga
                       mangaphi-ke titseleke esibayeni sebukhosi tintfombi
                       tesigodzi!
         NDVUKUTEMPHI: (Asetfukile) Usho kutsi nababe utayiva lendzaba?                        20
         MADZANDZA:    Livi liphume kuye kutsi wonkhe muntfu lotibita
                       ngelebuTfwa ungaphasi kwemtsetfo ngisho iMbiba
                       lombala lebusa sive loku sikhuluma.
         NDVUKUTEMPHI: (Abindze kancane) Ingatsi itaba matinyana-ke lendzaba.
                       Kodvwa wena usukwe yini uyatsa live lonkhe weneka                       25
                       timfihlo tetfu etikhulwini nemakhosini? Awuboni kutsi
                       lesento sakho sekutsatsela etulu sitangenyela inyama
                       emantini emmangweni?
         MADZANDZA:    Nayimihlola yami! Nguwe nje lotsi awatani namntfwana!
                       Ngenteni-ke mine ngibetsele tandla ngitsi ugidza kahle                  30
                       Zinyane? Nami kangifuni lihlazo lihashe umuti wababe
                       kuphela kantsi sibabili kulendzaba. Ngumkhokha wetfu
                       sobabili lona!
                                                                             [Likhasi 44–45]

         3.2.1        Letheksthi isivetela       yiphi    inhlobo   yeludvweshu?   Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                        (2)
         3.2.2        Ndvukutemphi akabahloniphi bafati. Caphuna umugca lofakazela
                      loko kuletheksthi.                                                        (1)
         3.2.3        Khetsa YINYE imphendvulo kuleti.

                      Emavi aMandzandza latsi, 'ngumkhokha wetfu sobabili lona,'
                      bekashoni?
                      A   Inhlanhla yabo bobabili
                      B   Indlu yabo bobabili
                      C   Indlela yabo bobabili
                      D   Inkinga yabo bobabili                                                 (1)
         3.2.4        Ndvukutemphi bekamphikelani umntfwana waMadzandza? Sekela
                      ngalokushiwo kuletheksthi.                                                (2)
         3.2.5        Kuletheksthi sibona Madzandza umelene naNdvukutemphi
                      ngenkhulumo. Kukucabangisani loku ngengcikitsi yekuhlukunyetwa
                      kwalabasikati kulomdlalo?                                                 (2)
         3.2.6        Bhala KUTSATFU lokwenta Madzandza afane nemantfombatane
                      alesikhatsi sanyalo.                                                      (3)
         3.2.7        Ucabanga kutsi Madzandza angaba ngumake locotfo yini? Sekela
                      imphendvulo ngalokwenteka kuletheksthi.                                   (2)
         3.2.8        Ngabe Ndvukutemphi kumfanele yini kubusa live? Usho ngani?                (2)
         3.2.9        Uyavelana yini nemdlali longuNdvukutemphi ngekufa angakabutfoli
                      bukhosi? Sekela imphendvulo yakho.                                        (2)
                                                                    SAMBA SESIGABA B:               35
Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     14                    DBE/Lweti 2022
                                                  NSC

SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA

UMBUTO 4: TELUTSANDVO ATIPHELI – JJ Ncongwane

Phendvula YOMIBILI imibuto lebutwe ngetindzaba letimfisha.

4.1      'LIPHUTSA LAKHO' – JJ Ncongwane

         Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI G

         'Kahle Jeaneth mntfwanaketfu ungakhali, lalela lapha; mine ngitsi asimcishe.
         Kuphela nje wena nawungaveta onkhe ematfuba nesikhatsi. Mine ngitawenta
         wonkhe umsebenti wekumsusa,' kusho Sam.
         'Sam, mine ngitsi asikwente lamuhla ebusuku. Litsi liphuma lakusasa
         limphumele akhashane kamnyamungasi kulamanye emave,' kusho Jeaneth. 5

         Nembala-ke bavumelana boJeaneth naSam kutsi inyamatane yabo
         batayisusa ebusuku ngalelo langa. Batawutsi bangamgangadza bambulale,
         bese bamfaka esakeni kanye nelitje bayomgcumusela emfuleni iNkomazi.

         Kwatsi entsambama ngalelo langa, Zulu wathandaza umthandazo
         wakusihlwa watsi: 'Babe Somandla sesiyalala nyalo. Sicela Wena longateli 10
         kutsi usilondvolote usigcine. Siyati Babe kutsi kulala kufanana nekufa,
         kanjalo nekufa kufanana nebutfongo. Siyati kutsi sitawufa kodvwa asati kutsi
         sitawufelaphi nekutsi sitawufa njani. Siyacela-ke Babe kutsi konkhe
         lokutakwenteka ebusuku silele, akwenteke ngentsandvo yakho, bese tsine
         siyakubonga siyakudvumisa. Konkhe loku sikucela ngekwetsembela kuMfeli 15
         wetfu Jesu Khrestu. AMEN.'

