# siSwati FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2023 Memo

> Grade 12 siSwati FAL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2023, 12 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2023-mg/276577bb-320d-42f9-9578-52992eca7f97
- Updated: 2026-10-29
- Subject: siSwati FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Memorandum
- Year: 2023
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-fal) › [siSwati FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2023 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2023-mg/276577bb-320d-42f9-9578-52992eca7f97)

## About this document

Siswati Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2023 · siswati. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati FAL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2023/a318895f-18ce-4519-b20e-34445220dd21) — QP · 2023 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                 NATIONAL
                            SENIOR CERTIFICATE

                                 LIBANGA 12

           SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)

                             LIPHEPHA LESIBILI (P2)

                                   LWETI 2023

                            TICONDZISO TEKUMAKA
       T

EMAMAKI: 70

                      Leticondziso Tekumaka Tinemakhasi la-12

Emalungelo agodliwe                                             Phenya

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2       2                    DBE/Lweti 2023
                                         NSC – Ticondziso tekumaka

TICONDZISO TEKUMAKA

    Nangabe umhlolwa aphendvule imibuto lengetulu kwaleyo lelindzelekile, maka
     timphendvulo letisekucaleni kuphela, maka kuphela imphendvulo yembuto
     wekucala kuleso naleso SIGABA.
     Nangabe umhlolwa anike timphendvulo letimbili lapho imphendvulo yekucala
     iliphutsa kantsi lena yesibili iliciniso, akumakwe imphendvulo yekucala yesibili
     ingamakwa.
    Nangabe tinombolo tetimphendvulo tinemaphutsa, maka ulandzele ticondziso
     tekumaka.
    Nangabe liphutsa lesipelingi litsikameta inshokutsi, akunganikwa limaki, kantsi
     nangabe inshokutsi ayitsikameteki, kunganikwa limaki.
    Imibuto lemifisha: Nangabe umhlolwa angakafaki bokhulumile nangabe kufanele
     acaphune akangajeziswa.
    Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule
     ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Onkhe
     emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
    Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki
     akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/
     LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza
     ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.

Emalungelo agodliwe                                                              Phenya

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2       3                         DBE/Lweti 2023
                                         NSC – Ticondziso tekumaka

SIGABA A: INOVELI

UMBUTO 1: KWASHA TIKHOTSA – LL Dlamini

1.1      1.1.1        Abesakhotseme    Sobhuza           wekucala/Phela     abesalandzele
                      boyisemkhulu boNgwane.√                                                   (1)

         1.1.2        A/ Betitine.√                                                             (1)

         1.1.3        Kubaluleka kwebukhosi abekwati ngalokuphelele/bekangumake
                      waMswati/ naye watalelwa ebukhosini. (Kubili kwaloku) √√                  (2)

         1.1.4        Isetfulo ngobe yendlalela lokutawenteka endzabeni lokufaka
                      ekhatsi inkinga yekubangwa kwebukhosi. (Naleminye imibono
                      lenembako yemukelekile. √√                                                (2)

         1.1.5        Ludvweshu lwangaphandle          ngobe    iveta   kungevani   ekhatsi
                      kwaMswati nebanakabo.√√                                                   (2)

         1.1.6        Ngumbango webukhosi ngobe Mswati nebanakabo bayalwa
                      babanga bukhosi njengobe uyise asakhotseme. √√                            (2)

         1.1.7        Sobhuza wekucala ushiye sive sinekuthula nelutsandvo kantsi
                      lenkhulumo ichaza kutsi sebafuna sive sihlukane kube
                      nekungevani. √√                                                           (2)

         1.1.8        Injongo bekungukutsi Somcuba nguye bekanemoya lomubi
                      lotawukhona kugcugcutela kulwa ekhatsi kwaMswati nebanakabo.
                      (Timphendvulo titawehluka). √√                                            (2)

         1.1.9        Umphumela wabo kutawuba kuhlaselwa babulawe nguMswati
                      ngobe bangaketsembeki kuye njengebanakabo. √√                             (2)

