# siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2021 Memo

> Grade 12 siSwati HL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2021, 11 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p3-may-june-2021-mg/17f659ce-b66f-41b7-815f-269c2925fc3f
- Updated: 2026-10-29
- Subject: siSwati HL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Memorandum
- Year: 2021
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 11

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-hl) › [siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2021 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p3-may-june-2021-mg/17f659ce-b66f-41b7-815f-269c2925fc3f)

## About this document

Siswati Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2021 · siswati. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati HL P3 May June 2021](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p3-may-june-2021/3e2d283f-6b0b-4f06-bcf5-ba6b5348fa86) — QP · 2021 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                   GRAAD 12

             SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
         NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                      SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL)

                          LIPHEPHA LESITSATFU (P3)

                                       2021

                           TICONDZISO TEKUMAKA

                                                                 EMAMAKI: 100

                      Leticondziso Tekumaka tinemakhasi la-11.

Emalungelo agodliwe                                                    Phenya

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                2                              DBE/2021
                                     SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

SIGABA A: INDZABA

UMBUTO 1: KUBHALWA KWENDZABA (340–390 emagama) (50 emamaki)

CAPHELA: Kuyo yonkhe imibhalo cikelela linani lemagama lelimisiwe. Indzaba
         lephatselene nesitfombe ayinikwe sihloko.

1.1      Ngasala ngibambe longentasi.
         LOKUBALULEKILE:

             Kulindzeleke kutsi umhlolwa abhale indzaba ngesikhatsi lesihambisana
              nendzaba yakhe.
             Kulindzeleke kutsi abhale ngesehlakalo lesihle nobe lesibi lesamenta
              wasala amangele.
             Indzaba kungenteka ilandzise/ichaze/ivete limuva lembhali.                     [50]

1.2      Kuhlala ungenti lutfo kuyinkinga lenkhulu eveni.
         LOKUBALULEKILE:

             Kulindzeleke kutsi umhlolwa abhale ngetinkinga letinkhulu letikhona
              eveni letibangwa kuhlala kwemuntfu angenti lutfo.
             Indzaba kungenteka ichaze/ilandzise/ivete limuva lembhali.                     [50]

1.3      Sincumo lengasitsatsa sayigucula imphilo yami.
         LOKUBALULEKILE:

             Kulindzeleke kutsi umhlolwa abhale ngesincumo lasitsatsa lesagucula
              imphilo yakhe.
             Lengucuko ingaba yinhle nobe yimbi.
             Indzaba kungenteka ivete limuva lembhali/ilandzise/ichaze.                     [50]

1.4      Bafundzi bakamatekuletjeni labangakaphumeleli abanikwe litfuba lesibili.
         LOKUBALULEKILE:
          Kulindzeleke kutsi umhlolwa abhale tizatfu letimenta atsi bafundzi
            labangakaphumeleli kamatekuletjeni banikwe nobe banganikwa litfuba
            lesibili.

             Indzaba kungenteka ibe nhlangotsimbili /hlangotsilunye /ichaze/ilandzise.      [50]

1.5      Tinhlelo tekuchumana ngito kanye letibanga bugebengu lapha eNingizimu
         Afrika.
         LOKUBALULEKILE:

             Kulindzeleke kutsi umhlolwa abhale ngembono wakhe lovumelana nobe
              lophikisana nalombono lotsi tindlela tekuchumana ngito kanye letibanga
              bugebengu lapha eNingizimu Afrika.
             Indzaba kungenteka ibe hlangotsilunye/nhlangotsimbili/ ilandzise/ ichaze.      [50]

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                3                             DBE/2021
                                     SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

1.6.1– Tonkhe tindzaba letiphatselene netitfombe tingatsatsa nobe nguluphi luhlobo
1.6.3 lwendzaba: indzaba lelandzisako/lechazako/lehlangotsilunye/lenhlangotsimbili
       nobe leveta limuva lembhali.

