# siSwati FAL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2015 Memo

> Grade 12 siSwati FAL Paper 3 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2015, 10 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-feb-march-2013-memo/dae048e4-d450-4920-96ae-35fa0397fcba
- Updated: 2026-09-27
- Subject: siSwati FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Memorandum
- Year: 2015
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 10

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-fal) › [siSwati FAL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-feb-march-2013-memo/dae048e4-d450-4920-96ae-35fa0397fcba)

## About this document

Siswati Fal · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2015 · siswati. Memorandum, 10 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati FAL P3 Feb March 2015](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-feb-march-2015/b3299b99-70d7-4f3b-ab7e-0c47a5a4ddcd) — QP · 2015 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                               GRADE 12

                              NATIONAL
                         SENIOR CERTIFICATE

                              LIBANGA 12

           SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)

                       LIPHEPHA LESITSATFU (P3)

                      INDLOVULENKHULU/MASHI 2013

                            IMEMORANDAMU

EMAMAKI: 100

                      Lememorandamu inemakhasi la-10.

Emalungelo agodliwe                                      Phenya

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3     2           DBE/Indlovulenkhulu–Mashi 2013
                                          NSC – Imemorandamu

SIGABA A: INDZABA

UMBUTO 1

1.1      Indzaba lefaka ekhatsi lamagama:
         Loko kumamatseka kwawujabulisa umoya wami ...
         Indzaba lechazako/lelandzisako

         •   Umuntfu lomamatsekako.
         •   Sigameko lesibanga kumamatseka.
         •   Lokungiko lokujabulisa umoya.                                                      [50]

1.2      Lokungentiwa nguhulumende nebatali ngekulimatana kwebafundzi
         etikolweni.
         Indzaba lechazako

         •   Kuphatfwa kwetikhali netidzakamiva.
         •   Kubambisana emkhatsini webatali netikolo.
         •   Kubambisana kwebatali neLitiko Letemfundvo.                                        [50]

1.3      Indlela lengikhumbula ngayo umngani wami lengake ngaba naye
         emabangeni laphasi.

         •   Indzawo.
         •   Umngani ukuphi futsi wentani?
         •   Lengikhumbula ngako umngani wami.                                                  [50]

1.4      Tjwala buyasona similo semuntfu.
         Indzaba lechazako

         •   Bubi betjwala emmangweni.
         •   Konakala kwesimilo.
         •   Tindzawo tekutsengisa tjwala.                                                      [50]

1.5      Buhle nebubi bekuhlala emadolobheni nobe emakhaya.
         Indzaba lenhlangotsimbili

         •   Lokwenteka emakhaya.
         •   Lokwenteka emadolobheni.
         •   Buhle nebubi bekuhlala emadolobheni nobe emakhaya.                                 [50]

1.6      1.6.1        Kubhala ngetitfombe
                      Indzaba lengunhlangotsilunye/lechazako/lelandzisako

                      •   Umcimbi wetifundziswa.
                      •   Buhle bemfundvo.
                      •   Sifiso sekutitfutfukisa kutemfundvo nemakhono.                        [50]

Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3     3            DBE/Indlovulenkhulu–Mashi 2013
                                          NSC – Imemorandamu

         1.6.2        Kubhala ngetitfombe
                      Indzaba lelandzisako/lechazako

                      •   Umelusi nemfuyo yakhe.
                      •   Indzawo nesikhatsi lokwenteka kuyo.
                      •   Kubaluleka kwetinkhomo.                                                [50]

         1.6.3        Kubhala ngetitfombe
                      Indzaba lelandzisako/lechazako

                      •   Umsebenti wemaphoyisa.
                      •   Lokusetjentiswa maphoyisa.
                      •   Kubaluleka kwemsebenti wemaphoyisa.                                    [50]

                                                                     SAMBA SIGABA A:             50

SIGABA B: EMATHEKSTHI EMIBHALOMBIKO LEMIDZANA

UMBUTO 2

2.1      SIHLATIYWA

         •   Sihloko semdlalo.
         •   Luhlobo lwemdlalo.
         •   Badlali.
         •   Tincomo ngesihlatiywa.                                                              [30]

2.2      INCWADZI YEBUNGANI

         •   Likheli.
         •   Sibingelelo.
         •   Ingcikitsi.
         •   Siphetfo.                                                                           [30]

2.3      INKHULUMO

         •   Tetsamelilwati temcimbi.
         •   Ingcikitsi.
         •   Irejista.
         •   Siphetfo.                                                                           [30]

2.4      NCWADZI LEHLELEKILE

         •   Akubhalwe ngaloku lokulandzelako.
         •   Emakheli lamabili.
         •   Sibingelelo.
         •   Sihloko.
         •   Luhlobo lwemsebenti.
         •   Umlandvomphilo.                                                                     [30]

