# siSwati FAL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper

> Grade 12 siSwati FAL Paper 2 question paper from the November 2024 NSC, 24 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024/5a9961f9-ca1b-48b8-8722-67726b16d06d
- Updated: 2026-09-27
- Subject: siSwati FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Question paper
- Year: 2024
- Exam period: November 2024 NSC
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 24

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-fal) › [siSwati FAL Grade 12 P2 November 2024 NSC Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024/5a9961f9-ca1b-48b8-8722-67726b16d06d)

## About this document

Siswati Fal · Grade 12 · November 2024 NSC · 2024 · siswati. Question paper, 24 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024-mg/a2d461e4-1cd9-482a-abb8-55e4fd93508d) — Memo · 2024 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Confidential

                                NATIONAL
                           SENIOR CERTIFICATE

                                LIBANGA 12

          SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)

                           LIPHEPHA LESIBILI (P2)

                                  LWETI 2024

EMAMAKI: 70

SIKHATSI: Ema-awa la-2 ½

                           Leliphepha linemakhasi la-24.

Emalungelo agodliwe                                        Phenya

### Page 2

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2         2              DBE/Lweti 2024
                                                 NSC Confidential

TICONDZISO KULABAHLOLWAKO

Fundza lelikhasi ngembikwekutsi ucale kuphendvula imibuto.

1.       UNGALIFUNDZI lonkhe liphepha lemibuto. Buka lokucuketfwe ekhasini
         lelilandzelako bese ubeka luphawu kulowo nalowo mbuto lobutwe
         ngetincwadzi lotifundze kulomnyaka.

2.       Leliphepha lemibuto licuketse TIGABA LETINE.

         SIGABA A:      Inoveli                          (35)
         SIGABA B:      Umdlalo                          (35)
         SIGABA C:      Tindzaba letimfisha              (35)
         SIGABA D:      Tinkondlo                        (35)

3.       Phendvula IMIBUTO LEMIBILI kuphela kunobe ngutiphi tigaba LETIMBILI
         ngalendlela:

         SIGABA A: INOVELI (35 emamaki)
         Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile.

         SIGABA B: UMDLALO (35 emamaki)
         Phendvula MUNYE umbuto wemdlalo lowufundzile.

         SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA (35 emamaki)
         Phendvula YOMIBILI imibuto lebutwe ngetindzaba letimfisha.

         SIGABA D: TINKONDLO (35 emamaki)
         Phendvula TOTIMBILI tinkondlo lokubutwe ngato.

         Sebentisa luhlu lwekutikhumbuta kute usitakale.

4.       Landzela ticondziso letisekucaleni kwaleso naleso sigaba.

5.       Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto temibuto njengobe tinjalo
         ephepheni lemibuto.

6.       Cala LESO naleso sigaba ekhasini LELISHA.

7.       Siphakamiso sekulawulwa kwesikhatsi: Sebentisa emaminithi la-75 kuleso
         naleso sigaba.

8.       Bhala ngebunono nangesandla lesibonakalako.

Emalungelo agodliwe                                                          Phenya

### Page 3

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2         3                 DBE/Lweti 2024
                                                 NSC Confidential

LOKUCUKETFWE

Lelikhasi litakusita ekukhetseni imibuto lofuna kuyiphendvula ngaphandle kwekufundza
lonkhe liphepha lemibuto.   Nov

SIGABA A: INOVELI

Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile.
INOMBOLO YEMBUTO                   EMAMAKI                            LIKHASI

1.   Kwasha Tikhotsa                                 35                  5

2.   Ngenca Yakho                                    35                  9

SIGABA B: UMDLALO

Phendvula MUNYE umbuto wemdlalo lowufundzile.
3.  Lahloma Ladvuma                   35                                 13

SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA

Phendvula imibuto LEMIBILI ngetindzaba letimfisha lotifundzile.
4.1 'Nabo-ke Buntfu'                      17                             17

4.2 'Imbali Yami'                                    18                  19

SIGABA D: TINKONDLO

Phendvula TOTIMBILI tinkondlo ngencwadzi loyifundzile.
5.1 'Mvula Yanga-1986'                  17                               21

5.2 'Tifiso Tami'                                    18                  23

Emalungelo agodliwe                                                             Phenya

### Page 4

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2         4                     DBE/Lweti 2024
                                                 NSC Confidential

LUHLA LWEKUTIKHUMBUTA

Lelikhasi litakusita ekukhetseni imibuto lofuna kuyiphendvula ngaphandle kwekufundza
lonkhe liphepha lemibuto.

            SIGABA                TINOMBOLO                LINANI LEMIBUTO      THIKA
                                   TEMIBUTO               LEPHENDVULWAKO         ()
A: Inoveli                            1–2                         1
   (Imibuto lemifisha)
B: Umdlalo                               3                          1
   (Imibuto lemifisha)
C: Tindzaba letimfisha               4.1 + 4.2                      2
   (Imibuto lemifisha)
D: Tinkondlo                         5.1 + 5.2                      2
   (Imibuto lemifisha)

CAPHELA: Cikelela kutsi uphendvule imibuto lesetigabeni LETIMBILI kuphela.

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 5

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2         5              DBE/Lweti 2024
                                                 NSC Confidential

SIGABA A: INOVELI

Phendvula MUNYE umbuto wenoveli loyifundzile.

UMBUTO 1: KWASHA TIKHOTSA – LL Dlamini

1.1      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI A

         Watsi abeve lawo mavi Mbovane, wakhala tinyembeti tehla mihli njengemfati.
         Sashuba simo setingcoco elawini leNkhosi. Sandlane abebuke phasi
         kubonakala kutsi uphatseke kabi. INgwenyama beyitsi nayitsi iyakhuluma
         lulwimi lugcwale umlomo. Ekugcineni akekho lowaphumelela kuphuma nelivi
         lelivakalako. Mswati, Sandlane naMbovane bewungatsi bafelwe bazilile 5
         ngenca yesimo lebebakuso.

         'Emachibini emigcinga, edvutane nesicalo semfula Ligwa kwakhe imindeni
         leminyenti yebeSutfu. Etingonini temfula Silobela kwakhe imindeni yebeSutfu.
         Ngasemfuleni Sosiphutfwane, etintsabeni teMhlokombila kwakhe beSutfu.
         EMkhingoma neNtsababovu kwakhe beSutfu. IMhluzi neLubhalule imifula 10
         legcogcele ndzawonye imindeni yebeSutfu. INdubazi enhla nelive inatfwa
         ngiso lesive,' kukhuluma Mswati akhombisa kuphatseka kabi.

         Wachubeka watsi, 'Mbovane! Mbovane! Ngifuna kuliwe naso lesive sitfunjwe
         sibe ngaphasi kwemaSwati. Intfo leletse imindeni leminyenti lapha kufuna
         emadlelo emfuyo nekubalekela kucindzeteleka etindzaweni lekuchanyukwa 15
         kuto. Lokucasulako kutsi labantfu abakakhonti lapha, kepha bafike bakha
         ngaphandle kwekwenta ticelo letifanele.'

