# siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2018 Question Paper

> Grade 12 siSwati HL Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2018, 11 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p1-nov-2018/fd8794e5-bc99-4b5c-8243-9ef2d52cf909
- Updated: 2026-09-27
- Subject: siSwati HL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Question paper
- Year: 2018
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 11

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-hl) › [siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2018 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p1-nov-2018/fd8794e5-bc99-4b5c-8243-9ef2d52cf909)

## About this document

Siswati Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2018 · siswati. Question paper, 11 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati HL P1 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p1-nov-2018-final-memo/7f69fa6d-a6a7-42a2-b097-e92ef1c93871) — Memo · 2018 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                NATIONAL
                           SENIOR CERTIFICATE

                               LIBANGA 12

                      SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL)

                          LIPHEPHA LEKUCALA (P1)

                                 LWETI 2018

EMAMAKI: 70

SIKHATSI: Ema-awa 2

                            Leliphepha linemakhasi la-11.

Emalungelo agodliwe                                         Phenya

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1        2                                 DBE/Lweti 2018
                                         NSC

TICONDZISO KULABAHLOLWAKO

1.       Leliphepha lehlukaniswe TIGABA LETINTSATFU:

         SIGABA A:           Sivisiso                                    (30)
         SIGABA B:           Sifinyeto                                   (10)
         SIGABA C:           Takhi netimiso tekusetjentiswa kwelulwimi   (30)

2.       Fundza TONKHE ticondziso ngekucaphela.

3.       Phendvula YONKHE imibuto ngeSiswati.

4.       Cala LESO NALESO SIGABA ekhasini LELISHA.

5.       Dvweba umugca emva kwaleso naleso sigaba.

6.       Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto letisephepheni lemibuto
         njengobe tinjalo.

7.       Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho.

8.       Caphelisisa sipelingi/lupelomagama nendlela lewakha ngayo imisho.

9.       Siphakamiso sekulawulwa kwesikhatsi:

         SIGABA A:        Lokungenani imizuzu le-50
         SIGABA B:        Lokungenani imizuzu le-30
         SIGABA C:        Lokungenani imizuzu le-40

10.      Bhala ngebunono nangesandla lesifundzekako.

Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1           3                             DBE/Lweti 2018
                                            NSC

SIGABA A: SIVISISO

UMBUTO 1

1.1      Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI A

                                     UMSHADO WABUSISIWE

         1    Kuyaphitsitela kaNdlovu. Wonkhe umuntfu uhambela etulu lamuhla.
              Akekho longakajabuli ingani phela ngelilanga lelilandzelako uyaphuma
              Busisiwe, litibulo laNdlovu. Iyaphuma intfombi lemhlophe seyiya
              ekwendzeni. Sonkhe sigodzi kukhulunywa ngalomshado waBusisiwe,
              intfo leyimvelakancane kulamalanga. Tintfombi tanyalo setivele tingene 5
              kaNdabazabantu tifune kufakwane tindandatho kuphele ngeluswayi.

         2    Naye Busisiwe ujabulile kodvwa injabulo yakhe itsikanyetwa luvalo loluhle
              lumshaya nakacabanga ngalesingani sakhe labesatimisele kushada
              naso. Abengati kutsi luvalo lwani kodvwa lapho asatsi luhambile, aluve
              lumphindza. Lwacala kancane nje, kodvwa nyalo seluba ngemandla. 10
              Nanobe kunjalo, yena bekatibona nje asagcoke ingubo yakhe
              lemhlophe angena ehholweni kudvuma tihlwele. Atibona sekanyatsela
              kancane eceleni kwemkhwenyane wakhe.

         3    Lilanga lebekadze lilindzelwe selifikile. Kulabanye ungatsi ngasevele
              sekusile batewupha emehlo kudla kwawo. Labanye-ke balangatelela 15
              inyama. Kulelinye ligumbi timphekeleteli tiphishekile tilungisana netinwele.
              Ubona titayela longakaze utibone, ingani phela kunetintfombi talamanye
              emave labefundze nato Busisiwe. KuBusisiwe sikhatsi kwangatsi sigijima
              kakhulu. Yena ukulelinye likamelo nemphekeleteli yakhe lenkhulu,
              babuka luhlelo, sebetama kufaka loko lokusele ngeliphutsa.                   20