                                                                     SAMBA SIGABA B:             30
Emalungelo agodliwe                                                                     Phenya

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3     4           DBE/Indlovulenkhulu–Mashi 2013
                                          NSC – Imemorandamu

SIGABA C: EMATHEKSTHI LAMAFISHA EMIBHALOMBIKO/LATICUKATSILWATI

UMBUTO 3

3.1      TICONDZISO

         •   Luhlobo lwelikhekhe.
         •   Titsako.
         •   Tindlela.                                                                          [20]

3.2      IPHOSIKHADI

         •   Likheli.
         •   Ingcikitsi lefaka ekhatsi indzawo lebabatekako.
         •   Siphetfo.                                                                          [20]

3.3      SIKHANGISI

         •   Sihloko.
         •   Sicubulo.
         •   Lulwimi/irejista/kuhhunga.
         •   Indzawo/sikhatsi/imali lekhokhwako/imininingwane.                                  [20]

                                                                   SAMBA SIGABA C:              20
                                                               SAMBA SAKO KONKHE:               100

Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3                                        5                                                                    DBE/Indlovulenkhulu–Mashi 2013
                                                                             NSC – Imemorandamu

SIGABA A: INDZABA –50 EMAMAKI
                             Code 7:                Code 6:                   Code 5:                  Code 4:                   Code 3:                 Code 2:                    Code 1:
                                                   Licophelo                 Licophelo
                          Emalengiso               lelisetulu             lelincomekako           Lokwenetisako               Lokulingene            Lokuyincenye           Akunamphumelelo

                            80–100%                  70–79%                   60–69%                   50–59%                    40–49%                  30–39%                      0–29%
                             24–30                   21–23½                   18–20½                   15–17½                    12–14½                   9–11½                       0–8½
                       -Lokucuketfwe            -Lokucuketfwe            - Lokucuketfwe           - Lokucuketfwe           - Lokucuketfwe           - Lokucuketfwe          - Lokucuketfwe
                       kusezingeni              kusecophelweni           kuvakala                 kuyenetisa kantsi        kulingene futsi          akuvami kucaca,         kunhlanhlatsa kakhulu.
 LOKUCUKETFWE          lelingemalengiso         lelisetulu futsi         kusezingeni              futsi kubumbene          kwetayelekile.           akukho kubumbana.       Kubumbana akukho.
   NEKUHLELA           mayelana                 kunekuticambela.         lelincomekako.           ngalokwenetisako.        Kubumbana kuhamba        - Imibono imbalwa,      - Imibono ayinamdlandla,
                       nekuticambela            -Imibono inekujula       -Imibono iyajabulisa     - Imibono                kushiya tikhala.         iphindzaphindvwa        iphindzaphindziwe.
                       lokusezingeni            kwemcondvo futsi         futsi iyakholweka.       iyajabulisa,             - Imibono: leminyenti    njalo.                  -Akukho kuhlela/kwakha
    30 EMAMAKI         leliphakeme.             iyajabulisa.             -Kuhlela ne/nobe         inekuticambela           iyahambisana             -Akulingani nelizinga   luhlaka ngalokwenele.
                       -Imibono ikhutsata       -Kuhlela ne/nobe         kwakha luhlaka           lokwenetisako.           nesihloko. Kuncane       lelulwimi lwasekhaya     -Indzaba yetfulwe kabi
                       kucabanga futsi          kwakha luhlaka           kukhicite indzaba        -Kuhlela ne/nobe         kuticambela.             nanobe kuneluhlelo      kakhulu.
                       ivutsiwe.                kukhicite indzaba        leyakheke kahle          kwakha luhlaka           -Kuhlela ne/nobe         /kwakhiwe luhlaka.
