# siSwati FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2015 Memo

> Grade 12 siSwati FAL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2015, 11 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-june-july-2015-memo/ca69b315-3dd5-444f-94cd-c7d615ed6f21
- Updated: 2026-09-27
- Subject: siSwati FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Memorandum
- Year: 2015
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 11

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-fal) › [siSwati FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-june-july-2015-memo/ca69b315-3dd5-444f-94cd-c7d615ed6f21)

## About this document

Siswati Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2015 · siswati. Memorandum, 11 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati FAL P3 June July 2015](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-june-july-2015/4686c50e-b26b-44ea-a7c2-27ea16fcf62c) — QP · 2015 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                               GRAAD 12

                  SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION

          SISWATI LULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA (FAL)

                       LIPHEPHA LESITSATFU (P3)

                                   2015

                         FINAL MEMORANDAM

                                                        EMAMAKI: 100

                      Lememorandamu inemakhasi la-11.

Emalungelo agodliwe                                           Phenya

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3        2                    DBE/2015
                                             SCE – Imemorandamu

SIGABA A: INDZABA

UMBUTO 1

1.1      INDZABA LELANDZISAKO

         Lusuku lapho umntfwana wamalume wabaleka ekhaya wayohlala
         esitaladini.

         Indzaba ingafaka lamaphuzu lalandzelako naleminye imibono yebahlolwa.
            • Indzaba ayibe nesingeniso, umtimba nesiphetfo.
            • Akuvele tizatfu tekubaleka kwalomntfwana.
            • Lusuku labaleka ngalo.
            • Kufunwa kwalomntfwana.
            • Lokwentiwa batali ngekubaleka kwakhe.
            • Lakwentako esitaladini lomntfwana lobalekile.
             (Naleminye mibono lengabhalwa bahlolwa).                                 [50]

1.2      INDZABA LECHAZAKO

         Lena yindzawo yekuyivakashela usaphila.
         Indzaba ingafaka lamaphuzu lalandzelako, naleminye imibono yebahlolwa:
         • Indzaba ayibe nesingeniso, umtimba nesiphetfo.
         • Abanike ligama lendzawo labake bayivakashela.
         • Abavete tintfo letabajabulisa kulendzawo.
         • Akuvele tifiso tabo ngalendzawo, sibonelo: kufisa kuyohlala,
             kuyofundzela umsebenti nekusebenta khona. Njll.
         • Simo sendzawo lesijabulisako.                                              [50]

1.3      INDZABA LEVETA LIKAMUVA LEMBHALI

         Ngiyababonga batali bami labangikhulisa.
         Indzaba ingafaka lamaphuzu lalandzelako naleminye imibono yebahlolwa:
         • Indzaba ayibe nesingeniso, umtimba nesiphetfo.
         • Akuvele emagama ebatali bemhlolwa.
         • Akuvele tintfo lebamentele tona.
         • Yini lewayifundza kubo.
         • Akuvele kuncoma labatali kulabanye bantfu.
         • Simo lantjintje waba ngiso.                                                [50]

Emalungelo agodliwe                                                          Phenya

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3        3                    DBE/2015
                                             SCE – Imemorandamu

1.4      INDZABA LEVETA LUHLANGOTSI LUNYE/LEHLANGOTSILUNYE

         Kweswelakala kwematfuba emsebenti ngiko lokwenta kutsi bantfwana
         batitfole sebadla tidzakamiva. Utsini umbono wakho?

         Bahlolwa labavumelana nembono bangabhala lamaphuzu lalandzelako:
         • Indzaba ayibe nesingeniso, umtimba nesiphetfo.
         • Tinkinga tekweswelakala kwemisebenti.
         • Tisombululo taletinkinga temisebenti.
         • Tindlela labangasitwa ngato labantfwana.
         • Tikhungo tekubasita.

         Bahlolwa labangavumelani nembono, bangabhala lamaphuzu lalandzelako:
         • Tizatfu letitawuveta kutsi akusiko kweswelakala kwemsebenti lokwenta
             bantfwana badle tidzakamiva.
         • Kuhlushwa emakhaya, etikolweni nasemmangweni.                              [50]

1.5      INDZABA LENHLANGOTSIMBILI

         Liyini libhizinisi.
         Bubi nebuhle bekuba nelibhizinisi.
         Bubi bekuba nelibhizinisi.
         • Indzaba ayibe nesingeniso, umtimba nesiphetfo.
         • Kungachazwa bubi bekuba nelibhizinisi.
              Sibonelo: (Kudutjulwa, kubulawa, kuntjontjelwa, kunganaki ummango,
              kukhokha intsela lesetulu njll).