         1.1.10       Siphetfo salendzaba besingakalindzeleki ngobe banakaboMswati
                      behluleka kumehlula/besingakalindzeli kubona tive lakhelene nato
                      atehlula/kubona    inkhosi   ibusa    kute    kube   sekugcineni
                      kwenoveli/kubona Mswati atibambela imphi matfupha. Labatawutsi
                      bebasilindzele batawesekela ngekuphawula ngekuhlakanipha
                      kwaMswati ekuhleleni nasekusebentisaneni netindvuna nemabutfo
                      akhe/bunyenti bemabutfo akhe/emandla emphi yaMswati.
                      (Timphendvulo titawehluka). (Kubili kwaloku)√√                            (2)

1.2      1.2.1        C/Ngwenyama √                                                             (1)

         1.2.2        Bekayinhloli yaMswati wesibili.√                                          (1)

         1.2.3        Tikhuba uvetwe njengemlingisi lotsembekile/unesibindzi ngobe
                      Mswati utsembe yena kuletindvuna takhe/uhlakaniphile ngobe
                      uyakhona kubonisa Mswati alalele. √√                                      (2)

Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2       4                     DBE/Lweti 2023
                                         NSC – Ticondziso tekumaka

         1.2.4        Simonhlalo sekuhlalisana asisikahle kuyaliwa Mswati sewutfumele
                      imphi yakhe kwekutsi ihlasele emabutfo ebanakabo. √√                  (2)

         1.2.5        Kuliphutsa ngobe kwehlulwa emabutfo akaMahamba ngobe kutsi
                      kwalala emajaha lamanyenti lanemandla ngenca yekuswela emasu
                      emphi. √√                                                             (2)

         1.2.6        Sigodzi sakaMahamba siphetfwe nguSomcuba nguye lobekahola
                      boFokotsi naNdlela ekuhleleni kususa Mswati esihlalweni/kuyatiwa
                      kwekutsi esikhatsini lesinyenti kuhlanganyelwa khona. √√              (2)

         1.2.7        Kungobe Sicobolonjwane utse akakatfoli lutfo manje kucatjangwa
                      kwekutsi kungenteka lapho bakhonakhona bahlomile balindze
                      kugadla. √√                                                           (2)

         1.2.8        Sihloko sitsi, 'Kwasha Tikhotsa', lokwenteka kuletheksthi
                      Kwashiswa yonkhe imiti lebeyikhona kuleyo ndzawo. Kwashiswa
                      tonkhe tikhotsa lebetikhona kuleyo ndzawo kukhombisa                  (2)
                      kuhambelana. √√

         1.2.9        Umuntfu lofuna kuwisa umbuso ungabuseki siphetfo sakhe siba
                      buhlungu. Kuhle kwenetiswa nguloko lonako/Kusebentisana
                      nebantfu lebasuke bangaphasi kwakho kuyasita. √√√                     (3)
                                                                                            [35]

Emalungelo agodliwe                                                               Phenya

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2       5                       DBE/Lweti 2023
                                         NSC – Ticondziso tekumaka

UMBUTO 2: NGENCA YAKHO – JJ Ncongwane

2.1      2.1.1        C/Esikolweni. √                                                         (1)

         2.1.2        Ngumuntfu longeva, lowenta tintfo letingatsandzeki ebantfwini. √        (1)

         2.1.3        Isivetela simo sekubambisana nekusebentisana ekukhuliseni
                      nasekufundziseni bantfwana ngobe umntfwana bekajeziswa
                      esikolweni nasekhaya nangabe agangile. √√                               (2)

         2.1.4        Sigameko sekushisa umuti wamkhulu wakhe lesikhomba kutsi
                      ukhula nje uhlala naye. √√                                              (2)

         2.1.5        Kushaywa kwaSimon kusivetela kutsi lendzaba yenteka esikhatsini
                      sakudzala lapho bafundzi bangenawo emalungelo nabagangile
                      bashaywa etikolweni.√√                                                  (2)

         2.1.6        Bangafundziswa ngekubaluleka kwemalungelo ebantfu labasikati/
                      bangalulekwa ngekwengcondvo ngenhloso yekulungisa similo. √√            (2)

         2.1.7        Kusenteka ngobe bafundzi balomuhla nabo ubatfola bancintisana
                      ngetifundvo tabo etikolweni, umfundzi advume ngaloko lokuhle
                      noma lokubi lakwentako esikolweni.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) √√                           (2)

         2.1.8        Kumveta angumuntfu lonakekelako ngobe bekafuna kubona
                      bonkhe bafundzi baseMvongotsini baphumelele etifundvweni tabo,
                      ngiko atinika sikhatsi sekuhlola tincwadzi tabo entela
                      kubakhutsata. √√                                                        (2)