                       -Kuhlela ne/nobe         leyakheke kahle          naletfuleke kahle.       kukhicite indzaba        kwakha luhlaka           -Indzaba
                       kwakha luhlaka           naletfuleke kahle.                                letfuleke                kukhicite indzaba        ayetfulekanga kahle.
                       kukhicite indzaba                                                          ngalokwenetisako.        letfuleke
                       lemukelekako                                                                                        ngalokuyincenye.
                       lengenamaphutsa.
                              12–15                 10½–11½                      9–10                   7½–8½                      6–7                   4½–5½                         0–4
                       -Kucaphelisisa           -Kucaphelisisa           -Kubonakala              -Kunekucikelela          -Kunekucikelela          -Lulwimi netiphumuti    - Lulwimi netiphumuti
                       lokujulile kweligalelo   lokujulile kweligalelo   kunekucikelelwa          lokwenetisako            lokulingene              kunemaphutsa.           kunemaphutsa lamabi.
                       lelulwimi.               lelulwimi.               kwekusetjentiswa         kweligalelo lelulwimi.   kweligalelo lelulwimi.   - Kukhetfwa             - Kukhetfwa kwemagama
                        -Lulwimi netiphumuti    -Lulwimi                 kwelulwimi               - Lulwimi lolumalula     - Lulwimi lusendzimeni   kwemagama               akwemukeleki.
                       kusetjentiswe            netiphumuti              ngalokujulile.           netiphumuti              kunemaphutsa             akwenetisi.             - Sitayela, umoya nerejista
LULWIMI, SITAYELA
                       ngemphumelelo.           kusetjentiswe            -Lulwimi netiphumuti     kusetjentiswe            lamanyeti                - Sitayela, umoya       kugcwele emaphutsa kuto
  NEKUHLUNGA           Usebentisa lulwimi       ngemphumelelo.           esikhatsini lesinyenti   ngalokwenetisako.        ekusebentiseni           nerejista               tonkhe tinhlangotsi.
   EMAPHUTSA           lwetinongo               Usebentisa lulwimi       kusetjentiswe            - Emagama                tiphumuti.               akuhambisani            - Itheksthi inemaphutsa
                       ngalokufanele            lwetinongo               ngaphandle               akhetfwe                 - Kukhetfwe emagama      nesihloko.              lamanyenti kakhulu
                       ngemalengiso             ngalokufanele .          kwemaphutsa.             ngalokwenetisako.        latayelekile.            - Itheksthi igcwele     nanobe kulandzelwe
    15 EMAMAKI
                       - Kukhetfwa              -Kukhetfwa               -Emagama                 - Sitayela, umoya,       - Sitayela, umoya,       emaphutsa nanobe        imigomo yekuhlungwa
                       kwemagama                kwemagama                lakhetsiwe afanele       nerejista                nerejista                kwentiwe imigomo        kwemaphutsa.
                       kungemalengiso futsi     kuyehluka kantsi         itheksthi.               kuhambisana              akukabumbani.            yekuhlungwa
                       kuvutsiwe .              kunebugagu               -Sitayela, umoya,        ngalokungagucuki         - Itheksthi isenawo      kwemaphutsa.
                       -Sitayela, umoya,        - Sitayela, umoya,       nerejista                nesihloko.               emaphutsa lambalwa
                       nerejista kufanele       nerejista                kuhambisana              - Itheksthi isenawo      nanobe kulandzelwe
                       sihloko ngendlela        kuhambisana              ngalokufanele            emaphutsa                imigomo yekuhlungwa
                       lengemalengiso.          ngalokufanele            nesihloko.               lambalwa nanobe          kwemaphutsa.
                       - Itheksthi              nesihloko .              -Esikhatsini             kulandzelwe
                       ayinamaphutsa            - Itheksthi              lesinyenti itheksthi     imigomo