         Njengekuvumelana kwabo boJeaneth naSam, Jeaneth akamange alale,
         wadla belutsi. Walala alindzile ngobe bekavumelene naSam kutsi yena
         utawuvula lifasitelo lelikamelo labo lekulala kute Sam akhone kungena ngalo
         atume Zulu ambulale ngekumekhama.                                           20

         Kwatsi-ke ekujuleni kwebusuku lobuthulile, kuvakala kuphela tikhova
         nabomalwelwe bakhala lapha nalaphaya. BoJeaneth naSam batitimisa
         sidvumbu seMvangeli Zulu bayosigcumusela emfuleni iNkomazi.

                                                                       [Likhasi 86–87]

         4.1.1        Caphuna MIBILI imisho lekuletheksthi lekhomba kutsi Zulu
                      bekabikelwa kwekutsi utawufa ngalobo busuku.                        (2)

         4.1.2        Khetsa YINYE imphendvulo kuleti.

                      Bewuyini umsebenti waJeaneth njengobe asebenta esibhedlela?

                      A   Ngudokotela
                      B   Ngumabhalane
                      C   Ngumhlengikati
                      D   Ngulogadza                                                      (1)
Emalungelo agodliwe                                                              Phenya

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     15                        DBE/Lweti 2022
                                                  NSC

         4.1.3        Kushoni kutsi, 'kamnyamungasi' njengobe siva Jeaneth asho
                      kuletheksthi?                                                             (1)

         4.1.4        Bhala KUBILI lokukulethesthi lekwenta lendzatjana ifaneleke kuba
                      yindzaba lemfisha.                                                        (2)

         4.1.5        Kutsandzana kwaJeaneth naSam kuveta yiphi ingcikitsi? Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                        (2)

         4.1.6        Similo saJeaneth sibi. Fakazela lombono ngemaphuzu LAMABILI.              (2)

         4.1.7        Ngusiphi sizatfu lesicinile lesenta boSam naJeaneth bafune
                      kubulala Zulu? Bhala KUBILI.                                              (2)

         4.1.8        Kuliciniso nobe kuliphutsa yini kutsi lomntfwana waJeaneth
                      akasuye waZulu? Sekela ngalokwenteka endzabeni.                           (2)

         4.1.9        Ucabanga kutsi ngusiphi sijeziso besifanele Sam? Chaza.                   (2)

         4.1.10       Sifungo lesentiwa nguJeaneth nendvodza yakhe Zulu ngelilanga
                      labo lemshado sihlangana kanjani nesiphetfo salendzatjana?
                      Chaza.                                                                    (2)

4.2      'INHLUPHEKO' – JJ Ncongwane

         Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
         ITHEKSTHI H

         'Make sengophe kakhulu mine! Ngiva sengiphelelwa ngemandla! Ngibona
         kutsi kuncono ningishiye ngisale ngifa khona lapha ngobe sengitawuba
         ngumtfwalo kini,' kusho indvodzakati kunina.
         'Cinisela mntfwanami sesitawufika emnyeleni welive. Sekusele nje kutsi
         sikhuphuke lentsaba bese siyafika kuloludaladi loluhlukanisa live lakitsi kanye   5
         neleNingizimu Afrika,' kusho unina alinga kumdvudvuta.
         'Cha make, ngivumele ngisale khona lapha. Ngeke mine ngisafika kulelo live.
         Kufa sekungikhandzile! Ngiva livi lako liyangimemeta! Kuyangibita kufa
         make! Emalanga ami ekuphila asaphelile. Sibane semphefumulo wami
         sesiyacisha! Ngivumele make ngiphumule sengidziniwe. Ngicela nje kutsi            10
         ungicamelise lapha etikwalelitje khona ngitewufa kahle,' kusho indvodzakati
         vele itiphosa phasi.
         'Hhawu! Mntfwanami! Topisa! Topisa mntfwanami!' Kukhala unina ngelivi
         lelilusizi.
         'Ndlelanhle make. Shengatsi iNkhosi inganigcina nalapho niya khona.               15
         Hambani make ningalindzeli mine, nikhumbule phela kutsi banganikhandza
         lapha, imphilo yenu itawuba sengotini. Mine sengilindzele incola yemlilo!
         Wota ncola yemlilo ungitsatse! Babe, etandleni takho ngiyawubeka
         umphefumulo wami! Ngemukeleni tingelosi taseZulwini! Sala mhlaba
         nesidvumbu sami!' kusho Topisa vele agebisa inhloko yakhe, uphume                 20
         umphefumulo.
         'Ndvodzana, kepha singasafuni nemahlahla nje simbonye ngawo?' kubuta
         unina endvodzaneni yakhe.
Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2      16                        DBE/Lweti 2022
                                                   NSC

