# siSwati FAL Grade 12 P2 NSC November 2023 Question Paper

> Grade 12 siSwati FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2023, 22 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2023/a318895f-18ce-4519-b20e-34445220dd21
- Updated: 2026-09-27
- Subject: siSwati FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Question paper
- Year: 2023
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 22

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-fal) › [siSwati FAL Grade 12 P2 NSC November 2023 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2023/a318895f-18ce-4519-b20e-34445220dd21)

## About this document

Siswati Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2023 · siswati. Question paper, 22 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati FAL P2 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2023-mg/276577bb-320d-42f9-9578-52992eca7f97) — Memo · 2023 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                             NATIONAL
                        SENIOR CERTIFICATE

                             LIBANGA 12

          SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)

                        LIPHEPHA LESIBILI (P2)

                               LWETI 2023

EMAMAKI: 70

SIKHATSI: 2 ½ Ema-awa

                        Leliphepha linemakhasi la-22.

Emalungelo agodliwe                                     Phenya

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    2                    DBE/Lweti 2023
                                                 NSC

TICONDZISO KULABAHLOLWAKO

Fundza lelikhasi ngembikwekutsi ucale kuphendvula imibuto.

1.       UNGALIFUNDZI lonkhe liphepha lemibuto. Buka lokucuketfwe ekhasini
         lelilandzelako bese ubeka luphawu kulowo nalowo mbuto lobutwe
         ngetincwadzi lotifundze kulomnyaka.

2.       Leliphepha lemibuto licuketse TIGABA LETINE.

         SIGABA A: Inoveli                             (35)
         SIGABA B: Umdlalo                             (35)
         SIGABA C: Tindzaba letimfisha                 (35)
         SIGABA D: Tinkondlo                           (35)

3.       Phendvula IMIBUTO LEMIBILI kuphela kunobe ngutiphi tigaba LETIMBILI
         ngalendlela:

         SIGABA A: INOVELI (35 emamaki)
         Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile.

         SIGABA B: UMDLALO (35 emamaki)
         Phendvula MUNYE umbuto wemdlalo lowufundzile.

         SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA (35 emamaki)
         Phendvula YOMIBILI imibuto lebutwe ngetindzaba letimfisha.

         SIGABA D: TINKONDLO (35 emamaki)
         Phendvula TOTIMBILI tinkondlo lekubutwe ngato.

         Sebentisa luhlu lwekutikhumbuta kute usitakale.

4.       Landzela ticondziso letisekucaleni kwaleso naleso sigaba.

5.       Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto temibuto njengobe tinjalo
         ephepheni lemibuto.

6.       Cala LESO naleso sigaba ekhasini LELISHA.

7.       Siphakamiso sekulawulwa kwesikhatsi: Sebentisa emaminithi lange-75 kuleso
         naleso sigaba.

8.       Bhala ngesandla lesibonakalako nalesifundzekako.

Emalungelo agodliwe                                                           Phenya

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    3                      DBE/Lweti 2023
                                                 NSC

LOKUCUKETFWE

Lelikhasi litakusita ekukhetseni imibuto lofuna kuyiphendvula ngaphandle kwekufundza
lonkhe liphepha lemibuto.
SIGABA A: INOVELI

Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile.
INOMBOLO YEMBUTO                     EMAMAKI                         LIKHASI
1.  Kwasha Tikhotsa                     35                              5

2.   Ngenca Yakho                                  35                    9

SIGABA B: UMDLALO

Phendvula MUNYE umbuto wemdlalo lowufundzile.
3.  Lahloma Ladvuma                    35                               12

SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA

Phendvula imibuto LEMIBILI ngetindzaba letimfisha lotifundzile.
4.1 'Tjani Buyakhuluma'                    18                           16

4.2 'Siphandla'                                    17                   18

SIGABA D: TINKONDLO

Phendvula TIMBILI tinkondlo ngencwadzi loyifundzile.

5.1 'Luswetindzini'                                17                   20

5.2 'Utsi Angentenjani?'                           18                   21

Emalungelo agodliwe                                                             Phenya

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    4                       DBE/Lweti 2023
                                                 NSC

LUHLA LWEKUTIKHUMBUTA
Lelikhasi litakusita ekukhetseni imibuto lofuna kuyiphendvula ngaphandle kwekufundza
lonkhe liphepha lemibuto.

            SIGABA                TINOMBOLO             LINANI LEMIBUTO      THIKA
                                   TEMIBUTO            LEPHENDVULWAKO         ()
A: Inoveli                            1–2                      1
   (Imibuto lemifisha)
B: Umdlalo                               3                   1
   (Imibuto lemifisha)
C: Tindzaba letimfisha               4.1 + 4.2               2
   (Imibuto lemifisha)
D: Tinkondlo                         5.1 + 5.2               2
   (Imibuto lemifisha)

CAPHELA: Cikelela kutsi uphendvule imibuto lesetigabeni LETIMBILI kuphela.

Emalungelo agodliwe                                                              Phenya

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    5                      DBE/Lweti 2023
                                                 NSC

SIGABA A: INOVELI

Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile.

UMBUTO 1: KWASHA TIKHOTSA – LL Dlamini

1.1      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI A

          Abesakhotseme Sobhuza wekucala, Somhlolo wemihlolo! Phela
          abesalandzele boyisemkhulu boNgwane, Ludvonga naboDlamini. Umbuso
          wesive semaSwati bese watiwa enhla nasentasi. KaZulu bekwatiwa kutsi
          kunesive semaSwati enhla nelive. KulemaTfonga bebati kutsi kunemaSwati.
          KaSoshangane bebati kutsi kunemaSwati. KulebaPedi bebati kutsi 5
          kunemaSwati.

          Ukhotsama Sobhuza wekucala nje, ushiya Mswati wesibili lobuye atiwe
          ngekutsi nguMavuso wesibili usesemncane kutsi angatsatsa bukhosi besive.
          Tintsambo tebukhosi tasala etandleni teNdlovukazi Tsandzile netindvuna.
          INdlovukazi Tsandzile yabunakekela bukhosi besive, baphatsiswa 10
          kwelicandza. Pho, naye Tsandzile abetalwa ebukhosini bakaNdwandwe
          KaZwide KaNongoma! Kubaluleka kwebukhosi abekwati ngalokuphelele.