         4    'Akusenandzaba sesitawubhala ngesandla, ngobe naku lilanga
              selihambile,' kusho yena Busisiwe akhipha lipeni lakhe esikhwameni
              abhala.
              'Sisi Busisiwe, batsi bomake angitokubita,' kusho intfombatanyana
              yakabo yekugcina.                                                   25
              'Bangakuphi?'
              'Batsite utabakhandza lapha endlini yetjani,' kube kufulatsela
              kwesidzandzanyana kujake bangani bako. Baphume nemphekeleteli
              yakhe sebabange khona endlini yetjani. Bahamba nje luvalo solo mane
              lubelesele lapha kuBusisiwe. Agcine amtjela lomngani wakhe.         30

         5    'Kufanele mngani, phela akusiwo umdlalo kushiya batali bakho uhambe
              nemuntfu wetive,' kusho umngani wakhe.
              Nabangena, Busisiwe wacondza lapho kuhleti khona unina. Bantfu
              labadzala labalapha abasabukeki emehlweni. Busisiwe atetfuke setehla
              tinyembeti bangakayivuli nekuyivula imilomo.                         35

Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1         4                           DBE/Lweti 2018
                                          NSC

         6    'Uyabona Busisiwe mntfwanemnaketfu,' sekutsatsa babekati wakhe
              Lomapulasi.
              'Lamuhla uyaphuma lapha ekhaya uya emtini webantfu, usakhele
              buhlobo, hhayi butsa. Ekwendzeni kukamkhatsali wona ungakoni.'
              Athule sikhashana esule tinyembeti letasetigcwele emehlo, abuye 40
              achube atsi, Emtini batawutsi uyeba, uyaloya, kodvwa wena bindza
              ngatsi ufile.'

         7    'Ujinge ube nguloku lobewungiko lapha ekhaya Busisiwe,' sekutsatsa
              unina lomkhulu.
              'Mine angikaze ngive dzadzewetfu atsi umnika inkinga lapha ekhaya. 45
              Ungalahli kukholwa lonako. Ungamecwayi unyokotala. Gcina tonkhe
              timfundziso lokhuliswe ngato kuze ungasitseli ngelihlazo,' agobe litjalo
              lakhe esule tinyembeti. Kutsi cwaka sikhashana lapha endlini, kuvakala
              bufinkhifinkhi kuphela.

         8    'Umngani wakho lomkhulu kube ngunyokotala,' sekusho salukati 50
              lesingugogo wakhe. 'Ulingise unyoko losolo anamatsela kimi kusukela
              wefika lapha ekhaya. Ubati bonkhe bekhakhakho futsi ungabandlululi
              namunye. Nawenta njalo utawakha umuti wakho, futsi utawutsandvwa
              ngabo bonkhe basekhakhakho.' Yachubeka njalo imiyalo, kutinyembeti
              todvwa. Phela akusakhulunywa nangaBusisiwe, emehlo abesavuvukile, 55
              Busisiwe aze anesibibitfwane.
              'Busisiwe mntfwanami, kukhula loku,' kusho unina amsondzeta kuye
              amesula tinyembeti. 'Mani sibindzi mntfwanami.'

         9    'Make, angati kutsi kwente njani ngiphike kushaywa luvalo lengingalwati
              kutsi ngelwani. Ungatsi nje kukhona lokubi lengitakuva.'                60
              'Akunalutfo lolubi, wena wesaba kuya etiveni. Cha, utawetayela Gatjeni.
              Nami ngetayela lapha ekhaya kini,' sekwenanela unina.

         10 Batsi bacedza tabe time ngemumo timoti baya ehholweni kuyotilolonga
            kwekugcina phela. Bahamba nje akusemnandzi kuBusisiwe ngoba
            umkhwenyane nempheleketeli yakhe basengakefiki. KuBusisiwe kwase 65
            kuphambana imicabango lehlukahlukene ngalesingani sakhe. Labadzala
            bacinisile nabatsi inhlitiyo ayilali namuntfu. Busisiwe phela ushada
            namuhla nje, semitsatfu iminyaka bacala kubonana nalelijaha lafuna
            kutibopha nalo.