         Buhle bekuba nelibhizinisi.
         • Sibonelo: Uphila kahle, uyakhona kondla umndeni wakho nekusita tihlobo
            kanye nemphakatsi.
         • Uyakhona kuvula ematfuba emsebenti.
         • Umnotfo welive uyaphakama.
         • Kukhokhwa kwemifundzate.                                                    [50]

         Letindzaba tetitfombe letilandzelako tingatsatsa nobe nguluphi luhlobo
         lwetindzaba        kuleti:     lelandzisako/lechazako/lehlangotsilunye/
         lenhlangotsimbili/leveta lingemuva lembhali.

1.6      1.6.1        Indzaba ingafaka lamaphuzu lalandzelako naleminye imibono
                      yebahlolwa:
                      • Indzaba ayibe nesingeniso, umtimba nesiphetfo.
                      • Akubhalwe ngekuvakashela ebhishi/elwandle.
                      • Akuvetwe buhle bekuvakashela elwandle.
                      • Akuniketwe indzawo lebayivakashele.
                      • Akuvetwe tinhlobo temidlalo letentiwa ngesanti: Sibonelo
                          kungcwaba umuntfu esantini, kwenta tindlu, tilwane
                          (Naleminye imibono yemukelekile.)                           [50]

Emalungelo agodliwe                                                          Phenya

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3        4                       DBE/2015
                                             SCE – Imemorandamu

         1.6.2        Indzaba ingafaka lamaphuzu lalandzelako naleminye imibono
                      yebahlolwa:
                      • Indzaba ayibe nesingeniso, umtimba nesiphetfo.
                      • Bahlolwa bangaveta kwesekela umntfwana etifundvweni.
                      • Kungavetwa kutsi kubaluleke ngani kwesekela umntfwana.
                      • Kungavetwa imiphumela lebakhona nangabe wesekela
                          umntfwana wakho.
                      • Lutsandvo lwemtali nemntfwana.                                   [50]

         1.6.3        Indzaba ingafaka lamaphuzu lalandzelako naleminye imibono
                      yebahlolwa:
                      • Indzaba ayibe nesingeniso, umtimba nesiphetfo.
                      • Bahlolwa batawunika tihloko letahlukahlukene.
                      • Bahlolwa bangacoca ngekubaluleka kwekongiwa kwemanti.
                      • Bangacoca ngetintfo letingentiwa kugwema kusetjentiswa kabi
                          kwemanti.
                      • Kuphakelwa kwetinsita temanti emmangweni.                        [50]

BONA IRUBHRIKI YEKUMAKA INDZABA SIGABA A.

                                                                  SAMBA SESIGABA A:      50

Emalungelo agodliwe                                                             Phenya

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3        5                       DBE/2015
                                             SCE – Imemorandamu

SIGABA B: EMATHEKSTHI EMIBHALOMBIKO LEMIDZANA
UMBUTO 2
2.1      INCWADZI LEHLELEKILE
         Akubhalwe ngaloku lokulandzelako:
         • Ayibe nesingeniso, umtimba nesiphetfo.
         • Ayibe nelikheli lekucala nelusuku.
         • Ayibe nelikheli lesibili lalobhalelwako.
         • Ayibe nesibingelelo nesihloko.
         • Ayibe nesivaleliso lesihlelekile.
         • Ayibe nesimo sencwadzi lehlelekile.                                           [30]

2.2      SIHLATIYWA
         Akubhalwe lamaphuzu lalandzelako:
         • Asibe nesingeniso, umtimba nesiphetfo
         • Sihloko semdlalo: Sibonelo umdlalo welibhola letinyawo.
         • Lusuku lowenteke ngalo lomdlalo.
         • Balingisi labakhulu abangabi ngetulu kwalabane.
         • Akube nesifinyeto sesakhiwo sendzaba.
         • Ingcikitsi.
         • Akuvele imibono netizatfu ngalomdlalo.
         • Akuvele siphetfo semdlalo.                                                    [30]

2.3      UMBIKO
         •    Awube nesingeniso, umtimba nesiphetfo.
         •    Akube khona kucwaninga nekugcogca lwati.
         •    Faka tincomo.
         •    Akuvele ligama laloyo loya kuye.
         •    Sihloko sembiko.
         •    Akuvele umongo wembiko.
         •    Akuvele tihlokwane leticuketfwe ngulombiko.
         •    Umbiki uchaza ngaletihlokwana.
         •    Uphawula ngalokucondzene nembiko.
         •    Emavi ekubonga.
         •    Akuvele lusuku nendzawo.                                                   [30]