         Sicobolonjwane abewenta ngekwetsembeka umsebenti wakhe. Luhala
         ebelufuna alutfole. Imindeni leseyitinte kulaMswati bekungebakaNkhambule,
         Buhali, Mashinini, Mashilwane naletinye tibongo. Mswati wakhuluma watsi, 20
         'Ngiyadzabuka kuva kutsi sebahlala endzaweni yami ngaphandle kwemvumo
         yami, kepha-ke ngifuna bahlaselwe, bancontjwe, batfunjwe.'

         Yaphuma embulukusa iNdlavela iholwa nguMbovane naye Mswati lucobo
         lwakhe. Yacala ngasemachibini emihlanga, lapho kucala khona umfula Ligwa
         yatsanyela. Kwatsi kushaya imphunga yase iseSilobela. KuSosiphutfwane 25
         yehlukana kabili, Mswati wayihola yehlisa iNkomazi icondze esigodlweni
         sakhe eDlomodlomo. Mbovane wayihola njalo yancamula uMhluzi,
         yancamula Lubhalule yaze yayewusima eNdubazi. Bekutfunjwa imfuyo,
         bafati, bantfwana kanye nemajaha ngenhloso yekwandzisa sive. Mabhula
         wabaleka wayewukhosela kaSikhukhuni enhla nelive. Mswati wabeka tikhulu 30
         takhe etindzaweni letehlukene kuze tihlale tibe ngemehlo akhe.

                                                                     [Likhasi 34–35]

Emalungelo agodliwe                                                            Phenya

### Page 6

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2         6                   DBE/Lweti 2024
                                                 NSC Confidential

         1.1.1        Khetsa YINYE imphendvulo.

                      Nguyiphi indzima ledlalwa nguMbovane kuletheksthi?

                      A   Kwelapha inkhosi
                      B   Kwedzelela inkhosi
                      C   Kukhetsela inkhosi
                      D   Kwesekela inkhosi                                                 (1)

         1.1.2        Besinjani simo semoya lesivetwe endzimeni ye-1?                       (2)

         1.1.3        Indzawo yaseLudzidzini iyindzawo lenjani? Bhala KUBILI.               (2)

         1.1.4        Sizatfu sini lesenta Mswati akhatsateke kangaka kuletheksthi
                      lengenhla?                                                            (2)

         1.1.5        Nguyiphi imbangela leyenta kutsi Mswati netindvuna takhe
                      babambe letingcoco elawini lakhe? Bhala KUBILI.                       (2)

         1.1.6        Ucabanga kutsi kungani Mswati aphake abuye ahole lemphi
                      lebonakala ngenhla? Sekela imphendvulo yakho.                         (2)

         1.1.7        Kuba khona kwaMbovane kuletindvuna taMswati kube namuphi
                      umtselela ekulweni netitsa teNkhosi?                                  (2)

         1.1.8        Ingabe kukhona yini kubumbana emkhatsini waletheksthi
                      lengenhla nengcikitsi yalenoveli? Sekela imphendvulo yakho.           (2)

         1.1.9        Lenoveli yedlulisa muphi umlayeto ngesive saMswati kubafundzi
                      bayo? Sekela imphendvulo yakho.                                       (2)

                                                 NA

Emalungelo agodliwe                                                               Phenya

### Page 7

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2         7                          DBE/Lweti 2024
                                                 NSC Confidential

1.2      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI B

         'Bantfwana bemuntfu abalahlani. Kucabana kwabo kuba kwesikhashana.
         Kumele sihlangane nebanaketfu silungise tinkinga lesetidalekile,' kusho
         Mswati akhombisa kuba nelitsemba lekutsi simo sitawubuyela endleleni
         yaso leyetayelekile, bahlale phasi banetseteke bakhumbule kadzeni
         basakhula lapho bebadlala ndzawonye khona ngelibumba, badlala 5
         umsheleletane, kutsiya tifu, kubhulana ngemacembe nekuhlaba inzema.

         Wabuya wachubeka Mswati watsi, 'Veta umbono wakho Khambi ngalesimo.
         Ngabe budlelwano emkhatsini wami nabomnaketfu butawubuyela esimeni
         lesidzala nobe konakele umlibe?'
         'Konakele umlibe Ngwenyama,' kusho Khambi. Inhlitiyo yaMswati 10
         beyibuhlungu ngendlela lemangalisako angati kutsi lentfo angayilungisa
         njani.   Ngemuva     kwemizuzwana     Khambi   ahambile,    kwangena
         Sicobolonjwane naye aphetse tindzaba.

         'Ngiphangisele Sicobolonjwane ngabe uphetse tiphi lamuhla? Batsini
         bomnaketfu? Ngabe bangilahla nyalo ngiphila nome sengifile?'                           15
         'Konakele Ngwenyama, konakele,' kusho Sicobolonjwane ehluleka
         kukhuluma emavi lavakalako.
         'Yini leyonakele Sicobolonjwane? Khuluma ngive nhloli yami.'
          'Ngikwentile lebengitfunywe kona ngemphumelelo. Ngiphatfwe kahle
         ngendlela lemangalisako kaMahamba.'                                                    20
         'Ungalandzi lokunyenti nhloli yami, kepha shaya ngalejubako!' Kusho
         Mswati aphelelwa sineke ngobe acondze kuva kahle loku lokushiwo
         nguSicobolonjwane. 'Ayikho indlela lencamulako, kepha kuyicoca
         ngalokuphelele. Bantfwana bayihlonipha ngendlela lemangalisako
         iNgwenyama kaMahamba. Angiphiki kutsi babe nayo imitamo yekucumba                      25
         phasi umbuso wesilo phambilini, kepha imisebenti yesilo yente kutsi
         basesabe kakhulu. INgwenyama iyatiswa futsi iyahlonishwa kaMahamba.
         Ngitsite bengifike kubo njengesigijimi ngetfula loko bengitfunywe kona,
         basukumela etulu. Ngiko nje baye beta lapha bahlala emalanga lamatsatfu
         njengobe iNgwenyama beyikhombe emabombo kaMzila. Batsi bacela                          30
         kwatiswa futsi lapho iNgwenyama seyibuyile.'

