# siSwati FAL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo

> Grade 12 siSwati FAL Paper 2 memorandum from the November 2024 NSC, 12 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024-mg/a2d461e4-1cd9-482a-abb8-55e4fd93508d
- Updated: 2026-10-29
- Subject: siSwati FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Memorandum
- Year: 2024
- Exam period: November 2024 NSC
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-fal) › [siSwati FAL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024-mg/a2d461e4-1cd9-482a-abb8-55e4fd93508d)

## About this document

Siswati Fal · Grade 12 · November 2024 NSC · 2024 · siswati. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024/5a9961f9-ca1b-48b8-8722-67726b16d06d) — QP · 2024 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                            SENIOR CERTIFICATE

                                 LIBANGA 12

           SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)

                             LIPHEPHA LESIBILI (P2)

                                    LWETI 2024

                            TICONDZISO TEKUMAKA

EMAMAKI: 70

                      Leticondziso tekumaka tinemakhasi la-12.

Emalungelo agodliwe                                              Phenya

### Page 2

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        2                   DBE/Lweti 2024
                                          NSC – Ticondziso tekumaka

TICONDZISO TEKUMAKA

•    Nangabe umhlolwa aphendvule imibuto lengetulu kwaleyo lelindzelekile, maka
     timphendvulo letisekucaleni kuphela, maka kuphela imphendvulo yembuto
     wekucala kuleso naleso SIGABA.
•    Nangabe umhlolwa anike timphendvulo letimbili lapho imphendvulo yekucala
     iliphutsa kantsi lena yesibili iliciniso, akumakwe imphendvulo yekucala yesibili
     ingamakwa.
•    Nangabe tinombolo tetimphendvulo tinemaphutsa, maka ulandzele ticondziso
     tekumaka.
•    Nangabe liphutsa lesipelingi litsikameta inshokutsi, akunganikwa limaki, kantsi
     nangabe inshokutsi ayitsikameteki, akunikwe limaki.
•    Imibuto lemifisha: Nangabe umhlolwa angakafaki bokhulumile nangabe kufanele
     acaphune akangajeziswa.
•    Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule
     ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Onkhe
     emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
•    Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki
     akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/
     LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza
     ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.

Emalungelo agodliwe                                                              Phenya

### Page 3

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        3                          DBE/Lweti 2024
                                          NSC – Ticondziso tekumaka

SIGABA A: INOVELI

UMBUTO 1: KWASHA TIKHOTSA – LL Dlamini

1.1      1.1.1        D/Kusekela inkhosi.                                                         (1)

         1.1.2        Simo besishubile, boMswati netindvuna             takhe   batfukutsele
                      babonakalisa bumatima betintfo.                                             (2)

         1.1.3        Iyindzawo lesigodlo seNkhosi/Indzawo            lehlonishwako/Indzawo
                      lapho kuhlala khona iNkhosi Mswati.
                      (Kubili kwaloku.)                                                           (2)

         1.1.4        Mswati abetiva adzelelekile ngekutsi letinye tive titingenele tihlale
                      ngaphandle      kwemvume      endzaweni     yabokhokho       bakhe,
                      lebekuyintfo lengaketayeleki.                                               (2)

         1.1.5        Nguleyo yekutsi elawini leNkhosi akungeni nobe ngubani
                      angakabitwa/bebentela kutsi letindzaba tingaviwa bantfu
                      labangakafaneli/Kutsi lilawu leNkhosi liyahlonishwa futsi timfihlo
                      tikhulunyelwa khona.
                      (Kubili kwaloku.)                                                           (2)

         1.1.6        Kungobe bekangafuni kwenteke emaphutsa ngesive sakhe futsi
                      bekafuna kutibonela kutsi tonkhe titsa tincotjiwe, sive sakhe
                      siphephile ngemuva kwemphi.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)                                 (2)