         11 Wadibana naMbuso ngalesikhatsi ayofundzela buthishela. Mbuso 70
            abesavele asebenta, empeleni abesaneminyaka lemine asebenta.
            Abengumgcinitimali khona lapha ekolishi. WaveIe watsatseka
            ngalentfombi ngelilanga lekucala ayibona, mhla itobhadala tindleko
            tesikolo. Abehlala atibona tintfombi kulelikolishi kodvwa abetiphatsa
            njengebantfwabakhe. Kodvwa buhle baBusisiwe bamcisha inhlitiyo, watsi 75
            noma acabanga kuwucitsa lomcondvo wekubeka licembe kuBusisiwe,
            inhlitiyo yakhe yaloku inamatsele njalo kuBusisiwe. Wavele wacunga
            sibindzi watibika, ngenhlanhla watfola kutsi lucu luyahlangana.

Emalungelo agodliwe                                                           Phenya

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1             5                                   DBE/Lweti 2018
                                              NSC

         12 Lapha ekolishi Busisiwe abetiphetse kahle, abengafani nalamanye
            emantfombatane latfwele emehlo. Indzaba yekutsandzana kwakhe 80
            naMbuso kwakusifuba sakhe nje, futsi wawungeke uze ubone. Kungako
            bantfu labanyenti bamangele kutsi ngempela nguye lona loshadako
            lamuhla.

                                              [Itsetfwe encwadzini, Siyaticeketsa, likhasi 112–114]

         1.1.1        Bantfu bakaNdlovu babonakala ngani kutsi bawujabulele umshado
                      waBusisiwe?                                                                     (1)

         1.1.2        Belinjani libala laBusisiwe?                                                    (1)

         1.1.3        Yini leyabangela     kutsi     bantfu   babe    banyenti     emshadweni
                      waBusisiwe?                                                                     (1)

         1.1.4        Bewubangelwa yini umshado lonjengalona kuba yindlala?                           (1)

         1.1.5        Belubangelwa yini luvalo lwaBusisiwe kuya ngekuya lube lukhulu?                 (1)

         1.1.6        Khetsa YINYE imphendvulo. Isho kutsini intfombi nayitsi ejaheni,
                      'Lucu luyahlangana'?

                      A    Iyalala
                      B    Iyaligana
                      C    Iyalesaba
                      D    Iyalicela                                                                  (1)

         1.1.7        Bhala MIBILI imisebenti yempheleketeli lenkhulu.                                (2)

         1.1.8        Nabekungatsiwa ngeta tintfo eluhlelweni lwaBusisiwe lwemshado,
                      bewungangetani? Bhala KUBILI.                                                   (2)

         1.1.9        Busisiwe ushada luphi luhlobo lwemshado? Sekela imphendvulo
                      yakho.                                                                          (2)

         1.1.10       Abembitelani unina wakhe Busisiwe?                                              (2)

         1.1.11       Chaza buhlobo baBusisiwe nababekati wakhe.                                      (2)

         1.1.12       Wakhombisa ngayiphi indlela Busisiwe kutsi ufundzile futsi uyayati
                      inchubo yalokwenteka emshadweni? Chaza.                                         (2)

         1.1.13       Ngabe yinhle nobe yimbi lentfo yekushada nemuntfu lenisebenta
                      naye njengaMbuso naBusisiwe? Nika luvo lwakho.                                  (2)

Emalungelo agodliwe                                                                         Phenya

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1           6                                  DBE/Lweti 2018
                                            NSC

1.2      Fundza lesibonwa bese uphendvula imibuto lelandzelako.

         ITHEKSTHI B

                                              [Itsetfwe: http://www.kingfeatures.com]

         1.2.1        Bakhamiseleni labomake labakulesibonwa?                                    (1)

         1.2.2        Yini umsebenti waloku labakugcoke etinyaweni?                              (1)

         1.2.3        Wehlukeleni lomake lohamba embili kulaba labanye bomake?
                      Chaza.                                                                     (2)

         1.2.4        Ucabanga kutsi yini lebangela labomake labakulesibonwa bafake
                      tibuko? Bhala KUBILI.                                                      (2)

         1.2.5        Ngemaphuzu LAMABILI, catsanisa lemvunulo levunulwe
                      ngulomake lowehlukile etheksthini B nemusho lobhalwe
                      wacindzetelwa etheksthini A, endzimeni yesibili.                           (4)

                                                                  SAMBA SESIGABA A:              30

Emalungelo agodliwe                                                                     Phenya