         'Make, asikho leso sikhatsi,' asambeni, kusho Titi atsatsa tinyawo vele
         ahamba.                                                                     25
         Wema unina wayibuka indvodzakati yakhe seyilele umlalelawafutsi. Tehla
         tinyembeti tageleta kumuntfu lomdzala kepha kungekho kwenta ngalokunye.
         Yebo, wagucuka kancane watsatsa tinyawo walandzela indvodzana yakhe
         lebeyikadze seyibucadlwana.
         Yebo, bachubeka-ke neluhambo lwabo. Bayikhuphuka-ke leyo ntsaba, baze 30
         befika esicongweni sayo. Bema ngaphasi kwetihlahla baphosa emehlo abo
         ngesheya le entasi eveni laseNigizumu Afrika.
         Tinhlitiyo tabo taphuphuma injabulo yekutsi sebaphunyukile enhluphekweni.
         'Make, indzaba-ke nyalo itawuba sekutseni sitawuphuma njani kuloludaladi
         ngobe lunagezi. Ngeke phela sicale silutsintse ngetandla ngobe logezi 35
         utasibamba usidlutfule sife khona lapho. Lokunye lokufute kutsi sikucaphele
         kakhulu ngemasotja lagadze lapha emnyeleni,' kusho Titi kunina.

                                                                           [Likhasi 68–69]

         4.2.1        Kubangelwa yini kutsi Topisa angasafuni kuchubeka neluhambo
                      kuletheskthi lengenhla? Bhala KUBILI.                                    (2)

         4.2.2        Khetsa YINYE imphendvulo kuleti.

                      Ngubani umlingisi lowakhona kufika eNingizimu Afrika?

                      A   NguRosa
                      B   Ngunina
                      C   NguTiti
                      D   Ngemasotja                                                           (1)

         4.2.3        Nguyiphi inkinga lebabukene nayo labalingisi labakuletheksthi
                      lengenhla? Sekela imphendvulo yakho.                                     (1)

         4.2.4        Lendzatjana yenteka kuliphi        live?   Sekela   ngekubhekisa
                      kulokushiwo encwadzini.                                                  (2)

         4.2.5        Ngukuphi lokubi lokungavelela Topisa         njengobe    bamshiya
                      esigangeni? Bhala emaphuzu LAMABILI.                                     (2)

         4.2.6        Kubulawa kwenina waTiti ngesihluku kutivetelani tetsamelilwati
                      ngesimonhlalo kulendzantjana? Bhala emaphuzu LAMABILI.                   (2)

         4.2.7        Kushona kwaRosa bekutawuba natiphi           tinkinga emphilweni
                      yenina? Sekela imphendvulo yakho.                                        (2)

         4.2.8        Sigameko sekuvetwa kwaTiti athandaza siveta luphi luhlobo
                      lwenkholo? Sekela imphendvulo yakho.                                     (2)

         4.2.9        Kuyangani kutsi boTiti bajabule kangaka nababona kutsi
                      sebawelele eNingizimu Afrika? Bhala emaphuzu LAMATSATFU.                 (3)

                                                                 SAMBA SESIGABA C:             35

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2      17                       DBE/Lweti 2022
                                                   NSC

SIGABA D: TINKONDLO
UMBUTO 5: EMATFUNDVULUKA – BB Malangwane
Phendvula TOTIMBILI tinkondlo lekubutwe ngato.

5.1      Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         YIPHUMUTENI NEBAKITSI – JJ Ncongwane

         1            Ningitfole ngishay' emangcolo,
         2            Endlini yemakhenye lapho ngangisosobele,
         3            Ngemicabango lekhwebul' imvula yetinyembeti,
         4            Nashiy' ingcondvo yami seyilihobosha,
         5            Njengemoba lapho selitsambeme kujokola,
         6            Nemacoc' etiseleni kuphatim' emangeleti,
         7            Nangicukula nayongidzimul' emahholokohlweni
         8            Lamnyama kabi laph' ingcondvo yami,
         9            Icale kukhetsakhets' emabala,
         10           Ifunana nawe wena Ngculungculu maphiko,
         11           Ungicomise tigudza temavi lamnandzi,
         12           Ngibusiseke lapho besengililunga lemkhohlisi
         13           Ngibambe lejubako lecondz' emtfonjeni,
         14           Ngiyowedzambisa leto letimaholoholo.