                                                                              [Likhasi 53–54]

         1.2.1        Lenkhulumo yaMswati lengentasi ishoni?

                      'Bantfwana bemuntfu abalahlani.'                                               (2)

         1.2.2        Indzima ye-1 iveta Mswati angumlingisi lonjani ngekwesimilo?
                      Sekela imphendvulo yakho.                                                      (2)

         1.2.3        Mswati ubonakala akhatsatekile                nakakhuluma   naKhambi.
                      Kubangelwa yini loko?                                                          (2)

Emalungelo agodliwe                                                                       Phenya

### Page 8

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2         8                      DBE/Lweti 2024
                                                 NSC Confidential

         1.2.4        Letheksthi lengenhla ilubhebhetsekisa njani ludvweshu? Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                       (2)

         1.2.5        Mswati akasiyo iNkhosi letsandza imphi. Fakazela lombono
                      ngaloko lokwenteka kuletheksthi lengenhla.                               (2)

         1.2.6        Uyavumelana yini nalombono lotsi Mswati uyinkhosi lekhona
                      kusebentisana kahle nalabanye bantfu? Sekela ngemaphuzu
                      LAMABILI.                                                                (2)

         1.2.7        Ngusiphi sigameko lesenta sitsi Mswati ungumlingisi loyindilinga
                      kulenoveli yonkhe? Sekela imphendvulo yakho.                             (2)

         1.2.8        Kube bekunguwe Mswati bewungenta njani ngalesimo
                      besibonakala emkhatsini wakhe nebanakabo? Sekela imphendvulo
                      yakho.                                                                   (2)

         1.2.9        Timphendvulo        taSicobolonjwane    naKhambi      titifundzisani
                      tetsamelilwati taletheksthi? Sekela imphendvulo yakho.                   (2)
                                                                                               [35]

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 9

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2         9                         DBE/Lweti 2024
                                                 NSC Confidential

UMBUTO 2: NGENCA YAKHO – JJ Ncongwane

2.1      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI C

         'E babe ekhaya! Sikhulekile Motsa!'
         'Mshumayeli! Yekhutani tinja tingalumi umuntfu lomdzala!' kumemeta livi
         lamkhulu Gendinyoni asekhatsi endlini.
         'Hhayi ayisuke yona inani?' Kwekhuta livi laMshumayeli.
         'Baphi labadzala mfana?'                                                5
         'Bakhona lapha endlini thishelanhloko,' kusho Mshumayeli asakhophotela
         abuke phasi. Weswela umgodzi wekungena Mshumayeli nakabona kutsi
         kantsi lolokhonkhotfwa tinja nguthishelanhloko wabo.

         Nemambala wangena egumeni thishelanhloko Mdlalose. Watsi nje
         ngekungena edladleni, wesuka ngematubane Mshumayeli wayoshona entasi 10
         emfuleni. Lokumenta kutsi abaleke kutsi, vele bantfwana bebamesaba
         Mdlalose ngobe bekanyatsela kumntfwana. Kwesibili-ke kutsi wacabanga
         Mshumayeli kutsi mkhulu wakhe utamceba kuMdlalose kutsi yena utsite
         akasafuni kuya esikolweni ngobe labanye bantfwana bahlekisa ngaye
         esikolweni batsi ungumlumbi wesiganga. Kwesitsatfu-ke kutsi vele thishela 15
         uyesatjwa futsi uyabalekelwa nangabe ete ekhaya kini. Kodvwa nakhona
         lapho, awumbalekeli ngendlela yekutsi nasebakubita labadzala bafuna
         kukutfuma kukhandzakale kutsi wena awukho. Loko kungaba licala lelibovu
         ngobe thishela utawubona kutsi kantsi wena awuhlali ekhaya. Batali bakho
         bayahlupheka nabafuna kukutfuma.                                          20

         'Philani phela ekhaya kaMotsa,' kubingelela                thishelanhloko Mdlalose
         ngesikhatsi asahleti esigicini labamnike sona.

         'Yebo siyaphila tsine thishelanhloko singeva nine kutsi ninjani,' kuvuma
         boMotsa nemkakhe.
         'Siyabonga mkhulu Motsa.'                                                   25
         'Sibona nje imvula kwala lonyaka,' kusho mkhulu Gendinyoni.
         'Hhayi ningakhatsateki labadzala, lamuhla nginiletsele tindzaba letimnandzi
         tayo imvula.'
         'Hawu! Letitsini Mdlalose?'
         'Lamuhla ntsambama litayitsela imvula mkhulu Gendinyoni, lungisani 30
         emakhuba kusasa nivuke niyewulima.'

                                                                               [Likhasi 16–17]

Emalungelo agodliwe                                                                      Phenya

### Page 10

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        10                       DBE/Lweti 2024
                                                 NSC Confidential

         2.1.1        Khetsa YINYE imphendvulo.

                      Ngukuphi lokukhomba             kutsi   kaMotsa   basaphila   imphilo
                      yasemakhaya?

                      A   Kunemoto
                      B   Kunemfuyo
                      C   Kunetisebenti
                      D   Kunabologadzi                                                         (1)

         2.1.2        Ngusiphi sento saMshumayeli lesisekucaleni             kwaletheksthi
                      lesikhombisa kutsi ungumntfwana lohloniphako?                             (2)

         2.1.3        Bhala KUBILI lokuvame kwentiwa lusha lwalamuhla lolukhula
                      ngalendlela Mshumayeli lakhule ngayo.                                     (2)

         2.1.4        Ngusiphi sizatfu lesenta bafundzi bamesabe thishela Mdlalose?             (2)

         2.1.5        Abeyokwentani thishela Mdlalose kaMotsa?                                  (2)

         2.1.6        Thishela Mdlalose ungubabe lonebuntfu nelutsandvo. Fakazela
                      lombono ngendzima lekayidlala emphilweni yaMshumayeli.                    (2)

         2.1.7        Kuvela kwaMshumayeli kwenteka ngasiphi sikhatsi semphilo?
                      Sekela imphendvulo yakho.                                                 (2)

         2.1.8        Hulumende uvamise kubasita ngayiphi indlela bantfu labafana
                      nabomkhulu Gendinyoni naGogo Finishi?                                     (2)

         2.1.9        Tetsamelilwati tifundzani       ngesiphetfo   saMshumayeli?   Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                        (2)

                                                 NA

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 11

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        11                  DBE/Lweti 2024
                                                 NSC Confidential

2.2      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI D

         Sikhatsi sekujutjwa kwemisila sikhatsi lesimatima impela kubafundzi labasha.
         Ntsambama bayaphuta kulala kantsi ekuseni futsi bavuswa lokwa
         ngetingweti. Ayikho nje intfo lebuhlungu njengekuvuswa ekuseni
         ngesankahlu. Labanye njalo bavuswa ngekushaywa. Ikakhulu nangabe
         ukhombisa kuba nenkhanyana. Bakushaya bakutsatsele nemadlana yakho.          5

         Lapha kaMajuba, kujuba bafundzi labasha umsila bekuphela emva
         kwetinyanga letimbili. Ngelilanga lekuphela nya kwekujutjwa kwemisila,
         bekubakhona umcimbi lomkhulu. Lomcimbi nome lesibhimbi satiwa ngekutsi
         ngumcimbi wekwemukela bafundzi labasha. Bafundzi labadzala bawubita
         ngekutsi, nguMsila' Function. Bewuvamise futsi kutsi wentiwe ngabomgcibelo. 10
         Lona mcimbi uhambisana nemcudzelwano wekuhloba kwemahositela.
         Ihositela yebafana icudzelana nehositela yemantfombatana ngekuhloba.