          Sobhuza wekucala washiya sive sibili. Bukhosi bafana nelitsambo libangwa
          imikhenkhetse. Kwasukuma emadvodzana aSobhuza wekucala lamanyenti
          ema ngetinyawo onkhe afuna bukhosi. Kwasukuma Somcuba, kwasukuma 15
          Fokotsi, kwasukuma naNdlela. Sive besibuke ngemehlo lakhaliphilie kutsi
          sitfole umholi lotawufana neNgwenyama leseyikhotseme ngekunakekela
          sive. Bukhosi baniketwa Mswati wesibili- ngobe bebucondzene naye.

          Esigodlweni eLudzidzini, Mswati wesibili ucoca naSomcuba:
          'Somcuba! Somcuba! Somcuba, mnaketfu. Ngifuna nati kutsi lentfo 20
          leniyentako ninaboFokotsi naNdlela, nititsintsela bomanyovu!' 'Kwentenjani
          Mswati? Lamuhla usola tsine? Loku uyati kutsi sikhundla sebukhosi lesi
          lewunetseteke kuso ungene ngenca yetfu? Soneni kuwe mnaketfu?' Kubuta
          Somcuba. 'Inhlitiyo yakho ingufakazi. Niyawukulumela yini lubandlululo lolu
          lenilucalile? Nitsini ngalemihlangano lelishumi leniyibamba ngemnyama?'     25

                                                                         [Likhasi 1–2]

         1.1.1        Caphuna umugca losivetela kutsi inkhosi lebeyibusa ayisekho
                      emhlabeni.                                                          (1)

Emalungelo agodliwe                                                              Phenya

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     6                            DBE/Lweti 2023
                                                  NSC

         1.1.2        Sive semaSwati besatiwa yonkhe indzawo. Fakazela lombono
                      ngekubhala linani letive lebelati ngaso.

                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Betitine
                      B   Betitintsatfu
                      C   Betitihlanu
                      D   Betitimbili                                                            (1)

         1.1.3        Bhala KUBILI lokwenta iNdlovukazi Tsandzile kube nguye
                      libambela lenkhosi.                                                        (2)

         1.1.4        Letheksthi lengenhla inguyiphi incenye yesakhiwo senoveli?
                      Sekela imphendvulo yakho.                                                  (2)

         1.1.5        Loku   lokwenteka   kuletheksthi       kusivetela   luphi    luhlobo
                      lweludvweshu? Usho ngani?                                                  (2)

         1.1.6        Itsini ingcikitsi yalenoveli? Sekela imphendvulo yakho.                    (2)

         1.1.7        Catsanisa lenkhulumo yaMswati letsi, 'Niyawukulumela yini
                      lubandlululo lolu lenilucalile?' nendlela Sobhuza wekucala lashiye
                      sive singayo.                                                              (2)

         1.1.8        Ngabe yini injongo yembhali ngekufaka umlingisi longuSomcuba
                      kulenoveli? Chaza.                                                         (2)

         1.1.9        Ucabanga kutsi kutawuba yini umphumela waboSomcuba
                      njengobe babamba imihlangano ngebumnyama bafuna kubusa
                      ngenkhani?                                                                 (2)

         1.1.10       Ngabe bafundzi balendzaba bebasilindzele yini siphetfo sayo?
                      Sekela ngemaphuzu LAMABILI.                                                (2)

                                                 NA

Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    7                             DBE/Lweti 2023
                                                 NSC

1.2      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

          ITHEKSTHI B

          'Sengilidzabule lonkhe leNgwenyama ngihogela luhala enhla nasentasi,
          etigodzini nasetintsabeni ngilandzela boSomcuba naSidwala. Akuphume
          Imigadlela icondze kuMahamba itawufike ikhandze bantfwana boFokotsi
          naNdlela kuphela. INdlavela ayilandzele umfula uMgwenyane. Ngitimisele
          kuhamba nayo ngiyoyikhombisa umutikati waSomcuba kanye newaSidwala,' 5
          kukhuluma Sicobolonjwane.

         Umbiko lowafika wenta kutsi emabutfo ahlelembiswe kabusha. Yaphuma
         Imigadlela iholwa nguTikhuba icondze kuMahamba. Yafike yatfola kutsi
         emabutfo endzawo atilungiselele alindzele nome ngabe yini lengahle yenteke.
         Atfolana etulu kwashisa phasi. Imphi yaMswati beyikutayele kulwa, ngobe 10
         beseyilwe timphi letinyenti kakhulu. Kwafa emabutfo lamanyenti aboNdlela
         naFokotsi. Kwalala emajaha lanemandla lamanyenti ngenca yekweswela
         emasu emphi. Kwashiswa yonkhe imiti lebeyikhona kuleyo ndzawo.
         Kwashiswa tonkhe tikhotsa lebetikhona kuleyo ndzawo.

         Bantfu batfunjwa kwahanjwa nabo kucondvwe esigodlweni eLudzidzini. 15
         Fokotsi naNdlela babaleka beca umfula uMkhondvo bayewukhosela eDumbe
         kaKunene. Baniketwa indzawo yekuhlala lapho kuze baphephe elulakeni
         lwaMswati. Imigadlela yabalandzela boFokotsi naNdlela incamula tigodzi
         netintsaba yagcina ikhetse kubayekela, yancandzeka yabuyela emuva.
         Bantfu labebakhe kuMahamba bahlakatwa banikelwa etikhulwini letitsite 20
         eMphumalanga, eNshonalanga naseNyakatfo ngobe kungenteka babe yingoti
         embusweni jikelele. Waphela kanjalo-ke umbuso wemaBhadze, kepha
         lowabuye wavuswa nguye Mswati ngekutsi balandvwe bantfwana ngesheya
         kwemfula uMkhondvo batewutinta eMankayane.
                                                                               [Likhasi 77–78]

         1.2.1        Nguliphi ligama lelisetjentisiwe etheksthini lelisho Mswati wesibili?

                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Sandlane
                      B   Sicobolonjwane
                      C   Ngwenyama
                      D   Khambi                                                                  (1)

         1.2.2        Nguyiphi indzima ledlalwa nguSicobolonjwane kulenoveli?                     (1)

         1.2.3        Tikhuba uvetwe njengemlingisi lonjani ngekwesimilo? Bhala
                      emaphuzu LAMABILI.                                                          (2)

         1.2.4        Chaza ngesimonhlalo        sekuhlalisana    ubhekise    kulokwenteka
                      kuletheksthi lengenhla.                                                     (2)