         2.1.9        Hulumende ubatfolela tikolo temfundvo lephakeme/Ubanika
                      imifundzate/Ubaklomelisa ngabongcondvomshini/Ubanika imali
                      yekutiphilisa emanyuvesi tinyanga tonkhe/Labanye abaklomelise
                      ngetimoto.
                      (Kutsatfu kwaloku) √√√                                                  (3)

2.2      2.2.1        A/Kumhlonipha. √                                                        (1)

         2.2.2        Imbangela yekukhatsateka kwakhe kutsi Mshumayeli umshiya
                      yedvwa sewutawunakekelwa ngubani. √                                     (1)

         2.2.3        Kungobe Mabhunu uticabangela yena yedvwa akanandzaba
                      nalomunye umuntfu futsi ubhema nensango. √√                             (2)

         2.2.4        Sento sekucocisana bakhulumisane ngenhlonipho nangemoya
                      wekuvana babuye bahlekelele kanyekanye bobabili. √√                     (2)

         2.2.5        Sizatfu sekutsi yena naKhanyisile vele sebayatsandzana futsi
                      umtsembise kumshada nasacedze sikolo. √√                                (2)

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2       6                         DBE/Lweti 2023
                                         NSC – Ticondziso tekumaka

         2.2.6        Kufuna kubona kutsi Mshumayeli utakwenta yini loku lakutsembisa
                      Gogo Finishi kutsi utawubuya afundzile amakhele nendlu
                      angamlandzeli bositjuzimi.√√                                              (2)

         2.2.7        Timphendvulo titawehluka:

                      Labavumako batawutsi: basekhona ngobe uyababona bantfwana
                      bahamba bayofundza babuye bakhe imiti yebatali babo babondle.

                      Labaphikisako batawutsi:
                      Abasekho ngobe batsi bangafundza babe nemali batibone
                      sebancono kunebatali babo babashiye bahlupheka bona
                      bachubeke nekuphila kahle.√√                                              (2)

         2.2.8        Sibafundzisa kutsi kubalulekile kutsatsa          umfati lokhuliswe
                      ngendlela lekahle lotawukhona kuphila             nalabanye bantfu
                      angababukeli phansi. √√                                                   (2)

         2.2.9        Ngumlayeto lotsi sibonakekela bantfu labadzala labasikhulisile
                      sisebantfwana sibahloniphe ngasosonkhe sikhatsi. √√                       (2)

         2.2.10       Taba yimphumelelo ngobe Mshumayeli wacedza kufundza,
                      wasebenta njengekusho kwakhe, wabuye wakha indlu wahlala
                      naGogo Finishi wamnakekela. √√
                       (Naleminye imibono yamukelekile)                                         (2)
                                                                                                [35]

                                                                     SAMBA SESIGABA A:          35

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2       7                       DBE/Lweti 2023
                                         NSC – Ticondziso tekumaka

SIGABA B: UMDLALO

UMBUTO 3: LAHLOMA LADVUMA – Z Motsa

3.1      3.1.1        A/Lekhuliseke ngenhlonipho.√                                            (1)

         3.1.2        Sikhatsi sakudzala ngobe intfombi letawuba yiNdlovukati yesive
                      iyakhetfwa inkhosi ayitikhetseli umuntfu lemtsandzako. √√               (2)

         3.1.3        Khetsiwe ukhatsatwa kutsi Vusematfwa uloku unatsana netjwala
                      kantsi emalanga ekubekwa kwenkhosi sewasondzele kantsi
                      naNdvukutemphi ububukile lobukhosi.√√                                   (2)

         3.1.4        Badlali babili kuphela/Bayatikhulumela/Akunamnyakato lomkhulu
                      longavimbela kudlaleka kwayo/Akunatihibe. (Kubili kwaloku) √√           (2)

         3.1.5        Ngiyabona awutiboni kahle tintfo wena. Sibhekene nemtfwalo
                      lomatima wekutsatsa bukhosi kepha wena ngatsi awunandzaba
                      noma bungaya endlini yakaboNdvukutemphi √√                              (2)

         3.1.6        Bekawati emasiko nemihambo yesive seBatfwa/Bekayintfombi
                      letiphetse kahle/ Bekakhona kutikhulumela abeke imibono yakhe.
                      (Kubili kwaloku)√√                                                      (2)