         LOKUBALULEKILE:

             Kulindzeleke kutsi umhlolwa avete emaphuzu lavakalako lahambelana
              nesitfombe, angagudluki kuso.                                                [50]

CAPHELA: KWABIWA KWEMAMAKI: (BONA IRUBHRIKI)

                                                                    SAMBA SESIGABA A:      50

Emalungelo agodliwe                                                               Phenya

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                4                                DBE/2021
                                     SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

SIGABA B: EMATHEKSTHI EMIBHALOMBIKO

UMBUTO 2:        IMIBHALOMBIKO (100–120 emagama itheksthi ngayinye)
                 (50 emamaki)

2.1      INCWADZI YEMTSETFO

         SAKHIWO:

         Incwadzi yemtsetfo ayifake loku lokulandzelako:

              Singeniso, umtimba nesiphetfo.
              Emakheli aba mabili langakafakwa timphawu tekufundza nekubhala.
               (Lalohlolwako liba sesandleni sekudla, lalobhalelwako libe sesandleni
               sesancele, ehlukaniswe ngumugca emkhatsini wawo.)
              Likheli lesibili lifakwa sikhundla salobhalelwako. (Sib. Mphatsikhemisi)
              Kweciwa umugca ngembikwesibingelelo.
              Sibingelelo        sencwadzi.    (Sibingelelo   kufanele    sivete   bulili
               balobhalelwako. Sib. Mnumzane/Nkhosatane)
              Kweciwa umugca ngemva kwekubingelela.
              Sihloko sendzaba lekutawukhulunywa ngaso.
              Kweciwa umugca emva kwesihloko.
              Singeniso lesetfula loko lokutawucocwa ngako ngelulwimi loluhlelekile.
              Kweciwa umugca emva kwaleyo naleyo ndzima.
              Tindzima letinemicondvo lebumbene.
              Kweciwa umugca ngembikwesiphetfo.
              Siphetfo lesisonga loko lebekucocwa ngako emtimbeni wencwadzi.
              Kweciwa umugca ngembikwekuvalelisa.
              Kuvalelisa lokutitfobako lokuhambelana nesibingelelo. (Sib. Ngimi
               lotitfobako)
              Sibongo siyafakwa.

         LOKUBALULEKILE:

               Kusetjentiswa irejista lefanele.
               Kucikelelwa kusetjentiswa kwelulwimi ngalokujulile..
               Incwadzi yemhlolwa ayicele kuntjintjelwa imitsi lanikwe yona lengasiyo
                lephatselene nekugula kwakhe.

         CAPHELA: Kwabiwa kwemamaki: (Bona irubhriki)                                         [25]

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                5                           DBE/2021
                                     SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

2.2      UMLANDVOMUFI
         SAKHIWO:
         Umlandvomufi awufake loku lokulandzelako:
          Singeniso, umtimba nesiphetfo
          Sihloko semlandvomufi. Sib. Umlandvomufi wa … (Ligama nesibongo
            semufi)
          Ligama nesibongo semufi nelusuku latalwa ngalo.
          Indzawo latalelwa kuyo nalashonele kuyo.
          Batali bakhe, (sebashona/basaphila).
          Wesingaki ekhaya ngekutalwa umufi.
          Imfundvo yakhe.
          Umsebenti wakhe.
          Indlela nelusuku lashone ngalo.
          Umndeni wakhe lawushiya emhlabeni.
          Emavi ekumvalelisa. (Sib. Lala ngekuthula/Tinanatelo temufi njll.)
         LOKUBALULEKILE:
          Kusetjentiswa irejista lefanele.
          Kucikelelwa kusetjentiswa kwelulwimi ngalokujulile.
          Umlandvomufi awukhulume ngemlimi lobekanikela ngetibhidvo netitselo
            esikolweni umhlolwa lafundza kuso.
         CAPHELA: Kwabiwa kwemamaki: (Bona irubhriki)                                     [25]