2.4      INKHULUMO
         •    Ayibe nesingeniso, umtimba nesiphetfo.
         •    Ayibe nesihloko lesifaka lokutewetfulwa.
         •    Akube khona tigaba talenkhulumo.
         •    Indzawo lasuka kuyo nekutsi iphatselene nani.
         •    Ekugcineni akafake tinombolo takhe latawutfolakala kuto.
         •    Akube khona emavi ekubonga.
         •    Akube nemmongo wenkhulumo.                                                 [30]

BONA IRUBHRIKI YEKUMAKA UMBHALOMBIKO LOMUDZE SIGABA B.
                                                                  SAMBA SESIGABA B:      30

Emalungelo agodliwe                                                             Phenya

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3        6                         DBE/2015
                                             SCE – Imemorandamu

SIGABA C: EMATHEKSTHI LAMAFISHA EMIBHALOMBIKO/LATICUKATSILWATI

UMBUTO 3

3.1      LIKHADI LESIMEMO

         Lokubalulekile ngelikhadi lesimemo.
         • Akusetjentiswe inkhulumombiko.
         • Akuvetwe ligama lemcimbi.
         • Akuvetwe indzawo lapho umcimbi utawubanjelwa khona.
         • Akuvetwe lusuku nesikhatsi semcimbi.
         • Tembatfo nemininingwane yekuchumana.
         • Akuvele ligama lalomemako.
         • Akulandzelwe simo selikhadi.                                                    [20]

3.2      LIPHOSIKHADI

         Lokubalulekile ngephosikhadi:
         • Akusetjentiswe inkhulumombiko.
         • Akuvele kutsi liya kubani libuya kubani?
         • Akuvele ligama lalotfunyelelwa liphosikadi.
         • Lokucuketfwe akube ngulokufinyetiwe.
         • Kungabi sikhangisi kodvwa kube yiphosikhadi.                                    [20]

3.3      TICONDZISO

         Ticondziso atikhombise loku lokulandzelako:
         • Akuvetwe tintfo letitawudzingeka.
         • Tinyatselo letitawulandzelwa nakwentiwa litiya.
         • Tinyatselo tilandzelane ngalokufanele.
         • Banatsi belitiya abakabaluleki.                                                 [20]

BONA IRUBHRIKI YEKUMAKA UMBHALOMBIKO LOMFISHA SIGABA C.

                                                                    SAMBA SESIGABA C:      20
                                                                  SAMBA SAKO KONKHE:       100

Emalungelo agodliwe                                                               Phenya

### Page 7

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3
                                               Downloaded from hlayiso.com                 7                                                                                 DBE/2015
                                                                                  SCE – Imemorandamu

CAPHELA:

• Sebentisa irubhriki njalo nawumaka indzaba (Liphepha le-3, SIGABA A).
• Emamaki lasukela ku-0–50 ehlukaniswe ngemazinga lasihlanu-(5) etinchazelo temakhono, (Emalengiso, Licophelo lelisetulu, Lokwenetisako, Lokusacatfuta
  naLokungaphumelelisi).
• Kuletimphawu taLokucuketfwe, Lulwimi neSitayela, letinchazelo temakhono letisihlanu tehlukaniswe ngekwelizinga lelisetulu ngalokubabatekako nelizinga
  lelisetulu ngalokungababateki, ngekwehlukana kwemamaki netinchazelo temakhono.
• Sakhiwo sona asitsintseki ngalokwehlukaniswa kwelizinga lelisetulu ngalokubabatekako nelinelizinga lelisetulu ngalokungababateki.

IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABA YELULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA [50 EMAMAKI]

    Timphawu                                      Emalengiso             Licophelo lelisetulu             Lokwenetisako                    Lokusilele             Lokungaphumelelisi
 LOKUCUKETFWE                                       28–30                      22–24                          16–18                          10–12                       4–6
 NEKUHLELA                                  -Imphendvulo                -Imphendvulo                 -Imphendvulo leyenetisako.     -Imphendvulo                -Yonkhe imphendvulo
                                            lengemalengiso lababateka   lesecophelweni lelisetulu    -Imibono ibumbene futsi        lengakabumbani.             iyanhlanhlatsa.