Emalungelo agodliwe                                                                      Phenya

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    8                         DBE/Lweti 2023
                                                 NSC

         1.2.5        KULICINISO nobe KULIPHUTSA yini kutsi imphi yaMswati
                      yehlulwa? Sekela imphendvulo yakho.                                    (2)

         1.2.6        Ngekubona kwakho kungani Mswati akhetse kuhlasela sigodzi
                      sakuMahamba?                                                           (2)

         1.2.7        Ucabanga kutsi yini leyabanga kwekutsi emabutfo ahlelenjiswe
                      kabusha?                                                               (2)

         1.2.8        Catsanisa lokwenteka kuletheksthi nesihloko sanenoveli.                (2)

         1.2.9        Ngemaphuzu LAMATSATFU sifundvo sini lesitfolakala kulenoveli?          (3)
                                                                                             [35]

Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    9                         DBE/Lweti 2023
                                                 NSC

UMBUTO 2: NGENCA YAKHO – JJ Ncongwane
2.1      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
         ITHEKSTHI C

          Imfundvo bekuyintfo leligugu. Lapho babodvwa, bebacoca ngetifundvo
          nangaloko lokuphatselene nesikolo. Umsebenti wesikolo bebawatisa kunako
          konkhe.

          Kulesikolo bafundzi labatsite bebadvume ngetifundvo letitsite. Lapha
          eMvongotsini bekwatiwa vele kutsi Mshumayeli akatsintfwa esiBhunwini                5
          kanye nasesifundvweni setibalo, iMathemathiki phela kanye nakuGeneral
          Science. Kantsi-ke Helen yena bekatiwa vele kutsi uyababa elulwimini lwaJoji
          kanye nakuHistory. Leto-ke bekutifundvo tabo. Bebangatsintfwa kuto, bababa
          hhe.

          Kantsi-ke Simon yena bekadvume ngebuhlongandlebe. Bekatfolakala njalo               10
          aphetse sibuko lesincane. Ngesikhatsi bantfwana basukuma bamikisa
          tincwadzi tabo kuthishelanhloko, yena usebentisa sibuko kubabuka. Angitsi
          thishelanhloko bekahlala esitulweni sakhe, tincwadzi atibeka etikwelitafulana.
          Bantfwana bona bebafike beme lapha eceleni kwelitafulana lakhe.
          Ngesikhatsi bamile Simoni afike abeke sibuko sakhe phasi, ababuke kutsi             15
          bagcoke timphahla tangaphasi letinjani. Loko phela bekakwenta
          kumantfombatana.
          Itawutsi intfombatana nayihlala phasi, bese umuva atsi, 'Mine ngingakutjela
          kutsi lamuhla ugcoke imphahla yangaphasi lenjani,' asho iphenti phela.
          'Ngeke,' kuphika intfombatana.                                                      20
          'Leluhlata,' kusho Simon ahleka kakhulu.

          Imangale intfombatana kutsi uyibone nini. Wakwenta loko Simon kodvwa
          laba linye lelisilima. Bambona bantfwana base bayamceba kuthishelanhloko.
          Abamshayanga nje ngalelo langa watiyela ngisho kuhlala. Nasekhaya bayiva
          lendzaba yakhe Simon yekukhohlakala. Bamshaya wacishe wafa. Yebo                    25
          sikolo nebatali bebabambisene ekwakheni similo lesihle sebantfwana.
          Umntfwana bekatsi nakagange ekhaya, ashaywe nasesikolweni futsi kube
          ngiso leso.

          Akumangalisi nje nendzaba yaMshumayeli yekushisa umuti wamkhulu wakhe
          yahamba yaze yafika etindlebeni tabothishela. Noko bothishela bayihlolisisa         30
          ngeliso lelijulile impela. Basebentisa lwati lwabo mayelana nekukhulisa
          umntfwana kanye nekuganga kwakhe.
                                                                           [Likhasi 45–46]

         2.1.1        Loku lokwenteka kuletheksthi kwenteka kuphi nendzawo?

                      Khetsa YINYE imphendvulo.
                      A   Ehholweni
                      B   Ehhovisini
                      C   Esikolweni
                      D   Esontfweni                                                              (1)
Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     10                     DBE/Lweti 2023
                                                  NSC

         2.1.2        Umuntfu lolihlongandlebe ngumuntfu lonjani njengobe kushiwo
                      ngemlingisi longuSimon kuletheksthi lengenhla?                       (1)

         2.1.3        Letheksthi isivetela siphi simo semoya emkhatsini webatali
                      nabothishela? Sekela imphendvulo yakho.                              (2)

         2.1.4        Ngusiphi sigameko lesikuletheksthi lesikhomba kutsi Mshumayeli
                      ukhula ngaphandle kwekukhuliswa batali bakhe?                        (2)

         2.1.5        Kushaywa kwaSimon kuletheksthi kusivetela kutsi lendzaba
                      yenteka ngasiphi sikhatsi semphilo? Usho ngani?                      (2)

         2.1.6        Bafundzi lebafana naSimon bangasitwa ngayiphi indlela? Bhala
                      KUBILI.                                                              (2)

         2.1.7        Ucabanga kutsi loku lokwenteka kuletheksthi ngebafundzi
                      baseMvongotsini kusenteka yini ngebafundzi balomuhla? Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                   (2)

         2.1.8        Loko bekwentiwa nguthishelanhloko endzimeni ye-2 kumveta
                      angumuntfu lonjani ngekwesimilo? Sekela imphendvulo yakho.           (2)

         2.1.9        Hulumende ubaklomelisa ngayiphi indlela bafundzi labatimiselako
                      nalabaphumelela kahle etifundvweni tabo tamatekuletjeni
                      njengaboMshumayeli? Bhala KUTSATFU.                                  (3)

                                             NA

2.2      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI D

         Kulawo malanga, Mshumayeli wabona shengatsi sikhatsi sihamba kancane.
         Yena besekajake kutsi uphele umnyaka. Wahamba waya nasekhaya
         kaTimbulu wayokwatisa gogo Finishi kutsi kulomnyaka lotawusuka
         kungenteka aye enyunivesi. Satikhalela salukati lesingugogo Finishi nasiva
         Mshumayeli asho njalo ngobe bekasitfumelela phela imadlana.                5

         'Cha gogo angiyi kuyokufa. Ngitawubuya sengitfwele ticu ngisebente,
         ngikwakhele nendlu lenhle lenganetsembisa yona ninamkhulu …'

         'Hawu Mshumayeli mtukulu, liphupho lelo. Angiboni kutsi utasikhandza
         sisawadla lanhlavana tsine. Lapha kitsi selimatfunti.'