         1.1.7        Kube nemtselela lomuhle ngobe Mbovane wakhona kuhola
                      lelibutfo ngekwetsembeka, bancoba titsa babuya nemfuyo lenyenti
                      batfuma nebantfu lebekusifiso saMswati.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)                                 (2)

         1.1.8        Kukhona kubumbana ngobe kuletheksthi Mswati netindvuna takhe
                      bakhuluma tindzaba tekuhlasela balwe netive letiphatamisa sive
                      semaSwati ngekungena ngalokungekho emtsetfweni eveni
                      laMswati, kantsi ingcikitsi yalenoveli ngumbango lokhona kuMswati
                      nebanakabo babanga bukhosi.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)                                 (2)

         1.1.9        Lenoveli yendlulisa umlayeto lotsi, sive salenye iNkhosi nendzawo
                      yayo kufanele sihlonishwe ngisho nabemndeni babuye besekelane
                      kute kube khona kuvana nelubumbano emndenini.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)                                 (2)

Emalungelo agodliwe                                                                     Phenya

### Page 4

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        4                     DBE/Lweti 2024
                                          NSC – Ticondziso tekumaka

1.2      1.2.1        Lenkhulumo isho kutsi bantfwana bemuntfu kumele babambisane
                      ngisho kukhona kungevani lokukhona.                                    (2)

         1.2.2        Lendzima iveta Mswati angumuntfu lonekuthula nelutsandvo
                      kubanakabo ngobe ufuna kube nekuvana emkhatsini wabo.                  (2)

         1.2.3        Kubangelwa kungahlonishwa kwakhe banakabo nekungati kutsi
                      lesimo angasilungisa njani sibuyele kuleso lebebaphila ngaphasi
                      kwaso ngaphambilini.                                                   (2)

         1.2.4        Kungahlangani kwaMswati nebanakabo kwenta kutsi bangalungisi
                      tinkinga lebanato lokwenta kucabana kubhebhetseke kuchubekele
                      embili.                                                                (2)

         1.2.5        Kuletheksthi ubonakala atfumela tindvuna takhe kutsi tente taba
                      tekutsi yena nebanakabo bahlale phasi balungise tinkinga tabo
                      kunekutsi alwe nabo kepha kwangaphumeleli.                             (2)

         1.2.6        Ngiyavumelana nawo ngobe ubonakala asebentisana kahle
                      netindvuna/Uyayihlonipha     imibono     yetindvuna    takhe/
                      bekabonisana netindvuna takhe ngembi kwekutsatsa tincumo/
                      nakuphela timphi tonkhe tindvuna takhe bekatibonga ngekutipha
                      tinkhomo.
                      (Kubili kwaloku.)                                                      (2)

         1.2.7        Nguleso sekuhlasela banakabo nakabona kutsi balwisana naye
                      akazange abambelele ekutseni batalwa ndzawonye kepha wenta
                      loko simo besifuna kutsi akwente kukhomba kutsi uyinkhosi.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)                            (2)

         1.2.8        Bengingabahlasela       ngobe    bakhomba        kungangihloniphi
                      njengenkhosi yabo futsi bahlanganyela netitsa tami lokubenta babe
                      yingoti emphilweni yami/neyebukhosi.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)                            (2)

         1.2.9        Titifundzisa kutsi akukafaneli kutsi wetsembe wonkhe umuntfu
                      lokusebentelako ngobe boSicobolonjwane naKhambi bebatfunywe
                      ndzawonye kepha bachamuka netimphendvulo letehlukile,
                      lokukhomba kutsi ukhona longaketsembeki emkhatsini wabo
                      bobabili.                                                              (2)
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)                            [35]

Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 5

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        5                      DBE/Lweti 2024
                                          NSC – Ticondziso tekumaka

UMBUTO 2: NGENCA YAKHO – JJ Ncongwane

2.1      2.1.1        B/Kunemfuyo.                                                            (1)

         2.1.2        Wakhophotela wabheka phasi nakaphendvula thishelanhloko
                      Mdlalose.                                                               (2)