                       Lizinga lelisetulu
 (Imphendvulo                               ngetulu                     ngalokubabatekako.           ikholweka                      -Imibono ayikacaci kantsi   -Imibono ihlangahlangene
 nemibono)                                  kwalokulindzelekile.        -Imibono ivutsiwe, iyaheha   ngalokwenetisako.              futsi akusiyo               futsi iyadidana, ayikacondzi
                                            -Imibono ivutsiwe,          ihambisana nesihloko         -Kuhleleka kubumbene           yekuticambela.              ngco.
 Kuhleleka
                                            inekuhlakanipha,            ngalokuphelele.              nesingeniso, umtimba           -Buncane bufakazi           -Kunekuphindzaphindza
 kwemibono

                      ngalokubabatekako
                                            lokukhombisa kucabanga      -Kuhleleka                   nesiphetfo                     bekuhleleka                 lokungevakali.
 nakulungiselelwa                           lokujulile.                 kusecophelweni lelisetulu    ngalokwenetisako.              nekubumbana.                -Akukho kuhleleka
 kubhala.                                   -Kuhleleka                  kakhulu, lokubumbene                                                                    nekubumbana.
 Kucikelelwa                                kungemalengiso              nesingeniso, umtimba
 kwenhloso,                                 lababatekako, kubumbene     nesiphetfo.
 tetsamelilwati                             nesingeniso, umtimba
 nesimongcondvo.                            kanye nesiphetfo.
                                                     25–27                        19–21                        13–15                           7–9                          0–3

                       Lizinga lelisetulu
 30 EMAMAKI                                 -Imphendvulo                -Imphendvulo                 -Imphendvulo leyenetisako      -Imphendvulo legcwele       -Awukho namncane
                                            lengemalengiso kodvwa       lesecophelweni lelisetulu.   kodvwa kukhona                 kunhlanhlatsa.              umzamo wekuphendvula
                                            ingenato timphawu           -Imibono iyaheha,            lokungevakali kahle.           -Imibono ayihlangani,       ngesihloko.
                                            tekubabateka.               ihambisana nesihloko.        -Imibono ibumbene,             iyadidana.                  -Yonkhe imphendvulo
                                            -Imibono ivutsiwe futsi     -Kuhleleka                   iyakholweka.                   -Abukho bufakazi            iyanhlanhlatsa, ayemukeleki.

                      ngalokungababateki
                                            ihlakaniphile.              lokusecophelweni             -Kukhona kuhleleka lokutsite   bekuhleleka                 -Akuvakali,
                                            -Kuhleleka                  lelisetulu lokubumbene       kanye nekubumbana              nekubumbana.                kuhlangahlangene.
                                            lokungemalengiso,           nesingeniso, umtimba         nesingeniso, umtimba
                                            kubumbene nesingeniso,      nesiphetfo.                  nesiphetfo.
                                            umtimba nesiphetfo.

Emalungelo agodliwe                                                                                                                                                             Phenya

### Page 8

Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3
                                                                 Downloaded from hlayiso.com                  8                                                                                DBE/2015
                                                                                                     SCE – Imemorandamu

IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABA YELULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA [50 EMAMAKI] (continued)

     Timphawu                                                        Emalengiso               Licophelo lelisetulu             Lokwenetisako                Lokusilele             Lokungaphumelelisi
 LULWIMI,                                                              14–15                        11–12                          8–9                         5–6                        0–3
 SITAYELA                                                      -Umoya, irejista, sitayela   -Umoya, irejista, sitayela    -Umoya, irejista, sitayela   -Umoya, irejista,         -Lulwimi aluvakali.