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1        7                                 DBE/Lweti 2018
                                         NSC

SIGABA B: SIFINYETO
UMBUTO 2
Fundza letheksthi lelandzelako bese uyayifinyeta ngewakho emagama langabi ngetulu
kwala-80. Sifinyeto sakho sivete tindlela letisikhombisa, umntfwana wesive
seMaswati labonisa ngato inhlonipho.
CAPHELA
1.       Sifinyeto sakho asibe ngendlela yetindzima (emapharagrafu).
2.       Akukadzingeki kutsi ubhale sihloko.
3.       Khombisa linani lemagama lowasebentisile ekugcineni kwesifinyeto sakho.
ITHEKSTHI C
                             INHLONIPHO EBANTFWANENI
Emaswati sive lesihloniphekile futsi lesatiwa ngenhlonipho. Bantfwana bafundziswa
kuhlonipha basesebancane. Bafundziswa kuhlonipha bonkhe bantfu labadzala,
akukhatsalekile kutsi lowo muntfu uyamtala nobe cha, kuphela nje namdzala.
NgeSiswati umntfwana akambiti umuntfu lomdzala ngelibito. Lesento siba lihlazo
lelikhulu Emaswatini. Nakwentekile loko, umtali walowo mntfwana angahlawuliswa
sibaya sonkhe. Kwatiwa kutsi umntfwana ubita kuphela bontsanga yakhe ngemabito.
Etikhatsini letinyenti etikolweni tasenkhulisa bokhewane bavunyelwa kutsi bagagule
bothishela babo ngemabito kantsi loko akubukeki ngesintfu. Umntfwana akukafaneli
kutsi abuke umuntfu lomdzala etinhlavini temehlo. Nenta loko kutsiwa usigebengu.
Kuyaye      kuvumeleke       kuphela   nangabe    kugcizelelwa lafundziswa   kona
njengasesikolweni. Kulisiko kutsi umntfwana nakhuluma nemuntfu lomdzala angemi
ngetinyawo kepha aguce. Nenta njalo ukhombisa kutitfoba kanye nenhlonipho.
Kutehlisa kubalulekile nangabe ungumntfwana nobe ungumuntfu lomdzala.
Umntfwana nanikwa lokutsite, akamane akutsatse ngesandla sinye nje, ucale
aphaphate bese wemukela ngetandla totimbili, agcine ngesibongo nobe ngesinanatelo
salowo lomphako. Kube nje angatsi, 'Mhlanga nobe Khabako.' Emaswati
ayakutfokotela kubitwa ngetinanatelo. Ngesintfu umntfwana nangabe anikwa lokutsite
njengekudla, akumele akwale, kumele akwemukele ngetandla totimbili. Sive
seMaswati sikholelwa ekutseni nangabe akwala loko kudla, usuke atsatsa lomnika
lokudla njengemtsakatsi. Umntfwana akabameli bantfu labadzala endlini. Nangabe
angena endlini uyabingelela bese ulindzela kwemukelwa, emva kwaloko ahlale phasi
ngembikwekukhuluma nebantfu labadzala.
Ngelisiko leSiswati, umntfwana ukhombisa inhlonipho ngekutsi angahlali esihlaweni
semnumzane welikhaya nobe adlele esitjeni sakhe. Inhlonipho ikhonjiswa nobe
kumuphi umuntfu lomdzala. Umntfwana lohloniphako kukholelwa ekutseni uba
ngulophumelelako emphilweni. Kuhlonipha kukulandza tibusiso ebatalini balowo
mntfwana nasesiveni sonkhe.
Imihambo yeMaswati yekuhlonipha ihambelana nemiyalo lesencwadzini, iBhayibheli.
NgeSiswati umntfwana akahambi ebusuku yedvwa nobe ngaphandle kwemvumo
yebatali. Leyo nhlonipho uyitfola ekhaya angakaphumeli emmangweni lapho
ayewutibandzakanya etibhimbini tesive letisuke tibitwe yinkhosi.
Umtali uyatigcabha ngekudvunyiswa kwemntfwana wakhe ngenhlonipho lanayo
esiveni. Kuhlonipha kuyasihlanganisa kuphindze kusakhe sive. Inhlonipho isisekelo
sesive.
                                            [Itsetfwe: Lucwaningo Lwemasiko, likhasi 75–77]

                                                               SAMBA SESIGABA B:              10
Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1            8                               DBE/Lweti 2018
                                             NSC

SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI

UMBUTO 3

Fundza lesikhangisi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

ITHEKSTHI D

                            Titini letishisiwe telukhetselo!!!