2.3      LUHLELO NEMAMINITHI EMHLANGANO
         SAKHIWO:
         LUHLELO:
            Umhlolwa uphindze abhale loluhlelo lanikwe lona kusukela
              esihlokweni.
            Kulindzeleke kutsi agcwalise tikhala ngetihlokwana letihambisana
              nembuto ngembikwekubhala emaminithi.
            Loluhlelo aluhambisane nemaminithi emhlangano.
         EMAMINITHI
            Ahambisana neluhlelo futsi asuselwa kulo.
            Tihlokwana letiseluhlelweni tiphindze tivele futsi tilandzelane njengobe
             tinjalo emaminithini.
            Tincumo letitsetfwe emhlanganweni.
            Kuvalwa kwemhlangano.
            Kusayina kwalobhala nelusuku lasayine ngalo.
         LOKUBALULEKILE:
            Kusetjentiswa irejista lefanele.
            Kucikelelwa kusetjentiswa kwelulwimi ngalokujulile.
           Umhlolwa akaphindze abhale luhlelo lwemhlangano lanikwe lona abuye
            agcwalise netikhala.
           Luhlelo lwemhlangano nemaminithi akuvete kweswelakala kwemanti.
         CAPHELA: Kwabiwa kwemamaki: (Bona irubhriki)                                     [25]

Emalungelo agodliwe                                                              Phenya

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                6                          DBE/2021
                                     SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

2.4      INKHULUMO LEHLELEKILE

         SAKHIWO:
         Inkhulumo ayifake loku lokulandzelako:
             Sihloko. (Iphatselene nani lenkhulumo).
             Singeniso lesetfula loko lokutawukhulunywa ngako.
             Tindzima tenkhulumo letinemaphuzu labumbene.
             Siphetfo senkhulumo lapho kusongwa khona onkhe emaphuzu
               labetfulwa enkhulumeni.
             Kubonga umphatsiluhlelo netetsamelilwati.

         LOKUBALULEKILE:
            Kusetjentiswa irejista lefanele.
            Kucikelelwa kusetjentiswa kwelulwimi ngalokujulile.
            Caphela kutsi inkhulumo iphatselene nemcimbi wekugujwa kweLulwimi
             lweSiswati esikolweni.

         CAPHELA: Kwabiwa kwemamaki: (Bona irubhriki)                                   [25]

2.5      INCWADZI YEBUNGANI

         SAKHIWO:
         Incwadzi yebungani ayifake loku lokulandzelako:
            Singeniso, umtimba nesiphetfo.
            Likheli linye leliphelele lelingakafakwa timphawu tekufundza nekubhala
             lelisesandleni sekudla.
            Kweciwa umugca embikwesibingelelo.
            Sibingelelo sencwadzi. (Sibingelelo kufanele sivete buhlobo lobukhona
             emkhatsini walobhalako nalobhalelwako. Sib. Mngani/Sipho)
            Kweciwa umugca ngembikwesingeniso.
            Singeniso lesetfula loko lekutawucocwa ngako.
            Kweciwa umugca emva kwaleyo naleyo ndzima.
            Tindzima letinemicondvo lebumbene.
            Kweciwa umugca ngembikwesiphetfo.
            Siphetfo lesisonga loko lebekucocwa ngako emtimbeni wencwadzi.
            Kweciwa umugca ngembikwekuvalelisa.
            Kuvalelisa lokuhambelana nesibingelelo. (Sivaleliso kufanele sivete
             buhlobo lobukhona emkhatsini walobhalako nalobhalelwako. Sib. Ngimi
             umngani wakho)
            Sibongo asifakwa.