                       Lizinga lelisetulu ngalokubabatekako
 NEKUHLUNGWA                                                   nesilulumagama               nesilulumagama                nesilulumagama               sitayela                  -Umoya, irejista, sitayela
 KWEMAPHUTSA                                                   kuhambelana nenhloso,        kuhambelana nenhloso,         kuhambelana nenhloso,        nesilulumagama            nesilulumagama
                                                               tetsamelilwati               tetsamelilwati                tetsamelilwati               akuhambelani              akuhambelani nakancane
                                                               nesimongcondvo               nesimongcondvo                nesimongcondvo               nenhloso,                 nenhloso, tetsamelilwati
 Kuhambelana
                                                               ngemalengiso lababatekako.   ngelicophelo lelisetulu.      ngalokwenetisako.            tetsamelilwati            nesimongcondvo.
 kwemoya irejista,                                             -Lulwimi lolunekutetsemba,   -Lulwimi lusecophelweni       -Lulwimi lusetjentiswe       nesimongcondvo.           -Silulumagama sincane
 sitayela,                                                     lolugculisako nalolunemba    lelisetulu kantsi nemoya      ngalokwenetisako kwetfula    -Kusetjentiswa            ngendlela yekutsi
 silulumagama                                                  ngemalengiso lababatekako.   uyemukeleka                   lokushiwo embhalweni.        kwelulwimi kusacatfuta.   lokubhaliwe
 nenhloso                                                     -Emasu ebugagu belulwimi      emphendvulweni yonkhe.        -Umoya uyenetisa.            -Umoya nekukhetseka       akungalandzeleki.
 nesimongcondvo.                                              asetjentiswe ngemphumelelo    -Emaphutsa eluhlelo           -Emasu ebugagu belulwimi     kwemagama
 Kusetjentiswa                                                lenkhulu kuveta umoya         nesipelingi akasimanyenti.    asetjentisiwe kunotsisa      akwemukeleki.
 kwelulwimi,                                                  nekuheha kwemphendvulo.       -Kuticambela                  lokucuketfwe.                -Silulumagama sincane
 timphawu tekufundza                                          -Esikhatsini lesinyenti       lokusecophelweni                                           kakhulu.
                                                              kakhulu emaphutsa eluhlelo    lelisetulu.
 nekubhala, luhlelo,
                                                              nesipelingi kute.
 sipelingi.                                                    -Kunekuticambela
 (lupelomagama)                                                lokungemalengiso lasetulu
                                                               kakhulu.
 15 EMAMAKI                                                                13                           10                             7                         4

                        Lizinga lelisetulu
                                                              -Lulwimi lusetjentiswe        -Lulwimi lusetjentiswe        -Lulwimi lusetjentiswe       -Lulwimi lusetjentiswe
                                                              ngemalengiso                  ngemphumelelo                 ngalokwenetisako kodvwa      ngalokungenetisi.
                                                              nangalokuveta umoya           lesecopheweni lelisetulu.     ngalokungafani embhalweni    -Kusetjentiswa
                                                              lokhutsatako                  -Umoya uyemukeleka futsi      wonkhe.                      kwetinhlobo
                                                              ngemphumelelo                 uneligalelo lelemukelekile.   -Imvamisa umoya              letehlukene temisho

                       ngalokungababateki
                                                              -Esikhatsini lesinyenti       -Emaphutsa eluhlelo           wemukelekile, emasu          kuncane/kute.
                                                              emaphutsa eluhlelo            nesipelingi ambalwa.          ebugagu belulwimi            -Silulumagama sincane
                                                              nesipelingi awekho            -Icambeke kahle.              asetjentiswe kancane.        kakhulu.
                                                              -Kuticambela
                                                              kungemalengiso

Emalungelo agodliwe                                                                                                                                                                              Phenya

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3                          9                                                                        DBE/2015
                                                               SCE – Imemorandamu

IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABA YELULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA [50 EMAMAKI] (continued)

     Timphawu                     Emalengiso           Licophelo lelisetulu             Lokwenetisako               Lokusilele        Lokungaphumelelisi
 SAKHIWO                                5                          4                            3                        2                      0–1
                            -Sihloko sitfutfukiswe    -Imininingwane itfutfukiswe   -Imininingwane ihambisana   -Lamanye emaphuzu    -Emaphuzu ladzingekile
 Timphawu tetheksthi,       ngemalengiso.             ngalokuhlelekile.             nesihloko.                  emukelekile.         asilele.
 Kutfutfukiswa              -Imininingwane yetfulwe   -Kunekubumbana.               -Imisho netindzima          -Imisho netindzima   -Imisho netindzima
 kwetindzima                ngemalengiso.             -Imisho, netindzima           kwakheke kahle              kunemaphutsa.        kunemaphutsa.
                            -Imisho, netindzima       kuhlelekile futsi             Indzaba iyevakala.          -Indzaba iyevakala   -Indzaba ayinamcondvo.
 nekwakhiwa
                            kwakheke ngemalengiso     kutinhlobonhlobo.                                         noko.
 kwemisho.                  lababatekako.