Emalungelo agodliwe                                                                                                                                                                        Phenya

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3                                     6                                                              DBE/Indlovulenkhulu–Mashi 2013
                                                                          NSC – Imemorandamu

                       njengobe kulandzelwe     ayinamaphutsa          ayinamaphutsa         yekuhlungwa
                       imigomo yekuhlungwa      lamanyenti njengobe    lamanyenti njengobe   kwemaphutsa.
                       kwemaphutsa.             kulandzelwe            kulandzelwe
                                                imigomo                imigomo
                                                yekuhlungwa            yekuhlungwa
                                                kwemaphutsa.           kwemaphutsa.
                               4–5                      3½                     3                    2½                      2                      1½                      0–1
                       -Kutfutfuka kwesihloko   -Imininingwane         -Kunemininingwane     - Kunemininingwane   - Emaphuzu                -Kulesinye sikhatsi   - Iphumile esihlokweni.
                       lokubumbene.             yetigameko itfutfuka   letsite lecanjiwe     letsite lecanjiwe    lamanyenti labalulekile   uyanhlanhlatsa        - Imisho, netindzima
                       Kucacile,                ngalokubumbene         lehambelana           lehambelana          ayabonakala.              aphume esihlokweni    kuhlangahlangene,
     SAKHIWO
                       kuyalandzeleka           - Imisho, netindzima   nesihloko.            nesihloko.           - Imisho, netindzima      kodvwa umcondvo       kuyagucugucuka.
                       kungemalengiso.          letehlukene            -Imisho netindzima    -Imisho netindzima   kunemaphutsa              uyevakala.             - Budze –
    5 EMAMAKI          - Imisho, netindzima     kuhleleke ngelizinga   kwakheke              kwakheke             kodvwa indzaba            -Kwakhiwa             yindze/yimfisha
                       kwakhiwe                 lelisetulu.            ngelicophelo          ngelicophelo         iyevakala.                kwemisho              ngalokwendlulele.
                       ngemalengiso.            -Budze bulungile.      lelincomekako.        lelincomekako.        - Budze –                netindzima
                        - Budze buhambisana                            - Budze bulungile.    - Budze bulungile.   yindze/yimfisha           kusezingeni
                       netidzingo tesihloko                                                                       kakhulu.                  leliphansi.
                       ngemalengiso.                                                                                                         - Budze –
                                                                                                                                            yindze/yimfisha
                                                                                                                                            kakhulu.