         2.1.3        Luvame kungena ebugebengwini/ludla tidzakamiva/luyekela sikolo/
                      lubaleka emakhaya luyohlala emigwacweni. Labatawutsi
                      bayabeketela batawusekela ngekutsi lukhona lusha lolutsi
                      nobe      lungenabatali lufundze    luze   luphumelele/batsi
                      bakhuliswa bogogo bafundze bacedze sikolo.
                      (Kubili kwaloku.)                                                       (2)

         2.1.4        Sizatfu sekutsi thishela Mdlalose bekanemtsetfo locinile kubafundzi
                      futsi bekabashaya ngendvuku.                                            (2)

         2.1.5        Kuyobuta kutsi kungani Mshumayeli angakayi esikolweni kantsi
                      ungumntfwana     lohlakaniphile/abefuna  kutjela    mkhulu
                      Gendinyoni ngekwehla kwemiphumela yaMshumayeli.                         (2)

         2.1.6        Lombono uliciniso ngobe bekayikhatsalele imphilo yaMshumayeli.
                      Wadlala indzima lebalulekile ekufundzeni kwakhe waze waphotfula
                      etifundvweni takhe, lebekangeke akwente kube lutsandvo
                      bekangenalo/ nanobe mkhulu Gendinyoni sekashonile
                      wachubeka wamnaka Mshumayeli emphilweni.                                (2)

         2.1.7        Sikhatsi sakudzala ngobe bantfu bebangenawo emalungelo
                      ekutsandzana nebantfu baletinye tive, ngiko afihlelwa ngemvelaphi
                      yakhe.                                                                  (2)

         2.1.8        Hulumende uvamise kubasita ngekubanika imali yesondlo
                      setintsandzane kute bakhone kukhulisa labantfwana labangenabo
                      batali abuye abanike nemaphasela ekudla njalo ekupheleni
                      kwenyanga/ubaholela imali yempesheni.                                   (2)

         2.1.9        Tifundza kutsi kubeketela kuyaphumelelisa ngobe Mshumayeli
                      wabeketela wafundza angenabo batali wagcina aphila kahle
                      anemndeni wakhe.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)                             (2)

2.2      2.2.1        Kwenteka esikolweni saseMajuba lebesiselokishini lelibucadlwana
                      nendzawo lekwakhulela kuyo Mshumayeli.                                  (2)

         2.2.2        Simo lesitfokotisako ngobe bafundzi baseMajuba bebajabulile
                      kuhlantwa emahositela, bahlobisa nemakamelo abo ekulala
                      ngetimbali/bakhululeke kuvakashelana.                                   (2)

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 6

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        6                        DBE/Lweti 2024
                                          NSC – Ticondziso tekumaka

         2.2.3        NguMshumayeli ngobe nguye lobekafika esikolweni lesisha,
                      nentfombatana yakuleso sikolo yavele yacondza kuye
                      yambingelela ngobe imbona kutsi ungumfundzi lomusha
                      longaketayeleki  kulesikolo/bafundzi labasha/labefikako                   (2)
                      kulesikolo.

         2.2.4        Lisiko lekujutjwa kwemisila/kusebenta kwebafundzi batihlantele
                      emakamelo abo emahositela/ kushaywa kwebafundzi/kutsatselwa
                      imali netintfo tabo.                                                      (2)
                      (Kubili kwaloku.)