         LOKUBALULEKILE:
            Kusetjentiswa irejista lefanele.
            Kucikelelwa kusetjentiswa kwelulwimi ngalokujulile.
           Incwadzi ayihalalisele umngani wemhlolwa ngesipho lesikhulu
            lesingakavami lasitsengelwe batali bakhe ngenca yekutiphatsa kahle ate
            acedze kufundza.
         CAPHELA: Kwabiwa kwemamaki: (Bona irubhriki)                                   [25]

Emalungelo agodliwe                                                            Phenya

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                7                               DBE/2021
                                     SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

2.6      INKHULUMOLUHLOLO

         SAKHIWO:
         Inkhulumoluhlolo ayifake loku lokulandzelako:
           Sihloko. (Iphatselene nani lenkhulumoluhlolo).
           Umtimba wakhiwa yimibuto yalohlolako (umninisitolo) netimphendvulo
             temhlolwa.
           Siphetfo. (Kusongwa kwenkhulumoluhlolo.)
           Luhlaka (emagama alabakhulumako abhalwa ngasesandleni sesancele
             bese kufakwa ikholoni, bokhulunyiwe abafakwa. Lokwentekako kubhalwa
             kubakaki.)
           Kusetjentiswa inkhulumongco.

         LOKUBALULEKILE:
          Kusetjentiswa irejista lefanele.
          Kucikelelwa kusetjentiswa kwelulwimi ngalokujulile.
          Akube ngumninisitolo nemhlolwa labakhulumako.
          Akukhulunywe ngesikhala sekubamba litoho esitolo setimphahla.
          Umhlolwa akanikwe litfuba lekubuta lafuna kukwati ngaloluhlolo.

         CAPHELA: Kwabiwa kwemamaki: (Bona irubhriki)                                        [25]

                                                                      SAMBA SESIGABA B:      50
                                                                    SAMBA SAKO KONKHE:       100

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 8

Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                               Downloaded from hlayiso.com              8                                                                               DBE/2021
                                                                           SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

CAPHELA:

 Sebentisa irubhriki njalo nawumaka indzaba (Liphepha le-3, SIGABA A).
 Emamaki lasukela ku-0–50 ehlukaniswe ngemazinga lasihlanu-(5) etinchazelo temakhono, (Emalengiso, Licophelo lelisetulu, Lokwenetisako,
  Lokusilele naLokungaphumelelisi).
 Kuletimphawu taLokucuketfwe, Lulwimi neSitayela, letinchazelo temakhono letisihlanu tehlukaniswe ngekwelizinga lelisetulu ngalokubabatekako
  nelizinga lelisetulu ngalokungababateki, ngekwehlukana kwemamaki netinchazelo temakhono.
 Sakhiwo sona asitsintseki ngalokwehlukaniswa kwelizinga lelisetulu ngalokubabatekako nelizinga lelisetulu ngalokungababateki.

IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABA YELULWIMI LWASEKHAYA [50 EMAMAKI]
    Timphawu                                         Emalengiso           Licophelo lelisetulu           Lokwenetisako                 Lokusilele             Lokungaphumelelisi
 LOKUCUKETFWE                                           28–30                    22–24                        16–18                      10–12                          4–6
 NEKUHLELA                                   -Imphendvulo              -Imphendvulo                -Imphendvulo leyenetisako   -Imphendvulo                -Yonkhe imphendvulo
                                             lengemalengiso            lesecophelweni lelisetulu   -Imibono ibumbene futsi     lengakabumbani              iyanhlanhlatsa
 (Imphendvulo                                lababateka ngetulu        ngalokubabatekako           ikholweka                   -Imibono ayikacaci kantsi   -Imibono ihlangahlangene