 5 EMAMAKI
 KWEHLUKA
 KWEMAMAKI                            43–50                     33–40                         23–30                    13–20                   0–10

Emalungelo agodliwe                                                                                                                                   Phenya

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3                                  10                                                                                    DBE/2015
                                                                        SCE – Imemorandamu

IRUBHRIKI YEKUHLOLA ITHEKSTHI YEMBHALOMBIKO LOMUDZE WELULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA [30 EMAMAKI]

      Timphawu                       Emalengiso                 Licophelo lelisetulu              Lokwenetisako                   Lokusilele               Lokungaphumelelisi
 LOKUCUKETFWE,                         15–18                          11–14                           8–10                           5–7                          0–4
 KUHLELA NESAKHIWO            -Imphendvulo lengemalengiso    -Imphendvulo                     -Imphendvulo                 -Imphendvulo lecatfutako      -Imphendvulo ayikhombisi
                              lababatekako.                  lesecophelweni lelisetulu        leyenetisako, lekhombisa     lekhombisa lwati loluncane    nakancane kuba nelwati
 Imphendvulo nemibono         -Imibono ivutsiwe,             lekhombisa.                      lwati lweluhlobo             lweluhlobo lwetheksthi        lwetimphawu teluhlobo
 Kuhleleka kwemibono          inekuhlakanipha,               -Lwati lolusecophelweni          lwetheksthi lebhalwako.      lebhalwako.                   lwetheksthi lebhalwako.
                              lokukhombisa kucabanga         lelisetulu lweluhlobo            -Umbhalo awukacondzi         -Umbhalo unekutsemeleta       -Inshokutsi iyanhlanhlatsa,
 nakulungiselelwa
                              lokujulile.                    lwetheksthi lebhalwako.          ngco ngalokuphelele,         lokunyenti.                   igcwele kutsemeleta
 kubhala                      -Lwati lolungemalengiso        -Umbhalo ucondze ngco,           unekutsemeleta lokutsite.    -Kubumbana kwemaphuzu         lokunyenti.
 Inhloso, tetsamelilwati,     lwetimphawu teluhlobo          awutsemeleti.                    -Emaphuzu                    alokucuketfwe kuncane         -Emaphuzu alokucuketfwe
 timphawu/timiso,             lwetheksthi lebhalwako.        -Lokucuketfwe kunemibono         alokucuketfwe abumbene       kakhulu.                      akakabumbani nakancane.
 nesimongcondvo.              -Umbhalo ucondze ngco.         lebumbene ngelicophelo           ngalokwenetisako.            -Imbalwa imininingwane        -Imbalwa kakhulu
                              -Lokucuketfwe kunemibono       lelisetulu.                      -Leminye imininingwane       leyesekela sihloko.           imininingwane leyesekela
 18 EMAMAKI                   lebumbene ngemalengiso.        -Imininingwane yetfulwe          iyasesekela sihloko.         -Imitsetfo netimiso           sihloko.
                              -Yonkhe imininingwane          ngelicophelo lelisetulu kantsi   -Sakhiwo siyenetisa          letibalulekile tesakhiwo      -Imitsetfo netimiso
                              icaciswe ngemalengiso kantsi   yonkhe yesekela sihloko.         kodvwa sinemaphutsa          setheksthi atikalandzelwa     tesakhiwo setheksthi
                              futsi yesekela sihloko.        -Sakhiwo lesemukelekako          latsite.                     ngalokufanele.                letibalulekile atikalandzelwa
                              -Sakhiwo lesifanele            lesinemaphutsa langasho                                       -Kunyenti lokubalulekile      nakancane.
                              lesingemalengiso               lutfo.                                                        lokusilele.
                              nalesingenamaphutsa.
 LULWIMI, SITAYELA                       10–12                            8–9                            6–7                          4–5                            0–3
 NEKUHLUNGWA                  -Umoya, irejista, sitayela     -Umoya, irejista, sitayela       -Umoya, irejista, sitayela   -Umoya, irejista, sitayela    -Umoya, irejista, sitayela
 KWEMAPHUTSA                  nesilulumagama                 nesilulumagama                   nesilulumagama               nesilulumagama                nesilulumagama
                              kuhambelana ngemalengiso       kuhambelana nenhloso,            kuhambelana nenhloso,        akuhambelani kahle            akuhambelani nakancane
 Umoya, irejista, sitayela,   nenhloso, tetsamelilwati       tetsamelilwati                   tetsamelilwati               nenhloso, tetsamelilwati      nenhloso, tetsamelilwati
 inhloso, tetsamelilwati      nesimongcondvo.                nesimongcondvo                   nesimongcondvo               nesimongcondvo.               nesimongcondvo.
                              -Luhlelo alunamaphutsa         ngelicophelo lelisetulu.         ngalokwenetisako             -Kunemaphutsa lamanyenti      -Kugcwele emaphutsa
 nesimongcondvo
                              kantsi futsi icambeke kahle    -Luhlelo luvame kungabi          -Kunemaphutsa latsite        eluhlelo.                     lamanyenti ladidanako.
 Timiso nekusetjentiswa       -Esikhatsini lesinyenti        nemaphutsa kantsi futsi          eluhlelo                     -Silulumagama sincane         -Silulumagama
 kwelulwimi                   akunamaphutsa.                 umbhalo ucambeke                 -Silulumagama                kakhulu.                      asihambisani nakancane
 Kukhetseka kwemagama                                        ngelicophelo lelisetulu.         lesenetisako                 -Inshokutsi iyaphazamiseka.   nenhloso.
 Timphawu tekufundza                                         -Silulumagama                    -Emaphutsa                                                 -Inshokutsi ihlangahlangene
 nekubhala nesipelingi                                       sisecophelweni lelisetulu.       akayiphazamisi                                             kakhulu.
                                                             -Emaphutsa ambalwa               inshokutsi
 12 EMAMAKI                                                  kakhulu.
 KWEHLUKA                                25–30                          19–23                          14–17                          9–12                           0–7
 KWEMAMAKI