         2.2.5        Lendzima igcugcutela lubumbano, kunakekelana kwebafundzi
                      ngobe bafundzi bebaba munye batsengelane netipho.                         (2)

         2.2.6        Akusenteki    ngobe    bafundzi     sebanemalungelo  lavikelwe
                      nguMtsetfosisekelo wakuleli, kushaya nekuphatsa kabi umfundzi
                      kutsatfwa njengekuhlukubeta lilungelo lakhe.                              (2)

         2.2.7        Kuvimbela kukhulelwa kwebafundzi bemantfombatana/kuvimbela
                      kugagadlelwa kwemantfombatana/kufundzisa bafundzi kutiphatsa/
                      kubafundzisa kulandzela imigomo lebekiwe.
                      (Kubili kwaloku.)                                                         (2)

         2.2.8        Lomkhuba bewuletsa kuhloniphana emkhatsini webafundzi baleso
                      sikolo ubuye uletse kwatana kancono ngobe bafundzi labasha
                      bekubenta bahloniphe bafundzi labadzala/ kulabanye bekuletsa              (2)
                      ligcubu nenzondo yekufuna kutiphindzisela kulabasha
                      labatawufika..

         2.2.9        Bantfwana bangaleto tikhatsi bebafundza kubeketelela timo
                      letimatima temphilo nekubeketelela simo lebaphila ngaphasi kwaso
                      nome ngabe simatima, lobekubenta bakhone kutimela
                      nasebacedzile kufundza. (Naleminye imibono lenembako                      (2)
                      yemukelekile.)                                                            [35]

                                                                      SAMBA SESIGABA A:         35

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 7

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        7                       DBE/Lweti 2024
                                          NSC – Ticondziso tekumaka

SIGABA B: UMDLALO

UMBUTO 3: LAHLOMA LADVUMA – Z Motsa

3.1      3.1.1        A/Lotsandza imphi.                                                       (1)

         3.1.2        Bekumele ikhankhase embikwesive bese sive sonkhana sikhetsa
                      lohlabene abe yinkhosi.                                                  (2)

         3.1.3        Bantfu bebatihlalele phasi/Bayatikhulumela/bekute tihibe.
                      (Kubili kwaloku.)                                                        (2)

         3.1.4        Iveta simo semoya lesingasikahle lesikhomba kutsi akuvanwa
                      kunembango lotsite.                                                      (2)

         3.1.5        Imbiba beyifuna kushiya kusesekuhle, isenawo emandla ekuyala
                      inkhosi letawulandzela.                                                  (2)

         3.1.6        Umholi kufute abe nesibindzi sekushiya emasiko langasebenti
                      acale lokusha lokuyinchubekelembili/abe ngulotiphetse kahle.             (2)

         3.1.7        Kungobe bekanesiciniseko sekutsi Vusematfwa udzakiwe, ulele
                      angeke aphumelele kufika kulesibhimbi.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)                              (2)

         3.1.8        Uwakhulunyiswa lwati lwekutsi banatsise Vusematfwa tjwala khona
                      atodzakwa    ehluleke   kuvela    esibhimbini   kepha     nangu
                      sewubonakala uyangena, lakwenta imitamo yakhe yekutsatsa
                      bukhosi ingaphumeleli.                                                   (2)

         3.1.9        Umbhali ufuna kusikhomba kutsi noma ungafisa njani kutsatsa
                      bukhosi ngenkhani njengaNdvukutemphi ungeke uphumelele
                      nangabe lesikhundla singasiso sakho.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)                              (2)

3.2      3.2.1        Ludvweshu lwangaphandle ngobe boNdvukutemphi naQedizizwe
                      bakhuluma ngekutsatsa bukhosi ngekulwa.                                  (2)

         3.2.2        Usho kutsi akakhulume kuvakale kahle.                                    (2)

         3.2.3        Utfukutseliswa kutsi Qedizizwe utfumbe umnakabo lokuyintfo
                      lengacasula uyise kabi.                                                  (2)

         3.2.4        Kukhombisa kutsi Madzandza akasiyo intfombatana lefuna
                      kudlalwa futsi uyamati Ndvukutemphi kutsi ungumuntfu lonjani.
                      Kungako abalalela ngobe uyati kutsi kukhona langakutfola
                      etinkhulumeni      tabo     langakusebentisa    nasabukene
                      naNdvukutemphi.                                                          (2)

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 8

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        8                        DBE/Lweti 2024
                                          NSC – Ticondziso tekumaka