         15           Kodvwa aninanhlitiyo ninjengemajabhane,
         16           Ngangititfungele kugucasithandaze,
         17           Nangetfula nangibeka phansi,
         18           Ngicoleleni nebakitsi musani ngelulaka,
         19           Its' ingcondvo yami seyigwanye mbamba,
         20           Yafa yaphetsa ngani seyiconelele injabulo,
         21           Kodvwa senibuyile nakhwetela bomchinchi,
         22           Betimphondvo tendlovu bosa inhlitiyo yami yahashuka.

         23           Sengitawuva ngani lapho seningishumphetela,
         24           Seningigubetel' etingutjaneni letimnyama,
         25           Letigcokwa tiphelele emtimbeni,
         26           Lapho nganibona nishumphetela LaMvuleni,
         27           Ingcungce leyavundliswa nemanoni,
         28           Ngasala njengelizini esidlekeni,
         29           Iphumuteni musani kuhlomelana njengemabutfo,
         30           Ningifofobalise kweluswane mbamba.
         31           Niyabhadlula ningemalangabi lapho,
         32           Nganiva seningifutfumeta inhlitiyo yayobayoba,
         33           Nayihlohle ematfunjin' enu lapho,
         34           Ingani kunyomuka nanini kuleto ticeshana,
         35           Leningitsandzele ngato letitsandzelana
         36           Njengemfet' imint' emantjwele,
         37           Seningidlel' emandla ningemasela.

                                                                              [Likhasi 45]

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2           18                       DBE/Lweti 2022
                                                        NSC

         5.1.1        Hlobo luni lwenkondlo lolu? Sekela imphendvulo yakho.                        (2)

         5.1.2        Khetsa YINYE imphendvulo kuleti.

                      Sinongo sini lesisemgceni longentasi?

                      'Njengemoba lapho selitsambeme kujokola'.

                      A   Sifaniso
                      B   Sifanisongco
                      C   Sihabiso
                      D   Secamagama                                                               (1)

         5.1.3        Bunkondlo buni lobucindzetelwe emgceni we-12 kuya kuwe-14?                   (1)

         5.1.4        Sonkondlo uchazani ngalomugca longentasi?

                      'Kodvwa aninanhlitiyo ninjengemajabhane'                                     (2)

         5.1.5        Khokha umugca endzimeni ye-2 losho kutsi labantfu abacali
                      kuhlasela, sebabuya batotiphindza.                                           (2)

         5.1.6        Sonkondlo bekakusiphi       simo        nakabhala   lenkondlo?   Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                           (2)

         5.1.7        Ucabanga kutsi bunkondlo buni lobuvetwa                    ngulemigca
                      lelandzelako? Sekela imphendvulo yakho.

                      'Leningitsandzele ngato letitsandzelana
                      Njengemfet' imint' emantjwele'                                               (2)

         5.1.8        Umugca we-37         usiletsela     siphi    sitfombe   ngalokwenteke
                      kusonkondlo?                                                                 (2)

         5.1.9        Ngabe sonkondlo uphumelele yini kuniketa inkondlo yakhe sihloko
                      lesifanele? Sekela imphendvulo yakho.                                        (3)

Emalungelo agodliwe                                                                      Phenya

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     19             DBE/Lweti 2022
                                                  NSC

5.2      Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         NASENGIKHATSELE – JJ Ncongwane

         1            Nasengikhatsele ngaphela nya,
         2            Imikhono yami seyitsambe bhece,
         3            Emehl' ami asavaleke ngci,
         4            Imicabango yami seyiphelile,
         5            Umoya wami awukapheli,
         6            Imphilo yami ayikagcini
         7            Ngigcinekile nje kulelikhasi,
         8            Akusilo likhasi lami lekugcina.

         9            Ngifihleni ngasemfihlakalweni yemabhuku,
         10           Ngibekeni kulendlu legcin' emabhuku,
         11           Lapho ngitawuphumula khona kulesibhuku,
         12           Siphuku sami singigcine lapho,
         13           Ningangehlukanisi nebantfu,
         14           Ngive bantfu bangibuta tintfuli,
         15           Batsi bhu bhu bhu!