         'Seyingashaya noma ngabe kunini. Minyenti kakhulu leminyaka loyoyihlala le 10
         emanyunivesi. Ngabe ngiyeva kutsi utsi utawuhamba sewungitekele makoti,
         ngisale naye-ke lapha ekhaya angicitsise situnge. Angitsi uyambona malume
         wakho kutsi inhloko kute.'

         'Cha gogo. Asikholwe nje kutsi iNkhosi itakugcina uphile ngize ngicedze
         kufundza. Indzaba yabomakoti aseyime kancane. Ngitayibona nasengibuya.' 15

Emalungelo agodliwe                                                              Phenya

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    11                        DBE/Lweti 2023
                                                 NSC

         'Sewutasilandzela tinhlanya-ke tabomakoti lapho uya khona kantsi ngabe
         utsatsa nayi intfombi yakaTsabedze labatsi nguKhanyisile. Yinhle lentfombi
         inesimilo futsi inebuntfu. Ngumntfwana lokhuliswe ngeSiswati. Ungayi
         kuyolandza bositjuzimi …'

         Ahleke kakhulu Mshumayeli nakeva gogo Finishi asho njalo. Bese utsatsa 20
         lapho atsi, 'Uyamtsandza Khanyisile gogo?'

         'Silima kuphela lesingayitsandzi lentfombi yakaTsabedze …' Aphubuke futsi
         ahleke Mshumayeli. Nagogo Finishi ahleke kakhulu. Ayifihle Mshumayeli
         indzaba yekutsi bayatsandzana naKhanyisile. Singati-ke kutsi uyifihla nje
         salukati asiyati yini lendzaba. Sikhuluma ngalendlela nje mhlawumbe sifuna 25
         kumuva sifuba. Phela banjalo labadzala.

                                                                            [Likhasi 147]

         2.2.1        Kubonakala kwaMshumayeli atjela gogo wakhe ngemaphupho
                      akhe kukhombisani?

                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Kumhlonipha
                      B   Kumtfukutselisa
                      C   Kumkhalisa
                      D   Kumhlabekisa                                                       (1)

         2.2.2        Gogo Finishi ubonakala akhatsateka nakatsi Mshumayeli
                      uyahamba uya enyuvesi. Ngabe yini imbangela yaloko?                    (1)

         2.2.3        Kungani Gogo Finishi atsi Mabhuno inhloko ayikho?                      (2)

         2.2.4        Ngusiphi sento lesikhomba kutsi gogo Finishi naMshumayeli
                      bebatsandzana kakhulu futsi baphilisana kahle kuletheksthi?            (2)

         2.2.5        Sizatfu sini lesenta Mshumayeli ahleke ngalesikhatsi Gogo Finishi
                      akhuluma ngaKhanyisile?                                                (2)

         2.2.6        Ngabe yini lekuletheksthi lengakwenta ufune kufundza lendzaba
                      uyofika nayo esiphetfweni?                                             (2)

         2.2.7        Ngabe basekhona yini bafana labafana naboMshumayeli
                      labahlonipha bantfu labadzala babanakekele? Sekela imphendvulo
                      yakho.                                                                 (2)

         2.2.8        Sifiso saGogo Finishi sekutsi Mshumayeli akateke Khanyisile hhayi
                      bositjuzimi sibafundzisani bafana labasafuna kutsatsa bafati?          (2)

         2.2.9        Nguwuphi umlayeto lesedluliselwa wona nguletheksthi lengenhla?         (2)

         2.2.10       Tetsembiso taMshumayeli kuGogo Finishi taba yimphumelelo yini?
                      Chaza?                                                                 (2)
                                                                                             [35]

                                                                SAMBA SESIGABA A:            35
Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    12                           DBE/Lweti 2023
                                                 NSC

SIGABA B: UMDLALO

UMBUTO 3: LAHLOMA LADVUMA – Z Motsa

3.1      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI E

         KHETSIWE:             Wena wentani vele? Wanatsa njengesilwane semanti
                               kwentenjani?
         VUSEMATFWA:           Ngiyadla, anginatsi!
         KHETSIWE:             Pho nawudla sewungate udlise kwenkhom' ilahlekile
                               Vusematfwa?                                                      5
         VUSEMATFWA:           Kodvwa wena uyacala yini kungibona ngidl' emabele?
                               Bewuwasaphi ke lapha nase ngitakuba sinengiso
                               ekuwadleni?
         KHETSIWE:             (Abeka ludziwo phas' etinyaweni takhe) Ngichuba
                               umsebenti wami. Uyati nawe kulamalangana kufute                  10
                               nginatsise wena naNdvukutemphi kuloludziwo lwesive.
                               Yena ngoba ngimkhandze angekho eMphelave ngibese
                               ngichubeka ngita lapha.
         VUSEMATFWA:            Uyati sengilitse liba lelo siko! Pho wangemuka emlonyeni
                                ngisadla utsiawu …                                              15
         KHETSIWE:             Ngiyabona awutiboni kahle tintfo wena. Sibhekene
                               nemtfwalo lomatima wekutsatsa bukhosi kepha wena
                               ngatsi      awunandzaba          noma    bungaya     endlini
                               yakaboNdvukutemphi,           inkhani   nje   nakunesiguca
                               nelikhanjana embikwakho kwenele.                                 20
         VUSEMATFWA:           (Atsi kwetfuka) KaboNdvukutemphi? Sewutsini nyalo?
                               Kunatsa kwami kuhambelana njani ne ...?
         KHETSIWE:             Ubuta kube ungaboni yini mntfwaneMbiba? Awuboni kutsi
                               lokukhonta      kwakho         imbita  kanjena    kukwenta
                               muntfumunywana eMbibeni? NaNdvukutemphi lombala                  25
                               sewalibala kugiya ngawe esiveni nasenkhosini kutsi
                               wehlulwa mabele. Kadze neMbiba ilwekhuta lolutsandvo
                               lwakho lwemabele kepha, ngunhlanga timuka nemoya.
                               Yini lentfo loyenta kimi kodvwa Vusa? (Litsi kwephuka livi
                               lakhe litjengisa buhlungu)                                       30
         VUSEMATFWA:           (Asukume aye lapho kume khona Khetsiwe kodvwa
                               angamtsintsi) Hawu, Khetsiwe, wate washo ngelusizi
                               kanjena yini kangaka? Wena ikuhlupha ngani lendzaba
                               yami nemnetfu? Mine ngitsi sitijabulele nje sengitsi ase
                               ngisuse ludzendza lwekoma! Ewu, ayibe yincane                    35
                               Nkhosatana yebaTfwa, angikacondzi kukwephula umoya
                               ngekunatsa, kutsi nje …

                                                                                  [Likhasi 7]

Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     13                                 DBE/Lweti 2023
                                                  NSC

         3.1.1        Tinkhulumo taKhetsiwe timveta ayintfombatana lekhuliseke njani
                      kuletheksthi lengenhla?