         3.2.5        Akukamfaneli ngobe ungumuntfu loneludlame, lotsatsela tintfo
                      etulu futsi longabahloniphi labanye bantfu nemalungelo abo.
                      Ngako-ke,     bekungeke    kube   khona     kuthula nangabe
                      ayinkhosi./Uphindze abe sikhohlakali ngetindlela letinyenti.              (2)
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)

         3.2.6        Kungobe ufuna kutfola kutsi solo Ndvukutemphi               usamile
                      kulendzaba yakhe yekuphika umntfwanakhe.                                  (2)

         3.2.7        Madzandza uyayilwela indzaba yakhe akahlehli akafuni kutfolakala
                      akhulisa umntfwana ayedvwa abe uyise aphila kahle, loko kumenta
                      ehluke emantfombataneni alamuhla ladlalwa bafana abashiye
                      nebantfwana babakhulise babodvwa.                                         (2)

         3.2.8        Angeke ngimetsembe njengemngani ngobe wafuna kutsandzana
                      naMadzandza/wabulala Ndvukutemphi abe atsi ungumngani
                      wakhe/bekangamhloniphi Madzandza njengentfombi yemngani
                      wakhe.
                      (Kubili kwaloku.)                                                         (2)

         3.2.9        Kutsi ungabometsemba umngani ngetimfihlo temndeni wakho
                      ngobe angagcina akubulele njengobe. Loku sikubona kusento
                      sakhe    sekungabi    nenhlonipho  kuMadzandza   aphindze
                      angacabangeli nemphilo yaNdvukutemphi.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)                               (2)

                                                                      SAMBA SESIGABA B:         35

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 9

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        9                     DBE/Lweti 2024
                                          NSC – Ticondziso tekumaka

SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA

UMBUTO 4: TELUTSANDVO ATIPHELI – JJ Ncongwane

4.1      'NABO-KE BUNTFU' – JJ Ncongwane

         4.1.1        C/Kukhuluma kakhulu                                                    (1)

         4.1.2        'Sengivele nginombela lapha kuwe Hlubi lomuhle …'                      (2)

         4.1.3        Kuhamba         ngesivinini      lesikhulu kwaDlamini/ngumhlambi
                      wetinkhomo lebewugcwele umgwaco/kubamba emabhiliki kantsi
                      imoto ijika likhona futsi iyagijima.
                      (Kubili kwaloku.)                                                      (2)

         4.1.4        Sikhatsi sanyalo ngobe Dlamini uhamba ngemoto lekuyiveni
                      yeluhlobo lweColt/bantfu sebanemabhizinisi.                            (2)

         4.1.5        Sigameko sinye/balingisi babili kuphela/yenteka ngesikhashana
                      lesincane.
                      (Kubili kwaloku.)                                                      (2)

         4.1.6        Kungoba uvela ekucaleni anenkinga yekugibelisa Mangondo
                      Nkhosi emotweni yakhe, inkinga yakhe iyakhula ngekutsi atfole
                      ingoti Mangondo ashone kuyo.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)                            (2)

         4.1.7        Kube    nemtselela    lomubi   ngobe     umnakaboMangondo
                      wamcindzetela kutsi abukane nato tonkhe tindleko temngcwabo
                      waMangondo angakalindzeli.                                             (2)

         4.1.8        Simveta angumuntfu lokhohlakele, lonebucili ngobe wahlukumeta
                      Dlamini ngekutsi ahlale ambhadalisa imali nekufuna kutsi ondle
                      umndeni wakaNkhosi./longamcabangeli lomunye umuntfu
                      ngobe sento sakhe siveta kungamcabangeli Dlamini.                      (2)
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)

         4.1.9        Usikhetse kahle ngobe sihloko sitsi, 'Nabo-ke Buntfu', ingcikitsi
                      yalendzaba buntfu ngobe Dlamini utfolakala afundzisa bakaNkhosi
                      kubaluleka kwekuba nebuntfu nekutsi nangabe nibantfu nakhelene
                      kufanele nibambisane, nisitane, ungagiyi ngeliphutsa lalomunye
                      umuntfu.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)                            (2)

Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 10

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2       10                        DBE/Lweti 2024
                                          NSC – Ticondziso tekumaka

4.2      'IMBALI YAMI' – JJ Ncongwane

         4.2.1        Simo sekujabula neselutsandvo ngobe boSweetness naSipho
                      babonakala bajabulile ngekuhlangana kwabo.                                (2)

         4.2.2        Batsandzana basafundza sikolo/bakhona kulindzana iminyaka
                      lelishumi baze bacedza kufundza/bakhuluma ngekulobolana
                      basandza kuvumelana.
                      (Kubili kwaloku.)                                                         (2)

         4.2.3        Yenteka esikhatsini sanyalo lapho titsandzani setikhiphana tiye
                      kuyokudla ema-restaurant njengobe sibona Sipho naSweetness
                      bayokhulumela khona.                                                      (2)

         4.2.4        Akaketsembeki ngobe watsandzana namakhelwane wakhe,
                      wamkhulelisa wafihla iminyaka leminyenti kutsi Sweetness
                      yindvodzakati yakhe.                                                      (2)

         4.2.5        BoSipho naSweetness bakhuluma bahleti erestaurant lese-Mall
                      edolobheni laseMbombela.                                                  (2)

         4.2.6        Ingcikitsi yekutiphatsa ngobe Sipho naSweetness bakhombisa
                      kutiphatsa kahle kulokutsandzana kwabo./Lutsandvo
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)                               (2)

         4.2.7        Kuyokwenta luhlolo lwelufuto lwengati (DNA) lebelutawucinisekisa
                      kutsi yena naSweetness abatalwa ngubabe munye.                            (2)

         4.2.8        Indlela lebebatiphetse ngayo boSipho naSweetness yehlukile
                      kuyelusha lwanamuhla ngobe lona alukhoni kutigcina. Lusha
                      lwanamuhla lutibandzakanya netindzaba telutsandvo luseluncane
                      luphindze lutfole bantfwana lusafundza sikolo. Sipho naSweetness
                      bakhonile kugcina busha babo baze bacedza sikolo./Abakajakeli
                      tindzaba temacasi babancane.                                              (2)
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)

         4.2.9        Lesiphetfo salendzaba sibhaleke kahle ngobe siphetse ngaloko
                      lebesingakakulindzeli,     lokusenta      sibe    yingwijikhwebu.
                      Besingakalindzeli kutsi Sweetness atfolakale angumntfwana weyise
                      waSipho nalokutsi kwayena Sipho kunetinsolo tekutsi kungenteka            (2)
                      akasuye umntfwana waloyise lamatiko./ sikushiya nembuto lotsi
                      ingabe kuliciniso kanganani loku lokuvetwa batali baSipho.

                                                                      SAMBA SESIGABA C:         35

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 11

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2       11                           DBE/Lweti 2024
                                          NSC – Ticondziso tekumaka

SIGABA D: TINKONDLO

UMBUTO 5: EMATFUNDVULUKA – BB Malangwane

5.1      MVULA YANGA-1986 – JJ Ncongwane

         5.1.1        Inkondlo lelandzisako/inkondlo leyi-ephiki ngobe sonkondlo
                      ulandzisa ngemvula lenkhulu leyana ngemnyaka we-1986.                        (2)

         5.1.2        D/Sifaniso.                                                                  (1)

         5.1.3        Luchumanosicalo ngobe lamagama lasekucaleni kwalemigca
                      yomibili ayafanana/neluchumano loluvundlile ngobe kulemigca
                      kunemagama lafanako (... isho ...) kodvwa avundlile.                         (2)

         5.1.4        Imphindza ngobe lamagama            anemisindvo     lefananako     futsi
                      ayalandzelana kulomugca.                                                     (2)