         Ngalowo Mgcibelo, kuvukwa ekuseni kuhlantwe emahositela. Kukolojwa
         phasi kufakwe ipholishi. Ngelulwimi lwaseMajuba kutsiwa iyangwangwata.
         Kugezwe lubondza. Kukhiwe timbali kuhlotjiswe emakamelweni. Imibhedze 15
         igcetjwe kahle kube kuhle kube njeya. Nangabe ungumfana unemngani
         wentfombatana, umtsengela sinatfo lesibandzako, emashabisi kanye
         nemabhasikidi, umbekele. Naye lomngani wakho wentfombatana utakubekela
         lokumnandzi ngale ehositela labo.

         Ngalowo Mgcibelo ekuseni, bewuva bafana batsi, 'Ewu madvodza lamuhla 20
         siyawuvakashelwa ngumzana …'

         Nemantfombatana nawo asho njalo ngale. Phela bekungavakashelwana
         emahositela.     Bekulicala     lelibovu     nawukhandzakala      ehositela
         yemantfombatana kantsi ungumfana. Nawo emantfombatana bekangayi
         ngale ehositela yebafana. Lilanga lebelivunyelwe kutsi kuvakashelwane ngilo 25
         lona leli lemcimbi wekucudzelana kwemahositela ngekuhloba kanye
         nekwemukela bafundzi labafikako. Loku kusho kona kutsi uya kanye
         ngemnyaka       ehositela     yemantfombatana      nangabe      ungumfana.
         Nemantfombatana nawo kanjalo.

                                                                        [Likhasi 77–78]

         2.2.1        Loku lokwenteka ekucaleni kwaletheksthi lengenhla kwenteka
                      kuphi nendzawo? Usho ngani?                                          (2)

         2.2.2        Besinjani simo semoya saloko lokwenteka endzimeni ye-3?              (2)

         2.2.3        Ngubani umlingisi logcamile nawufundza letheksthi lengenhla?
                      Sekela imphendvulo yakho.                                            (2)

         2.2.4        Bhala KUBILI lekwenteka kuletheksthi lokungasenteki etikolweni
                      kulamalanga.                                                         (2)

Emalungelo agodliwe                                                               Phenya

### Page 12

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        12                  DBE/Lweti 2024
                                                 NSC Confidential

         2.2.5        Indzima ye-3 kuletheksthi lengenhla igcugcutelani kubafundzi?
                      Sekela imphendvulo yakho.                                            (2)

         2.2.6        Ngabe loku lokwenteka kuletheksthi kusenteka yini kulesikhatsi
                      salomuhla? Sekela imphendvulo yakho.                                 (2)

         2.2.7        Ngukuphi loku lokumcoka bekuvikelwa ngekubeka umtsetfo
                      wekutsi emantfombatana angangeni emakameleni ebafana? Bhala
                      KUBILI.                                                              (2)

         2.2.8        Ngekubona kwakho umkhuba wekujutjwa kwemisila kwebafundzi
                      labasha etikolweni bewuba nawuphi umtselela kubafundzi? Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                   (2)

         2.2.9        Imphilo beyiphilwa etikolweni takudzala kusafundza boMshumayeli
                      beyibafundzisani bantfwana bangaleso sikhatsi? Chaza.                (2)
                                                                                           [35]

Emalungelo agodliwe                                                              Phenya

### Page 13

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        13                      DBE/Lweti 2024
                                                 NSC Confidential

SIGABA B: UMDLALO
UMBUTO 3: LAHLOMA LADVUMA – Z Motsa
3.1 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
     ITHEKSTHI E

     NDVUKUTEMPHI:          BaTfwa baketfu!
     SIVE:                  Yithi! Zinyane!
     NDVUKUTEMPHI:          Seyibekile iMbiba lengaphikiswa. Sonkhe siyati kutsi:
                            Live lidzinga umholi locatsa ngemandla!
                            Live lifuna umholi lobhadlile ngengcondvo!                         5
                            Umholi longesab' imphi!
                            Umholi longcodv' isile sonkhe sikhatsi igadze sitsa! (Abindze
                            kancane)
                            Ingcondvo isa ngekwecwaya emabele, kugwema lukhamba!
                            Kwecwaya ludziwo kwenta umtimba ube catsa, kwenta                  10
                            umholi      angesabi    kujijimeta  sikhali   ahlabe     sitsa
                            lesimhlaselako.
                            Njengoba nati, mine nelukhamba sititsa!
                            BaTfwa, nobe make atalwa luntfu, mine ngingabumela
                            bukhosi ngalokuphindziwe!                                          15
                            Ingcondvo yami ihlala isile; lapho iNkhosi itsi le! Ngiya
                            nangenhloko ngingadzayiteli.
                            Ase nisho phela uphi umnaketfu Vusematfwa? Bukani,
                            amukho! Sizatfu? Lukhamba! (Sicokotele sive sesibonile
                            kutsi vele amukho)                                                 20
                            Ngitimisele kumnyisela umnetfu abuse njengemtsetfo ngoba
                            unina utalwa bukhosi. Kodvwa ngitsi losikhuluma nje uphi?
                            Iphi iNkhosi lenganibusa? Titsa ete tanicedza nje kunje?
                            Live lidzinga umholi longcondv' isile umholi lo … (Atsi
                            asengakalimiti kuchamuke Tsemba netindvuna letimbili               25
                            temphi boTfolwane naSigwaca. Emavi aNdvuku avele
                            aphelele emlonyeni. Kudvume lihlombe sive sesikhuleka
                            kumntfwanenkhosi longenako.)
     NDVUKUTEMPHI:          E … e … e! Asibonge sewufikile umntfwana. E-e- besitsi e-e
                            besingetsembi kutsi utawufika. Angibe mfisha baTfwa!               30
                            (Ahlale phasi)
     IMBIBA:                (Isukume iyokuma lapho kusuka khona Ndvuku) Senitivele
                            kebaTfwa baboBabe! Lomuhla sitayikhetsa sonkhe ngemavi
                            ayo iNkhosi yebaTfwa, khumbulani! Sekusele ngawe-ke
                            msa wami. Baketfu, asinyisele Vusematfwa, lengimemukele            35
                            ngenjabulo tinyangana emva kwelitibulo, yena ke ngimphiwa
                            lichikiza lebukhosi besive sale-khashane, nalo lelo chikiza
                            lekuhamba selalala njengaLahliwe. Khuluma-ke Vusa
                            sebakwenele! Khuluma sive kutsi wena ngekubona kwakho
                            bukufanele ngaliphi bukhosi bebaTfwa!                              40
                                                                             [Likhasi 23–24]

Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 14

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        14                     DBE/Lweti 2024
                                                 NSC Confidential

         3.1.1        Khetsa YINYE imphendvulo.

                      Inkhulumo yaNdvukutemphi letsi, 'Live lifuna umholi lobhadlile
                      ngengcondvo! Umholi longesab' imphi!' imveta angumuntfu
                      lonjani?