                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Lekhuliseke ngenhlonipho
                      B   Lekhuliseke ngebuvila
                      C   Lekhuliseke ngeludlame
                      D   Lekhuliseke ngetjwala                                                        (1)

         3.1.2        Letheksthi yenteka         ngasiphi      sikhatsi    semphilo?      Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                               (2)

         3.1.3        Khetsiwe ukhatsatwa yini kuletheksthi lengenhla?                                 (2)

         3.1.4        Letheksthi ingadlaleka          malula    esiteji.   Fakazela     lombono
                      ngemaphuzu LAMABILI.                                                             (2)

         3.1.5        Khokha inkhulumo lekuletheksthi leveta kutsi Khetsiwe akafuni
                      bukhosi butsatfwe nguNdvukutemphi.                                               (2)

         3.1.6        Bhala KUBILI lokwenta Khetsiwe afaneleke kuba yiNdlovukati
                      yeBatfwa.                                                                        (2)

         3.1.7        Ngutiphi tizatfu betenta Khetsiwe angakujabuleli kahle kuba
                      yiNdlovukati yesive seBatfwa? Nika TIMBILI.                                      (2)

         3.1.8        Ucabanga kutsi kungahloniphi emasiko asebukhosini kungaba
                      nawuphi umphumela? Sekela imphendvulo yakho.                                     (2)

         3.1.9        Vusematfwa naye ubukeka anetinkinga takhe? Ucabanga kutsi
                      ngutiphi leto tinkinga?                                                          (2)

                                                 NA

Emalungelo agodliwe                                                                          Phenya

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    14                          DBE/Lweti 2023
                                                 NSC

3.2      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI F

         VUSEMATFWA:            Wena-ke utsi ungabusa bani ulancele nje? Ucabanga
                                kutsi awubonwa yini kutsi ulibhimbi lekutalwa? Inkhosi
                                iyati kutsi indvuku uyibamba ngeliginjolo wena, futsi …
         NDVUKUTEMPHI:          Lancele lincono kunesidzakwa!
         KHETSIWE:              Yehlisani emavi bo! Bantfu labengcako bangate batsi            5
                                kutalele hlokohloko lini vele …?
         NDVUKUTEMPHI:          Bindza wena?
         VUSEMATFWA:            Ase ume kancane Khetsiwe, ucabanga kutsi angati lutfo lo!
                                Lalela lapha mnaketfu, noma ngingaba sidzakwa,
                                ngitalwa bukhosi. Ngitalwa yiNkhosatana yale ebukhosini        10
                                bemaLima           kaMndzawe.         Wena?        Unyoko
                                ngumuntfukatana nje bamvusa khona la etaleni. Ngeke-
                                ke ubuhoshe bukhosi mfo nobe endza kucala kubabe
                                watibula ngawe ngingakaveli. Akusho lutfo loko
                                ngemisimeto yebukhosi, ingati yenu itsandza kuba lula!         15
         NDVUKUTEMPHI:          (Asatfukutsele agcwele imbita) H-he-e mfana! Utawufisa
                                kutsi ngabe uwamitile lawo mavi! Angiva-ke? Longatsi
                                ungetfuka ngamake?
                                (Acuphe tindvuku takhe) Tsatsa takho-ke uvike sibone
                                kutsi ingati lengelula iwushaya njani umzaca.                  20
                                Phela sewuyihlohle emgodzini wayo nyalo! (Atitsatse
                                Vusa, bavikisane. Kungakabiphi kuvakale phahla!)
         KHETSIWE:              Hawu, Ndvukutemphi! Walubulala ludziwo lwami!
         NDVUKUTEMPHI:          Seluphelile yini lubumba? (Anganaki achubeke avikise
                                umnakabo)                                                      25
         KHETSIWE:              Ndvukutemphi,        ngulolu   lenganikwa     yiNdlovukati
                                nayingemukela nyakenye! Ndvukutemphi sewulwephulile!
         NDVUKUTEMPHI:          (Sewuyetfuka naye) Ngulolo kantsi? Pho bewungasho
                                ngani? Nawe uluphetse dlakadlaka bo, nyalo buka se …
         VUSEMATFWA:            Mine ngifuna kudla kwami la!                                   30
         NDVUKUTEMPHI:          Ase bamuve! Ungakhala ngetjwala ubona sesehlelwe
                                yinhlekelele? (Abhekise kuKhetsiwe) Khetsiwe yenta taba
                                bo utame kutfola lolunye khona lomuhla nje.
         KHETSIWE:              Lolunye? Lomuhla?
         NDVUKUTEMPHI:          Yebo, ngete ngalala nesinyama lesinjena. Tama bo!              35
         KHETSIWE:              Ngenteni nje Ndvukutemphi ngoba nawe uyati kutsi ...
                                (Kukhulekele umuntfu emnyango)

                                                                             [Likhasi 10–11]

Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    15                       DBE/Lweti 2023
                                                 NSC

         3.2.1        Tinkhulumo taNdvukutemphi naVusematfwa tiveta luphi luhlobo
                      lweludvweshu?
                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Ludvweshu lwasekucaleni
                      B   Ludvweshu lwangaphandle
                      C   Ludvweshu lwangekhatsi
                      D   Ludvweshu lwasemuva                                               (1)

         3.2.2        Vusematfwa bekabutsandza kakhulu tjwala. Caphuna umugca
                      lofakazela loko kuletheksthi.                                         (2)

         3.2.3        Kukhatsateka kwaNdvukutemphi ngekufa kweludziwo kukhombani
                      ngelwati lwakhe ngemasiko?                                            (2)

         3.2.4        Kuyangani kutsi       Ndvukutemphi   abe   lapho   kunaKhetsiwe
                      naVusematfwa?                                                         (2)