         5.1.5        Kutsi utsini, ulichamukisaphi.                                               (2)

         5.1.6        Lemigca ayikahleleki ngobe emagama awalingani, acala kulamabili
                      aye kulamane.                                                                (2)

         5.1.7        Ingcikitsi yemvelo ngobe sonkondlo ukhuluma ngekuna kwemvula
                      lokusehlakalo semvelo.                                                       (2)

         5.1.8        Lemvula yakhukhula yonkhe intfo yangashiyi lutfo, yanyomula
                      nemabhuloho yawatfwala yayowalahlela ekudzeni.                               (2)

         5.1.9        Sonkondlo uphumelele ngobe sihloko sitsi, Mvula yanga-1986
                      kantsi nasonkondlo ukhuluma ngemvula lenkhulu leyana ngalowo
                      mnyaka.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)                                  (2)

5.2      TIFISO TAMI – JJ Ncongwane

         5.2.1        Sifanangwaca ngobe        onkhe    lamagama       lakulomugca    acala
                      ngangwaca b-.                                                                (2)

         5.2.2        Lengangihlanganisa nenkhosi yami.                                            (2)

         5.2.3        Iveta sitfombe sekutsi sonkondlo          ufuna    kulala   kamnandzi
                      aphumule endzaweni leNgcwele.                                                (2)

         5.2.4        Imvumelwanosicalo leyecako ngobe letinhlavu leticindzetelwe
                      tiyafana noma lamagama angafanani.                                           (2)

         5.2.5        Nase lilanga selishona.                                                      (2)

         5.2.6        Secamagama. Kweciwe ligama lelitsi tinkhomo.                                 (2)

Emalungelo agodliwe                                                                      Phenya

### Page 12

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2       12                    DBE/Lweti 2024
                                          NSC – Ticondziso tekumaka

         5.2.7        Ngulenchazelo letsi umcondvo wemugca we-35 awukapheleli
                      kulomugca uze upheleliswe emgceni we-36.                              (2)

         5.2.8        Kungobe akafuni kutsi nasashonile umndeni netihlobo bente
                      lebakutsandzako ngemngcwabo nangemfuyo yakhe.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)                           (2)

         5.2.9        Sifundvo sekutsi kubalulekile kuhlela tintfo takho usaphila,
                      ulayetele ngako konkhe lofuna kwenteke nangabe sewungasekho
                      kulomhlaba.
                      (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)                           (2)

                                                                  SAMBA SESIGABA D:         35
                                                                SAMBA SAKO KONKHE:          70

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2024/7c968643-11ed-458f-8b90-af82c5ea2fb3) — siSwati FAL · QP · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-nov-2024/d39ee922-7e9b-45a5-9579-63d99120fb20) — siSwati FAL · QP · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-siswati/fc9ae067-0327-4390-8356-2470510dfddb) — siSwati FAL · QP · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P3 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-3-siswati/d51ceba5-6cd8-4f12-b069-61c05af92dd5) — siSwati FAL · Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-may-june-2023-mg/b5814506-9bbc-4e81-9fba-86345d4e9f80) — siSwati FAL · Memo · 2023 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2023-mg/276577bb-320d-42f9-9578-52992eca7f97) — siSwati FAL · Memo · 2023 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati FAL

- [Gr 12 Siswati FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-fal-atp-2023-24/ce3a9844-e0b6-45d1-8a07-5bc3b067b26c) — ATP
- [Siswati FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/69690e6e-c42d-49e0-a88b-c722c859a43a) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/39da014c-e6b2-433d-b0a5-04958b209905) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-siswati/e586f09b-7a43-41af-b857-549c385406cf) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P3 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-3-siswati/e45bfa3c-7895-4b49-8408-3b8447971dd5) — QP · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-may-june-2023-mg/186cb310-76a1-4ded-a00a-26d15baf281e) — Memo · 2023 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