                      A   Lotsandza imphi
                      B   Lotsandza kuthula
                      C   Lotsandza kukhuluma
                      D   Lotsandza bantfu                                                    (1)

         3.1.2        Inkhosi lensha bekumele ikhetfwe njani?                                 (2)

         3.1.3        Bhala KUBILI lokungenta letheksthi idlaleke esiteji.                    (2)

         3.1.4        Inkhulumo yaNdvukutemphi iveta simo semoya lesinjani?                   (2)

         3.1.5        Sizatfu sini besenta Imbiba isheshe ishiye sikhundla sayo
                      sebukhosi?                                                              (2)

         3.1.6        Ucabanga kutsi ngutiphi timphawu tebuholi lobuhle? Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                      (2)

         3.1.7        Kungani Ndvukutemphi akhulume nesive ngesibindzi lesikhulu
                      ngesimilo semuntfu lekumele abe yinkhosi?                               (2)

         3.1.8        Ndvukutemphi uvakala akhuluma emavi latsi, 'uyatsakatsa
                      lomuntfu' nakungena Tsembative. Kungani asho njalo?                     (2)

         3.1.9        Kungani    umbhali  akugucule    tintfo kulomhlangano
                      waboNdvukutemphi ngekutsi kungene Tsembative kutsiwe
                      nguVusematfwa?                                                          (2)

                                                 NA

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 15

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        15                    DBE/Lweti 2024
                                                 NSC Confidential

3.2   Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

      ITHEKSTHI F

      (Kona loko kusihlwa, eMphelave elawini laNdvukutemphi. Qedizizwe ungena
      ukhandza Ndvukutemphi uhleti uchiyeme esigicini.)

      QEDIZIZWE:             Wethu! Wahlala nje, ihlatshwa nini lenkhomo?
      NDVUKUTEMPHI:          (Angamnaki) Inkhomo yani?
      QEDIZIZWE:             Kanti lamantshontsho esavumelana ngawo azozizela nje?           5
      NDVUKUTEMPHI:          Ase ume bo Zulu! Uyabona konkhe sekungiphelele nje!
                             Nabukhosi abukho kimi; hamba kulabanebukhosi ufune
                             emantjontjo akho kubo. Nawe utibonele kutsi lenyamatane
                             isiphunyuke sitsi siyivimbile ngekuyidzakiswa siyivalele
                             endlini lengatiwa ngumuntfu.                                    10
      QEDIZIZWE:             Ye Wethu! Vuk'emaqandeni! Ubukhosi ngobakho!
                             sengikulungisele mina Qedizizwe nezizwana.
      NDVUKUTEMPHI:          (Asukume masinyane) Utsini Zulu?
      QEDIZIZWE:             Ngithi ubukhosi bule elawini lami. Uyabuthatha noma
                             awubuthathi ngizithathele?                                      15
      NDVUKUTEMPHI:          Condzisa lulwimi Zulu ngive kahle, bentani elawini lakho?
      QEDIZIZWE:             Umfowenu lo ozalwa wuyihlo ule elawini lakwami.
      NDVUKUTEMPHI:          Kubusa bani pho? Hhayi, hhayi Zulu, ungenti budlabha
                             ungicabanise nababe!
      QEDIZIZWE:             Uzokwazi ngani?                                                 20
      NDVUKUTEMPHI:          (Atfukutsela asondzela kuye aphange kumbamba)
                             Angahlala kanjani angati. Angitsi iNkhosi yesive
                             sewuyitfumbile kantsi wonkhe muntfu uyidzinge kangaka
                             kuletinsuku?
      QEDIZIZWE:             Uyingane ngempela. (Amfulatsele) Lowo Vusa akabusi              25
                             ndawo; kubusa bhojongwana thize ofana ncamashi
                             nomfowenu!
      NDVUKUTEMPHI:          (Etfuke) Hhamo! Usho … usho kutsi …
      QEDIZIZWE:             Sengishilo!
      NDVUKUTEMPHI:          Yenabakitsi! Uvelaphi lomuntfu? Ebegu! Shano Zulu,              30
                             iNkhosi ibonakale esiBhimbini kantsi siyishiye … Tiga tani-
                             ke leti!
                             (Ahlale) Utsi babe uyati kutsi sive usitsengisile? Zulu,
                             akabongwa jahalakitsi! Ngiya eMlandvweni ngiyomatisa
                             ngalensambatseka lota nayo Zulu. (Asukume atsatse               35
                             tindvuku takhe)
      QEDIZIZWE:             Kahle, kahle ngemawala! Hlala phansi, nginesu elixakile
                             …
      NDVUKUTEMPHI:          (Atsatseka) Yehlisa livi, butate butsatse tjani! (Khona
                             manjalo     kuchamuke     Madzandza      uta   uyacatsama       40
                             abamboni. Atsi angakefiki kubo atsi kuma alalele).

                                                                           [Likhasi 34–35]

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 16

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        16                            DBE/Lweti 2024
                                                 NSC Confidential

         3.2.1        Tinkhulumo taNdvukutemphi naQedizizwe tisivetela luphi luhlobo
                      lweludvweshu? Sekela imphendvulo yakho.                                        (2)

         3.2.2        Ndvukutemphi usho kutsini nakatsi, 'Qedizizwe akacondzise
                      lulwimiʹ?                                                                      (2)

         3.2.3        Ndvukutemphi ubonakala atfukutsela               ngalentfo   lekhulunywa
                      nguQedizizwe kuletheksthi. Kungani?                                            (2)

         3.2.4        Kuletheksthi  sibona    Madzandza   alalela  tinkhulumo
                      taNdvukutemphi naQedizizwe. Kukhombisani loko ngesimilo
                      saMadzandza? Chaza.                                                            (2)

         3.2.5        Nawubuka umdlali longuNdvukutemphi ingabe kumfanele yini
                      kubusa sive? Sekela imphendvulo yakho.                                         (2)

         3.2.6        Ucabanga kutsi ngusiphi           sizatfu     lesenta   Madzandza    aye
                      kuNdvukutemphi?                                                                (2)

         3.2.7        Madzandza ungamfanisa njani nemantfombatana                       laphila
                      kulesikhatsi salamuhla? Sekela imphendvulo yakho.                              (2)

         3.2.8        Umuntfu lofana naQedizizwe ungametsemba kangakanani
                      njengemngani? Sekela ngetigameko LETIMBILI letalandzela
                      ngemuva kwaloko lokwenteka kuletheksthi.                                       (2)