                        Lizinga lelisetulu
 nemibono)                                   kwalokulindzelekile       -Imibono ivutsiwe,          ngalokwenetisako            futsi akusiyo               futsi iyadidana, ayikacondzi
 Kuhleleka kwemibono                         -Imibono ivutsiwe,        iyaheha ihambisana          -Kuhleleka kubumbene        yekuticambela               ngco
 nakulungiselelwa                            inekuhlakanipha,          nesihloko ngalokuphelele    nesingeniso, umtimba        -Buncane bufakazi           -Kunekuphindzaphindza
 kubhala                                     lokukhombisa kucabanga    -Kuhleleka                  nesiphetfo                  bekuhleleka                 lokungevakali

                       ngalokubabatekako
 Kucikelelwa                                 lokujulile                kusecophelweni lelisetulu   ngalokwenetisako            nekubumbana                 -Akukho kuhleleka
 kwenhloso,                                  -Kuhleleka                kakhulu, lokubumbene                                                                nekubumbana
 tetsamelilwati                              kungemalengiso            nesingeniso, umtimba
 nesimongcondvo                              lababatekako,             nesiphetfo
                                             kubumbene nesingeniso,
 30 EMAMAKI                                  umtimba kanye
                                             nesiphetfo
                                                        25–27                      19–21                      13–15                      7–9                           0–3
                                             -Imphendvulo              -Imphendvulo                -Imphendvulo leyenetisako   -Imphendvulo legcwele       -Awukho namncane

                        Lizinga lelisetulu
                                             lengemalengiso kodvwa     lesecophelweni lelisetulu   kodvwa kukhona              kunhlanhlatsa               umzamo wekuphendvula
                                             ingenato timphawu         -Imibono iyaheha,           lokungevakali kahle         -Imibono ayihlangani,       ngesihloko
                                             tekubabateka              ihambisana nesihloko        -Imibono ibumbene,          iyadidana                   -Yonkhe imphendvulo
                                             -Imibono ivutsiwe futsi   -Kuhleleka                  iyakholweka                 -Abukho bufakazi            iyanhlanhlatsa,

                       ngalokungababateki
                                             ihlakaniphile             lokusecophelweni            -Kukhona kuhleleka          bekuhleleka                 ayemukeleki
                                             -Kuhleleka                lelisetulu lokubumbene      lokutsite kanye             nekubumbana                 -Akuvakali,
                                             lokungemalengiso,         nesingeniso, umtimba        nekubumbana                                             kuhlangahlangene
                                             kubumbene nesingeniso,    nesiphetfo                  nesingeniso, umtimba
                                             umtimba nesiphetfo                                    nesiphetfo

Emalungelo agodliwe                                                                                                                                                       Phenya

### Page 9

Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                                                  Downloaded from hlayiso.com                9                                                                               DBE/2021
                                                                                                SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABA YELULWIMI LWASEKHAYA [50 EMAMAKI] (iyachubeka)
     Timphawu                                                           Emalengiso              Licophelo lelisetulu            Lokwenetisako                 Lokusilele           Lokungaphumelelisi
 LULWIMI, SITAYELA                                                         14–15                        11–12                         8–9                        5–6                        0–3
 NEKUHLUNGWA                                                    -Umoya, irejista, sitayela   -Umoya, irejista, sitayela   -Umoya, irejista, sitayela   -Umoya, irejista,        -Lulwimi aluvakali
 KWEMAPHUTSA                                                    nesilulumagama               nesilulumagama               nesilulumagama               sitayela                 -Umoya, irejista, sitayela
                                                                kuhambelana nenhloso,        kuhambelana nenhloso,        kuhambelana nenhloso,        nesilulumagama           nesilulumagama