Emalungelo agodliwe                                                                                                                                                      Phenya

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwekucala Lwekwengeta (FAL)/P3                                    11                                                                                    DBE/2015
                                                                          SCE – Imemorandamu

IRUBHRIKI YEKUHLOLA ITHEKSTHI YEMBHALOMBIKO LOMFISHA WELULWIMI LWEKUCALA LWEKWENGETA [20 EMAMAKI]

      Timphawu                       Emalengiso                   Licophelo lelisetulu              Lokwenetisako                   Lokusilele               Lokungaphumelelisi
 LOKUCUKETFWE,                         10–12                             8–9                            6–7                            4–5                          0–3
 KUHLELA NESAKHIWO            -Imphendvulo                     -Imphendvulo                     -Imphendvulo                 -Imphendvulo lecatfutako      -Imphendvulo ayikhombisi
                              lengemalengiso                   lesecophelweni lelisetulu        leyenetisako, lekhombisa     lekhombisa lwati loluncane    nakancane kuba nelwati
 Imphendvulo nemibono         lababatekako.                    lekhombisa.                      lwati lweluhlobo             lweluhlobo lwetheksthi        lwetimphawu teluhlobo
 Kuhleleka kwemibono,         -Imibono ivutsiwe,               -Lwati lolusecophelweni          lwetheksthi lebhalwako.      lebhalwako.                   lwetheksthi lebhalwako.
                              inekuhlakanipha,                 lelisetulu lweluhlobo            -Umbhalo awukacondzi         -Umbhalo unekutsemeleta       -Inshokutsi iyanhlanhlatsa,
 Timphawu/Timiso
                              lokukhombisa kucabanga           lwetheksthi lebhalwako.          ngco ngalokuphelele,         lokunyenti.                   igcwele kutsemeleta
 nesimongcondvo.              lokujulile.                      -Umbhalo ucondze ngco,           unekutsemeleta lokutsite.    -Kubumbana kwemaphuzu         lokunyenti.
                              -Lwati lolungemalengiso          awutsemeleti .                   -Emaphuzu                    alokucuketfwe kuncane         -Emaphuzu alokucuketfwe
 12 EMAMAKI                   lwetimphawu teluhlobo            -Lokucuketfwe kunemibono         alokucuketfwe abumbene       kakhulu.                      akakabumbani nakancane.
                              lwetheksthi lebhalwako.          lebumbene ngelicophelo           ngalokwenetisako.            -Imbalwa imininingwane        -Imbalwa kakhulu
                              -Umbhalo ucondze ngco.           lelisetulu.                      -Leminye imininingwane       leyesekela sihloko.           imininingwane leyesekela
                              -Lokucuketfwe kunemibono         -Imininingwane yetfulwe          iyasesekela sihloko.         -Imitsetfo netimiso           sihloko.
                              lebumbene ngemalengiso.          ngelicophelo lelisetulu kantsi   -Sakhiwo siyenetisa          letibalulekile tesakhiwo      -Imitsetfo netimiso
                              -Yonkhe imininingwane            yonkhe yesekela sihloko.         kodvwa sinemaphutsa          setheksthi atikalandzelwa     tesakhiwo setheksthi
                              icaciswe ngemalengiso            -Sakhiwo lesemukelekako          latsite.                     ngalokufanele.                letibalulekile atikalandzelwa
                              kantsi futsi yesekela sihloko.   lesinemaphutsa langasho                                       -Kunyenti lokubalulekile      nakancane.
                              -Sakhiwo lesifanele              lutfo.                                                        lokusilele.
                              lesingemalengiso
                              nalesingenamaphutsa.
 LULWIMI, SITAYELA                         7–8                              5–6                             4                             3                            0–2
 NEKUHLUNGWA                  -Umoya, irejista, sitayela       -Umoya, irejista, sitayela       -Umoya, irejista, sitayela   -Umoya, irejista, sitayela    -Umoya, irejista, sitayela
 KWEMAPHUTSA                  nesilulumagama                   nesilulumagama                   nesilulumagama               nesilulumagama                nesilulumagama
                              kuhambelana ngemalengiso         kuhambelana nenhloso,            kuhambelana nenhloso,        akuhambelani kahle            akuhambelani nakancane
 Umoya, irejista, sitayela,   nenhloso, tetsamelilwati         tetsamelilwati                   tetsamelilwati               nenhloso, tetsamelilwati      nenhloso, tetsamelilwati
                              nesimongcondvo.                  nesimongcondvo                   nesimongcondvo               nesimongcondvo.               nesimongcondvo.
 inhloso, tetsamelilwati
                              -Luhlelo alunamaphutsa           ngelicophelo lelisetulu.         ngalokwenetisako             -Kunemaphutsa lamanyenti      -Kugcwele emaphutsa
 nesimongcondvo,              kantsi futsi icambeke kahle.     -Luhlelo luvame kungabi          -Kunemaphutsa latsite        eluhlelo.                     lamanyenti ladidanako.
 Timiso nekusetjentiswa       -Esikhatsini lesinyenti          nemaphutsa kantsi futsi          eluhlelo                     -Silulumagama sincane         -Silulumagama
 kwelulwimi, Kukhetseka       akunamaphutsa.                   umbhalo ucambeke                 -Silulumagama                kakhulu.                      asihambisani nakancane
 kwemagama, Timphawu                                           ngelicophelo lelisetulu.         lesenetisako                 -Inshokutsi iyaphazamiseka.   nenhloso.
 tekufundza nekubhala                                          -Silulumagama                    -Emaphutsa                                                 -Inshokutsi ihlangahlangene
 nesipelingi.                                                  sisecophelweni lelisetulu.       akayiphazamisi                                             kakhulu.
                                                               -Emaphutsa ambalwa               inshokutsi
 8 EMAMAKI                                                     kakhulu.
 KWEHLUKA                                17–20                            13–15                          10–11                          7–8                            0–5
 KWEMAMAKI