         3.2.9        Indzima lebeyidlalwa nguQedizizwe kulomdlalo                 itifundzisani
                      tetsamelilwati? Sekela imphendvulo yakho.                                      (2)

                                                                       SAMBA SESIGABA B:             35

Emalungelo agodliwe                                                                        Phenya

### Page 17

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        17                 DBE/Lweti 2024
                                                 NSC Confidential

SIGABA C: TINDZABA LETIMFISHA

Kulesehluko, imibuto imayelana naletindzaba letimfisha letilandzelako:

     'NABO-KE BUNTFU' – JJ Ncongwane
     'IMBALI YAMI' – JJ Ncongwane

UMBUTO 4: TELUTSANDVO ATIPHELI – JJ Ncongwane

Fundza lamatheksthi lacashunwe etindzabeni letimfisha LETIMBILI bese uphendvula
imibuto lebutiwe kuleyo naleyo. Linani lemamaki laniketiwe kulowo nalowo mbuto
liyinkhomba yebudze lobulindzelekile bemphendvulo yakho.

CAPHELA: Phendvula imibuto lebutwe ngalamatheksthi LAMABILI, UMBUTO 4.1
         NEMBUTO 4.2.

4.1       'NABO-KE BUNTFU' – JJ Ncongwane

          Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

          ITHEKSTHI G

          'Angisale ngikushiya-ke Nkhosi …'
          'Cha, cha angisasali Dlamini sengivele nginombela lapha kuwe Hlubi
          lomuhle …'
          Lawo-ke ngemavi aMangondo Nkhosi ngalesikhatsi acela kugibela emotini
          yaDlamini. Vele-ke wagibela njalo Mangondo ngemuva evenini yaDlamini. 5

          Dlamini akazange wakutfokotela loko wasale wamane wabindza nje ngobe
          naku ungumakhelwane wakhe futsi nangalesiNkhosi nesiDlamini, babitana
          mnaka. Kube bekungumuntfu nje lolukhuni, ngabe vele wala waphetsa
          kumgibelisa. Phela Dlamini ubati kahle bantfu labafana naboMangondo
          Nkhosi. Banguloluhlobo lwebantfu lolutsi lungacela kugibela emotweni 10
          yemuntfu bese lukhokha ingevu yodvwa. Umuntfu wakhona aphike
          kudvumisa lemoto kutsi isaphilile futsi idvonsa kahle. Kutawutsi lapho
          nakasehla, umuve asakunanatela kamnandzi asakubonga angasacedzi.
          Nakasehla utamuva asatsi, 'Kunjani mfana waLobhengula asewungiphe
          pondo ngisafuna kuyawubamba sikali kumbe sigubhu ngafa koma …'         15

          Kutsi akukhokhele phela ngobe njengaloku bekagibele emotini yakho, yena
          futsi sewucela kutsi umuphe pondo. Phela vele bantfu batitsatsa kanjalo
          tintfo. Ungahamba ngemoto bacabanga kutsi unemali lenyenti. Lomunye
          umuve atsi uyakucasha kutsi ummikise ekuthizathizeni utakwetsela
          phethilomu kuphela. Usuke bese uyamangala kutsi kantsi imoto ihamba 20
          ngaphethilomu kuphela yini? Noko-ke uncono futsi naloyo locabanga kutsi
          akwetsele emafutsa. Ungasuke wale lapho bese batsi udvwalile.

          Nemambala-ke wagibela kanjalo Mangondo evenini yaDlamini. Ngabo laba
          sebahamba, Mangondo agibele ngemuva. Ugibele ngemuva nje naleveni
          yaDlamini ite lithende lekuvimba umoya. Umoya wamphuphutsa njalo iveni 25
          ihusha naye.

Emalungelo agodliwe                                                             Phenya

### Page 18

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        18                            DBE/Lweti 2024
                                                 NSC Confidential

         Naku-ke sekwenteka nabatsi dvundvu, bachamukele emhlambini
         wetinkhomo. Bachamukela kulomhlambi wetinkhomo losekhatsi emgwacweni
         nje Dlamini uyitselile iveni yakhe yeColt. Ingani phela ujahe kutsi abambe
         lamajika akhe ngembikwekutsi aye edolobheni. Kulowo mgwaco labahamba 30
         kuwo akusuwo locondze edolobheni. Nakachamukela kuletinkhomo Dlamini,
         wayibamba emabhiliki waDlamini kwaze kwakhala lithayi phasi kwanuka
         umsiti. Ngalesikhatsi ayibopha ngaloluhlobo Dlamini, Mangondo yamkhafula
         ngembili wefika washaya ngesiphundvu esikontiyeleni. Wasacateka wabindza
         waphola khona lapho.                                                       35

                                                                                [Likhasi 122–123]

         4.1.1        Khetsa YINYE imphendvulo.
                      Kusho kutsini kudla ingevu njengobe kushiwo kuletheksthi?

                      A   Kujabula kakhulu
                      B   Kuhleka kakhulu
                      C   Kukhuluma kakhulu
                      D   Kukhala kakhulu                                                            (1)

         4.1.2        Caphuna inkhulumo lesekucaleni                kwaletheksthi       lekhomba
                      kuncenga kwaMangondo kuDlamini?                                                (2)

         4.1.3        Bhala tintfo LETIMBILI letaba yimbangela yekutsi Dlamini atfole
                      ingoti.                                                                        (2)

         4.1.4        Letheksthi lengenhla         yenteka      ngasiphi    sikhatsi?     Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                             (2)

         4.1.5        Ngutiphi tizatfu LETIMBILI letenta letheksthi lengenhla ifaneleke
                      kuba indzaba lemfisha?                                                         (2)

         4.1.6        Chaza kutsi kungani kutsiwe Dlamini ungumlingisi lomcoka
                      kulendzatjana.                                                                 (2)

         4.1.7        Kushona kwaMangondo             emotini   yaDlamini    kwaba      namuphi
                      umtselela kuDlamini?                                                           (2)

         4.1.8        Sento    semnakaboMangondo         longuSibhikivane    simveta
                      angumuntfu lonjani ngekwesimilo? Sekela imphendvulo yakho.                     (2)

         4.1.9        Ucabanga kutsi umbhali usikhetse kahle yini sihloko salendzaba
                      lemfisha uma ubuka ingcikitsi yayo? Sekela imphendvulo yakho.                  (2)

                                                 NA

Emalungelo agodliwe                                                                         Phenya

### Page 19

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        19                     DBE/Lweti 2024
                                                 NSC Confidential

4.2     'IMBALI YAMI' – JJ Ncongwane

        Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

        ITHEKSTHI H

        'Sweetness, ngubani loyo losangitsatsela wena?'
        'Cha Sipho sami, ligama lemuntfu yinkhomo. Kantsi futsi ngeke kukusite
        ngalutfo kumati. Wena yemukela nje kutsi …'
        'Sweetness, ngicela ungangivisi buhlungu. Mine yonkhe leminyaka bengisolo
        ngilindze wena.'                                                          5