                        Lizinga lelisetulu ngalokubabatekako
 Kuhambelana                                                    tetsamelilwati               tetsamelilwati               tetsamelilwati               akuhambelani             akuhambelani nakancane
 kwemoya irejista,                                              nesimongcondvo               nesimongcondvo               nesimongcondvo               nenhloso,                nenhloso, tetsamelilwati
 sitayela,                                                      ngemalengiso                 ngelicophelo lelisetulu      ngalokwenetisako             tetsamelilwati           nesimongcondvo
 silulumagama                                                   lababatekako                 -Lulwimi lusecophelweni      -Lulwimi lusetjentiswe       nesimongcondvo           -Silulumagama sincane
 nenhloso                                                       -Lulwimi lolunekutetsemba,   lelisetulu kantsi nemoya     ngalokwenetisako kwetfula    -Kusetjentiswa           ngendlela yekutsi
 nesimongcondvo                                                 lolugculisako nalolunemba    uyemukeleka                  lokushiwo embhalweni         kwelulwimi               lokubhaliwe
 Kusetjentiswa                                                  ngemalengiso                 emphendvulweni yonkhe        -Umoya uyenetisa             kusacatfuta              akungalandzeleki
 kwelulwimi, timphawu                                           lababatekako                 -Emaphutsa eluhlelo          -Emasu ebugagu belulwimi     -Umoya nekukhetseka
 tekufundza                                                    -Emasu ebugagu belulwimi      nesipelingi akasimanyenti    asetjentisiwe kunotsisa      kwemagama
 nekubhala, luhlelo,                                           asetjentiswe                  -Kuticambela                 lokucuketfwe                 akwemukeleki
 sipelingi                                                     ngemphumelelo lenkhulu        lokusecophelweni                                          -Silulumagama
 (lupelomagama)                                                kuveta umoya nekuheha         lelisetulu                                                sincane kakhulu
                                                               kwemphendvulo
 15 EMAMAKI                                                    -Esikhatsini lesinyenti
                                                               kakhulu emaphutsa eluhlelo
                                                               nesipelingi kute
                                                                -Kunekuticambela
                                                                lokungemalengiso lasetulu
                                                                kakhulu
                                                                              13                          10                           7                          4
                                                                -Lulwimi lusetjentiswe       -Lulwimi lusetjentiswe       -Lulwimi lusetjentiswe       -Lulwimi lusetjentiswe

                         Lizinga lelisetulu
                                                                ngemalengiso                 ngemphumelelo                ngalokwenetisako kodvwa      ngalokungenetisi
                                                                nangalokuveta umoya          lesecopheweni lelisetulu     ngalokungafani               -Kusetjentiswa
                                                                lokhutsatako                 -Umoya uyemukeleka           embhalweni wonkhe            kwetinhlobo
                                                                ngemphumelelo                futsi uneligalelo            -Imvamisa umoya              letehlukene temisho

                        ngalokungababateki
                                                                -Esikhatsini lesinyenti      lelemukelekile               wemukelekile, emasu          kuncane/kute
                                                                emaphutsa eluhlelo           -Emaphutsa eluhlelo          ebugagu belulwimi            -Silulumagama
                                                                nesipelingi awekho           nesipelingi ambalwa          asetjentiswe kancane         sincane kakhulu
                                                                -Kuticambela                 -Icambeke kahle
                                                                kungemalengiso

Emalungelo agodliwe Emalungelo agodliwe                                                                                                                                                       Phenya

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3                                     10                                                                     DBE/2021
                                                          SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABA YELULWIMI LWASEKHAYA [50 EMAMAKI] (iyachubeka)

     Timphawu                        Emalengiso            Licophelo lelisetulu         Lokwenetisako               Lokusilele        Lokungaphumelelisi
 SAKHIWO                                    5                       4                          3                         2                     0–1
                             -Sihloko sitfutfukiswe    -Imininingwane             -Imininingwane ihambisana   -Lamanye emaphuzu    -Emaphuzu ladzingekile
 Timphawu tetheksthi         ngemalengiso              itfutfukiswe               nesihloko                   emukelekile          asilele
 Kutfutfukiswa               -Imininingwane yetfulwe   ngalokuhlelekile           -Imisho netindzima          -Imisho netindzima   -Imisho netindzima
 kwetindzima                 ngemalengiso              -Kunekubumbana             kwakheke kahle              kunemaphutsa         kunemaphutsa
 nekwakhiwa                  -Imisho, netindzima       -Imisho, netindzima        Indzaba iyevakala           -Indzaba iyevakala   -Indzaba ayinamcondvo
 kwemisho                    kwakheke ngemalengiso     kuhlelekile futsi                                      noko
                             lababatekako              kutinhlobonhlobo
 5 EMAMAKI