1. Uyafuna kuhlala endlini lengadziliki iminyakanyaka? Tsenga titini takaBambisanani.
2. Titsako tato timelana nato tonkhe tikhatsi temnyaka.
3. Tivunguvungu atitenti lutfo, titigandza ngendlebe kuto.
4. Tisisekelo semadolobhakati netinkhundlakati.
5. Tingumkhoselisi longakhetsi bala lamuntfu.
6. Tiyinsika yalokungenamgogodla.
7. Tiphuma etandleni tabochwepheshe.
8. Nangabe utifuna, chafata: bambisanani@titini.com

                                                         [Itsetfwe: http://www.corobricks.com]

3.1      Khokha umusho loneligama lelikhombisa kutsi loku lokukhangiswako
         kubunjwe ngekuhlanganisa tintfo letehlukahlukene.                                       (1)

3.2      Bhala ligama lelingumfutiselo lelingena ngaphasi kwelibintana lelibhalwe
         lacindzetelwa kuNOMBOLO 2.                                                              (1)

3.3      Khetsa imphendvulo lengahambisani naletilandzelako.
         Ligama lelidvwetjelwe kuNOMBOLO 7 lichaza loku:

         A     Bongcondvongcondvo
         B     Bosiyati
         C     Bongcondvomshini
         D     Bosolwati                                                                         (1)

Emalungelo agodliwe                                                                    Phenya

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1             9                              DBE/Lweti 2018
                                              NSC

3.4       Yini leyenta lokhangisako akhetse kusebentisa lomusho lodvwetjelwe
          kuNOMBOLO 1?                                                                         (1)

3.5      Bhala umusho ngaleligama lelicindzetelwe kuNOMBOLO 6 lonenchazelo
         lehlukile kulena lekuletheksthi.                                                      (2)

3.6      Lesikhangisi sitsatsa       luhlangotsi   ngayiphi   indlela   nawubuka   umusho
         lokuNOMBOLO 8?                                                                        (2)

3.7      Shano kutsi lomusho lokuNOMBOLO 3 uluhlobo luni lwenkhulumo. Usho
         ngani?                                                                                (2)
                                                                                               [10]

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1              10                                 DBE/Lweti 2018
                                               NSC

UMBUTO 4

Fundza lekhathuni bese uphendvula imibuto lelandzelako.

ITHESKTHI E

                                                                          Bona ungalimati
          Bunandzi                                                        bantfwana!!!
          lobulapha …                    Hhule!
                                         Saphindze
                                         sangena futsi.

                                     [Itsetfwe: http://www.americanprogress.org/cartoon/page]

4.1      Yini lekhomba kutsi lona lomncane kunabo bonkhe wetfukile? Bhala KUNYE.                     (1)
4.2      Bhala KUNYE lokukuletheksthi lokubangela kutsiwe lekhathuni ayibandlululi?                  (1)
4.3      Kuhamba kwalabantfwana ngetinyawo, kushoni ngalendzawo labeme kuyo?                         (1)
4.4      Bhala sizatfu lesenta kutsi loluphawu (!) luphindvwe katsatfu kulekhathuni
         lengenhla.                                                                                  (1)
4.5      Akha umusho ngeligama lelicindzetelwe kuletheksthi lengenhla.                               (2)
4.6      Ngusiphi sikhatsi semnyaka lokwenteka ngaso loku lokubungatwako
         kulekhathuni lengenhla? Nika KUNYE lokukulekhathuni lokwenta ukhetse
         lesikhatsi.                                                                                 (2)
4.7      Bhala inkhulumo leshiyiwe lehhungako, lengafanela lentfombatane lekhuluma
         ngelucingo.                                                                                 (2)
                                                                                                     [10]

Emalungelo agodliwe                                                                         Phenya

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1          11                                  DBE/Lweti 2018
                                           NSC

UMBUTO 5

Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

ITHEKSTHI F

                                 UMSHADO WASABELO

Ntsambama kwalungiswa kahle sekulungiselelwa sigaba sesibili. Leso besentelwa
khona lapha ekhaboSabelo. Bekunato tonkhe tinhlobo tebantfu, labafundzile nalabo
labangakacopheki emehlweni. Kulowo mcimbi wantsambama kwefika lenye imoti
legijimako. Lijaha lelalishayela lemoti beselikhulile.