         3.1.7        Sekutsi akakanikwa litfuba lekutikhulumela/Kutawufanele ashade
                      nemuntfu langamtsandzi ingce nje nakakhetfwe waba yinkhosi/
                      Kuphatsa bukhosi nemuntfu longenaso similo lesihle.
                      (Kubili kwaloku) √√                                                     (2)

         3.1.8        Kungaba nemphumela lomubi njengobe naNdvukutemphi agcine
                      afile ngekungahloniphi emasiko nemihambo yesive seBatfwa.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile)√√                            (2)

         3.1.9        Inkinga yekwesaba kulahlekelwa bukhosi ngobe naNdvukutemphi
                      uyabufuna nekungati kutsi ekugcineni ngubani loyawukhetfwa abe
                      yinkhosi yeBatfwa.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile)√√                            (2)

3.2      3.2.1        B/ Ludvweshu lwangaphandle.√                                            (1)

         3.2.2        Mine ngifuna kudla kwami la! Lomugca ukhombisa indlela
                      lekabutsandza ngayo tjwala. √√                                          (2)

         3.2.3        Kukhomba kutsi      ungumutfu     lowanakisisako   emasiko/wesaba
                      emashwa. √√                                                             (2)

         3.2.4        Ndvukutemphi bekamikise umlayeto lobuya kuMbiba lebafuna
                      bobatsatfu eMlandvweni.√√                                               (2)

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2       8                        DBE/Lweti 2023
                                         NSC – Ticondziso tekumaka

         3.2.5        Sizatfu lesenta Khetsiwe atfolakale emkhatsini wemphi
                      yaNdvukutemphi naVusematfwa kutsi nguye lokhetselwe kuba
                      yiNdlovukati yesive. √√                                                  (2)

         3.2.6        Kukhomba kutsi Ndvukutemphi angeke vele abutfole bukhosi nobe
                      angabulwelwa njani ngobe yonkhe intfo lekayitsintsako iyonakala.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile)                               (2)

         3.2.7        Kungobe      Khetsiwe    ayintfombatana   lebeyitiphetse   kahle,
                      anesibindzi futsi akhona nekutikhulumela angentiswa tintfo kalula.
                      Loko bekutamenta kutsi abe ngumake wesive locotfo. √√                    (2)

         3.2.8        Ufuna kugcamisa similo saKhetsiwe neMbiba kutsi akukho
                      longakwenta ebumnyameni kungaphumeli ngaphandle. Imbiba
                      yakhulelisa kungati muntfu kepha kwagcine kuvelile njengobe
                      sibona kufika kwaTsembative ebukhosini beBatfwa. √√                      (2)

         3.2.9        Besimfanele ngobe Ndvukutemphi bekangabahloniphi labanye
                      bantfu bekadzelela, agcwele ludlame, abukela bantfu phasi,
                      angayihloniphi imihambo nemasiko esintfu. Ngiko lokwenta agcine
                      afile angakabutfoli nalobukhosi bekabufuna. (Naleminye imibono
                      lenembako yemukelekile) √√√                                              (3)

                                                                     SAMBA SESIGABA B:         35

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2       9                    DBE/Lweti 2023
                                         NSC – Ticondziso tekumaka

SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA

UMBUTO 4: TELUTSANDVO ATIPHELI – JJ Ncongwane

4.1      'TJANI BUYAKHULUMA' – JJ Ncongwane

         4.1.1        Yenteka eceleni kwemgwaco lophuma edolobheni eNasipoti uye
                      eBhabutini. √                                                        (1)

         4.1.2        C/Setfulo.√                                                          (1)

         4.1.3        NguGuduveni ngobe letheksthi imayelana ngaye. √√                     (2)

         4.1.4        Bekafuna lusito ngobe ubone sidvumbu semfati wemlungu √√             (2)

         4.1.5        Akazange abaleke ashiye lesidvumbu waya kuyocela lusito
                      kufonela emaphoyisa/wabambisana nemaphoyisa kwate kwaba
                      ekugcineni ngelicala langalati.√√                                    (2)

         4.1.6        Ngulendzawo lahlala kuyo ngobe idvume kabi ngekubulala
                      nangekudlwengula.√√                                                   (2)