        'Nami yonkhe leminyaka bengisolo ngilindze wena Sipho sami. Ngehlulekile-ke
        kulindza sitimela lengingati kutsi sitawufika nini. Sifikile-ke leso sitimela
        lesihambako, sangikhandza vele nami ngisendleleni ngifuna kuhamba, ngasho
        etulu sakhala kanye katsatfu samuka nami …' kusho yena njalo Sweetness
        atsi kumamatseka kancane.                                                             10
        Kusenjalo vele ngiyive ikhala lengoma letsi, 'There Goes A Train Taking My
        Love Away.' Ngiyiva ikhala engcondvweni yami. Ngiyambona vele Sweetness
        uyahamba naleso sitimela selutsandvo. Iyahamba imbali yami madvodza.
        Uyahamba nonoza wami.
        Ngive ngifikelwa kutenyanya ngekudlala ngematfuba ami.                                15
        'Sipho sami, mine bengititjela kutsi tsine nawe satsandzana kudzala sisafundza
        sikolo. Nami yonkhe leminyaka solo ngibuke wena kutsi uphetse yiphi.
        Ecinisweni bese ngifuna kulahla litsemba. Noko ngiyajabula kukuva utsi
        ulitsemba lami. Ngalawo mavi ngiyavuma kutsi ngibe yimbali yakho wena ube
        litsemba lami …' Akazange asalimita nekulimita lelo Sweetness ngabe                   20
        sengisukumile esihlalweni sami ngamwola ngambeka esifubeni. Ngakhohlwa
        nekukhohlwa kutsi konje sihleti kulesinye setitolo lesitsengisa kudla lokusembili
        lapha eRiverside Mall.
        Phela ngimi lengamcela kutsi sihambe siyokudla lapha e-restaurant eLavilla
        Villas. Phela ngaba nenhlanhla yekutsi nangiphuma nje esikolweni ngatfola             25
        umsebenti wekuba ngumabhalane lapha emahhovisini eTenhlalakahle.

        Watsi ngekungivuma-ke Sweetness, ngametsembisa kumlobola sihlale phasi
        sishade. Kungako-ke ngaphutfuma kubabe ngayombikela letindzaba
        letimnandzi.

                                                                              [Likhasi 178]

         4.2.1        Sinjani simo semoya nawufundza indzima yekucala yaletheksthi
                      lengenhla? Usho ngani?                                                   (2)

         4.2.2        Bhala KUBILI lebekwenta lutsandvo lwaSipho naSweetness
                      lubukeke lulutsandvo lweliciniso.                                        (2)

         4.2.3        Letheksthi lengenhla yenteka ngasiphi sikhatsi semphilo? Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                       (2)

Emalungelo agodliwe                                                                   Phenya

### Page 20

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        20                        DBE/Lweti 2024
                                                 NSC Confidential

         4.2.4        Uyise waSipho uvetwe njengemuntfu longaketsembeki. Fakazela
                      lombono ngaloko lokwenteka kulendzaba.                                     (2)

         4.2.5        Ngukuphi lokukuletheksthi lokukhombisa kutsi lendzaba yenteka
                      edolobheni?                                                                (2)

         4.2.6        Itsini ingcikitsi levetwa        nguletheksthi    lengenhla?   Sekela
                      imphendvulo yako.                                                          (2)

         4.2.7        Ngukuphi lobekungentiwa nguSipho kucinisekisa kutsi akashadi
                      nadzadzewakhe?                                                             (2)

         4.2.8        Catsanisa indlela lebebatiphetse ngayo boSipho naSweetness
                      naleyo yelusha lwanamuhla.                                                 (2)

         4.2.9        Ngabe siphetfo salendzaba sikhetseke ngendlela lefanele yini
                      nawubuka umgomo wesiphetfo sendzaba lemfisha? Sekela
                      imphendvulo yakho.                                                         (2)

                                                                       SAMBA SESIGABA C:         35

Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 21

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        21                             DBE/Lweti 2024
                                                 NSC Confidential

SIGABA D: TINKONDLO

Kulesigaba imibuto ibutwe ngaletinkondlo letilandzelako:

     'MVULA YANGA-1986' – JJ Ncongwane
     'TIFISO TAMI' – JJ Ncongwane

CAPHELA: Phendvula imibuto             ngato      TOTIMBILI         letinkondlo,   UMBUTO    5.1
         NEMBUTO 5.2.

UMBUTO 5: EMATFUNDVULUKA – BB Malangwane

5.1       Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.

          MVULA YANGA-1986 – JJ Ncongwane

          1      Sasihlala siniva ngendzaba nine michilo,
          2      Sasiva kutsi nikhukhule boJozi naboTranskei,
          3      Lapho ubakhiva ngelishoba njengagobela
          4      Wematfwasane akhiva tigulane,
          5      Uphukuhla imvula yematse latsambisako,
          6      Kodvwa kuleli lakitsi satibonela kulowo mnyaka,
          7      Iyakhukhul' imvula.

          8      Kwaphatima buphatiphat' esibhakabhakeni,
          9      Kuhle kwamnandzapholil' ahleka,
          10     Lapho iNcwadzi leNgcwele isho igcizelela,
          11     Lapho isho nekusho kutsi ngetikhatsi,
          12     Tekugcina kutawuvukelan' imibuso,
          13     Kodvwa kwagcwaliseka ngalowo mnyaka,
          14     Iyakhukhul' imvula.

          15     Tinswane letindzal' ativanga ngawe,
          16     Kutsi utsini, ulichamukisaphi,
          17     Laph' utawuz' ubonwe nebantfwana,
          18     Baphume badlale cabhocabhoti,
          19     Laph' utawenta sihlangu sekucosha bomakadzebona,
          20     Bats' abakukhalime ngetichumane,
          21     Iyakhukhul' imvula.

          22     Ninemandla lamakhul' impela,
          23     Lapho nganibona nikhukhula boNtsubane,
          24     Emapulasini aMatfukutsela,
          25     Nashiya tingedzama titfwele tandla,
          26     Nehlela nasetimbotjaneni takami,
          27     Lapho ngangishay' emangcolo ngesitfongwane,
          28     Iyakhukhul' imvula.

Emalungelo agodliwe                                                                         Phenya

### Page 22

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        22                            DBE/Lweti 2024
                                                 NSC Confidential

         29       Nikhukhula ningashiyi lutfo,
         30       Sengisele ngiyatungeleta njengesitunge,
         31       Ninyomule nemabhuloho nawatfwala,
         32       Nantjuza nawo, angati nekutsi nitangibanjelwa,
         33       Ngubani longaba nesibindzi lesikhulu,
         34       Njengenkhom' anibamb' angasakuniyekela,
         35       Iyakhukhul' imvula.