Emalungelo agodliwe                                                                                                                                                              Phenya

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3                                     7                                                                  DBE/Indlovulenkhulu–Mashi 2013
                                                                          NSC – Imemorandamu

SIGABA B: EMATHEKSTHI EMIBHALOMBIKO LEMIDZANA –30 EMAMAKI

                           Code 7:                 Code 6:                   Code 5:                    Code 4:                   Code 3:                 Code 2:                     Code 1:
                                                  Licophelo                 Licophelo
                         Emalengiso               lelisetulu             lelincomekako              Lokwenetisako             Lokulingene            Lokuyincenye              Akunamphumelelo

                          80–100%                   70–79%                    60–69%                    50–59%                    40–49%                  30–39%                      0–29%
                           14½–18                    13–14                    11–12½                     9–10½                    7½–8½                    5½–7                        0–5
                       - Lwati lolubanti     - Lwati lolusecophelweni   -Lwati lolwenetisako      - Lwati lolwenetisako      - Lwati lolulingene    - Lwati lolungakeneli     -Alukho lwati lwetidzingo
                       lwelukhetselo         lelisetulu lwetidzingo     lwetidzingo tetheksthi.   lwetidzingo tetheksthi.    lwetidzingo            lwetidzingo tetheksthi.   tetheksthi.
                       lwetidzingo           tetheksthi.                -Kubhala – umfundzi       - Kubhala – umfundzi       tetheksthi.            Umsebenti lobhaliwe       - Kubhala – umfundzi
                       tetheksthi.           - Kubhala lokucondzile     akanhlanhlatsi            wehlisa lizinga            Imphendvulo            uveta kutsemeleta         wehlisa lizinga,
                       - Kubhala             – umfundzi ucondza         uyacikelela kutsi         ngekuhambelana             ikhombisa              lokukhulu.                kunekuhlanhlatsa lokukhulu
                       lokucondzile          ngco akanhlanhlatsi,       kungabikho kwehla         nesihloko kodvwa           kunhlanhlatsa          - Kubhala – umfundzi      kuletinye tincenye.
                       – umfundzi            akukho.                    kwelizinga.               kuyevakala kutsi utsini.   lokuncane.             wehlisa lizinga,          - Imibono yetheksthi
                       ucondza ngco          - Kunekubumbana            -Imibono yetheksthi       - Imibono yetheksthi       -Kubhala –             kunekunhlanhlatsa         ayibumbani
                       akanhlanhlatsi,       ngalokuphelele             ibumbene                  ibumbene                   umfundzi wehlisa       lokukhulu.                nalokucuketfwe. Imbalwa
                       akukho.               nekuchazwa kahle           nalokucuketfwe, futsi     ngalokwenetisako           lizinga, kuletinye     - Imibono yetheksthi      kakhulu imininingwane
 LOKUCUKETFWE,         - Kunekubumbana       kakhulu kwemibono          ichazwe ngelicophelo      nalokucuketfwe, kantsi     tincenye akuvakali     ayibumbani ngaso          lesekela sihloko.
    KUHLELA            ngalokuphelele        yalokucuketfwe, yonkhe     lelincomekako,            inemininingwane letsite    kutsi ufuna kutsini.   sonkhe sikhatsi           - Kuhlela nekwakha luhlaka
                       nekuchazwa kahle      imininingwane yesekela     imininingwanei            lesekela sihloko.          - Imibono              nalokucuketfwe.           akukho. Itheksthi yetfulwe
 NELUHLAKASIMO
                       kakhulu               sihloko.                   yesekela sihloko.         - Bufakazi bekuhlela       yetheksthi             Imbalwa kakhulu           kabi.
                       kwemibono             -Bufakazi bekuhlela        - Bufakazi bekuhlela      ne/nobe kwakha luhlaka     ibumbene               imininingwane             -Akayilandzeli imitsetfo
    18 EMAMAKI         yalokucuketfwe,       ne/nobe kwakha luhlaka     ne/nobe kwakha            bukhicite itheksthi        ngalokulingene         lesekela sihloko.         yeluhlakasimo.
                       yonkhe                bukhicite itheksthi        luhlaka bukhicite         letfulwe                   nalokucuketfwe,        -Kuhlela/kwakha
                       imininingwane         lemukelekako               itheksthi lemukelekako    ngalokwenetisako.          kantsi                 luhlaka akwenetisi.
                       yesekela sihloko.     lengenamaphutsa.           lesecophelweni            - Usebentise lwati         inemininingwane        Itheksthi ayetfulwanga
                       -Bufakazi bekuhlela   - Usebentise imitsetfo     lelincomekako.            lolwenetisako              lesisekelo lesekela    kahle.
                       ne/nobe kwakha        ledzingekako                -Usebentise imitsetfo    lwetidzingo                sihloko.               - Akayilandzeli
                       luhlaka bukhicite     yeluhlakasimo.             ledzingekako              yeluhlakasimo.             - Bufakazi             ngalokwanele
                       itheksthi             ngelicophelo lelisetulu.   yesakhiwo.                                           bekuhlela ne/nobe      imitsetfo ledzingekile
                       lemukelekako                                                                                          kwakha luhlaka         yeluhlakasimo.
                       lengenamaphutsa.                                                                                      bukhicite itheksthi    - Kunemaphutsa
                       Luhlakasimo.                                                                                          lemukelekako           lamanyenti.
                       lolusinembako                                                                                         nalebumbene
                       ngemalengiso.                                                                                         ngalokulingene.
                                                                                                                             - Unelwati
                                                                                                                             lolulingene
                                                                                                                             lwetidzingo
                                                                                                                             teluhlakasimo.