         3.2.5        Sizatfu sini lesenta Khetsiwe atfolakale emkhatsini wemphi
                      yaNdvukutemphi naVusematfwa?                                          (2)

         3.2.6        Kufa kweludziwo etandleni taNdvukutemphi kukhombani? Chaza.           (2)

         3.2.7        Chaza kabanti ngekukhetfwa kwaKhetsiwe kutsi abe yiNdlovukati
                      yesive seBatfwa.                                                      (2)

         3.2.8        Ucabanga kutsi kungani umbhali walomdlalo afake umdlali
                      longuTsembative kulomdlalo? Sekela imphendvulo yakho.                 (2)

         3.2.9        Ngabe siphetfo saNdvukutemphi kulomdlalo besimfanele yini?
                      Chaza ngalokugcwele.                                                  (3)

                                                                 SAMBA SESIGABA B:          35

Emalungelo agodliwe                                                               Phenya

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    16                         DBE/Lweti 2023
                                                 NSC

SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA

Kulesehluko, imibuto imayelana naletindzaba letimfisha letilandzelako:

     'TJANI BUYAKHULUMA' – JJ Ncongwane
     'SIPHANDLA' – JJ Ncongwane

UMBUTO 4: TELUTSANDVO ATIPHELI – JJ Ncongwane

Fundza lamatheksthi lacashunwe etindzabeni letimfisha LETIMBILI bese uphendvula
imibuto lebutiwe kuleyo naleyo. Linani lemamaki laniketiwe kulowo nalowo mbuto
liyinkhomba yebudze lobulindzelekile bemphendvulo yakho.

CAPHELA: Phendvula imibuto lebutwe ngalamatheksthi LAMABILI, UMBUTO 4.1
         NEMBUTO 4.2.

4.1       'TJANI BUYAKHULUMA'

          Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

          ITHEKSTHI G

          Kwenile lapha eceleni kwemgwaco lophuma edolobheni eNasipoti uye
          eBhabutini. Kunetjani belucunga ngala nangala kwemgwaco. Sebomile lotjani
          kwatise phela kutsi kusebusika. Kusika tjani ubutsengise bekukadze
          kungumsebenti wakhe Guduveni Masuku. Sewunesikhatsi lesidze atiphilisa
          ngalomsebenti. Uyabusika abente emakhenya abubeke tincunjana.                       5
          Angabubona kutsi sebunyenti, ucasha iloli imtfwalele bona ayobutsengisa.
          Njenganyalo-ke solo angene ekuseni lomdzala kukhala lisikela. Lapha
          ngaphasi kwesihlahla ubeke ligabha lakhe lemahewu. Solo ehliswe ibhasi
          lehamba ngensimbi yesihlanu ekuseni. Leyo bhasi itsatsa bantfu labahlala
          eBhabutini kepha basebenta eNasipoti. Naye-ke Guduveni ubamba leyo                  10
          bhasi afike ehle lapho asika khona tjani. Kulamalanga sewubusikela dvutane
          nelidolobha laseNasipoti. Kutsite ngetitfuba tensimbi yemfica, weva aphetfwe
          ngumchamo, wagaca lisikela lakhe lapha ecebeni, wacondza lapho angacitsa
          khona emanti. Uphetfwe ngumchamo nje ingani unatse kakhulu litiya ekuseni
          nakasuka ekhaya lakhe e-Extension 11. Kulelikhaya lakhe Guduveni, uhlala            15
          naLaMaseko. LaMaseko ubukeka amncane kakhulu kuGuduveni ngemnyaka.
          Lena phela yindzawo lelapha eceleni kwelilokishi laseBhabutini. Lena
          indzawo yemadlangala kumbe imikhukhu. Linyenti lebantfu lelihlala lapha
          alisebenti. Njengato tonkhe tindzawo taloluhlobo, nalendzawo idvume kabi.
          Kuyantjontjelwana.     Kuyagagadlelwana.        Kuyangenelwana       etindlini.     20
          Ekuphatsekeni kwakhe-ke ngumchamo Guduveni, watfola umena wehlisa
          iziphu. Nakatsi emehlo suka, naso sidvumbu semfati wemlumbi longcunu
          embikwakhe. Wawuncamula khona lapho umchamo weca lamadze
          emagonso. Nguye loyo ahalakashela aklaya tiganga asacondze emgwacweni
          wesikontiyela. Ugijima nje lomdzala uhlaba inyandzaleyo. Ugijima ucalata            25
          tonkhe tiganga.

                                                                              [Likhasi 102]

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    17                        DBE/Lweti 2023
                                                 NSC

         4.1.1        Letheksthi yenteka kuyiphi indzawo?                                    (1)

         4.1.2        Ngabe letheksthi lengehla iveta yiphi incenye yesakhiwo?

                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Sicakacaka
                      B   Luvutfondzaba
                      C   Setfulo
                      D   Siphetfo                                                           (1)

         4.1.3        Ngubani umlingisi logcamile kuletheksthi? Sekela imphendvulo
                      yakho.                                                                 (2)

         4.1.4        Kungani Gaduveni ashaye inyandza leyo? Sekela iphendvulo
                      yakho.                                                                 (2)

         4.1.5        Bhala KUBILI lokufakazela kutsi          Gaduveni    angumlingisi
                      lotsembekile ubhekise kulendzatjana.                                   (2)

         4.1.6        Ngekubona kwakho yini lebeyingenta Guduveni kumfanele
                      kwekutsi kungaba nguye lowente lesigameko kulomlumbi.                  (2)

         4.1.7        Bhala sifundvo ummango losifundza           kulendzaba     usekele
                      ngalokwenteka kulendzatjana.                                           (2)

         4.1.8        Sigameko saleliNdiya sekubulala ufune kubhoca labanye ngabe
                      siyakholweka yini? Sekela imphendvulo yakho.                           (2)

         4.1.9        Ngabe lendzatjana iwulandzele yini umgomo wekubhalwa
                      kwendzatjana ngekwelinani lebalingisi? Sekela imphendvulo
                      yakho.                                                                 (2)

         4.1.10       Ngabe uyavelana yini naGuduveni lokutsi atsi uyasita agcine
                      sekasetinkingeni? Sekela ngemaphuzu LAMABILI.                          (2)

                                                 NA

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    18                      DBE/Lweti 2023
                                                 NSC