         4.1.7        Sifundvo kutsi ayikho intfo longayenta ekusitsekeni ingaphumeli
                      ngaphadle. LiNdiya labulala lomfati wemlumbi lilodvwa kodvwa
                      kwagcina kuphumele ebaleni √√                                        (2)

         4.1.8        Siyakholweka ngobe emmangweni bakhona bantfu labasemajele
                      ngemacala labangawati.√√                                             (2)

         4.1.9        Lendzatjana iwulandzele ngobe balingisi         bayo   abengci
                      kulabasihlanu, inalabatsatfu kuphela√√.                               (2)

         4.1.10       Ngiyavelana naye ngobe watfwala licala langalati/akasakhoni
                      nekusebentela umndeni wakhe/utsatselwa emakhadi asebhange
                      nephasipoti/akasakhoni nekulala kahle ufikelwa ngemaphoyisa
                      amhlukumete ngemibuto. (Kubili kwaloku)√√.                            (2)

4.2      'SIPHANDLA '– JJ Ncongwane

         4.2.1        Ingani ngisho nakuletinye timayini letifana naboBhonase nabo-
                      Agnes bayamati Mankayi Sibandze.√                                    (1)

         4.2.2        D/Lotetsembako. √                                                    (1)

         4.2.3        Ngulesizumbulu semali/bekafuna kusekela umnakabo ngobe
                      angasebenti/kutawuwina lemoto atewukhona kutfola tintfombi
                      ngayo. (Kunye kwaloku) √                                             (1)

Emalungelo agodliwe                                                              Phenya

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2      10                        DBE/Lweti 2023
                                         NSC – Ticondziso tekumaka

         4.2.4        Ingcikitsi yalendzatjana kungatsembeki. Mankayi ukhombise
                      kungatsembeki ngobe benta bucili nemnakabo kute baphumelele
                      kulomcudzelwano. √√                                                      (2)

         4.2.5        Kufisa kwati kwekutsi ngemphela Mankayi utawubehlula njani
                      labelumbi njengobe kuhlala kuphumelela bona.√√                           (2)

         4.2.6        Sente batfola kwekutsi akusuye Mankayi lophumelele ngumnakabo
                      ngobe yena bekete siphandla) √√                                          (2)

         4.2.7        Kuliphutsa ngobe akusito tonkhe tintfombi tanyalo letenta njalo
                      tisekhona letitsandza bunjalo bakho. √√                                  (2)

         4.2.8        Bekakholelwa kulabaphasi ngobe inyanga yamnika siphandla
                      kwekutsi asifake nakaya kuyogijima, wayetsemba. √√                       (2)

         4.2.9        Umlayeto wekutsi nawufuna kuphumelela emphilweni kufanele
                      wetsembeke. Ungetsembeli emitsini/sebenta ngekutikhandla.
                      Nangabe unemfihlo ngentfo loyetsembile ungatjeli muntfu ngobe
                      kusasa loyomuntfu angayisebentisa lemfihlo kutsi ikwente
                      ungaphumeleli.√√                                                         (2)

         4.2.10       Siphetfo      sinengwijikhwebu     ngobe      kwenteke       intfo
                      lebesingakayilindzeli    kutsi   Mankayi    sonkhe      lesikhatsi
                      bekaphumelela ngebutsotsi. Kubonakele ekugcineni kutsi akusiso
                      siphandla lesimphumelelisile kunemnakabo lantjintjana naye √√            (2)

                                                                     SAMBA SESIGABA C:         35

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2      11                        DBE/Lweti 2023
                                         NSC – Ticondziso tekumaka

SIGABA D: TINKONDLO

UMBUTO 5: EMATFUNDVULUKA – BB Malangwane

5.1      'LUSWETINDZINI' – SL Sigudla

         5.1.1        C/Imvumelwanosicalo leyecako. √                                          (1)

         5.1.2        Sifanankhamisa    ngobe         lamagama       lakulomugca   acala
                      ngankhamisa lofananako.√√                                                (2)

         5.1.3        Secamagama, kweciwe ligama lelitsi, 'emehlo'.√√                          (2)

         5.1.4        Luchumanosigcino lolwecako ngobe emagama lasekugcineni
                      emgceni we-7 newe-9 ayefanana. √√                                        (2)