Emalungelo agodliwe                                                                                                                                                                    Phenya

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3                                     8                                                                 DBE/Indlovulenkhulu–Mashi 2013
                                                                          NSC – Imemorandamu

                            10–12                   8½–9½                       7½–8                         6–7                   5–5½                  4–4½                      0–3½
                        -Itheksthi           - Itheksthi icanjwe        - Itheksthi icanjwe         -Usebentise umcondvo     - Itheksthi icanjwe   – Itheksthi icanjwe   -Akakasebentisi imitsetfo
                       ineluhlelo            ngelicophelo lelisetulu    ngelicophelo                lowenetisako             ngalokulingene        kabi kantsi futsi     ledzingekako yeluhlaka.
                       lolungenamaphutsa     ngalokungenamaphutsa.      lelincomekako kantsi        wetidzingo teluhlaka.    kunemaphutsa          kumatima              – Itheksthi icanjwe kabi
     LULWIMI           nalolwakheke          - Silulumagama             futsi ifundzeka malula.     - Itheksthi icanjwe      lambalwa.             kuyilandzela.         kantsi futsi kumatima
    SITAYELA           kahle.                sihambisana nenhloso,      -Silulumagama               ngalokwenetisako.        - Silulumagama        - Silulumagama        kuyilandzela.
                        - Silulumagama       tetsamelilwati,            sihambisana nenhloso,       Emaphutsa                sincane kantsi        sidzinga kulungiswa    - Silulumagama sidzinga
  NEKUHLUNGWA
                       sihambisana           nesimongcondvo             tetsamelilwati,             akatsikameti kushelela   asihambisani kahle    lokutsite kantsi      kulungiswa lokumatima
  KWEMAPHUTSA          nenhloso,             ngelicophelo lelisetulu.   nesimongcondvo              kwemibono.               nenhloso,             asihambisani kahle    futsi asihambisani
                       tetsamelilwati,       - Sitayela, umoya,         ngelicophelo                 - Silulumagama          tetsamelilwati,       nenhloso,             nenhloso.
    12 EMAMAKI         nesimongcondvo        nerejista kwetfulwe        lelincomekako.              sihambisana nenhloso,    nesimongcondvo.       tetsamelilwati,        - Sitayela, umoya nerejista
                       ngemalengiso.         ngelicophelo lelisetulu     - Esikhatsini lesinyenti   tetsamelilwati,          -Kukhona              nesimongcondvo.       akuhambisani nesihloko.
                       -Sitayela, umoya,     ngekulandzela tidzingo     sitayela, umoya,            nesimongcondvo           lokusilelako          - Sitayela, umoya     Itheksthi igcwele
                       nerejista kwetfulwe   temsebenti.                nerejista kwetfulwe         ngalokwenetisako.        ngesitayela, umoya    nerejista akushayi    emaphutsa futsi iyadidana
                       ngemalengiso.         - Itheksthi                ngalokufanele .              - Sitayela, umoya,      nerejista.            khona.                nanobe kulandzelwe
                       - Itheksthi           ayinamaphutsa               - Esikhatsini lesinyenti   nerejista kwetfulwe      -Itheksthi icuketse   - Itheksthi igcwele   imigomo yekuhlungwa
                       ayinamaphutsa         lamanyenti njengobe        itheksthi                   ngalokwenetisako.        emaphutsa             emaphutsa nanobe      kwemaphutsa.
                       njengobe              kulandzelwe imigomo        ayinamaphutsa               - Itheksthi isacuketse   lamanyentana          kulandzelwe imigomo    - Budze – yindze/yimfisha
                       kulandzelwe           yekuhlungwa                njengobe kulandzelwe        emaphutsa lambalwa       nanobe                yekuhlungwa           ngalokwendlulele.
                       imigomo               kwemaphutsa.               imigomo yekuhlungwa         nanobe kulandzelwe       kulandzelwe           kwemaphutsa.
                       yekuhlungwa           -Budze bulungile.          kwemaphutsa.                imigomo yekuhlungwa      imigomo               - Budze –
                       kwemaphutsa.                                      - Budze bulungile.         kwemaphutsa.             yekuhlungwa           yindze/yimfisha
                       - Budze lobenele.                                                            - Budze bulungile.       kwemaphutsa.          kakhulu.
                                                                                                                             - Budze –
                                                                                                                             yindze/yimfisha
                                                                                                                             kakhulu.