         16           Ngifihleni emfihlakalweni yemicabango,
         17           Imicabango yami yembuleleke lemfihlo,
         18           Yekucondz' imicondvo yemaBhunu,
         19           Ngibhukule ngishone kulela lemabhuku,
         20           Ngilale ngibhek' etulu kulemimoya
         21           Ngiv' emabhuku angibhudzisa ngedvwa,
         22           Atsi bhu bhu bhu!

         23           Ngitfwaleni ngemaphepha ningiphephise,
         24           Ningicamelis' etikwemabhuku ngiphumule,
         25           Ngiphumule kucabanga ngemabhuku,
         26           Ningibeke dvute nelibhuku lelikhulu,
         27           Lelavul' emehlo ami emoya,
         28           Umoya wam' uyavuma kakhulu,
         29           Ngiv' umoy' ungiphephets' enhloko,
         30           Utsi bhu bhu bhu!

         31           Nasengikhatsele bahlobo bami,
         32           Ningangilahli kulabalahliwe,
         33           Ngitjaleni nje etihlotjeni tami
         34           Lengihlobene nato ngisemusha,
         35           Busha bami buvuswe kabusha,
         36           Ngenyanga yami yentfwasahlobo,
         37           Ningikhumbule ngenkhumbulo lensha.
                                                                   [Likhasi 10]

         5.2.1        Emagama ladvwetjelwe emgceni we-4 newe-6 aletsa buphi
                      bunkondlo? Usho ngani?                                       (2)

Emalungelo agodliwe                                                      Phenya

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2      20                       DBE/Lweti 2022
                                                   NSC

         5.2.2        Khetsa YINYE imphendvulo kuleti:

                      Lesentakutsi lesicindzetelwe emgceni we-3 sisho kutsini?

                      A   Emehlo akhe akasabambeki.
                      B   Emehlo akhe akasahlobi.
                      C   Emhlo akhe akasavaleki.
                      D   Emehlo akhe akasaboni.                                              (1)

         5.2.3        Sonkondlo bekashoni        ngalomugca    lotsi,   'Nasengikhatsele
                      ngaphela nya'?                                                          (1)

         5.2.4        Letinhlavu leticindzetelwe emgceni we-12 tibunkondlo buni?
                      Sekela imphendvulo yakho.                                               (2)

         5.2.5        Sonkondlo ukhuluma ngani kulenkondlo lengenhla? Chaza.                  (2)

         5.2.6        Endzimeni yesine khokha imigca LEMIBILI lekhomba kutsi
                      sonkondlo bekatinikele kuNkulunkulu futsi amkhonta.                     (2)

         5.2.7        Khokha imigca lenemvumelwanosicalo leyecako endzimeni ye-4
                      bese uyayidvwebela.                                                     (2)

         5.2.8        Bunkondlo buni lobuvetwa ngulemigca legcanyiswe endzimeni
                      ye-2 kuye-4? Sekela imphendvulo yakho.                                  (2)

         5.2.9        Indzima ye-5 yalenkondlo isedlulisela muphi umlayeto? Chaza.            (2)

         5.2.10       Kubhala tifiso ngekungcwatjwa kwakho usaphila kunamuphi
                      umtselela nasewungasekho emhlabeni? Sekela imphendvulo
                      yakho.                                                                  (2)

                                                                SAMBA SESIGABA D:             35
                                                              SAMBA SAKO KONKHE:              70

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati FAL P1 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2022/e3a2a1ad-b070-461b-9155-8aa96df2d7a5) — siSwati FAL · QP · 2022 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-nov-2022/aa074a40-90e9-40c5-b806-dbce2f630efd) — siSwati FAL · QP · 2022 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2023/a318895f-18ce-4519-b20e-34445220dd21) — siSwati FAL · QP · 2023 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2021/3a4e878e-3129-4701-9464-1a1ccd079d39) — siSwati FAL · QP · 2021 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2020/1aae4ae3-98a4-4246-8295-c28d18761561) — siSwati FAL · QP · 2020 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2019/78cd6363-f535-42b4-beac-0ac7551d1958) — siSwati FAL · QP · 2019 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati FAL

- [Gr 12 Siswati FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-fal-atp-2023-24/ce3a9844-e0b6-45d1-8a07-5bc3b067b26c) — ATP
- [Siswati FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/77baa88e-747f-42f2-a24c-b0a40682e171) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/dac07b60-c65f-4973-8d28-afc3ae437e5c) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2024-mg/f889ad88-6744-4f37-b042-7909905094da) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024-mg/a2d461e4-1cd9-482a-abb8-55e4fd93508d) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-nov-2024-mg/0bd3d12a-8f2b-400b-b143-8166bf7d47e2) — Memo · 2024 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