                                                                                   [Likhasi 47–48]

         5.1.1        Hlobo luni lwenkondlo lolu? Sekela imphendvulo yakho.                           (2)

         5.1.2        Khetsa YINYE imphendvulo.

                      Sinongo sini lesisemgceni longentasi?

                      Lapho ubakhiva ngelishoba njengagobela:

                      A   Sifanisongco
                      B   Sihabiso
                      C   Secamagama
                      D   Sifaniso                                                                    (1)

         5.1.3        Bunkondlo buni lobutfolakala              emgceni    we-10       newe-11
                      kulenkondlo? Usho ngani?                                                        (2)

         5.1.4        Emagama lacindzetelwe emgceni we-8 aletsa buphi bunkondlo?
                      Sekela imphendvulo yakho.                                                       (2)

         5.1.5        Khokha umugca lonesidvonsamoya endzimeni ye-3 uwubhale
                      phasi.                                                                          (2)

         5.1.6        Phawula ngekuhleleka kwalemigca lengentasi:

                      'Ninemandla lamakhul' impela,
                      Lapho nganibona nikhukhula boNtsubane,
                      Emapulasini aMatfukutsela.'                                                     (2)

         5.1.7        Sitfola yiphi ingcikitsi kulenkondlo? Sekela imphendvulo yakho.                 (2)

         5.1.8        Ngukuphi lokuveta kutsi           lemvula     beyinemandla     lamakhulu
                      ngekwendzima yekugcina?                                                         (2)

         5.1.9        Ngabe sonkondlo uphumelele yini kuniketa inkondlo yakhe sihloko
                      lesifanele? Sekela imphendvulo yakho.                                           (2)

                                                 NA

Emalungelo agodliwe                                                                          Phenya

### Page 23

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        23             DBE/Lweti 2024
                                                 NSC Confidential

5.2      Fundza lenkondlo bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         TIFISO TAMI – JJ Ncongwane

         1       Nase lilanga selishonile,
         2       Babiteni bonkhe bakhunkuli,
         3       Nibacele bangibitele indiza,
         4       Lengangihlanganisa nenkhosi yami.

         5       Nase lilanga lishona,
         6       Ningahlaphat' imfuyo yami,
         7       Ngendlela lengayindzawo,
         8       Nisutsise sive saMswati.

         9       Nase lilanga lishona,
         10      Ngembatsiseni ingubo lefutfumele,
         11      Lenemabala lasikhombisa,
         12      Nakhololo welitfusi locwebetelako.

         13      Nase lembulunga seyingekho,
         14      Tsemeletani bafundzisi besive,
         15      Nishaye tigubhu nigiye boNgwane,
         16      Nishis' indvumba kanye nalokusekhatsi.

         17      Nase lilanga lisitsela,
         18      Ungakhali laMphephetse ngami,
         19      Tikhalele wena losabhasha tono,
         20      Tami tono ngiyatati tingiyisaphi.

         21      Nase lilanga lishona,
         22      Atilime tingemi nemajok' esivandzeni,
         23      Tishayeni tidvonse tiye mshiya lowa,
         24      Ningatinklinyisi ngenkengane boNgwane.

         25      Nangabe lilanga selishona,
         26      Ngicamelisen' embokodvweni lemhlophe,
         27      Lenamatilasi lokhulumako,
         28      Lotangicocela ngetono tami.

         29      Nangabe lilanga selishonile,
         30      Nemaf' asacala kuhlangana,
         31      Netinyoni setihlala ngentfombi,
         32      Netikhova setivul' emehlo.

         33      Tibuteni nine kutsi nisebentelani,
         34      Mine nemoya lopholile wasebusuku,
         35      Sitakube sicoca ngalokutakwenteka
         36      Ngelilanga lelilandzelako boNkhosi.

                                                                    [Likhasi 29–30]

Emalungelo agodliwe                                                           Phenya

### Page 24

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P2        24                       DBE/Lweti 2024
                                                 NSC Confidential

         5.2.1    Bunkondlo buni lobuletfwa tinhlavu leticindzetelwe emgceni we-2.
                  Usho ngani?                                                                   (2)

         5.2.2    Endzimeni ye-1 kunemugca lokhombisa kutsi sonkondlo ufuna
                  kuphumula edvute nemdali wakhe. Wubhale phasi.                                (2)

         5.2.3    Indzima ye-3 iveta siphi sitfombe ngalokufunwa ngusonkondlo?
                                                                                                (2)

         5.2.4    Letinhlavu leticindzetelwe emgceni we-6 newe-8 tibunkondlo buni?
                  Sekela imphendvulo yakho.                                                     (2)

         5.2.5    Khokha umugca loyimphindvwa uwubhale phasi.                                   (2)

         5.2.6    Sinongo sini lesisemgceni we-23 kulenkondlo lengenhla? Sekela
                  imphendvulo yakho.                                                            (2)

         5.2.7    Nguyiphi inchazelo lephelele lefakazela kutsi umugca we-35 newe-36
                  unesicedzelelamcondvo?                                                        (2)

         5.2.8    Ucabanga kutsi sizatfu sini lesenta sonkondlo abhale lenkondlo
                  lengenhla?                                                                    (2)

         5.2.9    Ngusiphi sifundvo lesitfolwa tetsamelilwati talenkondlo lengenhla?            (2)

                                                                      SAMBA SESIGABA D:         35
                                                                    SAMBA SAKO KONKHE:          70

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2024-mg/f889ad88-6744-4f37-b042-7909905094da) — siSwati FAL · Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-nov-2024-mg/0bd3d12a-8f2b-400b-b143-8166bf7d47e2) — siSwati FAL · Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-siswati/7699e3da-046e-4b4c-9983-84456ca09d48) — siSwati FAL · Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P3 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-3-siswati/e45bfa3c-7895-4b49-8408-3b8447971dd5) — siSwati FAL · QP · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-may-june-2023/3d40b9e4-7af0-4037-b68f-64f69636e03a) — siSwati FAL · QP · 2023 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2023/a318895f-18ce-4519-b20e-34445220dd21) — siSwati FAL · QP · 2023 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati FAL

- [Gr 12 Siswati FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-fal-atp-2023-24/ce3a9844-e0b6-45d1-8a07-5bc3b067b26c) — ATP
- [Siswati FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/77baa88e-747f-42f2-a24c-b0a40682e171) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/dac07b60-c65f-4973-8d28-afc3ae437e5c) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-siswati/452a7c27-9f3a-44ab-b53b-1726ec8a187f) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P3 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-3-siswati/d51ceba5-6cd8-4f12-b069-61c05af92dd5) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-may-june-2023-mg/186cb310-76a1-4ded-a00a-26d15baf281e) — Memo · 2023 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