Emalungelo agodliwe                                                                                                                                                               Phenya

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3                                        9                                                                  DBE/Indlovulenkhulu–Mashi 2013
                                                                             NSC – Imemorandamu

SIGABA C: EMATHEKSTHI LAMAFISHA: EMIBHALOMBIKO/LATICUKATSILWATI – 20 EMAMAKI
                                                                                                •

                           Code 7:                   Code 6:                    Code 5:                    Code 4:                   Code 3:                 Code 2:                     Code 1:
                                               Licophelo                       Licophelo
                         Emalengiso            lelisetulu                   lelincomekako              Lokwenetisako             Lokulingene             Lokuyincenye             Akunamphumelelo

                           80–100%                    70–79%                     60–69%                    50–59%                    40–49%                  30–39%                      0–29%
                            10–12                     8½–9½                       7½–8                       6–7                      5–5½                    4–4½                        0–3½
                       - Kucikelela            - Kucikelela                -Kucikelela               - Kucikelela               - Kucikelela           - Kucikelela              -Akukho kucikelela
                       lokubanti               lokusecophelweni            lokuncomekako             lokwenetisako              lokulingene            lolungakeneli             kwetidzingo tetheksthi.
                       lwelukhetselo           lelisetulu lwetidzingo      lwetidzingo tetheksthi.   lwetidzingo tetheksthi.    lwetidzingo            lwetidzingo tetheksthi.   Ukhombisa kungabi nelwati
                       lwetidzingo             tetheksthi.                 Ukhombisa kucikelela      -Ukhombisa kucikelela      tetheksthi.            Umsebenti lobhaliwe       lwetimongcondvo letibanti
                       tetheksthi.             -Ukhombisa kucikelela       lokuncomekako             lolwenetisako              Imphendvulo            uveta kutsemeleta         ekubhaleni.
                       -Ukhombisa              lokujulile                  kwetimongcondvo           lwetimongcondvo            ikhombisa              lokukhulu.                 - Kubhala – umfundzi
                       kucikelela lokujulile   lwetimongcondvo             letibanti ekubhaleni.     letibanti ekubhaleni.      kunhlanhlatsa          Ukhombisa lwati           wehlisa lizinga,
                       lwetimongcondvo         letibanti ekubhaleni.        -Kubhala – umfundzi       - Kubhala – umfundzi      lokuncane.             loluncane                 kunekuhlanhlatsa lokukhulu
 LOKUCUKETFWE,         letibanti                - Kubhala lokucondzile     akanhlanhlatsi.           uyanhlanhlatsa kodvwa      Ukhombisa lwati        lwetimongcondvo           kuletinye tincenye.
    KUHLELA            ekubhaleni.             – umfundzi ucondza          -Imibono yetheksthi       kuyevakala kutsi utsini.   lolulingene            letibanti ekubhaleni.     - Imibono yetheksthi
                       - Kubhala               ngco akanhlanhlatsi.        ibumbene                  - Imibono yetheksthi       lwetimongcondvo         - Kubhala – umfundzi     ayibumbani
 NELUHLAKASIMO
                       lokucondzile            - Kunekubumbana             nalokucuketfwe, futsi     ibumbene                   letibanti              wehlisa lizinga,          nalokucuketfwe. Imbalwa
                       – umfundzi              ngalokuphelele              ichazwe ngelicophelo      ngalokwenetisako           ekubhaleni.            kunekunhlanhlatsa         kakhulu imininingwane
    12 EMAMAKI         ucondza ngco            nekuchazwa kahle            lelincomekako,            nalokucuketfwe, kantsi     -Kubhala –             lokukhulu.                lesekela sihloko.
                       akanhlanhlatsi.         kakhulu kwemibono           imininingwanei            inemininingwane letsite    umfundzi wehlisa       - Imibono yetheksthi       - Kuhlela nekwakha
                       - Kunekubumbana         yalokucuketfwe, yonkhe      yesekela sihloko.         lesekela sihloko.          lizinga, kuletinye     ayibumbani ngaso          luhlaka akukho. Itheksthi
                       ngalokuphelele          imininingwane yesekela       - Bufakazi bekuhlela     - Bufakazi bekuhlela       tincenye akuvakali     sonkhe sikhatsi           yetfulwe kabi.
                       nekuchazwa kahle        sihloko.                    ne/nobe kwakha            ne/nobe kwakha luhlaka     kutsi ufuna kutsini.   nalokucuketfwe.           -Akayilandzeli imitsetfo
                       kakhulu                 -Bufakazi bekuhlela         luhlaka bukhicite         bukhicite itheksthi        - Imibono              Imbalwa kakhulu           yeluhlakasimo.
                       kwemibono               ne/nobe kwakha luhlaka      itheksthi lemukelekako    letfulwe                   yetheksthi             imininingwane lesekela
                       yalokucuketfwe,         bukhicite itheksthi         lesecophelweni            ngalokwenetisako.          ibumbene               sihloko.
                       yonkhe                  lemukelekako                lelincomekako.            - Usebentise kucikelela    ngalokulingene         -Kuhlela/kwakha
                       imininingwane           lengenamaphutsa.             -Usebentise imitsetfo    lolwenetisako              nalokucuketfwe,        luhlaka akwenetisi.
                       yesekela sihloko.       - Usebentise imitsetfo      ledzingekako              lwetidzingo                kantsi                 Itheksthi ayetfulwanga
                       -Bufakazi bekuhlela     ledzingekako                yeluhlakasimo.            yeluhlakasimo.             inemininingwane        kahle.
                       ne/nobe kwakha          yeluhlakasimo                                                                    lesisekelo lesekela    - Akayilandzeli
                       luhlaka bukhicite       ngelicophelo lelisetulu .                                                        sihloko.               ngalokwanele imitsetfo
                       itheksthi                                                                                                - Bufakazi             ledzingekile
                       lemukelekako                                                                                             bekuhlela ne/nobe      yeluhlakasimo.
                       lengenamaphutsa.                                                                                         kwakha luhlaka         - Kunemaphutsa
                       Luhlakasimo                                                                                              bukhicite itheksthi    lamanyenti.
                       lolunembako                                                                                              lemukelekako
                       ngemalengiso.                                                                                            nalebumbene
                                                                                                                                ngalokulingene.
                                                                                                                                - Unekucikelela
                                                                                                                                lolulingene
                                                                                                                                lwetidzingo
                                                                                                                                yeluhlakasimo.