Emalungelo agodliwe Emalungelo agodliwe                                                                                                         Phenya

### Page 11

Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                   Downloaded from hlayiso.com                  11                                                                            DBE/2021
                                                                   SC/NSC – Ticondziso Tekumaka

SIGABA B: EMATHEKSTHI EMIBHALOMBIKO (25)

IRUBHRIKI YEKUHLOLA ITHEKSTHI YEMBHALOMBIKO WELULWIMI LWASEKHAYA (LIPHEPHA LE-3, SIGABA B (25 EMAMAKI)
        Timphawu                     Emalengiso                 Licophelo lelisetulu          Lokwenetisako                 Lokusilele             Lokungaphumelelisi
 LOKUCUKETFWE,                             13–15                         10–12                         7–9                        4–6                          0–3
 KUHLELA NESAKHIWO            -Imphendvulo                    -Imphendvulo                  -Imphendvulo             -Imphendvulo lecatfutako     -Imphendvulo ayikhombisi
                              lengemalengiso                  lesecophelweni lelisetulu     leyenetisako             lekhombisa lwati loluncane   nakancane kuba nelwati
 Imphendvulo nemibono         lababatekako                    lekhombisa lwati              lekhombisa lwati         lweluhlobo lwetheksthi       lwetimphawu teluhlobo
 Kuhleleka kwemibono          -Imibono ivutsiwe,              lolusecophelweni lelisetulu   lweluhlobo lwetheksthi   lebhalwako.                  lwetheksthi lebhalwako
 nakulungiselelwa kubhala     inekuhlakanipha                 lweluhlobo lwetheksthi        lebhalwako.              -Umbhalo unekutsemeleta      -Inshokutsi iyanhlanhlatsa,
 Inhloso, tetsamelilwati,     lokukhombisa kucabanga          lebhalwako.                   -Umbhalo awukacondzi     lokunyenti                   igcwele kutsemeleta
 timphawu/timiso,             lokujulile.                     -Umbhalo ucondze ngco –       ngco ngalokuphelele,     -Kubumbana kwemaphuzu        lokunyenti.
 nesimongcondvo               -Lwati lolungemalengiso         awutsemeleti                  unekutsemeleta           alokucuketfwe kuncane        -Emaphuzu alokucuketfwe
                              lwetimphawu teluhlobo           -Lokucuketfwe kunemibono      lokutsite.               kakhulu.                     akakabumbani
 15 EMAMAKI                   lwetheksthi lebhalwako          lebumbene ngelicophelo        -Emaphuzu                -Imbalwa imininingwane       nakancane.
                              -Umbhalo ucondze ngco           lelisetulu                    alokucuketfwe            leyesekela sihloko           -Imbalwa kakhulu
                              -Lokucuketfwe kunemibono        -Imininingwane yetfulwe       abumbene                 -Imitsetfo netimiso          imininingwane leyesekela
                              lebumbene ngemalengiso          ngelicophelo lelisetulu       ngalokwenetisako.        letibalulekile tesakhiwo     sihloko
                              -Yonkhe imininingwane           kantsi yonkhe yesekela        -Leminye imininingwane   setheksthi atikalandzelwa    -Imitsetfo netimiso
                              icaciswe ngemalengiso           sihloko                       iyasesekela sihloko      ngalokufanele.               tesakhiwo setheksthi
                              kantsi futsi yesekela sihloko   -Sakhiwo lesemukelekako       -Sakhiwo siyenetisa      -Kunyenti lokubalulekile     letibalulekile
                              -Sakhiwo lesifanele             lesinemaphutsa langasho       kodvwa sinemaphutsa      lokusilele.                  atikalandzelwa
                              lesingemalengiso                lutfo                         latsite                                               nakancane.
                              nalesingenamaphutsa
 LULWIMI, SITAYELA                          9–10                          7–8                          5–6                       3–4                          0–2
 NEKUHLUNGWA                  -Umoya, irejista, sitayela      -Umoya, irejista, sitayela    -Umoya, irejista,        -Umoya, irejista, sitayela   -Umoya, irejista, sitayela
 KWEMAPHUTSA                  nesilulumagama                  nesilulumagama                sitayela                 nesilulumagama               nesilulumagama
                              kuhambelana ngemalengiso        kuhambelana nenhloso,         nesilulumagama           akuhambelani kahle           akuhambelani nakancane
 Umoya, irejista, sitayela,   nenhloso, tetsamelilwati        tetsamelilwati                kuhambelana nenhloso,    nenhloso, tetsamelilwati     nenhloso, tetsamelilwati
 inhloso, tetsamelilwati      nesimongcondvo                  nesimongcondvo                tetsamelilwati           nesimongcondvo               nesimongcondvo
 nesimongcondvo               -Luhlelo alunamaphutsa          ngelicophelo lelisetulu.      nesimongcondvo           -Kunemaphutsa                -Kugcwele emaphutsa
 Timiso tekusetjentiswa       kantsi futsi icambeke kahle     -Luhlelo luvame kungabi       ngalokwenetisako         lamanyenti eluhlelo          lamanyenti ladidanako
 kwelulwimi                   -Esikhatsini lesinyenti         nemaphutsa kantsi futsi       -Kunemaphutsa latsite    -Silulumagama sincane        -Silulumagama
 Kukhetseka kwemagama         akunamaphutsa                   umbhalo ucambeke              eluhlelo                 kakhulu                      asihambisani nakancane
 Timphawu tekufundza                                          ngelicophelo lelisetulu.      -Silulumagama            -Inshokutsi                  nenhloso
 nekubhala nesipelingi                                        -Silulumagama                 lesenetisako             iyaphazamiseka               -Inshokutsi
                                                              sisecophelweni lelisetulu     -Emaphutsa                                            ihlangahlangene kakhulu.
 10 EMAMAKI                                                   -Emaphutsa ambalwa            akayiphazamisi
                                                              kakhulu.                      inshokutsi