Litse nalifika, langehli emotini. Lahlala lapho ngatsi kukhona lelimlindzile. Kwatsi 5
kungacala lomcimbi, lehla emotini lashona khona ethendeni. Lefika lahlala phasi
eceleni kwaLaMabuza.

'Lucolo make, bengicela kubuta kutsi lomshado lomuhle kangaka wabani ngobe
Sabelo washada lomnyaka lophelile?' Kubuta lelijaha lelingatiwa kutsi liphumaphi.

'Kushada Sabelo, mfana wami. Kulomnyaka lophelile umshado wakhe awutange 10
uphumelele, kwavele kwanyamalala makoti ngobe uyati nawe kutsi emantfombatane
alomuhla atiphatsa kabi. Kulona kuncono ngobe lomuntfu lashada naye yintsandzane.
Lesidzandzane lasitsetse ngatsi sinayo ingcondvo futsi setsembele kuye lomfana.'
Kuphendvula yena LaMabuza.
                                                       [Itsetfwe: Tiyawuvakala: likhasi 19–20]

5.1      Kunemusho lonesibiti        endzimeni   yekugcina.     Wubhale       phasi     bese
         uyasidvwebela.                                                                          (1)

5.2      Bhala ligama lelisilandziso kulomusho locindzetelwe endzimeni yesitsatfu.

         'Sabelo washada lomnyaka lophelile.'                                                    (1)

5.3      Khokha   umusho        kuletheksthi   lengenhla      lonenkhulumo         letsatfwa
         njengemaciniso ibe itsintsa imiva yalabanye.                                            (1)

5.4      Sebentisa ligama lelidvwetjelwe endzimeni yesine, emshweni lotakhele wona.              (1)

5.5      Bhala lomusho lolandzelako uwente uphike.

         'Lefika lahlala phasi eceleni kwaLaMabuza.'                                             (2)

5.6      Cala lomusho lodvwetjelwe endzimeni yesibili ngekutsi: Kusasa …                         (2)

5.7      Tsatsa incenye yesibaluli lecindzetelwe endzimeni yekucala uyisebentise
         emshweni njengesibalulinsombo.                                                          (2)
                                                                                                 [10]

                                                                SAMBA SESIGABA C:                30
                                                              SAMBA SAKO KONKHE:                 70

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati HL P2 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p2-nov-2018/a96c35e3-b20e-470c-9ba3-6eec83c8f257) — siSwati HL · QP · 2018 · siSwati
- [Siswati HL P3 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p3-nov-2018/bd1e5c4e-e471-4772-8d8f-0dfdaf0b33d1) — siSwati HL · QP · 2018 · siSwati
- [Siswati HL P1 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p1-may-june-2018/abfb09bb-a6f0-4804-bcc6-68334c25ef3e) — siSwati HL · QP · 2018 · siSwati
- [Siswati HL P1 Feb March 2018](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p1-feb-march-2018/f717e394-e2aa-45b5-ae24-d17c1a17adc5) — siSwati HL · QP · 2018 · siSwati
- [Siswati HL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p1-nov-2023/82c8aa84-b4ee-42a5-b2f4-fdfd3f6f97c4) — siSwati HL · QP · 2023 · siSwati
- [Siswati HL P1 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p1-nov-2022/d830ee3d-9cc3-4740-84ce-bd1e662c0ae8) — siSwati HL · QP · 2022 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati HL

- [Gr 12 Siswati HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-hl-atp-2023-24/75f62113-da4b-45a7-9f01-44907b6280d9) — ATP
- [Siswati HL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/a8f3db83-0091-43e7-9d76-1fbea05201f3) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati HL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/4d2feb8b-be1e-444e-8d9f-f059409b8ea3) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati HL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-siswati/70bf3464-a022-4409-9815-e059f34ed08d) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati HL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p1-nov-2024-mg/913832a6-b6c2-43aa-b5bd-0daa1c55b8e6) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati HL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p2-nov-2024-mg/1408f010-4005-42fd-bd3e-d6fc067a1f86) — Memo · 2024 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