Emalungelo agodliwe                                                                                                                                                                     Phenya

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3                                     10                                                                   DBE/Indlovulenkhulu–Mashi 2013
                                                                           NSC – Imemorandamu

                             6–8½                        6                         5½                        4–4½                      3½                     2½–3                          0–2
                        -Itheksthi
                       ineluhlelo             - Itheksthi icanjwe        - Itheksthi icanjwe                                   - Usebenitse            -Usebentise imitsetfo     -Akakasebentisi imitsetfo
                                                                                                     -Usebentise umcondvo
                       lolungenamaphutsa      ngelicophelo lelisetulu    ngelicophelo                                          umcondvo               yeluhlaka                  ledzingekako yeluhlaka.
                                                                                                     lowenetisako
                       nalolwakheke           ngalokungenamaphutsa.      lelincomekako kantsi                                  lolingene              ngalokunhlanhlantsako.     - Itheksthi icanjwe kabi –
                                                                                                     wetidzingo teluhlaka.
                       kahle.                 - Silulumagama             futsi ifundzeka malula.                               wetidzingo             - Itheksthi icanjwe kabi   Itheksthi icanjwe kabi
                                                                                                      - Itheksthi icanjwe
                        - Silulumagama        sihambisana nenhloso,      -Silulumagama                                         teluhlaka –            kantsi futsi kumatima      kantsi futsi kumatima
     LULWIMI                                                                                         ngalokwenetisako.
                       sihambisana            tetsamelikucikelela,       sihambisana nenhloso,                                 kukhona lokusele       kuyilandzela.              kuyilandzela .
    SITAYELA                                                                                         Emaphutsa
                       nenhloso,              nesimongcondvo             tetsamelikucikelela,                                  ngaphandle.            - Silulumagama             - Silulumagama sidzinga
                                                                                                     akatsikameti kushelela
  NEKUHLUNGWA          tetsamelikucikelela,   ngelicophelo lelisetulu.   nesimongcondvo                                        - Itheksthi icanjwe    sidzinga kulungiswa        kulungiswa lokumatima
                                                                                                     kwemibono.
  KWEMAPHUTSA          nesimongcondvo         - Sitayela, umoya,         ngelicophelo                                          ngalokulingene         lokutsite kantsi           futsi asihambisani
                                                                                                      - Silulumagama
                       ngemalengiso.          nerejista kwetfulwe        lelincomekako.                                        kunemaphutsa           asihambisani kahle         nenhloso.
                                                                                                     sihambisana nenhloso,
                       -Sitayela, umoya,      ngelicophelo lelisetulu     - Esikhatsini lesinyenti                             lambalwa.              nenhloso,                  - Sitayela, umoya nerejista
     8 EMAMAKI                                                                                       tetsamelikucikelela,
                       nerejista kwetfulwe    ngekulandzela tidzingo     sitayela, umoya,                                      - Silulumagama         tetsamelikucikelela,       akuhambisani nesihloko.
                                                                                                     nesimongcondvo
                       ngemalengiso.          temsebenti.                nerejista kwetfulwe                                   sincane kantsi         nesimongcondvo.            Itheksthi igcwele
                                                                                                     ngalokwenetisako.
                       - Itheksthi            - Itheksthi                ngalokufanele .                                       asihambisani kahle     - Sitayela, umoya          emaphutsa futsi iyadidana
                                                                                                     - Sitayela, umoya,
                       ayinamaphutsa          ayinamaphutsa               - Esikhatsini lesinyenti                             nenhloso,              nerejista akushayi         nanobe kulandzelwe
                                                                                                     nerejista kwetfulwe
                       njengobe               lamanyenti njengobe        itheksthi                                             tetsamelikucikelela,   khona.                     imigomo yekuhlungwa
                                                                                                     ngalokwenetisako.
                       kulandzelwe            kulandzelwe imigomo        ayinamaphutsa                                         nesimongcondvo.        - Itheksthi igcwele        kwemaphutsa.
                                                                                                      - Itheksthi isacuketse
                       imigomo                yekuhlungwa                njengobe kulandzelwe                                  -Kukhona               emaphutsa nanobe            - Budze – yindze /yimfisha
                                                                                                     emaphutsa lambalwa
                       yekuhlungwa            kwemaphutsa.               imigomo yekuhlungwa                                   lokusilelako           kulandzelwe imigomo        ngalokwendlulele.
                                                                                                     nanobe kulandzelwe
                       kwemaphutsa.           -Budze bulungile.          kwemaphutsa.                                          ngesitayela, umoya     yekuhlungwa
                                                                                                     imigomo yekuhlungwa
                       - Budze lobenele.                                 - Budze bulungile.                                    nerejista.             kwemaphutsa.
                                                                                                     kwemaphutsa.
                                                                                                                               -Itheksthi icuketse    - Budze –
                                                                                                      - Budze bulungile.
                                                                                                                               emaphutsa              yindze/yimfisha
                                                                                                                               lamanyentana           kakhulu.
                                                                                                                               nanobe
                                                                                                                               kulandzelwe
                                                                                                                               imigomo
                                                                                                                               yekuhlungwa
                                                                                                                               kwemaphutsa.
                                                                                                                               - Budze –
                                                                                                                               yindze/yimfisha
                                                                                                                               kakhulu.

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati FAL P1 Feb March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-feb-march-2015-memo/bb02bad9-e888-4413-8189-0ee6360833eb) — siSwati FAL · Memo · 2015 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Feb March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-feb-march-2015-memo/b1bfdcb0-9dd4-4468-afd3-b7b8703150ca) — siSwati FAL · Memo · 2015 · siSwati
- [Siswati FAL P3 June July 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-june-july-2015-memo/ca69b315-3dd5-444f-94cd-c7d615ed6f21) — siSwati FAL · Memo · 2015 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-feb-march-2017-memo/27c780b0-e348-43aa-9158-54b4efea11c0) — siSwati FAL · Memo · 2017 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Feb March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-feb-march-2016-memo/9122f40a-940e-472d-89fd-2c28d40066ff) — siSwati FAL · Memo · 2016 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Feb March 2015](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-feb-march-2015/47f1c4f4-23b5-4a3b-9e19-7b912c05a68a) — siSwati FAL · QP · 2015 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati FAL

- [Gr 12 Siswati FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-fal-atp-2023-24/ce3a9844-e0b6-45d1-8a07-5bc3b067b26c) — ATP
- [Siswati FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/69690e6e-c42d-49e0-a88b-c722c859a43a) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/39da014c-e6b2-433d-b0a5-04958b209905) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-siswati/e586f09b-7a43-41af-b857-549c385406cf) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2024/7c968643-11ed-458f-8b90-af82c5ea2fb3) — QP · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024/5a9961f9-ca1b-48b8-8722-67726b16d06d) — QP · 2024 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