4.2      'SIPHANDLA'
          Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI H

         'Lonyaka, ngifuna kugila tiga lapha emcudzelwaneni. Ngifuna kubashiya
         bonkhe. Sengikhatsele mine kushiywa belumbi yonkhe leminyaka. Lonyaka
         ngifuna kubakhomba bantfu kutsi natsi siyakwati kugijima.' Kusho Mankayi
         Sibandze losebenta lapha emayini yaseSheba. Phela vele Mankayi
         ngumgijimi lowatiwako lapha emayini. Ingani ngisho nakuletinye timayini           5
         letifana naboBhonase nabo-Agnes, bayamati Mankayi Sibandze kutsi vele
         uyabashiya. Lapha emayini ugijimela licembu lebagijimi lelibitwa ngekutsi
         Timbabala. Imicudzelwano yekugijima leminyenti sewuke wayitsatsa umsa
         waSibandze. Lapha ekamelweni lakhe nje kulenga timendlela futsi
         kunetindzebe tekugijima lasake waklonyeliswa ngato. Kepha lomcudzelwano           10
         lowatiwa ngekutsi yiJock of The Bushveld Half Marathon akazange
         asaphumelele kuwo. Buka-ke ngobe lomcudzelwano utsi unesizumbulu
         semali nje uphindze uhambisane nemklomelo wemoto leyi-Uno kuloyo
         lotawuphuma embili. Manje-ke Mankayi uyayidzinga sibili imoto intfo nje kute
         labozukana bekuyitsenga. Futsi nakangatfola lemoto yeluhlobo lwema-Uno            15
         angajabula kabi. Phela sewutawukhona waSibandze nekugibelisa titfombi
         takhe. Phela tintfombi talamalanga timtsandza kabi umfana kumbe lijaha
         lelihamba ngemoto. Lijaha lelihamba ngemoto alitisomi nekutisoma. Limane
         limise nje imoto lapha eceleni bese livula lifasitelo litsi, 'Kunjani mntwana
         awufuni yini kutsi ngikukhiphe?' Hhawu ngaleso sikhatsi-ke intfombi ayibuti       20
         nekubuta, ivele nje isho etulu. Sekulula kabi kuganwa tintfombi kulamalanga
         ikakhulu futsi nangabe usihlabani futsi udvumile njengaboMankayi. Tintfombi
         tidla lapha entsendzeni yesandla kuboMankayi.

         Mankayi Sibandze usebenta lapha emayini nje unemnakabo lohleti ekhaya
         longasebenti. Yena bekasebenta le emayini yaseMntsoli manje ngenca 25
         yekutsi seyavalwa, waphelelwa ngumsebenti. Sewuneminyaka lesihlanu
         ahleti ekhaya. Buka-ke unemfati nebantfwana labondlako. Nekutsi baphile nje
         sebaphilela yena Mankayi ngobe naku usasebenta yena lapha emayini
         yaseSheba. Ngiko-ke lokunye bekukadze kwenta Mankayi kutsi afise
         kuwuncoba lomjaho. Mhlawumbe angatfola nabozukana aphosaphosele 30
         umnakabo longasebenti.
                                                                         [Likhasi 56–57]

         4.2.1        Caphuna umugca lokuletheksthi loveta kutsi Mankayi bebangamati
                      kulemayini labesebenta kuyo kuphela.                                     (1)

         4.2.2        Lenkhulumo yaMankayi letsi 'Ngifuna kubakhomba bantfu' imveta
                      angumuntfu lonjani?

                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Lotitsandzako
                      B   Lotikhonako
                      C   Lotihloniphako
                      D   Lotitsembako                                                         (1)

Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    19                           DBE/Lweti 2023
                                                 NSC

         4.2.3        Bhala KUNYE lebekwenta Mankayi afise kuncoba.                             (1)

         4.2.4        Chaza ingcikitsi yalendzatjana ubhekise kuMankayi.                        (2)

         4.2.5        Ngabe kukhona yini kuletheksthi lokwenta umfundzi afise
                      kuchubeka nekufundza lendzaba yini? Sekela imphendvulo yakho.             (2)

         4.2.6        Lesiphandla sibenaliphi ligalelo kulendzatjana yonkhe?                    (2)

         4.2.7        Kuliciniso nobe kuliphutsa yini kutsi tintfombi talamalanga tifuna
                      bantfu labanetimoto labadvumile? Sekela imphendvulo yakho.                (2)

         4.2.8        Ucabanga kutsi Mankayi bekakholelwa kuyiphi inkholo? Sekela
                      imphendvulo yakho ubhekise endzabeni yonkhe.                              (2)

         4.2.9        Ngemaphuzu LAMABILI nguwuphi umlayeto umbhali lasedlulisela
                      wona sitetsamelilwati ngalendzatjana?                                     (2)

         4.2.10       Siphetfo salendzaba ngabe sinayo yini ingwijikhwebu? Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                        (2)

                                                               SAMBA SESIGABA C:                35

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     20                         DBE/Lweti 2023
                                                  NSC

SIGABA D: TINKONDLO

Kulesigaba, imibuto ibutwe ngaletinkondlo letilandzelako:

     'LUSWETINDZINI' – SL Sigudla
     'UTSI ANGENTENJANI' – VJ Nkwanyana

CAPHELA: Phendvula imibuto             ngato     TOTIMBILI   letinkondlo,   UMBUTO     5.1
         NEMBUTO 5.2.

UMBUTO 5: EMATFUNDVULUKA – BB Malangwane

5.1       Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.

          LUSWETINDZINI – SL Sigudla

          1       Uchamukile njengenhlalayenteka,
          2       Ntimakati letinziphokati,
          3       Uwuhlahlil' angumbanekati,
          4       Uwuvuli' uyimbomotsikati,
          5       Ucondzil' ungatsikameteki,
          6       Lewulikhetsile kulamanyenti,
          7       Walibona likufanele swetindzini,
          8       Hlwi…! Sewundiza khashane,
          9       Ushaya sentfwala swetindzini,
          10      Inhlitiyo ijabulile ngekhatsi,
          11      Emuva le sematsambo,
          12      Lewulikhetsile lihambela futsi,
          13      Ematsambo ayawubonwa tintfutfwane
          14      Umphefumulo ukhonjwe kulakaMkhatsi.