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati HL P3 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p3-nov-2021-mg/a3b5da64-a726-48f0-8d2f-147224b1cde2) — siSwati HL · Memo · 2021 · siSwati
- [Siswati HL P3 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-hl-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-3-siswati/aafa2ee5-5495-4fb9-9024-491aaeb1dbfc) — siSwati HL · Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati HL P3 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p3-may-june-2023-mg/12dcb8ed-63e7-419a-b42c-dcb4d1ec63e6) — siSwati HL · Memo · 2023 · siSwati
- [Siswati HL P3 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p3-may-june-2017-memo/e11831b0-73bf-435a-b31c-f3817a92075f) — siSwati HL · Memo · 2017 · siSwati
- [Siswati HL P3 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p3-may-june-2016-memo/6169b5dc-e2cd-4273-9cda-55ebdefd05a2) — siSwati HL · Memo · 2016 · siSwati
- [Siswati HL P1 May June 2021](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p1-may-june-2021/af34a788-fd99-4360-839d-d898461ccc50) — siSwati HL · QP · 2021 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati HL

- [Gr 12 Siswati HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-hl-atp-2023-24/75f62113-da4b-45a7-9f01-44907b6280d9) — ATP
- [Siswati HL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/5504d3f6-d445-4b7c-890b-d33e9001ccbe) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati HL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/d7bb23ae-1e93-41b0-92fb-ec2dc10c6623) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-siswati/854dd481-0f47-4c71-8c5d-4b094d44ab43) — QP · 2025 · siSwati
- [Siswati HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p1-nov-2024/e5b6305a-16b7-4a24-9c06-9b2cd873944d) — QP · 2024 · siSwati
- [Siswati HL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p2-nov-2024/51e863f1-046b-46ab-9d80-e6b9d812a0b5) — QP · 2024 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