                                                                                                                                      SAMBA SAKO KONKHE:                       100

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati FAL P2 June July 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-june-july-2015-memo/1c52c6eb-a785-4a76-9dcc-6a3f91df12db) — siSwati FAL · Memo · 2015 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Feb March 2013 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-feb-march-2013-memo/dae048e4-d450-4920-96ae-35fa0397fcba) — siSwati FAL · Memo · 2015 · siSwati
- [Siswati FAL P3 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-3-siswati/d51ceba5-6cd8-4f12-b069-61c05af92dd5) — siSwati FAL · Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P3 May June 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-may-june-2021-mg/c189ec25-c010-43d7-bce7-a277adefec47) — siSwati FAL · Memo · 2021 · siSwati
- [Siswati FAL P3 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-may-june-2018-memo/5c05faf3-72d5-4e5b-8cca-733255ab1194) — siSwati FAL · Memo · 2018 · siSwati
- [Siswati FAL P3 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p3-may-june-2017-memo/1c74ffd6-59f8-4352-b726-bd4178c99acd) — siSwati FAL · Memo · 2017 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati FAL

- [Gr 12 Siswati FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-fal-atp-2023-24/ce3a9844-e0b6-45d1-8a07-5bc3b067b26c) — ATP
- [Siswati FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/69690e6e-c42d-49e0-a88b-c722c859a43a) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/39da014c-e6b2-433d-b0a5-04958b209905) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-siswati/e586f09b-7a43-41af-b857-549c385406cf) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p1-nov-2024/7c968643-11ed-458f-8b90-af82c5ea2fb3) — QP · 2024 · siSwati
- [Siswati FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/siswati-fal-p2-nov-2024/5a9961f9-ca1b-48b8-8722-67726b16d06d) — QP · 2024 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