         5.1.5        Siletsa sitfombe sekutsi kufa kuvele kutsatse umuntfu kumhlwitse
                      kungakalindzelwa. √√                                                     (2)

         5.1.6        Kungobe lenkondlo inemigca lelishumi nakune. √√                          (2)

         5.1.7        Ingcikitsi yalenkondlo kufa ngobe nguko lokutsatsa bantfu
                      bangakalindzeli njengelusweti. √√                                        (2)

         5.1.8        Sonkondlo abesho kutsi nangabe lilanga lekufa selifikile emntfwini,
                      uhamba angaphindzi abuye. √√
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile)                               (2)

         5.1.9        Sicambeke kahle, lusweti inyoni ledla emantjwele, iwatsatse
                      indizele etulu ingatfolakali. Ngako-ke nekufa kuyefana nelusweti
                      ngobe     nitsi   ningakalindzeli   kuvele   kushone    umuntfu
                      beningakacabangi kutsi angashona.√√
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile)                               (2)

5.2      'UTSI ANGENTENJANI?' – VJ Nkwanyana

         5.2.1        Imphindza ngobe ayafana asetjentiswa alandzelana kulomugca. √√           (2)

         5.2.2        A/Wakhandza bantfu basaphila. √                                          (1)

         5.2.3        Isathaya/Inkondlogceka ngobe sonkondlo ugceka            sigebengu
                      lesingenela bantfu etindlini balele sibabulale. √√                       (2)

         5.2.4        Sicedzelelamcondvo ngobe umcondvo losemgceni we-14 uphelela
                      emgceni we-15.√√                                                         (2)

         5.2.5        Ubatfulele phans' ubahoshe njengensango. √√                              (2)

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2      12                            DBE/Lweti 2023
                                         NSC – Ticondziso Tekumaka

         5.2.6        Imigca yalendzima isitfupha, ayikahleleki ngobe ayilingani, linani
                      lemagama emigceni yalenkondlo alilingani, asuka kula-3 aye
                      kula-4.√√                                                                    (2)

         5.2.7        Sonkondlo bekakhatsatekile ngobe lomuntfu akafuni kuyekela
                      lemikhuba lemibi layentako yekuhlukumeta bantfu batilalele.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile) √√                                (2)

         5.2.8        Inhloso yasonkondlo yekusibhalela lenkondlo kugceka bugebengu
                      kutsi     abuyekelwe     ngobe       buhlukubeta     ummango
                      kunganasidzingo.√√
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile)                                   (2)

         5.2.9        Tigebengu tihlukumeta ummango ngekugcekeza etindlini tebantfu
                      tintjontje/tibulale bantfu batilalele/tigagadlele/timoshe imiti yebantfu
                      labatakhele yona ngemandla abo. (Kutsatfu kwaloku) √√√                       (3)

                                                                   SAMBA SESIGABA D:               35
                                                                 SAMBA SAKO KONKHE:                70

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati FAL P1 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2023-mg/a618e44c-9c8b-49f4-836d-705224318cb4) — siSwati FAL · Memo · 2023 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-nov-2023-mg/1fa186d4-dd69-47ed-ac9a-89f8bf5c169e) — siSwati FAL · Memo · 2023 · siSwati
- [Siswati FAL P2 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-may-june-2023-mg/b5814506-9bbc-4e81-9fba-86345d4e9f80) — siSwati FAL · Memo · 2023 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2022-mg/beeeada3-9142-48f0-8131-dedffad2e47d) — siSwati FAL · Memo · 2022 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2021-mg/e753ccb6-d598-42ee-8bd0-8d3d5995a9dc) — siSwati FAL · Memo · 2021 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2020-memo/9763c117-904b-4e70-a49e-3da77d384866) — siSwati FAL · Memo · 2020 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati FAL

- [Gr 12 Siswati FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-fal-atp-2023-24/ce3a9844-e0b6-45d1-8a07-5bc3b067b26c) — ATP
- [Siswati FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/69690e6e-c42d-49e0-a88b-c722c859a43a) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/39da014c-e6b2-433d-b0a5-04958b209905) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-siswati/e586f09b-7a43-41af-b857-549c385406cf) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2024/7c968643-11ed-458f-8b90-af82c5ea2fb3) — QP · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024/5a9961f9-ca1b-48b8-8722-67726b16d06d) — QP · 2024 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