                                                                               [Likhasi 71]

          5.1.1       Bunkondlo buni lobucindzetelwe emgceni we-1 newe-3?

                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      A   Imvumelwanomkhatsini leyecako
                      B   Imvumelwanosigcino leyecako
                      C   Imvumelwanosicalo leyecako
                      D   Imvumelwanosicalo                                                    (1)

          5.1.2       Bunkondlo buni lobudvwetjelwe emgceni we-5? Usho ngani?                  (2)

          5.1.3       Hlobo luni lwebunkondlo lobusemgceni we-3? Sekela imphendvulo
                      yakho.                                                                   (2)

          5.1.4       Hloboluni lweluchumano lolucindzetelwe kulenkondlo? Sekela
                      imphendvulo yakho.
                                                                                               (2)

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2     21                           DBE/Lweti 2023
                                                  NSC

         5.1.5        Chaza kutsi sentakutsi lesisetjentiswe emgceni we-8, siletsa siphi
                      sitfombe.                                                                   (2)

         5.1.6        Nika sizatfu lesenta kutsiwe lenkondlo lengenhla iyisonethi.                (2)

         5.1.7        Ucabanga kutsi yini ingcikitsi yalenkondlo? Sekela imphendvulo
                      yakho.                                                                      (2)

         5.1.8        Ucabanga kutsi sonkondlo abesho kutsini ngalomugca longentasi?

                      'Lewulikhetsile lihambela futsi.'                                           (2)

         5.1.9        Ngabe sihloko salenkondlo           sicambeke   kahle   yini?   Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                          (2)

                                             NA

5.2      Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         UTSI ANGENTENJANI? – VJ Nkwanyana
         1       Ucancatsel' enhlok' awuboniswa ngumuntfu,
         2       Ulok' uchwensa njal' usichwensi,
         3       Uyenyenya selitsambem' ungabonwa nangetinjongosi,
         4       Watiwokota sitfongwana tabhabhalala,
         5       Watitsel' ekhatsi wakhandza leyo mimoya,
         6       Isabhakuta kubogucasithandaze

         7       Kuphangelwan' emaphupho lamnandzi,
         8       Bashwileka tinwele lapho bakuva,
         9       Ungcingca ngesibhakadza selunyawo,
         10      Wabatful' etulu wababeka phasi,
         11      Wawutewufulela kutikhwama nakutikhwanyana,
         12      Ubatfulele phans' ubahoshe njengensango.

         13      Lijabhane lelijabhalata ngelutsandvo,
         14      Lebangicoshela bumnyama baletsa
         15      Kukhany' engcondvweni lapho bengibhukusha,
         16      Esitibeni sebuvila bangihloma sikhali,
         17      Lengitakusijijimet' esifubeni sebuvila,
         18      Lesifuba sakho lesinjengesicoco.

         19      Lapho ngingenw' emagons' ekubaleka,
         20      Ungete wangikhandza kodvwa ngisidvuli,
         21      Lesitawukhokh' emagonso njengemvundla,
         22      Lesi sikhatsi lenginabalele kuso,
         23      Anginaye lotangititimisela sona,
         24      Afik' asindlale njengendvwangana,
         25      Lapho bekacambalalisw' emalunga,
         26      Etintsangeni tekugcina lapho bafoliswa,
         27      Njengabhatat' ekujuleni kwetinhlabatsi,
         28      Asewume ngemafufunyan' uyangesabisa,
         29      Awusuy' umngani wekwesaba njengenunu.
                                                                               [Likhasi 43–44]

Emalungelo agodliwe                                                                      Phenya

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2    22                            DBE/Lweti 2023
                                                 NSC

         5.2.1        Emagama lacindzetelwe emgceni we-2 aletsa buphi bunkondlo?
                      Sekela imphendvulo yakho.                                                  (2)

         5.2.2        Sonkondlo abeshoni         ngalencenye     ledvwetjelwe   kulomugca
                      longentasi?

                      'Watitsel' ekhatsi wakhandza leyo mimoya'

                      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      Watfola bantfu ...

                      A   basaphila.
                      B   bakhuluma.
                      C   bafile.
                      D   bakhala.                                                               (1)

         5.2.3        Hlobo luni lwenkondlo lolu? Usho ngani?                                    (2)

         5.2.4        Bunkondlo buni lobusemgceni              we-14   newe-15?     Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                         (2)

         5.2.5        Khokha umugca lonesifaniso endzimeni ye-2 uwubhale phasi bese
                      uyasidvwebela.                                                             (2)

         5.2.6        Chaza kabanti ngekwakhekha kwemigca lesendzimeni ye-3
                      kulenkondlo.                                                               (2)

         5.2.7        Sonkondlo bekakusiphi simo semoya nakabhala lenkondlo? Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                         (2)

         5.2.8        Ucabanga kutsi bekuyini inhloso yasonkondlo yekusibhalela
                      lenkondlo lengenhla?                                                       (2)

         5.2.9        Tigebengu letifana nalesi lekukhulunywa ngaso kulenkondlo
                      tiwuhlukumeta kanjani ummango? Bhala KUTSATFU.                             (3)

                                                                   SAMBA SESIGABA D:             35
                                                                 SAMBA SAKO KONKHE:              70

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2023/27061e8c-0537-403d-8a46-8b2baed2fafa) — siSwati FAL · QP · 2023 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-nov-2023/93e02198-06ff-4929-b91b-9e977a99167f) — siSwati FAL · QP · 2023 · siSwati
- [Siswati FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-may-june-2023/3d40b9e4-7af0-4037-b68f-64f69636e03a) — siSwati FAL · QP · 2023 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2022/6395bf9a-760d-4438-b87f-d9a7f4b4737e) — siSwati FAL · QP · 2022 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2021/3a4e878e-3129-4701-9464-1a1ccd079d39) — siSwati FAL · QP · 2021 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2020/1aae4ae3-98a4-4246-8295-c28d18761561) — siSwati FAL · QP · 2020 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati FAL

- [Gr 12 Siswati FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-fal-atp-2023-24/ce3a9844-e0b6-45d1-8a07-5bc3b067b26c) — ATP
- [Siswati FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/77baa88e-747f-42f2-a24c-b0a40682e171) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/dac07b60-c65f-4973-8d28-afc3ae437e5c) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2024-mg/f889ad88-6744-4f37-b042-7909905094da) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024-mg/a2d461e4-1cd9-482a-abb8-55e4fd93508d) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-nov-2024-mg/0bd3d12a-8f2b-400b-b143-8166bf7d47e2) — Memo · 2024 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
